2. па̄рива̄сикаккхандхакам̣
па̄рива̄сикаваттакатха̄
75. па̄рива̄сикаккхандхаке – па̄рива̄сика̄ти парива̄сам̣ паривасанта̄. таттха чатуббидхо парива̄со – аппат̣иччханнапарива̄со, пат̣иччханнапарива̄со, суддхантапарива̄со, самодха̄напарива̄соти. тесу ‘‘йо, бхиккхаве, ан̃н̃опи ан̃н̃атиттхийапуббо имасмим̣ дхаммавинайе а̄кан̇кхати паббаджджам̣, а̄кан̇кхати упасампадам̣, тасса чатта̄ро ма̄се парива̄со да̄таббо’’ти (маха̄ва. 86) евам̣ маха̄кхандхаке вутто титтхийапарива̄со аппат̣иччханнапарива̄со на̄ма. таттха йам̣ ваттаббам̣ там̣ вуттамева. айам̣ пана идха анадхиппето. сеса̄ тайо йена сан̇гха̄дисеса̄патти а̄панна̄ чева хоти пат̣иччха̄дита̄ ча, тасса да̄табба̄. тесу йам̣ ваттаббам̣ там̣ самуччайаккхандхаке ваккха̄ма. ете пана идха адхиппета̄. тасма̄ етесу йам̣кин̃чи парива̄сам̣ паривасанта̄ ‘‘па̄рива̄сика̄’’ти ведитабба̄.
пакататта̄нам̣ бхиккхӯнанти т̣хапетва̄ навакатарам̣ па̄рива̄сикам̣ авасеса̄нам̣ антамасо мӯла̄йапат̣икассана̄раха̄дӣнампи. абхива̄данапаччут̣т̣ха̄нанти йам̣ те абхива̄дана̄дим̣ каронти, там̣ са̄дийанти, сампат̣иччханти; на пат̣иккхипантӣти аттхо. таттха са̄мӣчикамманти т̣хапетва̄ абхива̄дана̄дӣни ан̃н̃асса ануччхавикасса бӣджанава̄тада̄на̄дино а̄бхисама̄ча̄рикассетам̣ адхивачанам̣. а̄сана̄бхиха̄ранти а̄санасса абхихаран̣ам̣, а̄санам̣ гахетва̄ абхигаманам̣ пан̃н̃а̄панамева ва̄. сеййа̄бхиха̄репи есева найо. па̄додаканти па̄дадхованаудакам̣. па̄дапӣт̣ханти дхотапа̄дат̣т̣хапанакам̣. па̄дакатхаликанти адхотапа̄дат̣т̣хапанакам̣ па̄дагхам̣санам̣ ва̄. а̄патти дуккат̣асса̄ти саддхивиха̄рика̄нампи са̄дийантасса дуккат̣амева, тасма̄ те ваттабба̄ – ‘‘ахам̣ винайакаммам̣ кароми, майхам̣ ваттам̣ ма̄ каротха, ма̄ мам̣ га̄маппавесанам̣ а̄пуччхатха̄’’ти. саче саддха̄паббаджита̄ кулапутта̄ ‘‘тумхе, бханте, тумха̄кам̣ винайакаммам̣ каротха̄’’ти ватва̄ ваттам̣ каронти, га̄маппавесанампи а̄пуччхантийева, ва̄ритака̄лато пат̣т̣ха̄йа ана̄патти. митху йатха̄вуд̣д̣ханти па̄рива̄сикабхиккхӯнам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ йо йо вуд̣д̣хо тена тена навакатарасса са̄дитум̣.
пан̃ча йатха̄вуд̣д̣ханти пакататтехипи саддхим̣ вуд̣д̣хапат̣ипа̄т̣ийа̄ ева. тасма̄ па̄тимоккхе уддиссама̄не хаттхапа̄се нисӣдитум̣ ват̣т̣ати. маха̄паччарийам̣ пана ‘‘па̄л̣ийа̄ анисӣдитва̄ па̄л̣им̣ виха̄йа хаттхапа̄сам̣ амун̃чантена нисӣдитабба’’нти вуттам̣. па̄рисуддхиупосатхе карӣйама̄не сан̇гханавакат̣т̣ха̄не нисӣдитва̄ таттхева нисиннена аттано па̄л̣ийа̄ па̄рисуддхиупосатхо ка̄таббо. пава̄ран̣а̄йапи сан̇гханавакат̣т̣ха̄не нисӣдитва̄ таттхева нисиннена аттано па̄л̣ийа̄ пава̄ретаббам̣. сан̇гхена гхан̣т̣им̣ пахаритва̄ бха̄джӣйама̄нам̣ вассикаса̄т̣икампи аттано паттат̣т̣ха̄не гахетум̣ ват̣т̣ати.
он̣оджананти виссаджджанам̣ вуччати. саче хи па̄рива̄сикасса две тӣн̣и уддесабхатта̄дӣни па̄пун̣анти, ан̃н̃а̄ часса пуггаликабхаттапачча̄са̄ хоти, та̄ни пат̣ипа̄т̣ийа̄ гахетва̄ ‘‘бханте, хет̣т̣ха̄ га̄хетха, аджджа майхам̣ бхаттапачча̄са̄ аттхи, све ган̣хисса̄мӣ’’ти ватва̄ виссаджджетабба̄ни. евам̣ та̄ни пунадивасесу ган̣хитум̣ лабхати. пунадивасе саббапат̣хамам̣ етасса да̄таббанти курундийам̣ вуттам̣. йади пана на ган̣ха̄ти на виссаджджети, пунадивасе на лабхати, идам̣ он̣оджанам̣ на̄ма па̄рива̄сикассева одисса анун̃н̃а̄там̣. касма̄? тасса хи сан̇гханавакат̣т̣ха̄не нисиннасса бхаттагге йа̄гукхаджджака̄дӣни па̄пун̣анти ва̄ на ва̄, тасма̄ со ‘‘бхиккха̄ха̄рена ма̄ киламиттха̄’’ти идамасса сан̇гахакаран̣аттха̄йа одисса анун̃н̃а̄там̣.
бхаттанти а̄гата̄гатехи вуд̣д̣хапат̣ипа̄т̣ийа̄ гахетва̄ гантаббам̣ виха̄ре сан̇гхасса чатусса̄лабхаттам̣, етам̣ йатха̄вуд̣д̣хам̣ лабхати. па̄л̣ийа̄ пана гантум̣ ва̄ т̣ха̄тум̣ ва̄ на лабхати, тасма̄ па̄л̣ито осаккитва̄ хаттхапа̄се т̣хитена хаттхам̣ паса̄ретва̄ йатха̄ сено нипатитва̄ ган̣ха̄ти, евам̣ ган̣хитаббам̣. а̄ра̄микасаман̣уддесехи а̄хара̄петум̣ на лабхати. саче сайамева а̄харанти, ват̣т̣ати. ран̃н̃о маха̄пел̣абхаттепи есева найо. чатусса̄лабхатте пана саче он̣оджанам̣ каттука̄мо хоти, аттано аттха̄йа уккхитте пин̣д̣е ‘‘аджджа ме бхаттам̣ аттхи, све ган̣хисса̄мӣ’’ти ваттаббам̣. пунадивасе две пин̣д̣е лабхатӣти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. уддесабхатта̄дӣнипи па̄л̣ито осаккитва̄ва гахетабба̄ни. йаттха пана нисӣда̄петва̄ паривисанти, таттха са̄ман̣ера̄нам̣ джет̣т̣хакена бхиккхӯнам̣ сан̇гханавакена хутва̄ нисӣдитаббам̣.
76. ида̄ни йа̄ айам̣ самма̄ваттана̄ вутта̄, таттха на упасампа̄детаббанти упаджджха̄йена хутва̄ на упасампа̄детаббам̣; ваттам̣ никкхипитва̄ пана упасампа̄детум̣ ват̣т̣ати. а̄чарийена хутва̄пи каммава̄ча̄ на са̄ветабба̄, ан̃н̃асмим̣ асати ваттам̣ никкхипитва̄ са̄ветум̣ ват̣т̣ати. на ниссайоти а̄гантука̄нам̣ ниссайо на да̄таббо. йехипи пакатийа̄ва ниссайо гахито, те ваттабба̄ – ‘‘ахам̣ винайакаммам̣ кароми, асукаттхерасса на̄ма сантике ниссайам̣ ган̣хатха, майхам̣ ваттам̣ ма̄ каротха, ма̄ мам̣ га̄маппавесанам̣ а̄пуччхатха̄’’ти. саче евам̣ вуттепи каронтийева, ва̄ритака̄лато пат̣т̣ха̄йа каронтесупи ана̄патти.
на са̄ман̣ероти ан̃н̃о са̄ман̣еро на гахетаббо. упаджджхам̣ датва̄ гахитаса̄ман̣ера̄пи ваттабба̄ – ‘‘ахам̣ винайакаммам̣ кароми, майхам̣ ваттам̣ ма̄ каротха, ма̄ мам̣ га̄маппавесанам̣ а̄пуччхатха̄’’ти. саче евам̣ вуттепи каронтийева, ва̄ритака̄лато пат̣т̣ха̄йа каронтесупи ана̄патти. бхиккхунова̄дакасаммути на̄ма а̄дхипаччат̣т̣ха̄набхӯта̄ти пат̣иккхитта̄, тасма̄ бхиккхусан̇гхасса ваттаббам̣ – ‘‘бханте, ахам̣ винайакаммам̣ кароми, бхиккхунова̄дакам̣ джа̄на̄тха̄’’ти, пат̣ибаласса ва̄ бхиккхусса бха̄ро ка̄таббо. а̄гата̄ бхиккхунийо ‘‘сан̇гхасантикам̣ гаччхатха, сан̇гхо во ова̄дада̄йакам̣ джа̄ниссатӣ’’ти ва̄ ‘‘ахам̣ винайакаммам̣ кароми, асукабхиккхусса на̄ма сантикам̣ гаччхатха, со во ова̄дам̣ дассатӣ’’ти ва̄ ваттабба̄.
са̄ а̄паттӣти суккависсат̣т̣хийа̄ парива̄се динне суккависсат̣т̣хи на̄паджджитабба̄. ан̃н̃а̄ ва̄ та̄дисика̄ти ка̄йасам̣сагга̄дигарука̄патти. тато ва̄ па̄пит̣т̣хатара̄ти па̄ра̄джика̄патти; саттасу хи а̄паттӣсу дуббха̄сита̄патти па̄пит̣т̣ха̄; дуккат̣а̄патти па̄пит̣т̣хатара̄; дуккат̣а̄патти па̄пит̣т̣ха̄, па̄т̣идесанӣйа̄патти па̄пит̣т̣хатара̄ти евам̣ па̄читтийатхуллаччайасан̇гха̄дисесапа̄ра̄джика̄паттӣсу найо нетаббо. та̄сам̣ ваттхӯсупи дуббха̄ситаваттху па̄пит̣т̣хам̣, дуккат̣аваттху па̄пит̣т̣хатаранти пуриманайенева бхедо ведитаббо. пан̣н̣аттиваджджасиккха̄паде пана ваттхупи а̄паттипи па̄пит̣т̣ха̄. локавадждже убхайампи па̄пит̣т̣хатарам̣.
камманти парива̄сакаммава̄ча̄ вуччати. там̣ каммам̣ ‘‘акатам̣ дуккат̣а’’нтиа̄дӣхи ва̄ ‘‘ким̣ идам̣ каммам̣ на̄ма касикаммам̣ гораккхакамма’’нтиа̄дӣхи ва̄ вачанехи на гарахитаббам̣. каммика̄ти йехи бхиккхӯхи каммам̣ катам̣, те вуччанти, те ‘‘ба̄ла̄ абйатта̄’’тиа̄дӣхи вачанехи на гарахитабба̄. на савачанӣйам̣ ка̄таббанти палибодхаттха̄йа ва̄ паккосанаттха̄йа ва̄ савачанӣйам̣ на ка̄таббам̣, палибодхаттха̄йа хи каронто ‘‘ахам̣ а̄йасмантам̣ имасмим̣ ваттхусмим̣ савачанӣйам̣ кароми, имамха̄ а̄ва̄са̄ екападампи ма̄ пакка̄ми, йа̄ва на там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасантам̣ хотӣ’’ти евам̣ кароти. паккосанаттха̄йа каронто ‘‘ахам̣ те савачанӣйам̣ кароми, ехи майа̄ саддхим̣ винайадхара̄нам̣ саммукхӣбха̄вам̣ гаччха̄ма̄’’ти евам̣ кароти; тадубхайампи на ка̄таббам̣.
на анува̄доти виха̄ре джет̣т̣хакат̣т̣ха̄нам̣ на ка̄таббам̣. па̄тимоккхуддесакена ва̄ дхаммаджджхесакена ва̄ на бхавитаббам̣. на̄пи терасасу саммутӣсу екасаммутивасена̄пи иссарийакаммам̣ ка̄таббам̣. на ока̄соти ‘‘кароту ме а̄йасма̄ ока̄сам̣, ахам̣ там̣ ваттука̄мо’’ти евам̣ пакататтасса ока̄со на ка̄ретаббо, ваттхуна̄ ва̄ а̄паттийа̄ ва̄ на чодетаббо, ‘‘айам̣ пуббе те досо’’ти на са̄ретаббо. на бхиккхӯхи сампайоджетаббанти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ йоджетва̄ калахо на ка̄ретаббо.
пуратоти сан̇гхаттхерена хутва̄ пурато на гантаббам̣, два̄дасахаттхам̣ упача̄рам̣ мун̃читва̄ екакена гантаббам̣. нисӣданепи есева найо. а̄санапарийантоти бхаттагга̄дӣсу сан̇гханавака̄санам̣ вуччати; сва̄сса да̄таббо, таттха нисӣдитаббам̣. сеййа̄парийантоти сеййа̄нам̣ парийанто, саббала̄макам̣ ман̃чапӣт̣хам̣. айан̃хи вассаггена аттано паттат̣т̣ха̄не сеййам̣ гахетум̣ на лабхати. саббабхиккхӯхи вичинитва̄ гахита̄васеса̄ ман̇кулагӯтхабхарита̄ ветталата̄дивинаддха̄ ла̄макасеййа̄ асса да̄табба̄. виха̄рапарийантоти йатха̄ ча сеййа̄, евам̣ васанаа̄ва̄сопи вассаггена аттано паттат̣т̣ха̄не тасса на ват̣т̣ати. саббабхиккхӯхи вичинитва̄ гахита̄васеса̄ пана раджохатабхӯми джатукамӯсикабхарита̄ пан̣н̣аса̄ла̄ асса да̄табба̄. саче пакататта̄ саббе руккхамӯлика̄ аббхока̄сика̄ ча хонти, чханнам̣ на упенти, саббепи етехи виссат̣т̣ха̄ва̄са̄ на̄ма хонти. тесу йам̣ иччхати, там̣ лабхати. вассӯпана̄йикадивасе паччайам̣ екапассе т̣хатва̄ вассаггена ган̣хитум̣ лабхати. сена̄санам̣ на лабхати, нибаддхавасса̄ва̄сикам̣ сена̄санам̣ ган̣хитука̄мена ваттам̣ никкхипитва̄ гахетаббам̣.
тена ча со са̄дитабботи йам̣ асса а̄сана̄дипарийантам̣ бхиккхӯ денти, со ева са̄дитаббо. пуресаман̣ена ва̄ паччха̄саман̣ена ва̄ти н̃а̄типава̄ритат̣т̣ха̄не ‘‘еттаке бхиккхӯ гахетва̄ а̄гаччхатха̄’’ти нимантитена ‘‘бханте, асукам̣ на̄ма кулам̣ бхиккхӯ нимантеси, етха таттха гаччха̄ма̄’’ти евам̣ сам̣видха̄йа бхиккхӯ пуресаман̣е ва̄ паччха̄саман̣е ва̄ катва̄ на гантаббам̣. ‘‘бханте, асукасмим̣ на̄ма га̄ме манусса̄ бхиккхӯнам̣ а̄гаманам̣ иччханти, са̄дху ватасса саче тесам̣ сан̇гахам̣ кареййа̄тха̄’’ти евам̣ пана парийа̄йена катхетум̣ ват̣т̣ати.
на а̄ран̃н̃икан̇ганти а̄гата̄гата̄нам̣ а̄рочетум̣ хара̄йама̄нена а̄ран̃н̃икадхутан̇гам̣ на сама̄да̄таббам̣. йена̄пи пакатийа̄ сама̄диннам̣, тена дутийам̣ бхиккхум̣ гахетва̄ аран̃н̃е арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петаббам̣, на ча екакена ваттхаббам̣. татха̄ бхаттагга̄дӣсу а̄санапарийанте нисаджджа̄йа хара̄йама̄нена пин̣д̣апа̄тикадхутан̇гампи на сама̄да̄таббам̣. йо пана пакатийа̄ва пин̣д̣апа̄тико тасса пат̣иседхо наттхи.
на ча таппаччайа̄ти ‘‘нӣхат̣абхатто хутва̄ виха̄рейева нисӣдитва̄ бхун̃джанто раттийо ган̣айисса̄ми, гаччхато ме бхиккхум̣ дисва̄ ана̄рочентасса раттиччхедо сийа̄’’ти имина̄ ка̄ран̣ена пин̣д̣апа̄то на нӣхара̄петаббо. ма̄ мам̣ джа̄ним̣сӯти ‘‘ма̄ мам̣ екабхиккхупи джа̄на̄тӯ’’ти ча имина̄ аджджха̄сайена виха̄ре са̄ман̣ерехи пача̄петва̄ бхун̃джитумпи на лабхати. га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависитаббамева. гила̄насса пана навакаммаа̄чарийупаджджха̄йакичча̄дипасутасса ва̄ виха̄рейева аччхитум̣ ват̣т̣ати. сачепи га̄ме анекасата̄ бхиккхӯ вичаранти, на сакка̄ хоти а̄рочетум̣, га̄мака̄ва̄сам̣ гантва̄ сабха̄гат̣т̣ха̄не васитум̣ ват̣т̣ати.
а̄гантукена̄ти кан̃чи виха̄рам̣ гатена таттха бхиккхӯнам̣ а̄рочетаббам̣. саче саббе екат̣т̣ха̄не т̣хите пассати, екат̣т̣ха̄не т̣хитенева а̄рочетаббам̣. атха руккхамӯла̄дӣсу висум̣ висум̣ т̣хита̄ хонти, таттха таттха гантва̄ а̄рочетаббам̣. сан̃чичча ана̄рочентасса раттиччхедо ча хоти, ваттабхеде ча дуккат̣ам̣. атха вичинанто екачче на пассати, раттиччхедова хоти, на ваттабхедадуккат̣ам̣.
а̄гантукасса̄ти аттано васанавиха̄рам̣ а̄гатасса̄пи екасса ва̄ бахӯнам̣ ва̄ вуттанайенева а̄рочетаббам̣. раттиччхедаваттабхеда̄пи четтха вуттанайенева ведитабба̄. саче а̄гантука̄ мухуттам̣ виссамитва̄ ва̄ ависсамитва̄ ева ва̄ виха̄рамаджджхена гаччханти, тесампи а̄рочетаббам̣. саче тасса аджа̄нантассева гаччханти, айан̃ча пана гатака̄ле джа̄на̄ти, гантва̄ а̄рочетаббам̣. сампа̄пун̣итум̣ асакконтасса раттиччхедова хоти, на ваттабхедадуккат̣ам̣. йепи антовиха̄рам̣ аппависитва̄ упача̄расӣмам̣ оккамитва̄ гаччханти, айан̃ча несам̣ чхаттасаддам̣ ва̄ укка̄ситасаддам̣ ва̄ кхипитасаддам̣ ва̄ сутва̄ва а̄гантукабха̄вам̣ джа̄на̄ти, гантва̄ а̄рочетаббам̣. гатака̄ле джа̄нантенапи анубандхитва̄ а̄рочетаббамева. сампа̄пун̣итум̣ асакконтасса раттиччхедова хоти, на ваттабхедадуккат̣ам̣. йопи раттим̣йева а̄гантва̄ раттим̣йева гаччхати, сописса раттиччхедам̣ кароти, ан̃н̃а̄татта̄ пана ваттабхедадуккат̣ам̣ наттхи. саче аджа̄нитва̄ва аббха̄нам̣ кароти, акатамева хотӣти курундийам̣ вуттам̣. тасма̄ адхика̄ раттийо гахетва̄ ка̄таббам̣, айам̣ апан̣н̣акапат̣ипада̄.
надӣа̄дӣсу на̄ва̄йа гаччхантампи паратӣре т̣хитампи а̄ка̄сена гаччхантампи паббататалааран̃н̃а̄дӣсу дӯре т̣хитампи бхиккхум̣ дисва̄ саче ‘‘бхиккхӯ’’ти ваваттха̄нам̣ аттхи, на̄ва̄дӣхи ва̄ гантва̄ маха̄саддам̣ катва̄ ва̄ вегена анубандхитва̄ ва̄ а̄рочетаббам̣, ана̄рочентасса раттиччхедо чева ваттабхедадуккат̣ан̃ча. саче ва̄йамантопи сампа̄пун̣итум̣ ва̄ са̄ветум̣ ва̄ на саккоти, раттиччхедова хоти, на ваттабхедадуккат̣ам̣. сан̇гхасена̄бхайаттхеро пана висайа̄висайена катхети – ‘‘висайе кира ана̄рочентасса раттиччхедо чева ваттабхедадуккат̣ан̃ча хоти, ависайе пана убхайампи наттхӣ’’ти. каравӣкатиссаттхеро ‘‘саман̣о айанти ваваттха̄намева пама̄н̣ам̣, сачепи ависайо хоти, ваттабхедадуккат̣амева наттхи, раттиччхедо пана хотийева̄’’ти а̄ха.
упосатхети ‘‘упосатхам̣ сампа̄пун̣исса̄ма̄’’ти а̄гантука̄ бхиккхӯ а̄гаччханти, иддхийа̄ гаччханта̄пи упосатхабха̄вам̣ н̃атва̄ отаритва̄ упосатхам̣ каронти, тасма̄ а̄гантукасодханаттхам̣ упосатхадивасе а̄рочетаббам̣. пава̄ран̣а̄йапи есева найо. гила̄ноти гантум̣ асаматтхо. дӯтена̄ти еттха анупасампаннам̣ песетум̣ на ват̣т̣ати, бхиккхум̣ песетва̄ а̄роча̄петаббам̣.
абхиккхуко а̄ва̄соти сун̃н̃авиха̄ро; йаттха екопи бхиккху наттхи, таттха ва̄саттха̄йа на гантаббам̣. на хи таттха вуттхараттийо ган̣анӯпика̄ хонти, пакататтена пана саддхим̣ ват̣т̣ати. дасавидхантара̄йе пана сачепи раттийо ган̣анӯпика̄ на хонти, антара̄йато паримуччанаттха̄йа гантаббамева. тена вуттам̣ – ‘‘ан̃н̃атра антара̄йа̄’’ти. на̄на̄сам̣ва̄сакехи саддхим̣ винайакаммам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. тесам̣ ана̄рочанепи раттиччхедо наттхи, абхиккхука̄ва̄сасадисамева хоти. тена вуттам̣ – ‘‘йаттхассу бхиккхӯ на̄на̄сам̣ва̄сака̄’’ти. сесам̣ упосатхаккхандхаке вуттанайамева.
81. екаччханне а̄ва̄сетиа̄дӣсу а̄ва̄со на̄ма васанаттха̄йа катасена̄санам̣. ана̄ва̄со на̄ма четийагхарам̣ бодхигхарам̣ саммун̃джаниат̣т̣ако да̄руат̣т̣ако па̄нӣйама̄л̣о ваччакут̣и два̄ракот̣т̣хакоти евама̄ди. татийападена тадубхайампи гахитам̣. етесу йаттха каттхачи екаччханне чхаданато удакапатанат̣т̣ха̄напариччхинне ока̄се уккхиттако васитум̣ на лабхати. ‘‘па̄рива̄сико пана антоа̄ва̄сейева на лабхатӣ’’ти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘ависесена удакапа̄тена ва̄рита’’нти вуттам̣. курундийам̣ ‘‘етесу еттакесу пан̃чаван̣н̣аччхаданабаддхат̣т̣ха̄несу па̄рива̄сикасса ча уккхиттакасса ча пакататтена саддхим̣ удакапа̄тена ва̄рита’’нти вуттам̣. тасма̄ на̄нӯпача̄репи екаччханне на ват̣т̣ати. саче панеттха тадахупасампаннепи пакататте пат̣хамам̣ пависитва̄ нипанне сат̣т̣хивассопи па̄рива̄сико паччха̄ пависитва̄ джа̄нанто нипаджджати, раттиччхедо чева ваттабхедадуккат̣ан̃ча. аджа̄нантасса раттиччхедова на ваттабхедадуккат̣ам̣. саче пана тасмим̣ пат̣хамам̣ нипанне паччха̄ пакататто пависитва̄ нипаджджати, па̄рива̄сико ча джа̄на̄ти, раттиччхедо чева ваттабхедадуккат̣ан̃ча. но че джа̄на̄ти, раттиччхедова на ваттабхедадуккат̣ам̣.
вут̣т̣ха̄таббам̣ нимантетабботи тадахупасампаннампи дисва̄ вут̣т̣ха̄таббамева; вут̣т̣ха̄йа ча ‘‘ахам̣ имина̄ сукханисинно вут̣т̣ха̄пито’’ти параммукхена на гантаббам̣, ‘‘идам̣ а̄чарийа-а̄санам̣, еттха нисӣдатха̄’’ти евам̣ нимантетаббойева. навакена пана ‘‘маха̄тхерам̣ обаддхам̣ каромӣ’’ти па̄рива̄сикаттхерасса сантикам̣ на гантаббам̣. ека̄санети сама̄навассика̄сане ман̃че ва̄ пӣт̣хе ва̄. на чхама̄йам̣ нисиннети пакататте бхӯмийам̣ нисинне итарена антамасо тин̣асантха̄репи уччатаре ва̄лика̄талепи ва̄ на нисӣдитаббам̣, два̄дасахаттхам̣ пана упача̄рам̣ мун̃читва̄ нисӣдитум̣ ват̣т̣ати. екачан̇камети саха̄йена вийа саддхим̣ чан̇каманто екасмим̣ чан̇каме.
чхама̄йам̣ чан̇камантанти чхама̄йам̣ чан̇каманте, айамева ва̄ па̄т̣хо. айам̣ панеттха аттхо – акатапариччхеда̄йа бхӯмийа̄ чан̇каманте париччхедам̣ катва̄ ва̄ликам̣ а̄киритва̄ а̄ламбанам̣ йоджетва̄ катачан̇каме нӣчепи на чан̇камитаббам̣, ко пана ва̄до ит̣т̣хака̄чайасампанне ведика̄париккхиттети! саче пана па̄ка̄рапариккхитто хоти два̄ракот̣т̣хакайутто паббатантараванантарагумбантаресу ва̄ суппат̣иччханно, та̄дисе чан̇каме чан̇камитум̣ ват̣т̣ати. аппат̣иччханнепи упача̄рам̣ мун̃читва̄ ват̣т̣ати.
вуд̣д̣хатарена̄ти еттха саче вуд̣д̣хатаре па̄рива̄сике пат̣хамам̣ нипанне итаро джа̄нанто паччха̄ нипаджджати, раттиччхедо часса хоти ваттабхеде ча дуккат̣ам̣. вуд̣д̣хатарасса пана раттиччхедова на ваттабхедадуккат̣ам̣. аджа̄нитва̄ нипаджджати, двиннампи ваттабхедо наттхи, раттиччхедо пана хоти. атха навакапа̄рива̄сике пат̣хамам̣ нипанне вуд̣д̣хатаро паччха̄ нипаджджати, навако ча джа̄на̄ти, ратти часса чхиджджати, ваттабхеде ча дуккат̣ам̣ хоти. вуд̣д̣хатарасса раттиччхедова на ваттабхедо. но че джа̄на̄ти, двиннампи ваттабхедо наттхи, раттиччхедо пана хоти. саче двепи апаччха̄пуримам̣ нипаджджанти, вуд̣д̣хатарасса раттиччхедова итарасса ваттабхедопӣти курундийам̣ вуттам̣. две па̄рива̄сика̄ самавасса̄, еко пат̣хамам̣ нипанно, еко джа̄нантова паччха̄ нипаджджати, ратти ча чхиджджати, ваттабхеде ча дуккат̣ам̣. пат̣хамам̣ нипаннасса раттиччхедова на ваттабхедо. саче паччха̄ нипаджджантопи на джа̄на̄ти, двиннампи ваттабхедо наттхи, раттиччхедо пана хоти. саче двепи апаччха̄пуримам̣ нипаджджанти, двиннампи раттиччхедойева, на ваттабхедо. саче хи две па̄рива̄сика̄ екато васеййум̣, те ан̃н̃аман̃н̃асса аджджха̄ча̄рам̣ н̃атва̄ ага̄рава̄ ва̄ виппат̣иса̄рино ва̄ хутва̄ па̄пит̣т̣хатарам̣ ва̄ а̄паттим̣ а̄паджджеййум̣ виббхамеййум̣ ва̄, тасма̄ несам̣ сахасеййа̄ саббаппака̄рена пат̣иккхитта̄. сесам̣ вуттанайенева ведитаббам̣. мӯла̄йапат̣икассана̄раха̄дайо четтха па̄рива̄сика̄нам̣ пакататтат̣т̣ха̄не т̣хита̄ти ведитабба̄.
па̄рива̄сикачатуттхо че, бхиккхаве, парива̄санти еттха па̄рива̄сикам̣ чатуттхам̣ катва̄ ан̃н̃асса парива̄сада̄на̄дӣни ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. етесвева̄йам̣ ган̣апӯрако на хоти, сесасан̇гхакаммесу хоти. ган̣е пана аппахонте ваттам̣ никкхипа̄петва̄ ган̣апӯрако ка̄табботи.
83. имам̣ пана ваттакатхам̣ сутва̄ винайадхараупа̄литтхерасса рахогатасса евам̣ паривитакко удапа̄ди – ‘‘бхагавата̄ баху па̄рива̄сикаваттам̣ пан̃н̃аттам̣, катихи ну кхо еттха ка̄ран̣ехи раттиччхедо хотӣ’’ти! со бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ таматтхам̣ пуччхи. бхагава̄ часса бйа̄ка̄си. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо а̄йасма̄ упа̄ли…пе… раттиччхеда̄’’ти. таттха сахава̄соти йва̄йам̣ пакататтена бхиккхуна̄ саддхим̣ екаччханнетиа̄дина̄ найена вутто екато ва̄со. виппава̄соти екакассева ва̄со. ана̄рочана̄ти а̄гантука̄дӣнам̣ ана̄рочана̄. етесу тӣсу екекена ка̄ран̣ена раттиччхедо хоти.
84. на сакконтӣти сан̇гхасса махантата̄йа таттха таттха гантва̄ саббесам̣ а̄рочетум̣ асакконта̄ содхетум̣ на сакконти. парива̄сам̣ никкхипа̄ми, ваттам̣ никкхипа̄мӣти имесу двӣсу падесу екена̄пи никкхиттова хоти парива̄со; двӣхи суниккхиттойева. сама̄да̄непи есева найо. евам̣ ваттам̣ сама̄дийитва̄ паривуттхапарива̄сасса ма̄наттам̣ ган̣хато пуна ваттасама̄да̄накиччам̣ наттхи, сама̄диннаваттойева хеса тасма̄сса чха̄раттам̣ ма̄наттам̣ да̄таббам̣, чин̣н̣ама̄натто аббхетаббо. евам̣ ана̄паттико хутва̄ суддханте патит̣т̣хито тиссо сиккха̄ пӯретва̄ дуккхассантам̣ кариссатӣти.
па̄рива̄сикаваттакатха̄ нит̣т̣хита̄.
мӯла̄йапат̣икассана̄рахаваттакатха̄
86. мӯла̄йапат̣икассана̄раха̄ бхиккхӯ са̄дийанти пакататта̄нанти т̣хапетва̄ навакатарам̣ мӯла̄йапат̣икассана̄рахам̣ авасеса̄нам̣ антамасо па̄рива̄сика̄дӣнампи. имесан̃хи па̄рива̄сикамӯла̄йапат̣икассана̄рахама̄натта̄рахама̄натта̄ча̄рикаббха̄на̄раха̄нам̣ пан̃чаннам̣ т̣хапетва̄ аттано аттано навакатарам̣, сеса̄ саббе пакататта̄ ева. касма̄? митху йатха̄вуд̣д̣хам̣ абхива̄дана̄дӣнам̣ анун̃н̃а̄татта̄. тена вуттам̣ – ‘‘авасеса̄нам̣ антамасо па̄рива̄сика̄дӣнампӣ’’ти. мӯла̄йапат̣икассана̄раха̄дилаккхан̣ам̣ пана несам̣ парато а̄вибхависсати. сесаметтха ито паресу ча ма̄натта̄раха̄диваттесу па̄рива̄сикаватте вуттанайенева ведитаббам̣.
87. мӯла̄йапат̣икассана̄рахачатуттхо четиа̄дӣсупи йатхева па̄рива̄сико; евам̣ етепи етесу винайакаммесу ган̣апӯрака̄ на хонти, сесасан̇гхакаммесу хонти.
мӯла̄йапат̣икассана̄рахаваттакатха̄ нит̣т̣хита̄.
ма̄наттача̄рикаваттакатха̄
90. ма̄наттача̄рикасса ваттесу ‘‘девасикам̣ а̄рочетабба’’нти висесо.
92. раттиччхедесу ӯне ган̣ети еттха ган̣оти чатта̄ро ва̄ атирека̄ ва̄; тасма̄ сачепи тӣхи бхиккхӯхи саддхим̣ васати, раттиччхедо хотийева. ма̄наттаниккхепасама̄да̄несу вуттасадисова виниччхайо. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.
ма̄наттача̄рикаваттакатха̄ нит̣т̣хита̄.
па̄рива̄сикаккхандхакаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.