8. ваттаккхандхакам̣

а̄гантукаваттакатха̄

357. ваттаккхандхаке ида̄ни а̄ра̄мам̣ пависисса̄мӣти имина̄ упача̄расӣмасамӣпам̣ дассети; тасма̄ упача̄расӣмам̣ патва̄ упа̄хана̄омун̃чана̄ди саббам̣ ка̄таббам̣. гахетва̄ти упа̄ханадан̣д̣акена гахетва̄. пат̣иккамантӣти саннипатанти. виссаджджетаббанти паттхаритаббам̣. гочаро пуччхитабботи ‘‘гочарага̄мо а̄санне уда̄ху дӯре, ка̄лассева пин̣д̣а̄йа чаритаббам̣ уда̄ху дива̄’’ти евам̣ бхиккха̄ча̄ро пуччхитаббо. агочаро на̄ма миччха̄дит̣т̣хика̄нам̣ ва̄ га̄мо париччхиннабхиккхо ва̄ га̄мо; йаттха екасса ва̄ двиннам̣ ва̄ бхиккха̄ диййати, сопи пуччхитаббо. па̄нӣйам̣ пуччхитаббанти ‘‘ким̣ имисса̄ поккхаран̣ийа̄ па̄нӣйам̣йева пиванти, наха̄на̄дипарибхогампи каронтӣ’’ти евам̣ па̄нӣйан̃чева парибходжанӣйан̃ча пуччхитаббам̣. кесучи т̣ха̄несу ва̄л̣амига̄ ва̄ аманусса̄ ва̄ хонти, тасма̄ ‘‘кам̣ ка̄лам̣ пависитаббам̣, кам̣ ка̄лам̣ никкхамитабба’’нти пуччхитаббам̣.

бахи т̣хитена̄ти бахи никкхамантасса ахино ва̄ амануссасса ва̄ маггам̣ датва̄ т̣хитена ниллокетаббо. саче уссахати содхетабботи йади саккоти, саббо виха̄ро содхетаббо. асакконтена аттано васанока̄со джаггитаббо. саббам̣ содхетум̣ сакконтасса пана дассите виха̄расодханаватте виниччхайо маха̄кхандхаке вуттанайенева ведитаббо.

а̄гантукаваттакатха̄ нит̣т̣хита̄.

а̄ва̄сикаваттакатха̄

359. а̄ва̄сикаватте – а̄санам̣ пан̃н̃апетаббанти евама̄ди саббам̣ вуд̣д̣хатаре а̄гате чӣваракаммам̣ ва̄ навакаммам̣ ва̄ т̣хапетва̄пи ка̄таббам̣. четийан̇ган̣ам̣ саммаджджантена саммаджджаним̣ никкхипитва̄ тасса ваттам̣ ка̄тум̣ а̄рабхитаббам̣. пан̣д̣ито хи а̄гантуко ‘‘саммаджджа̄хи та̄ва четийан̇ган̣а’’нти ваккхати. гила̄набхесаджджам̣ каронтена пана саче на̄тиа̄туро гила̄но хоти, бхесаджджам̣ акатва̄ ваттамева ка̄таббам̣. маха̄гила̄насса пана бхесаджджамева ка̄таббам̣. пан̣д̣ито хи а̄гантуко ‘‘карохи та̄ва бхесаджджа’’нти ваккхати. па̄нӣйена пуччхантена саче саким̣ а̄нӣтам̣ па̄нӣйам̣ саббам̣ пивати, ‘‘пуна а̄немӣ’’ти пуччхитаббойева. апича бӣджаненапи бӣджитаббо, бӣджантена саким̣ па̄дапит̣т̣хийам̣ бӣджитва̄ саким̣ маджджхе саким̣ сӣсе бӣджитаббам̣, ‘‘алам̣ хотӯ’’ти вуттена тато мандатарам̣ бӣджитаббам̣. пуна ‘‘ала’’нти вуттена тато мандатарам̣ бӣджитаббам̣. татийава̄рам̣ вуттена бӣджанӣ т̣хапетабба̄. па̄да̄писса дховитабба̄, дховитва̄ саче аттано телам̣ аттхи, тена маккхетабба̄. но че аттхи, тасса сантакена маккхетабба̄. упа̄хана̄пун̃чханам̣ пана аттано ручивасена ка̄таббам̣. тенева хеттха ‘‘саче уссахатӣ’’ти вуттам̣. тасма̄ упа̄хана̄ апун̃чхантасса̄пи ана̄патти. ‘‘каттха майхам̣ сена̄санам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти пуччхитена сена̄санам̣ пан̃н̃апетаббам̣, ‘‘етам̣ тумха̄кам̣ сена̄санам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти евам̣ а̄чиккхитаббанти аттхо. паппхот̣етва̄ хи паттхаритум̣ пана ват̣т̣атийева.

навакасса ватте – па̄нӣйам̣ а̄чиккхитаббанти ‘‘етам̣ па̄нӣйам̣ гахетва̄ пива̄хӣ’’ти а̄чиккхитаббам̣. парибходжанӣйепи есева найо. сесам̣ пуримасадисамева. маха̄а̄ва̄сепи аттано сантикам̣ сампаттасса а̄гантукасса ваттам̣ ака̄тум̣ на лабхати.

а̄ва̄сикаваттакатха̄ нит̣т̣хита̄.

гамикаваттакатха̄

360. гамикаваттесу да̄рубхан̣д̣анти сена̄санаккхандхаке вуттам̣ ман̃чапӣт̣ха̄ди. маттика̄бхан̣д̣ампи раджанабха̄джана̄ди саббам̣ таттха вуттаппабхедамева. там̣ саббам̣ аггиса̄ла̄йа ва̄ ан̃н̃атарасмим̣ ва̄ гуттат̣т̣ха̄не пат̣иса̄метва̄ гантаббам̣. ановассаке паббха̄репи т̣хапетум̣ ват̣т̣ати. сена̄санам̣ а̄пуччхитаббанти еттха йам̣ па̄са̄н̣апит̣т̣хийам̣ ва̄ па̄са̄н̣аттхамбхесу ва̄ катасена̄санам̣, йаттха упачика̄ на̄роханти, там̣ ана̄пуччхантасса̄пи ана̄патти. чатӯсу па̄са̄н̣акесӯтиа̄ди упачика̄нам̣ уппаттит̣т̣ха̄не пан̣н̣аса̄ла̄дисена̄сане каттабба̄ка̄радассанаттхам̣ вуттам̣. аппева на̄ма ан̇га̄нипи сесеййунти айам̣ аджджхока̄се т̣хапитамхи а̄нисам̣со. овассакагехе пана тин̣есу ча маттика̄пин̣д̣есу ча упари патантесу ман̃чапӣт̣ха̄нам̣ ан̇га̄нипи винассанти.

гамикаваттакатха̄ нит̣т̣хита̄.

анумоданаваттакатха̄

362. анумоданаваттхусмим̣ иддхам̣ ахосӣти сампаннам̣ ахоси. чатӯхи пан̃чахӣти сан̇гхаттхерена анумоданаттха̄йа нисинне хет̣т̣ха̄ пат̣ипа̄т̣ийа̄ чатӯхи нисӣдитаббам̣. анутхере нисинне маха̄тхерена ча хет̣т̣ха̄ ча тӣхи нисӣдитаббам̣. пан̃чаме нисинне упари чатӯхи нисӣдитаббам̣. сан̇гхаттхерена хет̣т̣ха̄ дахарабхиккхусмим̣ аджджхит̣т̣хепи сан̇гхаттхерато пат̣т̣ха̄йа чатӯхи нисӣдитаббамева. саче пана анумодако бхиккху ‘‘гаччхатха бханте, а̄гаметаббакиччам̣ наттхӣ’’ти вадати, гантум̣ ват̣т̣ати. маха̄тхерена ‘‘гаччха̄ма а̄вусо’’ти вутте ‘‘гаччхатха̄’’ти вадати, евампи ват̣т̣ати. ‘‘бахига̄ме а̄гамесса̄ма̄’’ти а̄бхогам̣ катва̄пи бахига̄мам̣ гантва̄ аттано нисситаке ‘‘тумхе тасса а̄гаманам̣ а̄гаметха̄’’ти ватва̄пи гантум̣ ват̣т̣атийева. саче пана манусса̄ аттано ручикена екена анумоданам̣ ка̄ренти, нева тасса анумодато а̄патти, на маха̄тхерасса бха̄ро хоти. упанисиннакатха̄йамева хи мануссесу катха̄пентесу маха̄тхеро а̄пуччхитаббо, маха̄тхерена ча анумодана̄йа аджджхит̣т̣хова а̄гаметабботи идаметтха лаккхан̣ам̣. ваччитоти сан̃джа̄таваччо; ваччапӣл̣итоти адхиппа̄йо.

анумоданаваттакатха̄ нит̣т̣хита̄.

бхаттаггаваттакатха̄

364. бхаттаггаватте ‘‘антога̄мо ва̄ хоту виха̄ро ва̄, манусса̄нам̣ паривесанат̣т̣ха̄нам̣ гаччхантена чӣварам̣ па̄рупитва̄ ка̄йабандханам̣ бандханамева ват̣т̣атӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄су вуттам̣. на тхере бхиккхӯ анупакхаджджа̄ти тхере бхиккхӯ атиаллӣйитва̄ на нисӣдитаббам̣. саче маха̄тхерасса нисинна̄санена самакам̣ а̄санам̣ хоти, бахӯсу а̄санесу сати екам̣ две а̄сана̄ни т̣хапетва̄ нисӣдитаббам̣. бхиккхӯ ган̣етва̄ пан̃н̃атта̄санесу анисӣдитва̄ маха̄тхерена нисӣда̄ти вуттена нисӣдитаббам̣. но че маха̄тхеро вадати, ‘‘идам̣, бханте, а̄санам̣ учча’’нти ваттаббам̣. ‘‘нисӣда̄’’ти вутте нисӣдитаббам̣. саче пана евам̣ а̄пуччхитепи на вадати, нисӣдантасса ана̄патти; маха̄тхерассева а̄патти. навако хи еварӯпе а̄сане ана̄пуччха̄ нисӣданто а̄паджджати, тхеро а̄пуччхите анануджа̄нанто. на сан̇гха̄т̣им̣ оттхаритва̄ти на сан̇гха̄т̣им̣ аваттхаритва̄ нисӣдитаббам̣.

убхохи хаттхехӣти паттадхованаудакам̣ сандха̄йа вуттам̣. даккхин̣одакам̣ пана пурато а̄дха̄раке паттам̣ т̣хапетва̄ гахетаббам̣. са̄дхуканти удакасаддам̣ акаронтена.

сӯпасса ока̄соти йатха̄ сӯпасса ока̄со хоти; евам̣ матта̄йа одано ган̣хитабботи аттхо. самакам̣ сампа̄дехӣти идам̣ на кевалам̣ саппиа̄дӣсуйева оданепи ваттаббам̣. саппиа̄дӣсу пана йам̣ аппам̣ хоти екасса ва̄ двиннам̣ ва̄ анурӯпакам̣, там̣ саббесам̣ самакам̣ сампа̄дехӣти вутте манусса̄нам̣ вихаса̄ хоти, тасма̄ та̄дисам̣ саким̣ ва̄ двиккхаттум̣ ва̄ гахетва̄ сесам̣ на гахетаббам̣.

на та̄ва тхерена бхун̃джитаббанти идам̣ йам̣ париччхиннабхиккхукам̣ бхаттаггам̣, йаттха манусса̄ саббесам̣ па̄петва̄ да̄тука̄ма̄ хонти, там̣ сандха̄йа вуттам̣. йам̣ пана маха̄бхаттаггам̣ хоти, йаттха екасмим̣ падесе бхун̃джанти, екасмим̣ падесе удакам̣ диййати, таттха йатха̄сукхам̣ бхун̃джитаббам̣.

на та̄ва удаканти идам̣ хаттхадхованаудакам̣ сандха̄йа вуттам̣. антара̄ пипа̄ситена пана гале вилагга̄мисена ва̄ па̄нӣйам̣ пивитва̄ хаттха̄ на дховитабба̄. саче манусса̄ ‘‘дховатха бханте паттан̃ча хаттхе ча̄’’ти ваданти, бхиккхӯ ва̄ ‘‘тумхе удакам̣ ган̣хатха̄’’ти ваданти, ват̣т̣ати.

ниваттантена̄ти бхаттаггато ут̣т̣ха̄йа ниваттантена сан̇гхена евам̣ ниваттитаббанти дассети. катхам̣? ‘‘навакехӣ’’ти саббам̣ дат̣т̣хаббам̣. самба̄дхесу хи гхаресу маха̄тхера̄нам̣ никкхаманока̄со на хоти, тасма̄ евам̣ вуттам̣. евам̣ ниваттантехи пана навакехи гехадва̄ре т̣хатва̄ тхересу никкхантесу пат̣ипа̄т̣ийа̄ гантаббам̣. саче пана маха̄тхера̄ дхуре нисинна̄ хонти, навака̄ антогехе, тхера̄санато пат̣т̣ха̄йа пат̣ипа̄т̣ийа̄ ева никкхамитаббам̣. ка̄йена ка̄йам̣ агхат̣т̣ентена йатха̄ антарена манусса̄ гантум̣ сакконти, евам̣ вирал̣а̄йа пат̣ипа̄т̣ийа̄ гантаббам̣.

бхаттаггаваттакатха̄ нит̣т̣хита̄.

пин̣д̣ача̄рикаваттакатха̄

366. пин̣д̣ача̄рикаватте – каммам̣ ва̄ никкхипатӣти каппа̄сам̣ ва̄ суппам̣ ва̄ мусалам̣ ва̄ йам̣ гахетва̄ каммам̣ каронти, т̣хита̄ ва̄ нисинна̄ ва̄ хонти, там̣ никкхипати. на ча бхиккха̄да̄йика̄йа̄ти иттхӣ ва̄ хоту пурисо ва̄, бхиккха̄да̄насамайе мукхам̣ на уллокетаббам̣.

пин̣д̣ача̄рикаваттакатха̄ нит̣т̣хита̄.

а̄ран̃н̃икаваттакатха̄

368. а̄ран̃н̃икаватте – сена̄сана̄ отаритаббанти васанат̣т̣ха̄нато никкхамитаббам̣.

паттам̣ тхавика̄йа паккхипитва̄ти еттха саче бахига̄ме удакам̣ наттхи, антога̄мейева бхаттакиччам̣ катва̄ атха бахига̄ме аттхи, бахига̄ме бхаттакиччам̣ катва̄ патто дховитва̄ водако катва̄ тхавика̄йа паккхипитаббо.

парибходжанӣйам̣ упат̣т̣ха̄петаббанти саче бха̄джана̄ни наппахонти, па̄нӣйамева парибходжанӣйампи катва̄ упат̣т̣ха̄петаббам̣. бха̄джанам̣ алабхантена вел̣уна̄л̣ика̄йапи упат̣т̣ха̄петаббам̣. тампи алабхантасса йатха̄ самӣпе удакаа̄ва̄т̣о хоти, евам̣ ка̄таббам̣. аран̣исахите сати аггим̣ ака̄тумпи ват̣т̣ати. йатха̄ ча а̄ран̃н̃икасса, евам̣ канта̄раппат̣ипаннасса̄пи аран̣исахитам̣ иччхитаббам̣. ган̣ава̄сино пана тена вина̄пи ват̣т̣ати. наккхатта̄нева наккхаттапада̄ни.

а̄ран̃н̃икаваттакатха̄ нит̣т̣хита̄.

сена̄санаваттакатха̄

369. сена̄санаватте – два̄рам̣ на̄ма йасма̄ маха̄вал̣ан̃джам̣, тасма̄ таттха а̄пуччханакиччам̣ наттхи, сеса̄ни пана уддесада̄на̄дӣни а̄пуччхитва̄ва ка̄табба̄ни. девасикампи а̄пуччхитум̣ ват̣т̣ати. атха̄пи ‘‘бханте а̄пуччхитамева хотӯ’’ти вутте вуд̣д̣хатаро ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхати, сайамева ва̄ ‘‘твам̣ йатха̄сукхам̣ вихара̄хӣ’’ти вадати; евампи ват̣т̣ати. сабха̄гасса висса̄сена̄пи ват̣т̣атийева. йена вуд̣д̣хо тена париваттитаббанти вуд̣д̣ха̄бхимукхена париваттитаббам̣. бходжанаса̄ла̄дӣсупи евамева пат̣ипаджджитаббам̣.

сена̄санаваттакатха̄ нит̣т̣хита̄.

джанта̄гхараватта̄дикатха̄

371. джанта̄гхараватте – парибхан̣д̣анти бахиджагати.

373. а̄чаманаваттхусмим̣ – сати удакети еттха саче удакам̣ аттхи, пат̣иччханнат̣т̣ха̄нам̣ пана наттхи, бха̄джанена нӣхаритва̄ а̄чамитаббам̣. бха̄джане асати паттена нӣхаритаббам̣. паттепи асати асантам̣ на̄ма хоти. ‘‘идам̣ атививат̣ам̣ пурато ан̃н̃ам̣ удакам̣ бхависсатӣ’’ти гатасса удакам̣ алабхантассева бхиккха̄ча̄равела̄ хоти, кат̣т̣хена ва̄ кеначи ва̄ пун̃чхитва̄ гантаббам̣, бхун̃джитумпи анумоданампи ка̄тум̣ ват̣т̣ати. а̄гатапат̣ипа̄т̣ийа̄ти ваччакут̣ийам̣ пасса̄ват̣т̣ха̄не нха̄натиттхети тӣсупи а̄гатапат̣ипа̄т̣ийева пама̄н̣ам̣.

374. ваччакут̣иватте – на дантакат̣т̣хам̣ кха̄дантена̄ти айам̣ ваччакут̣ийа̄пи аваччакут̣ийа̄пи саббаттхева пат̣иккхепо. на пхарусена кат̣т̣хена̄ти пха̄литакат̣т̣хена ва̄ кхарена ва̄ ган̣т̣хикена ва̄ кан̣т̣акена ва̄ сусирена ва̄ пӯтина̄ ва̄ на авалекхитаббам̣. авалекханакат̣т̣хам̣ пана аггахетва̄ павит̣т̣хасса а̄патти наттхи.

на а̄чаманасара̄вакети саббаса̄дха̄ран̣ат̣т̣ха̄нам̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. татра хи ан̃н̃е ан̃н̃е а̄гаччханти, тасма̄ удакам̣ на сесетаббам̣. йам̣ пана сан̇гхикепи виха̄ре екадесе нибаддхагаманаттха̄йа катам̣ т̣ха̄нам̣ хоти пуггаликат̣т̣ха̄нам̣ ва̄, тасмим̣ ват̣т̣ати. виречанам̣ пивитва̄ пунаппунам̣ пависантасса̄пи ват̣т̣атийева.

ӯхата̄ти ӯхадита̄; бахи ваччамаккхита̄ти аттхо. дховитабба̄ти удакам̣ а̄харитва̄ дховитабба̄. удакам̣ аттхи, бха̄джанам̣ наттхи, асантам̣ на̄ма хоти. бха̄джанам̣ аттхи, удакам̣ наттхи, етампи асантам̣. убхайе пана асати асантамева, кат̣т̣хена ва̄ кеначи ва̄ пун̃чхитва̄ гантаббам̣. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.

джанта̄гхараватта̄дикатха̄ нит̣т̣хита̄.

ваттаккхандхакаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.