4. индрийасам̣йуттам̣

1. суддхикавагго

1. суддхикасуттаван̣н̣ана̄

471. индрийасам̣йуттасса пат̣хаме саддхиндрийам̣ сатиндрийам̣ пан̃н̃индрийанти има̄ни тӣн̣и чатубхӯмакакусалавипа̄кесу чева кирийа̄су ча лаббханти. вӣрийиндрийасама̄дхиндрийа̄ни чатубхӯмакакусале акусале випа̄ке кирийа̄йа̄ти саббаттха лаббханти. ити идам̣ суттам̣ чатубхӯмакасаббасан̇га̄хакадхаммапариччхедавасена вуттанти ведитаббам̣.

7. дутийасаман̣абра̄хман̣асуттаван̣н̣ана̄

477. саттаме саддхиндрийам̣ наппаджа̄нантӣти дуккхасаччавасена на паджа̄нанти. саддхиндрийасамудайам̣ наппаджа̄нантӣти самудайасаччавасена на паджа̄нанти. евам̣ ниродхам̣ ниродхасаччавасена, пат̣ипадам̣ маггасаччавасена̄ти. сесесупи есева найо.

суккапаккхе пана адхимоккхавасена а̄ваджджанасамудайа̄ саддхиндрийасамудайо хоти, паггахавасена а̄ваджджанасамудайа̄ вӣрийиндрийасамудайо, упат̣т̣ха̄навасена а̄ваджджанасамудайа̄ сатиндрийасамудайо, авиккхепавасена а̄ваджджанасамудайа̄ сама̄дхиндрийасамудайо, дассанавасена а̄ваджджанасамудайа̄ пан̃н̃индрийасамудайо хоти. татха̄ чхандавасена а̄ваджджанасамудайа̄ саддхиндрийасамудайо хоти, чхандавасена а̄ваджджанасамудайа̄ вӣрийасатисама̄дхипан̃н̃индрийасамудайо хоти. манасика̄равасена а̄ваджджанасамудайа̄ саддхиндрийасамудайо хоти. манасика̄равасена а̄ваджджанасамудайа̄ вӣрийасатисама̄дхипан̃н̃индрийасамудайо хотӣти евампи аттхо ведитаббо. имесу пат̣ипа̄т̣ийа̄ чхасу суттесу чатусаччамева катхитам̣.

8. дат̣т̣хаббасуттаван̣н̣ана̄

478. ат̣т̣хаме каттха ча, бхиккхаве, саддхиндрийам̣ дат̣т̣хаббам̣, чатӯсу сота̄паттийан̇гесӯтиа̄ди имесам̣ индрийа̄нам̣ сависайе джет̣т̣хакабха̄вадассанаттхам̣ вуттам̣. йатха̄ хи чатта̄ро сет̣т̣хипутта̄ ра̄джа̄ти ра̄джапан̃чамесу саха̄йесу ‘‘наккхаттам̣ кӣл̣исса̄ма̄’’ти вӣтхим̣ отин̣н̣есу екасса сет̣т̣хипуттасса гехам̣ гатака̄ле итаре чатта̄ро тун̣хӣ нисӣданти, гехаса̄микова – ‘‘имесам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ детха, гандхама̄ла̄лан̇ка̄ра̄дӣни детха̄’’ти гехе вича̄рети. дутийасса, татийасса, чатуттхасса гехам̣ гатака̄ле итаре чатта̄ро тун̣хӣ нисӣданти, гехаса̄микова – ‘‘имесам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ детха, гандхама̄ла̄лан̇ка̄ра̄дӣни детха̄’’ти гехе вича̄рети. атха саббапаччха̄ ран̃н̃о гехам̣ гатака̄ле кин̃ча̄пи ра̄джа̄ саббаттха иссаро, имасмим̣ пана ка̄ле аттано гехейева – ‘‘имесам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ детха, гандхама̄ла̄лан̇ка̄ра̄дӣни детха̄’’ти гехе вича̄рети. евамева саддха̄пан̃чамакесу индрийесу тесу саха̄йесу екато вӣтхим̣ отарантесу вийа ека̄рамман̣е уппаджджама̄несупи йатха̄ пат̣хамасса гехе итаре чатта̄ро тун̣хӣ нисӣданти, гехаса̄микова вича̄рети, евам̣ сота̄паттийан̇га̄ни патва̄ адхимоккхалаккхан̣ам̣ саддхиндрийамева джет̣т̣хакам̣ хоти пуббан̇гамам̣, сеса̄ни таданвайа̄ни хонти. йатха̄ дутийасса гехе итаре чатта̄ро тун̣хӣ нисӣданти, гехаса̄микова вича̄рети, евам̣ саммаппадха̄на̄ни патва̄ паггахалаккхан̣ам̣ вӣрийиндрийамева джет̣т̣хакам̣ хоти пуббан̇гамам̣, сеса̄ни таданвайа̄ни хонти. йатха̄ татийасса гехе итаре чатта̄ро тун̣хӣ нисӣданти, гехаса̄микова вича̄рети, евам̣ сатипат̣т̣ха̄на̄ни патва̄ упат̣т̣ха̄налаккхан̣ам̣ сатиндрийамева джет̣т̣хакам̣ хоти пуббан̇гамам̣, сеса̄ни таданвайа̄ни хонти. йатха̄ чатуттхасса гехе итаре чатта̄ро тун̣хӣ нисӣданти, гехаса̄микова вича̄рети, евам̣ джха̄навимоккхе патва̄ авиккхепалаккхан̣ам̣ сама̄дхиндрийамева джет̣т̣хакам̣ хоти пуббан̇гамам̣, сеса̄ни таданвайа̄ни хонти. саббапаччха̄ ран̃н̃о гехам̣ гатака̄ле пана йатха̄ итаре чатта̄ро тун̣хӣ нисӣданти, ра̄джа̄ва гехе вича̄рети, евамева арийасачча̄ни патва̄ паджа̄наналаккхан̣ам̣ пан̃н̃индрийамева джет̣т̣хакам̣ хоти пуббан̇гамам̣, сеса̄ни таданвайа̄ни хонтӣти.

9-10. пат̣хамавибхан̇гасутта̄диван̣н̣ана̄

479-480. наваме сатинепаккена̄ти еттха нипакасса бха̄во непаккам̣, пан̃н̃а̄йетам̣ на̄мам̣. касма̄ пана сатибха̄джане пан̃н̃а̄ вутта̄ти? сатийа̄ балавабха̄вадассанаттхам̣. балавасати хи идха адхиппета̄. са̄ ча пан̃н̃а̄сампайутта̄ва балаватӣ хоти, на виппайутта̄ти пан̃н̃а̄сампайуттасатим̣ дассенто евама̄ха. чиракатанти чирака̄лам̣ катам̣ да̄нам̣ ва̄ сӣлам̣ ва̄ упосатхакаммам̣ ва̄. чирабха̄ситанти ‘‘асукасмим̣ т̣ха̄не асукам̣ на̄ма бха̄сита’’нти евам̣ чирака̄ле бха̄ситам̣. воссагга̄рамман̣ам̣ катва̄ти нибба̄на̄рамман̣ам̣ катва̄. удайаттхага̄минийа̄ти удайан̃ча аттхан̃ча гаччхантийа̄, удайаббайапариггахика̄йа̄ти аттхо. имасмим̣ сутте саддха̄сатипан̃н̃индрийа̄ни пуббабха̄га̄ни, вӣрийиндрийам̣ миссакам̣, сама̄дхиндрийам̣ ниббаттиталокуттарамева катхитам̣. дасамепи айамева дхаммапариччхедоти.

суддхикавагго пат̣хамо.

2. мудутаравагго

1. пат̣ила̄бхасуттаван̣н̣ана̄

481. дутийаваггасса пат̣хаме саммаппадха̄не а̄раббха̄ти саммаппадха̄не пат̣ичча, саммаппадха̄не бха̄вентоти аттхо. сатиндрийепи есева найо.

2. пат̣хамасам̣кхиттасуттаван̣н̣ана̄

482. дутийе татоти випассана̄маггапхалавасена ниссаккам̣ ведитаббам̣. саматта̄ни хи парипун̣н̣а̄ни пан̃чиндрийа̄ни арахаттамаггасса випассаниндрийа̄ни на̄ма хонти. тато мудутарехӣти техи арахаттамаггасса випассаниндрийехи мудутара̄ни ана̄га̄мимаггасса випассаниндрийа̄ни на̄ма хонти, тато мудутара̄ни сакада̄га̄мимаггасса, тато мудутара̄ни сота̄паттимаггасса випассаниндрийа̄ни на̄ма хонти, тато мудутара̄ни дхамма̄нуса̄римаггасса, тато мудутара̄ни саддха̄нуса̄римаггасса випассаниндрийа̄ни на̄ма хонти.

татха̄ саматта̄ни парипун̣н̣а̄ни пан̃чиндрийа̄ни арахаттамаггиндрийа̄ни на̄ма хонти, тато мудутара̄ни ана̄га̄мимаггиндрийа̄ни на̄ма хонти, тато мудутара̄ни сакада̄га̄мимаггиндрийа̄ни на̄ма хонти, тато мудутара̄ни сота̄паттимаггиндрийа̄ни на̄ма хонти, тато мудутара̄ни дхамма̄нуса̄римаггиндрийа̄ни, тато мудутара̄ни саддха̄нуса̄римаггиндрийа̄ни на̄ма хонти.

саматта̄ни парипун̣н̣а̄ни пан̃чиндрийа̄ни арахаттапхалиндрийа̄ни на̄ма хонти, тато мудутара̄ни ана̄га̄мипхалиндрийа̄ни, тато мудутара̄ни сакада̄га̄мипхалиндрийа̄ни, тато мудутара̄ни сота̄паттипхалиндрийа̄ни на̄ма хонти. дхамма̄нуса̄рисаддха̄нуса̄рино пана двепи сота̄паттимаггат̣т̣хапуггала̄, маггат̣т̣хапуггалавасена несам̣ на̄наттам̣ джа̄танти а̄гаманенапи маггенапи. саддха̄нуса̄рӣ пуггало хи уддиса̄пенто парипуччханто анупуббена маггам̣ па̄пун̣а̄ти, дхамма̄нуса̄рӣ екена ва̄ двӣхи ва̄ саванехи. евам̣ та̄ва несам̣ а̄гаманена на̄наттам̣ ведитаббам̣.

дхамма̄нуса̄рисса пана магго тиккхо хоти, сӯрам̣ н̃а̄н̣ам̣ вахати, асан̇кха̄рена аппайогена килесе чхиндати кадаликкхандхам̣ вийа тикхин̣а̄ асидха̄ра̄. саддха̄нуса̄рисса на тасса вийа магго тиккхо хоти, на сӯрам̣ н̃а̄н̣ам̣ вахати, сасан̇кха̄рена саппайогена килесе чхиндати кадаликкхандхам̣ вийа атикхин̣а̄ асидха̄ра̄. килесаккхайе пана тесам̣ на̄наттам̣ наттхи. авасеса̄ ча килеса̄ кхӣйанти.

3. дутийасам̣кхиттасуттаван̣н̣ана̄

483. татийе татоти пхалавасена ниссаккам̣ ведитаббам̣. саматта̄ни хи парипун̣н̣а̄ни пан̃чиндрийа̄ни арахаттапхалиндрийа̄ни на̄ма хонти, арахаттапхалена саманна̄гато пуггало араха̄ на̄ма хоти. арахаттапхалато мудутара̄ни ана̄га̄мипхалиндрийа̄ни на̄ма хонти, тато мудутара̄ни сакада̄га̄мипхалиндрийа̄ни, тато мудутара̄ни сота̄паттипхалиндрийа̄ни, сота̄паттипхалена саманна̄гато пуггало сота̄панно на̄ма хоти. индрийавематтата̄ пхалавематтата̄ хотӣти индрийана̄наттена пхалана̄наттам̣, пхалана̄наттена пуггалана̄наттанти.

4. татийасам̣кхиттасуттаван̣н̣ана̄

484. чатуттхе парипӯрам̣ парипӯрака̄рӣ а̄ра̄дхетӣти парипӯрам̣ арахаттамаггам̣ каронто арахаттапхалам̣ а̄ра̄дхети. падесам̣ падесака̄рӣти авасесе тайо падесамагге каронто падесам̣ пхалаттайаматтамева а̄ра̄дхети. ити имесу чатӯсупи суттесу миссака̄нева индрийа̄ни катхита̄ни.

5-7. пат̣хамавиттха̄расутта̄диван̣н̣ана̄

485-487. пан̃чаме тато мудутарехӣти випассана̄васена ниссаккам̣ ведитаббам̣. парипун̣н̣а̄ни хи пан̃чиндрийа̄ни арахаттамаггасса випассаниндрийа̄ни хонти, тато мудутара̄ни антара̄паринибба̄йисса випассаниндрийа̄ни, тато мудутара̄ни упахаччапаринибба̄йисса, тато мудутара̄ни асан̇кха̄рапаринибба̄йисса, тато мудутара̄ни сасан̇кха̄рапаринибба̄йисса, тато мудутара̄ни уддхам̣сотааканит̣т̣хага̄мисса випассаниндрийа̄ни на̄ма хонти.

имасмим̣ пана т̣ха̄не арахаттамаггейева т̣хатва̄ пан̃ча ниссакка̄ни нӣхаритабба̄ни. арахаттамаггасса хи випассаниндрийехи мудутара̄ни пат̣хамаантара̄паринибба̄йисса випассаниндрийа̄ни, тато мудутара̄ни дутийаантара̄паринибба̄йисса, тато мудутара̄ни татийаантара̄паринибба̄йисса, тато мудутара̄ни упахаччапаринибба̄йисса, тато мудутара̄ни уддхам̣сотааканит̣т̣хага̄мисса випассаниндрийа̄ни. асан̇кха̄рапаринибба̄йисса сасан̇кха̄рапаринибба̄йинопи етева пан̃ча джана̄.

ида̄ни тӣн̣и ниссакка̄ни. сакада̄га̄мимаггасса хи индрийехи мудутара̄ни сота̄паттимаггиндрийа̄ни, сота̄паттимаггейева индрийехи мудутара̄ни дхамма̄нуса̄римаггиндрийа̄ни. техипи мудутара̄ни саддха̄нуса̄римаггиндрийа̄ни. чхат̣т̣хасаттама̄ни вуттанайа̄нева. имесу пана тӣсупи суттесу пуббабха̄гавипассаниндрийа̄нева катхита̄ни.

8. пат̣ипаннасуттаван̣н̣ана̄

488. ат̣т̣хаме тато мудутарехӣти маггапхалавасена ниссаккам̣ ведитаббам̣. там̣ па̄л̣ийам̣ вуттамева. ба̄хироти имехи ат̣т̣хахи пуггалехи бахибхӯто. путхуджджанапаккхе т̣хитоти путхуджджанакот̣т̣ха̄се т̣хито. имасмим̣ сутте локуттара̄нева индрийа̄ни катхита̄ни.

9-10. сампаннасутта̄диван̣н̣ана̄

489-490. наваме индрийасампанноти парипун̣н̣индрийо. дасамам̣ утта̄намева. имасмим̣ суттадвайе миссака̄ни индрийа̄ни катхита̄нӣти.

мудутаравагго дутийо.

3. чхал̣индрийавагго

2. джӣвитиндрийасуттаван̣н̣ана̄

492. татийаваггасса дутийе иттхиндрийантиа̄дӣсу иттхибха̄ве индат̣т̣хам̣ каротӣти иттхиндрийам̣. пурисабха̄ве индат̣т̣хам̣ каротӣти пурисиндрийам̣. джӣвите индат̣т̣хам̣ каротӣти джӣвитиндрийам̣. аттхуппаттикам̣ киретам̣ суттам̣. сан̇гхамаджджхасмин̃хи ‘‘кати ну кхо ват̣т̣индрийа̄нӣ’’ти катха̄ удапа̄ди, атха бхагава̄ ват̣т̣индрийа̄ни дассенто тӣн̣има̄ни бхиккхаветиа̄дима̄ха.

3. ан̃н̃индрийасуттаван̣н̣ана̄

493. татийе анан̃н̃а̄тан̃н̃асса̄мӣтиндрийанти ‘‘анаматагге сам̣са̄ре аджа̄нитапуббам̣ дхаммам̣ джа̄нисса̄мӣ’’ти пат̣ипаннасса сота̄паттимаггаккхан̣е уппаннам̣ индрийам̣. ан̃н̃индрийанти тесам̣йева н̃а̄тадхамма̄нам̣ а̄джа̄нана̄ка̄рена сота̄паттипхала̄дӣсу чхасу т̣ха̄несу уппаннам̣ индрийам̣. ан̃н̃а̄та̄виндрийанти ан̃н̃а̄та̄вӣсу арахаттапхаладхаммесу уппаннам̣ индрийам̣. таттха таттха тена тена̄ка̄рена уппаннасса н̃а̄н̣ассеветам̣ адхивачанам̣. идампи суттам̣ аттхуппаттикамева. сан̇гхамаджджхасмин̃хи ‘‘кати ну кхо локуттариндрийа̄нӣ’’ти катха̄ удапа̄ди, атха бхагава̄ та̄ни дассенто тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, индрийа̄нӣтиа̄дима̄ха.

4. екабӣджӣсуттаван̣н̣ана̄

494. чатуттхе тато мудутарехӣти випассанато ниссаккам̣ ведитаббам̣. саматта̄ни хи пан̃чиндрийа̄ни арахаттамаггасса випассаниндрийа̄ни на̄ма хонти, тато мудутара̄ни антара̄паринибба̄йисса випассаниндрийа̄ни, тато мудутара̄ни упахаччапаринибба̄йисса, тато мудутара̄ни асан̇кха̄рапаринибба̄йисса, тато мудутара̄ни сасан̇кха̄рапаринибба̄йисса, тато мудутара̄ни уддхам̣сотааканит̣т̣хага̄мисса випассаниндрийа̄ни на̄ма. идха̄пи пуриманайенева арахаттамагге т̣хатва̄ пан̃ча ниссакка̄ни нӣхаритабба̄ни.

йатха̄ пана пуриманайе сакада̄га̄мимагге т̣хатва̄ тӣн̣и ниссакка̄ни, евамидха пан̃ча нӣхаритабба̄ни. сакада̄га̄мимаггасса хи випассаниндрийехи мудутара̄ни сота̄паттимаггасса випассаниндрийа̄ни, сота̄паттимаггасса ча техи випассаниндрийехи мудутара̄ни екабӣджиа̄дӣнам̣ маггасса випассаниндрийа̄ни.

еттха ча екабӣджӣтиа̄дӣсу йо сота̄панно хутва̄ екамева аттабха̄вам̣ джанетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти, айам̣ екабӣджӣ на̄ма. йатха̄ха ‘‘катамо ча пуггало екабӣджӣ, идхекаччо пуггало тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ сота̄панно хоти авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о, со екан̃н̃ева ма̄нусакам̣ бхавам̣ сандха̄витва̄ сам̣саритва̄ дуккхассантам̣ кароти. айам̣ вуччати пуггало екабӣджӣ’’ти (пу. па. 33).

йо пана две тайо бхаве сам̣саритва̄ дуккхассантам̣ кароти, айам̣ колам̣коло на̄ма. йатха̄ха ‘‘катамо ча пуггало колам̣коло. идхекаччо пуггало тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ сота̄панно хоти авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о, со две ва̄ тӣн̣и ва̄ кула̄ни сандха̄витва̄ сам̣саритва̄ дуккхассантам̣ кароти. айам̣ вуччати пуггало колам̣коло’’ти (пу. па. 32). таттха кула̄нӣти бхава̄ ведитабба̄. ‘‘две ва̄ тӣн̣и ва̄’’ти идам̣ десана̄маттамева, йа̄ва чхат̣т̣хабхава̄ сам̣саранто пана колам̣колова хоти.

йасса саттаккхаттум̣ парама̄ упапатти, ат̣т̣хамам̣ бхавам̣ на̄дийати, айам̣ саттаккхаттупарамо на̄ма. йатха̄ха ‘‘катамо ча пуггало саттаккхаттупарамо. идхекаччо пуггало тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ сота̄панно хоти авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о, со саттаккхаттум̣ деве ча мануссе ча сандха̄витва̄ сам̣саритва̄ дуккхассантам̣ кароти, айам̣ вуччати пуггало саттаккхаттупарамо’’ти (пу. па. 31).

бхагавата̄ гахитана̄мавасенева чета̄ни тесам̣ на̄ма̄ни. ‘‘еттакан̃хи т̣ха̄нам̣ гато екабӣджӣ на̄ма хоти, еттакам̣ колам̣коло, еттакам̣ саттаккхаттупарамо’’ти бхагавата̄ етесам̣ на̄мам̣ гахитам̣. нийамато пана ‘‘айам̣ екабӣджӣ, айам̣ колам̣коло, айам̣ саттаккхаттупарамо’’ти наттхи.

ко пана несам̣ етам̣ пабхедам̣ нийаметӣти? кечи пана тхера̄ ‘‘пуббахету нийаметӣ’’ти ваданти, кечи ‘‘пат̣хамамагго’’, кечи ‘‘упарима тайо магга̄’’, кечи ‘‘тин̣н̣ам̣ магга̄нам̣ випассана̄’’ти. таттха ‘‘пуббахету нийаметӣ’’ти ва̄де пат̣хамамаггасса упаниссайо като на̄ма хоти, упари тайо магга̄ анупаниссайа̄ уппанна̄ти вачанам̣ а̄паджджати. ‘‘пат̣хамамагго нийаметӣ’’ти ва̄де упари тин̣н̣ам̣ магга̄нам̣ нираттхаката̄ а̄паджджати. ‘‘упари тайо магга̄ нийаментӣ’’ти ва̄де пат̣хамамагге ануппаннева упари тайо магга̄ уппанна̄ти а̄паджджати. ‘‘тин̣н̣ам̣ магга̄нам̣ випассана̄ нийаметӣ’’ти ва̄до пана йуджджати. саче хи упари тин̣н̣ам̣ магга̄нам̣ випассана̄ балаватӣ хоти, екабӣджӣ на̄ма хоти, тато мандатара̄йа колам̣коло, тато мандатара̄йа саттаккхаттупарамоти.

екаччо хи сота̄панно ват̣т̣аджджха̄сайо хоти ват̣т̣а̄бхирато пунаппунам̣ ват̣т̣асмим̣йева вичарати сандиссати. ана̄тхапин̣д̣ико сет̣т̣хи, виса̄кха̄ упа̄сика̄, чӯл̣аратхамаха̄ратха̄ девапутта̄, анекаван̣н̣о девапутто, сакко девара̄джа̄, на̄гадатто девапуттоти име хи еттака̄ джана̄ ват̣т̣аджджха̄сайа̄ ват̣т̣а̄бхирата̄ а̄дито пат̣т̣ха̄йа чха девалоке содхетва̄ аканит̣т̣хе т̣хатва̄ паринибба̄йиссанти, име идха на гахита̄. на кевалан̃чиме, йопи мануссесуйева саттаккхаттум̣ сам̣саритва̄ арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти, йопи девалоке ниббатто девесуйева саттаккхаттум̣ апара̄парам̣ сам̣саритва̄ арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти, имепи идха на гахита̄. ка̄лена деве, ка̄лена мануссе сам̣саритва̄ пана арахаттам̣ па̄пун̣антова идха гахито. тасма̄ саттаккхаттупарамоти идам̣ идхат̣т̣хакавокин̣н̣асуккхавипассакасса на̄мам̣ катхитанти ведитаббам̣.

дхамма̄нуса̄рӣ саддха̄нуса̄рӣти еттха пана имасмим̣ са̄сане локуттарадхаммам̣ ниббаттентасса две дхура̄ни, две сӣса̄ни, две абхинивеса̄ – саддха̄дхурам̣, пан̃н̃а̄дхурам̣, саддха̄сӣсам̣, пан̃н̃а̄сӣсам̣, саддха̄бхинивесо, пан̃н̃а̄бхинивесоти. таттха йо бхиккху ‘‘саче саддха̄йа сакка̄ ниббаттетум̣, ниббаттесса̄ми локуттарамагга’’нти саддхам̣ дхурам̣ катва̄ сота̄паттимаггам̣ ниббаттети, со маггаккхан̣е саддха̄нуса̄рӣ на̄ма хоти. пхалаккхан̣е пана саддха̄вимутто на̄ма хутва̄ екабӣджӣ колам̣коло саттаккхаттупарамоти тивидхо хоти. таттха екеко дуккха̄пат̣ипада̄дивасена чатуббидхабха̄вам̣ а̄паджджатӣти саддха̄дхурена два̄даса джана̄ хонти.

йо пана ‘‘саче пан̃н̃а̄йа сакка̄ ниббаттетум̣, ниббаттесса̄ми локуттарамагга’’нти пан̃н̃ам̣ дхурам̣ катва̄ сота̄паттимаггам̣ ниббаттети, со маггаккхан̣е дхамма̄нуса̄рӣ на̄ма хоти. пхалаккхан̣е пана пан̃н̃а̄вимутто на̄ма хутва̄ екабӣджиа̄дибхедена два̄дасабхедова хоти. евам̣ две маггат̣т̣ха̄ пхалаккхан̣е чатувӣсати сота̄панна̄ хонтӣти.

типит̣акатиссаттхеро кира ‘‘тӣн̣и пит̣ака̄ни содхесса̄мӣ’’ти паратӣрам̣ гато. там̣ еко кут̣умбико чатӯхи паччайехи упат̣т̣ха̄си, тхеро а̄гаманака̄ле ‘‘гаччха̄ми упа̄сака̄’’ти а̄ха. ‘‘кахам̣ бханте’’ти? ‘‘амха̄кам̣ а̄чарийупаджджха̄йа̄нам̣ сантика’’нти. ‘‘на сакка̄, бханте, майа̄ гантум̣, бхаддантам̣ пана нисса̄йа майа̄ са̄санасса гун̣о н̃а̄то, тумха̄кам̣ параммукха̄ кӣдисам̣ бхиккхум̣ упасан̇кама̄мӣ’’ти? атха нам̣ тхеро а̄ха – ‘‘йо бхиккху чатувӣсати сота̄панне два̄даса сакада̄га̄мӣ ат̣т̣хачатта̄лӣса ана̄га̄мӣ два̄даса араханте дассетва̄ дхаммакатхам̣ катхетум̣ саккоти, еварӯпам̣ бхиккхум̣ упат̣т̣ха̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. имасмим̣ сутте випассана̄ катхита̄ти.

5-10. суддхакасутта̄диван̣н̣ана̄

495-500. пан̃чаме чаккху ча там̣ чаккхудва̄ре ниббатта̄нам̣ дхамма̄нам̣ а̄дхипатеййасан̇кха̄тена индат̣т̣хена индрийан̃ча̄ти чаккхундрийам̣. сотиндрийа̄дӣсупи есева найо. сесам̣ саббаттха утта̄намева. имасмим̣ вагге пат̣хамасуттан̃чева чхат̣т̣ха̄дӣни ча пан̃ча̄ти чха сутта̄ни чатусаччавасена катхита̄нӣти.

чхал̣индрийавагго татийо.

4. сукхиндрийавагго

1-5. суддхикасутта̄диван̣н̣ана̄

501-505. чатуттхаваггасса пат̣хаме сукхан̃ча там̣ сахаджа̄та̄нам̣ а̄дхипатеййасан̇кха̄тена индат̣т̣хена индрийан̃ча̄ти сукхиндрийам̣. дуккхиндрийа̄дӣсупи есева найо. еттха ча сукхиндрийадуккхиндрийадоманассиндрийа̄ни ка̄ма̄вачара̄нева, соманассиндрийам̣ т̣хапетва̄ арӯпа̄вачарам̣ сесам̣ тебхӯмакам̣, упеккхиндрийам̣ чатубхӯмакам̣. дутийа̄дӣни чатта̄ри чатусаччавасенева катхита̄ни.

6. пат̣хамавибхан̇гасуттаван̣н̣ана̄

506. чхат̣т̣хе ка̄йиканти ка̄йапаса̄даваттхукам̣. сукханти айамасса сарӯпаниддесо. са̄танти тассева вевачанам̣, мадхуранти вуттам̣ хоти. ка̄йасампхассаджанти ка̄йасампхассато джа̄там̣. сукхам̣ са̄танти вуттанайамева. ведайитанти айамасса саббаведана̄са̄дха̄ран̣о ан̃н̃адхаммависит̣т̣хо сабха̄ваниддесо. имина̄ найена сесесупи аттхо ведитаббо. ка̄йикам̣ ва̄ четасикам̣ ва̄ти еттха пана чаккха̄дайо чатта̄ро паса̄дака̄йе ваттхум̣ катва̄ уппаттивасена ка̄йиканти вуттам̣. ка̄йапаса̄даваттхукам̣ пана адуккхамасукхам̣ на̄ма наттхи.

9. кат̣т̣хопамасуттаван̣н̣ана̄

509. наваме двиннам̣ кат̣т̣ха̄нанти двиннам̣ аран̣ӣнам̣. сан̇гхат̣т̣анасамодха̄на̄ти сан̇гхат̣т̣анена чева самодха̄нена ча. усма̄ти усума̄ка̄ро. теджоти аггидхӯмо. еттха ча адхара̄ран̣ӣ вийа ваттха̄рамман̣ам̣, уттара̄ран̣ӣ вийа пхассо, сан̇гхат̣т̣о вийа пхассасан̇гхат̣т̣анам̣, агги вийа ведана̄ дат̣т̣хабба̄. ваттха̄рамман̣ам̣ ва̄ уттара̄ран̣ӣ вийа, пхассо адхара̄ран̣ӣ вийа дат̣т̣хаббо.

10. уппат̣ипа̄т̣икасуттаван̣н̣ана̄

510. дасамам̣ йатха̄дхаммарасена пат̣ипа̄т̣ийа̄ вуттампи имасмим̣ индрийавибхан̇ге сесасутта̄ни вийа адеситатта̄ уппат̣ипа̄т̣икасуттам̣ на̄ма̄ти ведитаббам̣. таттха нимиттантиа̄дӣни сабба̄ни паччайавевачана̄нева. дуккхиндрийан̃ча паджа̄на̄тӣти дуккхасаччавасенева паджа̄на̄ти. дуккхиндрийасамудайанти кан̣т̣акена ва̄ виддхасса ман̇кулена ва̄ дат̣т̣хасса паччаттхаран̣е ва̄ валийа̄ пхут̣т̣хасса дуккхасахагатам̣ ка̄йавин̃н̃а̄н̣ам̣ уппаджджати, там̣ етасса самудайоти паджа̄на̄ти.

парато доманассиндрийасамудайантиа̄дӣсупи тесам̣ тесам̣ ка̄ран̣авасенева самудайо ведитаббо. паттачӣвара̄дӣнам̣ ва̄ хи сан̇кха̄ра̄нам̣ саддхивиха̄рика̄дӣнам̣ ва̄ сатта̄нам̣ вина̄сена доманассиндрийам̣ уппаджджатӣти тесам̣ вина̄сам̣ тасса самудайоти паджа̄на̄ти. субходжанам̣ бхун̃джитва̄ варасайане нипаннасса хаттхапа̄дасамба̄ханата̄лаван̣т̣ава̄та̄дисампхассена сукхиндрийам̣ уппаджджати, там̣ пхассам̣ тасса самудайоти паджа̄на̄ти. вуттаппака̄ра̄нам̣ пана саттасан̇кха̄ра̄нам̣ мана̄па̄нам̣ пат̣ила̄бхавасена соманассиндрийам̣ уппаджджати, там̣ пат̣ила̄бхам̣ тасса самудайоти паджа̄на̄ти. маджджхатта̄ка̄рена пана упеккхиндрийам̣ уппаджджати, там̣ саттасан̇кха̄ресу маджджхатта̄ка̄рам̣ тасса самудайоти паджа̄на̄ти.

каттха чуппаннам̣ дуккхиндрийам̣ апарисесам̣ нируджджхати, идха, бхиккхаве, бхиккху вивиччева ка̄мехӣтиа̄дӣсу пана айам̣ екатова виниччхайакатха̄ – дуккхиндрийан̃хи пат̣хамаджджха̄насса упача̄раккхан̣ейева нируджджхати пахӣнам̣ хоти, доманасса̄дӣни дутийаджджха̄на̄дӣнам̣. евам̣ сантепи тесам̣ атисайаниродхатта̄ айам̣ джха̄несуйева ниродхо вутто. атисайаниродхо хи тесам̣ пат̣хамаджджха̄на̄дӣсу, на ниродхойева, ниродхойева пана упача̄раккхан̣е, на̄тисайаниродхо. татха̄ хи на̄на̄ваджджане пат̣хамаджджха̄нупача̄ре нируддхасса̄пи дуккхиндрийасса д̣ам̣самакаса̄дисампхассена ва̄ висама̄санупата̄пена ва̄ сийа̄ уппатти, на твева антоаппана̄йам̣. упача̄ре ва̄ нируддхампетам̣ на сут̣т̣ху нируддхам̣ хоти пат̣ипаккхена авихататта̄. антоаппана̄йам̣ пана пӣтипхаран̣ена саббо ка̄йо сукхокканто хоти, сукхоккантака̄йасса ча сут̣т̣ху нируддхам̣ хоти дуккхиндрийам̣ пат̣ипаккхена вихататта̄. на̄на̄ваджджанейева ча дутийаджджха̄нупача̄ре пахӣнасса доманассиндрийасса йасма̄ етам̣ витаккавича̄рапаччайепи ка̄йакиламатхе читтупагха̄те ча сати уппаджджати, витаккавича̄ра̄бха̄ве нева уппаджджати. йаттха пана уппаджджати, таттха витаккавича̄рабха̄ве, аппахӣна̄ ева ча дутийаджджха̄нупача̄ре витаккавича̄ра̄ти таттхасса сийа̄ уппатти. на твева дутийаджджха̄не пахӣнапаччайатта̄. татха̄ татийаджджха̄нупача̄ре пахӣнасса̄пи сукхиндрийасса пӣтисамут̣т̣ха̄напан̣ӣтарӯпапхут̣т̣хака̄йасса сийа̄ уппатти, на твева татийаджджха̄не. татийаджджха̄не хи сукхасса паччайабхӯта̄ пӣти саббасо нируддха̄. татха̄ чатуттхаджджха̄нупача̄ре пахӣнасса̄пи соманассиндрийасса а̄саннатта̄ аппана̄ппатта̄йа упеккха̄йа абха̄вена самма̄ анатиккантатта̄ ча сийа̄ уппатти, на твева чатуттхаджджха̄не. тасма̄ ‘‘еттха чуппаннам̣ дуккхиндрийам̣ апарисесам̣ нируджджхатӣ’’ти таттха таттха апарисесаггахан̣ам̣ катам̣.

йам̣ панеттха тадаттха̄йа читтам̣ упасам̣харатӣти вуттам̣, таттха ала̄бхӣ сама̄но уппа̄данаттха̄йа читтам̣ упасам̣харати, ла̄бхӣ сама̄но сама̄паджджанаттха̄йа̄ти еваматтхо ведитаббо. имесу двӣсупи суттесу саммасанава̄рова катхитоти.

сукхиндрийавагго чатуттхо.

5. джара̄вагго

1. джара̄дхаммасуттаван̣н̣ана̄

511. пан̃чамаваггасса пат̣хаме паччха̄тапети па̄са̄даччха̄йа̄йа пураттхимадисам̣ пат̣иччханнатта̄ па̄са̄дасса паччхимадиса̄бха̄ге а̄тапо хоти, тасмим̣ т̣ха̄не пан̃н̃аттаварабуддха̄сане нисинноти аттхо. пит̣т̣хим̣ ота̄пайама̄ноти йасма̄ самма̄самбуддхассапи упа̄диннакасарӣре ун̣хака̄ле ун̣хам̣ хоти, сӣтака̄ле сӣтам̣, айан̃ча химапа̄тасӣтасамайо. тасма̄ маха̄чӣварам̣ ота̄ретва̄ сӯрийарасмӣхи пит̣т̣хим̣ ота̄пайама̄но нисӣди.

ким̣ пана буддхарасмийо маддитва̄ сӯрийарасми анто пависитум̣ саккотӣти? на саккоти. евам̣ санте ким̣ та̄петӣти? расмитеджам̣. йатхева хи т̣хитамаджджханхике париман̣д̣ала̄йа чха̄йа̄йа руккхамӯле нисиннасса кин̃ча̄пи сӯрийарасмийо сарӣрам̣ на пхусанти, саббадиса̄су пана теджо пхарати, аггиджа̄ла̄хи париккхитто вийа хоти, евам̣ сӯрийарасмӣсу буддхарасмийо маддитва̄ анто пависитум̣ асаккун̣антӣсупи саттха̄ теджам̣ та̄пенто нисинноти ведитаббо.

аномаджджантоти пит̣т̣хипарикаммакаран̣авасена анумаджджанто. аччхарийам̣ бхантети тхеро бхагавато пит̣т̣хито маха̄чӣварам̣ ота̄ретва̄ нисиннасса двиннам̣ ам̣сакӯт̣а̄нам̣ антаре суван̣н̣а̄ват̣т̣ам̣ вийа кесаггаппама̄н̣ам̣ валийа̄ват̣т̣ам̣ дисва̄ – ‘‘еварӯпепи на̄ма сарӣре джара̄ пан̃н̃а̄йатӣ’’ти сан̃джа̄тасам̣вего джарам̣ гараханто евама̄ха. гараханаччхарийам̣ на̄ма киретам̣.

на чевам̣ да̄ни, бханте, бхагавато та̄ва парисуддхоти йатха̄ пакатийа̄ чхавиван̣н̣о парисуддхо, на еваметарахӣти дӣпенто евама̄ха. татха̄гатасса хи дахарака̄ле сан̇кусатасамаббха̄хатам̣ усабхачаммам̣ вийа вихатавалико ка̄йо хоти, тасмим̣ т̣хапито хаттхо бхассатева, на сантит̣т̣хати, телапун̃чхана̄ка̄раппатто вийа хоти. махаллакака̄ле пана сира̄джа̄ла̄ мила̄йанти, сандхипабба̄ни ситхила̄ни хонти, мам̣сам̣ ат̣т̣хито муччитва̄ ситхилабха̄вам̣ а̄паджджитва̄ таттха таттха оламбати. буддха̄нам̣ пана еварӯпам̣ на хоти. ан̃н̃есам̣ апа̄кат̣ам̣, сантика̄вачаратта̄ а̄нандаттхерассева па̄кат̣ам̣ хоти, тасма̄ евама̄ха.

ситхила̄ни ча гатта̄нӣти ан̃н̃есам̣ мукхе ам̣сакӯт̣антарехи тесу тесу т̣ха̄несу валийо сантит̣т̣ханти, саттху панетам̣ наттхи, тхеро ча двиннам̣ ам̣сакӯт̣а̄нам̣ антаре валийа̄ват̣т̣акам̣ дисва̄ евама̄ха. сабба̄ни валийаджа̄та̄нӣти идампи аттано па̄кат̣авасена евама̄ха – саттху пана ан̃н̃есам̣ вийа валийо на̄ма наттхи. пурато паббха̄ро ча ка̄йоти саттха̄ брахмуджугатто, деванагаре самусситасуван̣н̣аторан̣ам̣ вийасса ка̄йо уджукамева уггато. махаллакака̄ле пана ка̄йо пурато ван̇ко хоти, сва̄йам̣ ан̃н̃есам̣ апа̄кат̣о, сантика̄вачаратта̄ пана тхерассева па̄кат̣о, тасма̄ евама̄ха. диссати ча индрийа̄нам̣ ан̃н̃атхаттанти индрийа̄ни на̄ма на чаккхувин̃н̃еййа̄ни. йато пана пакатийа̄ парисуддхо чхавиван̣н̣о, ида̄ни на татха̄ парисуддхо, ам̣сакӯт̣антаре вали пан̃н̃а̄йати, брахмуджука̄йо пурато ван̇ко, имина̄ва ка̄ран̣ена чаккха̄дӣнан̃ча индрийа̄нам̣ ан̃н̃атхаттена бхавитаббанти найагга̄хато евама̄ха. дхӣ там̣ джамми джаре аттхӯти ла̄маке джаре дхӣ там̣ туйхам̣ хоту, дхикка̄ро там̣ пхусату. бимбанти аттабха̄во.

2. ун̣н̣а̄бхабра̄хман̣асуттаван̣н̣ана̄

512. дутийе гочарависайанти гочарабхӯтам̣ висайам̣. ан̃н̃аман̃н̃асса̄ти чаккху сотасса, сотам̣ ва̄ чаккхусса̄ти евам̣ екам̣ екасса гочарависайам̣ на паччанубхоти. саче хи нӣла̄дибхедам̣ рӯпа̄рамман̣ам̣ самодха̄нетва̄ сотиндрийасса упанеййа – ‘‘ин̇гха твам̣ та̄ва нам̣ ваваттхапехи вибха̄вехи ‘кинна̄метам̣ а̄рамман̣а’’’нти. чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ вина̄пи мукхена аттано дхаммата̄йа евам̣ вадеййа – ‘‘аре, андхаба̄ла, вассасатампи вассасахассампи вассасатасахассампи паридха̄вама̄но ан̃н̃атра майа̄ кухим̣ етасса джа̄нанакам̣ лабхиссаси, там̣ а̄хара, чаккхупаса̄де упанехи, ахаметам̣ а̄рамман̣ам̣ джа̄нисса̄ми – йади ва̄ нӣлам̣, йади ва̄ пӣтакам̣. на хи есо ан̃н̃асса висайо, майхамевесо висайо’’ти. сесадва̄ресупи есева найо. евамета̄ни ан̃н̃аман̃н̃асса гочарависайам̣ на паччанубхонти на̄ма.

ким̣ пат̣исаран̣анти етесам̣ ким̣ пат̣исаран̣ам̣, ким̣ ета̄ни пат̣исарантӣти пуччхати. мано пат̣исаран̣анти джаванамано пат̣исаран̣ам̣. манова несанти манодва̄рикаджаванаманова етесам̣ гочарависайам̣ раджджана̄дивасена анубхоти. чаккхувин̃н̃а̄н̣ан̃хи рӯпадассанаматтамева, еттха раджджанам̣ ва̄ дуссанам̣ ва̄ муйханам̣ ва̄ наттхи. екасмим̣ пана два̄ре джаванам̣ раджджати ва̄ дуссати ва̄ муйхати ва̄. сотавин̃н̃а̄н̣а̄дӣсупи есева найо.

татра̄йам̣ упама̄ – пан̃ча кира дуббалабходжака̄ ра̄джа̄нам̣ севитва̄ киччхена касирена екасмим̣ пан̃чакулике га̄ме париттакам̣ а̄йам̣ лабхим̣су. тесам̣ таттха маччхабха̄го мам̣сабха̄го, аддукаха̄пан̣о ва̄ йоттакаха̄пан̣о ва̄ ма̄сакаха̄пан̣о ва̄ ат̣т̣хакаха̄пан̣о ва̄ сол̣асакаха̄пан̣о ва̄ чатусат̣т̣хикаха̄пан̣о ва̄ дан̣д̣оти еттакаматтамева па̄пун̣а̄ти, сатаваттхукам̣ пан̃часатаваттхукам̣ сахассаваттхукам̣ маха̄балим̣ ра̄джа̄ва ган̣ха̄ти.

таттха пан̃чакуликага̄ма̄ вийа пан̃чапаса̄да̄ дат̣т̣хабба̄, пан̃ча дуббалабходжака̄ вийа пан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄ни; ра̄джа̄ вийа джаванам̣, дуббалабходжака̄нам̣ париттакаа̄йапа̄пун̣анам̣ вийа чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣнам̣ рӯпадассана̄диматтам̣, раджджана̄ди пана етесу наттхи. ран̃н̃о маха̄балиггахан̣ам̣ вийа тесу два̄ресу джаванасса раджджана̄дӣни ведитабба̄ни. еваметтха маноти кусала̄кусаладжаванам̣ вуттам̣.

сати пат̣исаран̣анти маггасати пат̣исаран̣ам̣. джаванамано хи маггасатим̣ пат̣исарати. вимуттӣти пхалавимутти. пат̣исаран̣анти пхалавимуттийа̄ нибба̄нам̣ пат̣исаран̣ам̣. тан̃хи са̄ пат̣исарати. на̄саккхи пан̃хасса парийантам̣ гахетунти пан̃хасса париччхедам̣ пама̄н̣ам̣ гахетум̣ на̄саккхи, аппат̣исаран̣ам̣ дхаммам̣ ‘‘саппат̣исаран̣а’’нти пуччхи. нибба̄нам̣ на̄метам̣ аппат̣исаран̣ам̣, на кин̃чи пат̣исарати. нибба̄ногадханти нибба̄наббхантарам̣ нибба̄нам̣ анупавит̣т̣хам̣. брахмачарийанти маггабрахмачарийам̣. нибба̄напара̄йан̣анти нибба̄нам̣ парам̣ айанамасса пара̄ гати, на тато парам̣ гаччхатӣти аттхо. нибба̄нам̣ парийоса̄нам̣ аваса̄нам̣ асса̄ти нибба̄напарийоса̄нам̣.

мӯладжа̄та̄ патит̣т̣хита̄ти маггена а̄гатасаддха̄ вуччати. имамхи че, бхиккхаве, самайети ким̣ сандха̄йа̄ха? джха̄наана̄га̄митам̣. тасмин̃хи самайе бра̄хман̣асса пат̣хамамаггена пан̃ча акусалачитта̄ни пахӣна̄ни, пат̣хамаджджха̄нена пан̃ча нӣваран̣а̄нӣти джха̄наана̄га̄мит̣т̣ха̄не т̣хито. со апарихӣнаджджха̄но ка̄лам̣ катва̄ таттхева паринибба̄йеййа. саче панасса путтада̄рам̣ ануса̄сантасса камманте вича̄рентасса джха̄нам̣ нассати, нат̣т̣хе джха̄не гати анибаддха̄ хоти, анат̣т̣хе пана нибаддха̄ти имам̣ джха̄наана̄га̄митам̣ сандха̄йа евама̄ха.

3. са̄кетасуттаван̣н̣ана̄

513. татийе ан̃джанаванети ан̃джанаван̣н̣апуппха̄нам̣ руккха̄нам̣ ропитаване. йам̣, бхиккхаве, саддхиндрийам̣, там̣ саддха̄баланти тан̃хи адхимоккхалаккхан̣е индат̣т̣хена саддхиндрийам̣, ассаддхийе акампанена саддха̄балам̣. итаресам̣ паггахаупат̣т̣ха̄наавиккхепападжа̄наналаккхан̣есу индат̣т̣хена индрийабха̄во, косаджджамут̣т̣хасаччавиккхепа̄виджджа̄су акампанена балабха̄во ведитаббо. евамева кхоти тасса̄ надийа̄ екасотам̣ вийа саддха̄вӣрийасатисама̄дхипан̃н̃а̄васена етесам̣ нинна̄на̄каран̣ам̣ ведитаббам̣, две сота̄ни вийа индат̣т̣хаакампанат̣т̣хехи индрийабалавасена на̄на̄каран̣ам̣ ведитаббам̣.

4. пуббакот̣т̣хакасуттаван̣н̣ана̄

514. чатуттхе аматогадханти аматаббхантарам̣. аматапара̄йан̣анти аматаниббаттикам̣. аматапарийоса̄нанти аматанит̣т̣хам̣. са̄дху са̄дхӯти тхерасса бйа̄каран̣ам̣ пасам̣санто са̄дхука̄рам̣ дети.

5. пат̣хамапубба̄ра̄масуттаван̣н̣ана̄

515. пан̃чаме таданвайа̄ти там̣ анугаччхама̄на̄, ануваттама̄на̄ти аттхо. пуббакот̣т̣хакам̣ а̄дим̣ катва̄ пат̣ипа̄т̣ийа̄ чхасу суттесу пхалиндрийа̄нева катхита̄ни.

10. а̄пан̣асуттаван̣н̣ана̄

520. дасаме име кхо те дхамма̄ти упари саха випассана̄йа тайо магга̄. йе ме пуббе сута̄ва ахесунти йе дхамма̄ майа̄ пуббе ‘‘арахаттапхалиндрийам̣ на̄ма аттхӣ’’ти катхента̄нам̣йева сута̄ ахесум̣. ка̄йена ча пхуситва̄ти на̄мака̄йена ча пхуситва̄ пат̣илабхитва̄. пан̃н̃а̄йа ча ативиджджха пасса̄мӣти паччавеккхан̣апан̃н̃а̄йа ча ативиджджхитва̄ пасса̄ми. йа̄ хисса, бханте, саддха̄ти айам̣ катарасаддха̄? чатӯхи индрийехи сампайутта̄ саддха̄ хет̣т̣ха̄ катхита̄ва, айам̣ пана паччавеккхан̣асаддха̄. сампайуттасаддха̄ хи миссака̄, паччавеккхан̣асаддха̄ локийа̄ва. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.

джара̄вагго пан̃чамо.

6. сӯкаракхатавагго

1. са̄ласуттаван̣н̣ана̄

521. чхат̣т̣хаваггасса пат̣хаме сӯрена̄ти сӯрабха̄вена. бодха̄йа̄ти буджджханаттха̄йа.

2. малликасуттаван̣н̣ана̄

522. дутийе маллесӯти евам̣на̄маке джанападе. имасмим̣ сутте чатта̄ри индрийа̄ни миссака̄ни, арийан̃а̄н̣ам̣ локуттарам̣. тампи пана чатуккиндрийанисситам̣ катва̄ миссаканти бха̄джетум̣ ват̣т̣ати.

3. секхасуттаван̣н̣ана̄

523. татийе на хева кхо ка̄йена пхуситва̄ вихаратӣти на на̄мака̄йена пхуситва̄ пат̣илабхитва̄ вихарати, пхуситум̣ пат̣илабхитум̣ на саккоти. пан̃н̃а̄йа ча ативиджджха пассатӣти паччавеккхан̣апан̃н̃а̄йа пана ‘‘упари арахаттапхалиндрийам̣ на̄ма аттхӣ’’ти паджа̄на̄ти. асекхабхӯмийам̣ пхуситва̄ вихаратӣти пат̣илабхитва̄ вихарати. пан̃н̃а̄йа̄ти паччавеккхан̣апан̃н̃а̄йа ‘‘арахаттапхалиндрийам̣ на̄ма аттхӣ’’ти паджа̄на̄ти. на кухин̃чи кисмин̃чӣти двепи ан̃н̃аман̃н̃авевачана̄нева, кисмин̃чи бхаве на уппаджджиссантӣти аттхо. имасмим̣ сутте пан̃чиндрийа̄ни локуттара̄ни, чха локика̄ни ват̣т̣аниссита̄нева катхита̄ни.

4-5. падасутта̄диван̣н̣ана̄

524-525. чатуттхе йа̄ни ка̄ничи пада̄ни бодха̄йа сам̣ваттантӣти йа̄ни ка̄ничи дхаммапада̄ни, йе кечи дхаммакот̣т̣ха̄са̄, буджджханаттха̄йа сам̣ваттанти. пан̃чамам̣ утта̄намева.

6-7. патит̣т̣хитасутта̄диван̣н̣ана̄

526-527. чхат̣т̣хе читтам̣ раккхати а̄савесу ча са̄савесу ча дхаммесӯти тебхӯмакадхамме а̄раббха а̄савуппаттим̣ ва̄ренто а̄савесу ча са̄савесу ча дхаммесу читтам̣ раккхати на̄ма. саттамам̣ утта̄намева.

8. сӯкаракхатасуттаван̣н̣ана̄

528. ат̣т̣хаме сӯкаракхата̄йанти сӯкаракхатален̣е. кассапабуддхака̄ле кира там̣ лен̣ам̣ екасмим̣ буддхантаре патхавийа̄ вад̣д̣хама̄на̄йа антобхӯмигатам̣ джа̄там̣. атхекадивасам̣ еко сӯкаро тасса чхаданапарийантасамӣпе пам̣сум̣ кхан̣и. деве вут̣т̣хе пам̣су дхота̄, чхаданапарийанто па̄кат̣о ахоси. еко ваначарако дисва̄ ‘‘пуббе сӣлавантехи парибхуттат̣т̣ха̄нена бхавитаббам̣, пат̣иджаггисса̄ми на’’нти самантато пам̣сум̣ апанетва̄ лен̣ам̣ содхетва̄ кут̣ипариккхепам̣ катва̄ два̄рава̄тапа̄нам̣ йоджетва̄ супаринит̣т̣хитасудха̄каммачиттакаммам̣ раджатапат̣т̣асадиса̄йа ва̄лика̄йа сантхаритам̣ паривен̣ам̣ катва̄ ман̃чапӣт̣хам̣ пан̃н̃а̄петва̄ бхагавато васанаттха̄йа ада̄си, лен̣ам̣ гамбхӣрам̣ ахоси отаритва̄ а̄рухитаббам̣. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. параманипаччака̄ранти бха̄ванапум̣сакам̣, параманипаччака̄рӣ хутва̄ паваттама̄но паваттатӣти вуттам̣ хоти. ануттарам̣ йогаккхеманти арахаттам̣. саппатиссоти саджет̣т̣хако. сесам̣ саббаттха утта̄наттхамева̄ти.

сӯкаракхатавагго чхат̣т̣хо.

7. бодхипаккхийавагго

531-650. саттамавагге сатта пхала̄ни пуббабха̄га̄ни, тесам̣ хет̣т̣ха̄ две пхала̄ни а̄дим̣ катва̄ миссака̄ни. сесаметтха ито паран̃ча саббам̣ утта̄намева̄ти.

индрийасам̣йуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.