1. амбапа̄ливагго

1. амбапа̄лисуттаван̣н̣ана̄

367. сатипат̣т̣ха̄насам̣йуттасса пат̣хаме амбапа̄ливанети амбапа̄лийа̄ на̄ма рӯпӯпаджӣвинийа̄ ропите амбаване. там̣ кира тасса̄ уййа̄нам̣ ахоси. са̄ саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ пасанначитта̄ таттха виха̄рам̣ ка̄ретва̄ татха̄гатасса ниййа̄теси. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. ека̄йанва̄йанти ека̄йано айам̣. таттха ека̄йаноти екамагго. маггасса хи –

‘‘магго пантхо патхо паджджо, ан̃джасам̣ ват̣ума̄йанам̣;

на̄ва̄ уттарасетӯ ча, кулло ча бхиси сан̇камо’’ти. (чӯл̣ани. па̄ра̄йанаттхутига̄тха̄ниддесо 101) –

бахӯни на̄ма̄ни. сва̄йам̣ идха айанана̄мена вутто. тасма̄ ека̄йанва̄йам̣, бхиккхаве, магготи еттха екамагго. айам̣, бхиккхаве, магго, на дведха̄патхабхӯтоти еваматтхо дат̣т̣хаббо. магготи кенат̣т̣хена магго? нибба̄нагаманат̣т̣хена, нибба̄наттхикехи магганӣйат̣т̣хена ча.

сатта̄нам̣ висуддхийа̄ти ра̄га̄дӣхи малехи абхиджджха̄висамалобха̄дӣхи ча упаккилесехи сам̣килит̣т̣хачитта̄нам̣ сатта̄нам̣ висуддхаттха̄йа. сокапаридева̄нам̣ саматиккама̄йа̄ти сокасса ча паридевасса ча саматиккама̄йа, паха̄на̄йа̄ти аттхо. дуккхадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄йа̄ти ка̄йикадуккхасса ча четасикадоманассасса ча̄ти имесам̣ двиннам̣ аттхан̇гама̄йа, ниродха̄йа̄ти аттхо. н̃а̄йасса адхигама̄йа̄ти н̃а̄йо вуччати арийо ат̣т̣хан̇гико магго, тасса адхигама̄йа паттийа̄ти вуттам̣ хоти. айан̃хи пуббабха̄ге локийо сатипат̣т̣ха̄намагго бха̄вито локуттарамаггасса адхигама̄йа сам̣ваттати. тена̄ха ‘‘н̃а̄йасса адхигама̄йа̄’’ти. нибба̄насса саччхикирийа̄йа̄ти тан̣ха̄ва̄навирахитатта̄ нибба̄нанти ладдхана̄масса аматасса саччхикирийа̄йа, аттапаччаккха̄йа̄ти вуттам̣ хоти. айан̃хи магго бха̄вито анупуббена нибба̄насаччхикирийам̣ са̄дхети. тена̄ха ‘‘нибба̄насса саччхикирийа̄йа̄’’ти.

евам̣ бхагавата̄ саттахи падехи ека̄йанамаггасса ван̣н̣о бха̄сито, со касма̄ти че? бхиккхӯнам̣ усса̄хаджананаттхам̣. ван̣н̣абха̄санан̃хи сутва̄ те бхиккхӯ – ‘‘айам̣ кира магго хадайасанта̄пабхӯтам̣ сокам̣, ва̄ча̄виппала̄пабхӯтам̣ паридевам̣, ка̄йикааса̄табхӯтам̣ дуккхам̣, четасикааса̄табхӯтам̣ доманассанти чатта̄ро упаддаве харати. висуддхим̣, н̃а̄йам̣, нибба̄нанти тайо висесе а̄вахатӣ’’ти усса̄хаджа̄та̄ имам̣ десанам̣ уггахетаббам̣ парийа̄пун̣итаббам̣, дха̄ретаббам̣, иман̃ча маггам̣ бха̄ветаббам̣ ман̃н̃иссанти. ити тесам̣ бхиккхӯнам̣ усса̄хаджананаттхам̣ ван̣н̣ам̣ абха̄си камбалава̄н̣иджа̄дайо камбала̄дӣнам̣ ван̣н̣ам̣ вийа.

йадиданти нипа̄то, йе имети айамасса аттхо. чатта̄роти ган̣анапариччхедо. тена ‘‘на тато хет̣т̣ха̄, на уддха’’нти сатипат̣т̣ха̄напариччхедам̣ дӣпети. сатипат̣т̣ха̄на̄ти тайо сатипат̣т̣ха̄на̄ сатигочаропи, тидха̄ пат̣ипаннесу са̄вакесу саттхуно пат̣игха̄нунайавӣтиваттата̄пи, сатипи. ‘‘чатуннам̣, бхиккхаве, сатипат̣т̣ха̄на̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча десесса̄ми там̣ сун̣а̄тха. ко ча, бхиккхаве, ка̄йасса самудайо? а̄харасамудайа̄ ка̄йасамудайо’’тиа̄дӣсу (сам̣. ни. 5.408) хи сатигочаро сатипат̣т̣ха̄нанти вутто. татха̄ ‘‘ка̄йо упат̣т̣ха̄нам̣, но сати, сати упат̣т̣ха̄нан̃чева сати ча̄’’тиа̄дӣсупи (пат̣и. ма. 2.35). тасса аттхо – патит̣т̣ха̄ти асминти пат̣т̣ха̄нам̣. ка̄ патит̣т̣ха̄ти? сати. сатийа̄ пат̣т̣ха̄нам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣. падха̄нам̣ т̣ха̄нанти ва̄ пат̣т̣ха̄нам̣. сатийа̄ пат̣т̣ха̄нам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣ хаттхит̣т̣ха̄наассат̣т̣ха̄на̄дӣни вийа.

‘‘тайо сатипат̣т̣ха̄на̄, йадарийо севати, йадарийо севама̄но саттха̄ ган̣амануса̄ситумарахатӣ’’ти (ма. ни. 3.311) еттха тидха̄ пат̣ипаннесу са̄вакесу саттхуно пат̣игха̄нунайавӣтиваттата̄ сатипат̣т̣ха̄нанти вутта̄. тассаттхо – пат̣т̣хапетаббато пат̣т̣ха̄нам̣, паваттайитаббатоти аттхо. кена пат̣т̣хапетабботи? сатийа̄. сатийа̄ пат̣т̣ха̄нам̣ сатипат̣т̣ха̄нанти.

‘‘чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ сатта боджджхан̇ге парипӯрентӣ’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 3.147; сам̣. ни. 5.989) пана сатийева сатипат̣т̣ха̄нанти вутта̄. тассаттхо – патит̣т̣ха̄тӣти пат̣т̣ха̄нам̣, упат̣т̣ха̄ти оккандитва̄ паккхандитва̄ паваттатӣти аттхо. сатийева пат̣т̣ха̄нам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣. атха ва̄ саран̣ат̣т̣хена сати, упат̣т̣ха̄нат̣т̣хена пат̣т̣ха̄нам̣, ити сати ча са̄ пат̣т̣ха̄нан̃ча̄типи сатипат̣т̣ха̄нам̣. идамидха адхиппетам̣.

йади евам̣ касма̄ ‘‘сатипат̣т̣ха̄на̄’’ти бахувачанам̣ катанти? сатӣнам̣ бахутта̄. а̄рамман̣абхедена хи бахука̄ сатийо. атха ‘‘магго’’ти касма̄ екавачананти? магганат̣т̣хена екатта̄. чатассопи хи ета̄ сатийо магганат̣т̣хена екаттам̣ гаччханти. вутан̃хетам̣ ‘‘магготи кенат̣т̣хена магго? нибба̄намагганат̣т̣хена, нибба̄наттхикехи магганӣйат̣т̣хена ча̄’’ти. чатассопи чета̄ апарабха̄ге ка̄йа̄дӣсу а̄рамман̣есу киччам̣ са̄дхайама̄на̄ нибба̄нам̣ гаччханти, а̄дито пат̣т̣ха̄йа ча нибба̄наттхикехи маггийантӣти тасма̄ чатассопи еко магготи вутта̄. еван̃ча сати вачана̄нусандхина̄ са̄нусандхика̄ва десана̄ хоти.

катаме чатта̄роти катхетукамйата̄пуччха̄. ка̄йети рӯпака̄йе. ка̄йа̄нупассӣти ка̄йам̣ анупассанасӣло, ка̄йам̣ ва̄ анупассама̄но. айан̃хи бхиккху имам̣ ка̄йам̣ аничча̄нупассана̄дӣнам̣ саттаннам̣ анупассана̄нам̣ васена аниччато анупассати, но ниччато, дуккхато анупассати, но сукхато, анаттато анупассати, но аттато, ниббиндати, но нандати, вираджджати, но раджджати, ниродхети, но самудети, пат̣иниссаджджати, но а̄дийати. со там̣ аниччато анупассанто ниччасан̃н̃ам̣ паджахати, дуккхато анупассанто сукхасан̃н̃ам̣ паджахати, анаттато анупассанто аттасан̃н̃ам̣ паджахати, ниббинданто нандим̣ паджахати, вираджджанто ра̄гам̣ паджахати, ниродхенто самудайам̣ паджахати, пат̣иниссаджджанто а̄да̄нам̣ паджахатӣти ведитаббо.

вихаратӣти ирӣйати. а̄та̄пӣти тӣсу бхавесу килесе а̄тапатӣти а̄та̄по, вӣрийассетам̣ на̄мам̣. а̄та̄по асса аттхӣти а̄та̄пӣ. сампаджа̄ноти сампаджан̃н̃асан̇кха̄тена н̃а̄н̣ена саманна̄гато. сатима̄ти ка̄йапаригга̄хика̄йа сатийа̄ саманна̄гато. айам̣ пана йасма̄ сатийа̄ а̄рамман̣ам̣ париггахетва̄ пан̃н̃а̄йа анупассати. на хи сативирахитасса анупассана̄ на̄ма аттхи, тенева̄ха ‘‘сатин̃ча кхва̄хам̣, бхиккхаве, саббаттхикам̣ вада̄мӣ’’ти (сам̣. ни. 5.234). тасма̄ еттха ‘‘ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихаратӣ’’ти етта̄вата̄ ка̄йа̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ вуттам̣ хоти. атха ва̄ йасма̄ ана̄та̄пино антосан̇кхепо антара̄йакаро хоти, асампаджа̄но упа̄йапариггахе анупа̄йапариваджджане ча саммуйхати, мут̣т̣хассати упа̄йа̄паричча̄ге анупа̄йа̄париггахе ча асаматтхо хоти, тенасса там̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ на сампаджджати. тасма̄ йесам̣ дхамма̄нам̣ а̄нубха̄вена там̣ сампаджджати, тесам̣ дассанаттхам̣ ‘‘а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄’’ти идам̣ вуттанти ведитаббам̣.

ити ка̄йа̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ сампайоган̇ган̃джасса дассетва̄ ида̄ни паха̄нан̇гам̣ дассетум̣ винеййа локе абхиджджха̄доманассанти вуттам̣. таттха винеййа̄ти тадан̇гавинайена ва̄ виккхамбханавинайена ва̄ винайитва̄. локети тасмим̣йева ка̄йе. ка̄йо хи идха луджджанапалуджджанат̣т̣хена локоти адхиппето. йасма̄ панасса на ка̄йаматтейева абхиджджха̄доманассам̣ пахӣйати, ведана̄дӣсупи пахӣйати ева. тасма̄ ‘‘пан̃чапи упа̄да̄наккхандха̄ локо’’ти вибхан̇ге (вибха. 362) вуттам̣. локасан̇кха̄татта̄ ва̄ тесам̣ дхамма̄нам̣ аттхуддха̄ранайенетам̣ вуттам̣. йам̣ пана̄ха ‘‘таттха катамо локо, свева ка̄йо локо’’ти, айамеветтха аттхо. тасмим̣ локе абхиджджха̄доманассам̣ винеййа̄ти евам̣ самбандхо дат̣т̣хаббо.

ведана̄сӯти еттха тиссо ведана̄, та̄ ча локийа̄ ева, читтампи локийам̣, татха̄ дхамма̄. йатха̄ пана ведана̄ анупасситабба̄, татха̄ анупассанто еса ведана̄нупассӣти ведитаббо. еса найо читтадхаммесу. катхан̃ча ведана̄ анупасситабба̄ти? сукха̄ та̄ва ведана̄ дуккхато, дуккха̄ саллато, адуккхамасукха̄ аниччато. йатха̄ха –

‘‘йо сукхам̣ дуккхато адда, дуккхамаддаккхи саллато;

адуккхамасукхам̣ сантам̣, аддаккхи нам̣ аниччато;

са ве саммаддасо бхиккху, упасанто чариссатӣ’’ти.

сабба̄ ева чета̄ дуккха̄типи анупасситабба̄. вуттан̃хетам̣ ‘‘йам̣кин̃чи ведайитам̣, саббам̣ там̣ дуккхасминти вада̄мӣ’’ти (сам̣. ни. 4.259). сукхадуккхатопи ча анупасситабба̄, йатха̄ха – ‘‘сукха̄ кхо, а̄вусо виса̄кха, ведана̄ т̣хитисукха̄ випарин̣а̄мадуккха̄’’ти (ма. ни. 1.465) саббам̣ виттха̄ретаббам̣. апича аничча̄дисаттаанупассана̄васенапи анупасситабба̄.

читтадхаммесупи читтам̣ та̄ва а̄рамман̣а̄дхипатисахаджа̄табхӯмикаммавипа̄какирийа̄дина̄наттабхеда̄нам̣ аничча̄дианупассана̄нам̣ сара̄га̄дӣнан̃ча бхеда̄нам̣ васена анупасситаббам̣. дхамма̄ салаккхан̣аса̄ман̃н̃алаккхан̣а̄нам̣ сун̃н̃атадхаммасса аничча̄дисаттаанупассана̄нам̣ ‘‘сантам̣ ва̄ аджджхаттам̣ ка̄маччханда’’нтиа̄дӣнан̃ча пабхеда̄нам̣ васена анупасситабба̄. сесам̣ вуттанайамева. айаметтха сан̇кхепо, виттха̄ро пана дӣгхамаджджхимат̣т̣хакатха̄су (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 2.373 а̄дайо; ма. ни. ат̣т̣ха. 1.105 а̄дайо) сатипат̣т̣ха̄наван̣н̣ана̄йам̣ вуттанайенева ведитаббо.

2. сатисуттаван̣н̣ана̄

368. дутийе сатоти ка̄йа̄дианупассана̄сатийа̄ саманна̄гато. сампаджа̄ноти чатусампаджан̃н̃апан̃н̃а̄йа саманна̄гато. абхикканте пат̣иккантети еттха абхиккантам̣ вуччати гаманам̣, пат̣иккантам̣ ниваттанам̣, тадубхайампи чатӯсу ирийа̄патхесу лаббхати. гамане та̄ва пурато ка̄йам̣ абхихаранто абхиккамати на̄ма, пат̣иниваттанто пат̣иккамати на̄ма. т̣ха̄непи т̣хитакова ка̄йам̣ пурато онаманто абхиккамати на̄ма, паччхато апана̄менто пат̣иккамати на̄ма. нисаджджа̄йапи нисиннакова а̄санасса пуримаан̇га̄бхимукхо сам̣саранто абхиккамати на̄ма, паччхимаан̇гаппадесам̣ пачча̄сам̣саранто пат̣иккамати на̄ма. нипаджджанепи есева найо.

сампаджа̄нака̄рӣ хотӣти сампаджан̃н̃ена саббакиччака̄рӣ, сампаджан̃н̃ассева ва̄ ка̄рӣ. со хи абхикканта̄дӣсу сампаджан̃н̃ам̣ каротева, на каттхачи сампаджан̃н̃авирахито хоти.

таттха са̄ттхакасампаджан̃н̃ам̣, саппа̄йасампаджан̃н̃ам̣, гочарасампаджан̃н̃ам̣, асаммохасампаджан̃н̃анти чатуббидхам̣ сампаджан̃н̃ам̣. таттха абхиккаманачитте уппанне читтавасенева агантва̄ ‘‘ким̣ ну ме еттха гатена аттхо аттхи, наттхӣ’’ти аттха̄наттхам̣ паригган̣хитва̄ аттхапаригган̣ханам̣ са̄ттхакасампаджан̃н̃ам̣. таттха ча аттхоти четийадассанабодхидассанасан̇гхадассанатхерадассанаасубхадассана̄дивасена дхаммато вад̣д̣хи. четийам̣ дисва̄пи хи буддха̄рамман̣ам̣, сан̇гхадассанена сан̇гха̄рамман̣ам̣ пӣтим̣ уппа̄детва̄ тадева кхайато саммасанто арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти. маха̄виха̄расмин̃хи даккхин̣адва̄ре т̣хатва̄ маха̄четийам̣ олокента̄ тим̣сасахассабхиккхӯ арахаттам̣ па̄пун̣им̣су, татха̄ паччхимадва̄ре уттарадва̄ре па̄чӣнадва̄ре ча, татха̄ пан̃хаман̣д̣апат̣т̣ха̄не абхайава̄пипа̄л̣ийам̣, тхӯпа̄ра̄мадва̄ре нагарасса даккхин̣адва̄ре анура̄дхава̄пипа̄л̣ийам̣.

маха̄арийавам̣сабха̄н̣акаттхеро пана̄ха ‘‘ким̣ тумхе вадатха, маха̄четийасса саманта̄ куччхиведика̄йа хет̣т̣химабха̄гато пат̣т̣ха̄йа пан̃н̃а̄йанат̣т̣ха̄не йаттха йаттха две па̄да̄ сакка̄ хонти самам̣ патит̣т̣ха̄петум̣, таттха таттха екападуддха̄ре тим̣сатим̣са бхиккхусахасса̄ни арахаттам̣ па̄пун̣им̣сӯти сакка̄ вату’’нти. апаро пана маха̄тхеро а̄ха – ‘‘маха̄четийатале а̄кин̣н̣ава̄лика̄йа бахутара̄ бхиккхӯ арахаттам̣ патта̄’’ти. тхере дисва̄ тесам̣ ова̄де патит̣т̣ха̄йа асубхам̣ дисва̄ таттха пат̣хамам̣ джха̄нам̣ уппа̄детва̄ тадева кхайато саммасанто арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти. тасма̄ етесам̣ дассанам̣ са̄ттхам̣. кечи пана – ‘‘а̄мисатопи вад̣д̣хи аттхойева, там̣ нисса̄йа брахмачарийа̄нуггаха̄йа пат̣ипаннатта̄’’ти ваданти.

тасмим̣ пана гамане саппа̄йа̄саппа̄йам̣ паригган̣хитва̄ саппа̄йапаригган̣ханам̣ саппа̄йасампаджан̃н̃ам̣. сеййатхидам̣? четийадассанам̣ та̄ва са̄ттхам̣. саче пана четийасса маха̄пӯджа̄йа дасадва̄дасайоджанантаре париса̄ саннипатанти, аттано вибхава̄нурӯпа̄ иттхийопи пуриса̄пи алан̇катапат̣ийатта̄ читтакаммарӯпака̄ни вийа сан̃чаранти. татра часса ит̣т̣хе а̄рамман̣е лобхо, анит̣т̣хе пат̣игхо, асамапеккхане мохо уппаджджати, ка̄йасам̣сагге ка̄йасам̣сагга̄паттим̣ а̄паджджати, джӣвитабрахмачарийа̄нам̣ ва̄ антара̄йо ча хоти. евам̣ там̣ т̣ха̄нам̣ асаппа̄йам̣ хоти, вуттаппака̄раантара̄йа̄бха̄ве саппа̄йам̣. сан̇гхадассанампи са̄ттхам̣. саче пана антога̄ме маха̄ман̣д̣апам̣ ка̄ретва̄ саббараттим̣ дхаммассаванам̣ ка̄рентесу мануссесу вуттаппака̄ренева джанасаннипа̄то чева антара̄йо ча хоти, евам̣ там̣ т̣ха̄нам̣ асаппа̄йам̣, антара̄йа̄бха̄ве саппа̄йам̣. маха̄парива̄ра̄нам̣ тхера̄нам̣ дассанепи есева найо.

асубхадассанампи са̄ттхам̣. тадаттхадӣпанаттхан̃ча идам̣ ваттху – еко кира дахарабхиккху са̄ман̣ерам̣ гахетва̄ дантакат̣т̣хаттха̄йа гато. са̄ман̣еро магга̄ оккамитва̄ пурато гаччханто асубхам̣ дисва̄ пат̣хамаджджха̄нам̣ ниббаттетва̄ тадева па̄дакам̣ катва̄ сан̇кха̄ре саммасанто тӣн̣и пхала̄ни саччхикатва̄ упаримаггаттха̄йа каммат̣т̣ха̄нам̣ париггахетва̄ ат̣т̣ха̄си. дахаро там̣ апассанто ‘‘са̄ман̣ера̄’’ти паккоси. со – ‘‘майа̄ паббаджитадивасато пат̣т̣ха̄йа бхиккхуна̄ саддхим̣ две катха̄ на̄ма на катхитапубба̄, ан̃н̃асмимпи дивасе упаривисесам̣ ниббаттесса̄мӣ’’ти чинтетва̄ ‘‘ким̣, бханте,’’ти пат̣ивачанам̣ ада̄си. ‘‘ехӣ’’ти вутте екавачаненева а̄гантва̄ – ‘‘бханте, имина̄ та̄ва маггена гантва̄ майа̄ т̣хитока̄се мухуттам̣ пураттха̄бхимукха̄ хутва̄ олокетха̄’’ти а̄ха. со татха̄ катва̄ тена паттависесамева па̄пун̣и. евам̣ екам̣ асубхам̣ двиннам̣ джана̄нам̣ аттха̄йа джа̄там̣. евам̣ са̄ттхампи панетам̣ пурисасса ма̄туга̄ма̄субхам̣ асаппа̄йам̣, ма̄туга̄масса ча пуриса̄субхам̣, сабха̄гамева саппа̄йанти евам̣ саппа̄йапаригган̣ханам̣ саппа̄йасампаджан̃н̃ам̣.

евам̣ париггахитаса̄ттхасаппа̄йасса пана ат̣т̣хатим̣сакаммат̣т̣ха̄несу аттано читтаручикам̣ каммат̣т̣ха̄насан̇кха̄там̣ гочарам̣ уггахетва̄ бхиккха̄ча̄рагочаре там̣ гахетва̄ва гаманам̣ гочарасампаджан̃н̃ам̣ на̄ма.

тасса̄вибха̄ваттхам̣ идам̣ чатуккам̣ ведитаббам̣ – идхекаччо бхиккху харати на пачча̄харати, екаччо пачча̄харати на харати, екаччо пана нева харати на пачча̄харати, екаччо харати ча пачча̄харати ча.

таттха йо бхиккху дивасам̣ чан̇камена нисаджджа̄йа ча а̄варан̣ӣйехи дхаммехи читтам̣ парисодхетва̄ татха̄ раттийа̄ пат̣хамам̣ йа̄мам̣ маджджхимайа̄ме сеййам̣ каппетва̄, паччхимайа̄мепи нисаджджа̄чан̇камехи вӣтина̄метва̄, пагева четийан̇ган̣абодхийан̇ган̣аваттам̣ катва̄ бодхируккхе удакам̣ а̄син̃читва̄ па̄нӣйам̣ парибходжанӣйам̣ паччупат̣т̣хапетва̄ а̄чарийупаджджха̄йаватта̄дӣни сама̄да̄йа ваттати. со сарӣрапарикаммам̣ катва̄ сена̄санам̣ пависитва̄ две тайо паллан̇ке усумам̣ га̄ха̄пенто каммат̣т̣ха̄намануйун̃джитва̄ бхиккха̄ча̄равела̄йа ут̣т̣хахитва̄ каммат̣т̣ха̄насӣсенева паттачӣварама̄да̄йа сена̄санато никкхамитва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ манасикаронтова четийан̇ган̣ам̣ гантва̄ саче буддха̄нуссатикаммат̣т̣ха̄нам̣ хоти, там̣ ависсаджджетва̄ва четийан̇ган̣ам̣ пависати. ан̃н̃ам̣ че каммат̣т̣ха̄нам̣ хоти, сопа̄напа̄дамӯле т̣хатва̄ хаттхена гахитабхан̣д̣ам̣ вийа там̣ т̣хапетва̄ буддха̄рамман̣ам̣ пӣтим̣ гахетва̄ четийан̇ган̣ам̣ а̄руйха махантам̣ четийам̣ че, тиккхаттум̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ чатӯсу т̣ха̄несу вандитаббам̣, кхуддакам̣ че, татхева падаккхин̣ам̣ катва̄ ат̣т̣хасу т̣ха̄несу вандитаббам̣. четийам̣ вандитва̄ бодхийан̇ган̣ам̣ паттена̄пи буддхасса бхагавато саммукха̄ вийа нипаччака̄рам̣ дассетва̄ бодхи вандитабба̄. со евам̣ четийан̃ча бодхин̃ча вандитва̄ пат̣иса̄митат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ пат̣иса̄митабхан̣д̣акам̣ хаттхена ган̣ханто вийа никкхиттакаммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ га̄масамӣпе каммат̣т̣ха̄насӣсенева чӣварам̣ па̄рупитва̄ га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависати.

атха нам̣ манусса̄ дисва̄ ‘‘аййо но а̄гато’’ти паччуггантва̄ паттам̣ гахетва̄ а̄санаса̄ла̄йа ва̄ гехе ва̄ нисӣда̄петва̄ йа̄гум̣ датва̄ йа̄ва бхаттам̣ на нит̣т̣ха̄ти, та̄ва па̄де дховитва̄ маккхетва̄ пурато нисӣдитва̄ пан̃хам̣ ва̄ пуччханти, дхаммам̣ ва̄ сотука̄ма̄ хонти. сачепи на катха̄пенти, джанасан̇гахан̣аттхам̣ дхаммакатха̄ на̄ма ка̄табба̄йева̄ти ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ ваданти. дхаммакатха̄ хи каммат̣т̣ха̄навинимутта̄ на̄ма наттхи, тасма̄ каммат̣т̣ха̄насӣсенева дхаммам̣ катхетва̄ каммат̣т̣ха̄насӣсенева а̄ха̄рам̣ парибхун̃джитва̄ анумоданам̣ катва̄ ниваттийама̄нехипи мануссехи анугатова га̄мато никкхамитва̄ таттха те ниваттетва̄ маггам̣ пат̣ипаджджати.

атха нам̣ пуретарам̣ никкхамитва̄ бахига̄ме катабхаттакичча̄ са̄ман̣ерадахарабхиккхӯ дисва̄ паччуггантва̄ паттачӣварамасса ган̣ханти. пора̄н̣акабхиккхӯ кира на ‘‘амха̄кам̣ упаджджха̄йо а̄чарийо’’ти мукхам̣ олокетва̄ ваттам̣ каронти, сампаттапариччхеденева каронти. те там̣ пуччханти – ‘‘бханте, ете манусса̄ тумха̄кам̣ ким̣ хонти, ма̄типаккхато самбандха̄ питипаккхато’’ти? ким̣ дисва̄ пуччхатха̄ти? тумхесу етесам̣ пемам̣ бахума̄нанти. ‘‘а̄вусо, йам̣ ма̄та̄питӯхипи дуккаратарам̣, там̣ ете амха̄кам̣ каронти, паттачӣварампи но етесам̣ сантакамева, етесам̣ а̄нубха̄вена нева бхайе бхайам̣, на чха̄таке чха̄такам̣ джа̄на̄ма, едиса̄ на̄ма амха̄кам̣ упака̄рино наттхӣ’’ти тесам̣ гун̣е катхайанто гаччхати. айам̣ вуччати харати на пачча̄харатӣти.

йасса пана пагева вуттаппака̄рам̣ ваттапат̣ипаттим̣ каронтасса каммаджатеджо паджджалати, анупа̄дин̣н̣акам̣ мун̃читва̄ упа̄дин̣н̣акам̣ ган̣ха̄ти, сарӣрато седа̄ муччанти, каммат̣т̣ха̄навӣтхим̣ на̄рохати, со пагева паттачӣварама̄да̄йа вегаса̄ва четийам̣ вандитва̄ горӯпа̄нам̣ никкхаманавела̄йамева га̄мам̣ йа̄губхиккха̄йа пависитва̄ йа̄гум̣ лабхитва̄ а̄санаса̄лам̣ гантва̄ пивати. атхасса двиттиккхаттум̣ аджджхохаран̣аматтенева каммаджатеджо упа̄дин̣н̣акам̣ мун̃читва̄ анупа̄дин̣н̣акам̣ ган̣ха̄ти, гхат̣асатена нха̄то вийа теджодха̄тупарил̣а̄ханибба̄нам̣ патва̄ каммат̣т̣ха̄насӣсена йа̄гум̣ парибхун̃джитва̄ паттан̃ча мукхан̃ча дховитва̄ антара̄бхатте каммат̣т̣ха̄нам̣ манасикатва̄ авасесат̣т̣ха̄не пин̣д̣а̄йа чаритва̄ каммат̣т̣ха̄насӣсена а̄ха̄рам̣ парибхун̃джитва̄ тато пат̣т̣ха̄йа пон̇кха̄нупон̇кхам̣ упат̣т̣хахама̄нам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ва а̄гаччхати. айам̣ вуччати пачча̄харати на харатӣти. едиса̄ ча бхиккхӯ йа̄гум̣ пивитва̄ випассанам̣ а̄рабхитва̄ буддхаса̄сане арахаттам̣ патта̄ на̄ма ган̣анапатхам̣ вӣтиватта̄. сӣхал̣адӣпейева тесу тесу га̄месу а̄санаса̄ла̄йам̣ на там̣ а̄санаматтхи, йаттха йа̄гум̣ пивитва̄ арахаттам̣ патта̄ бхиккхӯ наттхӣти.

йо пана пама̄давиха̄рӣ хоти никкхиттадхуро, саббаватта̄ни бхиндитва̄ пан̃чавидхачетовинибандхабаддхачитто вихаранто ‘‘каммат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма аттхӣ’’типи сан̃н̃ам̣ акатва̄ га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависитва̄ анануломикена гихисам̣саггена сам̣сат̣т̣хо чаритва̄ ча бхун̃джитва̄ ча туччхо никкхамати. айам̣ вуччати нева харати на пачча̄харатӣти.

йо пана̄йам̣ харати ча пачча̄харати ча̄ти вутто, со гатапачча̄гатикаваттавасена ведитаббо. аттака̄ма̄ хи кулапутта̄ са̄сане паббаджитва̄ дасапи вӣсампи тим̣сампи чатта̄лӣсампи пан̃н̃а̄сампи сатампи екато васанта̄ катикаваттам̣ катва̄ вихаранти ‘‘а̄вусо, тумхе на ин̣ат̣т̣а̄, на бхайат̣т̣а̄, на джӣвика̄паката̄ паббаджита̄, дуккха̄ муччитука̄ма̄ панеттха паббаджита̄, тасма̄ гамане уппаннакилесам̣ гаманейева нигган̣хатха, т̣ха̄не, нисаджджа̄йа, сайане уппаннакилесам̣ сайанейева нигган̣хатха̄’’ти. те евам̣ катикаваттам̣ катва̄ бхиккха̄ча̄рам̣ гаччханта̄ ад̣д̣хаусабхаусабхаад̣д̣хага̄вутага̄вутантаресу па̄са̄н̣а̄ хонти, та̄йа сан̃н̃а̄йа каммат̣т̣ха̄нам̣ манасикаронта̄ва гаччханти. саче кассачи гамане килесо уппаджджати, таттхева нам̣ нигган̣ха̄ти. татха̄ асакконто тит̣т̣хати. атхасса паччхато а̄гаччхантопи тит̣т̣хати, со ‘‘айам̣ бхиккху туйхам̣ уппаннавитаккам̣ джа̄на̄ти, анануччхавикам̣ те ета’’нти атта̄нам̣ пат̣ичодетва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ таттхева арийабхӯмим̣ оккамати, татха̄ асакконто нисӣдатӣти со ева найо. арийабхӯмим̣ оккамитум̣ асакконтопи, там̣ килесам̣ виккхамбхетва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ манасикаронтова гаччхати, на каммат̣т̣ха̄навиппайуттена читтена па̄дам̣ уддхарати. уддхарати че, пат̣иниваттитва̄ пуримападесам̣йева ети а̄линдакава̄сӣ маха̄пхуссадеваттхеро вийа.

со кира екӯнавӣсати васса̄ни гатапачча̄гатикаваттам̣ пӯренто ева виха̄си. манусса̄пи судам̣ антара̄магге касанта̄ ча вапанта̄ ча мадданта̄ ча камма̄ни ча каронта̄ тхерам̣ татха̄ гаччхантам̣ дисва̄ – ‘‘айам̣ тхеро пунаппунам̣ ниваттитва̄ гаччхати, ким̣ ну кхо маггамӯл̣хо, уда̄ху кин̃чи памут̣т̣хо’’ти самуллапанти. со там̣ ана̄дийитва̄ каммат̣т̣ха̄найуттачиттенева саман̣адхаммам̣ каронто вӣсативассаббхантаре арахаттам̣ па̄пун̣и. арахаттаппаттадивасе часса чан̇каманакот̣ийам̣ адхиваттха̄ девата̄ ан̇гулӣхи дӣпам̣ уджджа̄летва̄ ат̣т̣ха̄си. чатта̄ропи маха̄ра̄джа̄но сакко ча дева̄наминдо брахма̄ ча сахампати упат̣т̣ха̄нам̣ а̄гамам̣су. тан̃ча обха̄сам̣ дисва̄ ванава̄сӣмаха̄тиссаттхеро там̣ дутийадивасе пуччхи – ‘‘раттибха̄ге а̄йасмато сантике обха̄со ахоси, ким̣ со обха̄со’’ти? тхеро виккхепам̣ каронто ‘‘обха̄со на̄ма дӣпобха̄сопи хоти, ман̣иобха̄сопӣ’’ти евама̄дима̄ха. тато ‘‘пат̣иччха̄детха тумхе’’ти нибаддхо а̄ма̄ти пат̣иджа̄нитва̄ а̄рочеси.

ка̄л̣аваллиман̣д̣апава̄сӣмаха̄на̄гаттхеро вийа ча. сопи кира гатапачча̄гатикаваттам̣ пӯренто пат̣хамам̣ та̄ва ‘‘бхагавато маха̄падха̄нам̣ пӯджесса̄мӣ’’ти сатта васса̄ни т̣ха̄начан̇камамева адхит̣т̣ха̄си. пуна сол̣аса васса̄ни гатапачча̄гатикаваттам̣ пӯретва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. со каммат̣т̣ха̄найуттенева читтена па̄дам̣ уддхаранто виппайуттена уддхат̣е пат̣иниваттанто га̄масамӣпам̣ гантва̄ ‘‘га̄вӣ ну паббаджито нӯ’’ти а̄сан̇канӣйападесе т̣хатва̄ чӣварам̣ па̄рупитва̄ каччхакаракато удакена паттам̣ дховитва̄ удакаган̣д̣ӯсам̣ кароти. ким̣ ка̄ран̣а̄? ‘‘ма̄ ме бхиккхам̣ да̄тум̣ ва̄ вандитум̣ ва̄ а̄гате мануссе ‘дӣгха̄йука̄ хотха̄’ти вачанаматтена̄пи каммат̣т̣ха̄навиккхепо ахосӣ’’ти ‘‘аджджа, бханте, катимӣ’’ти дивасам̣ ва̄ бхиккхуган̣анам̣ ва̄ пан̃хам̣ ва̄ пуччхито пана удакам̣ гилитва̄ а̄рочети. саче диваса̄дипуччхака̄ на хонти, никкхаманавела̄йам̣ га̄мадва̄ре нит̣т̣хубхитва̄ йа̄ти.

каламбатиттхавиха̄ре вассӯпагата̄ пан̃н̃а̄са бхиккхӯ вийа ча. те кира а̄са̄л̣хипун̣н̣амийам̣ катикаваттам̣ акам̣су – ‘‘арахаттам̣ апатва̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на̄лаписса̄ма̄’’ти. га̄ман̃ча пин̣д̣а̄йа пависанта̄ удакаган̣д̣ӯсам̣ катва̄ пависим̣су. диваса̄дӣсу пуччхитесу вуттанайенева пат̣ипаджджим̣су. таттха манусса̄ нит̣т̣хубханам̣ дисва̄ джа̄ним̣су – ‘‘аджджеко а̄гато, аджджа две’’ти. еван̃ча чинтесум̣ – ‘‘ким̣ ну кхо ете амхехева саддхим̣ на саллапанти, уда̄ху ан̃н̃аман̃н̃ампи. йади ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на саллапанти, аддха̄ вива̄даджа̄та̄ бхависсанти. етха не ан̃н̃аман̃н̃ам̣ кхама̄песса̄ма̄’’ти саббе виха̄рам̣ гантва̄ пан̃н̃а̄са̄йа бхиккхӯсу двепи бхиккхӯ екока̄се на̄ддасам̣су. тато йо тесу чаккхума̄ пурисо, со а̄ха – ‘‘на бхо калахака̄рака̄нам̣ ока̄со ӣдисо хоти, сусаммат̣т̣хам̣ четийан̇ган̣ам̣ бодхийан̇ган̣ам̣, суниккхитта̄ саммаджджанийо, супат̣т̣хитам̣ па̄нӣйам̣ парибходжанӣйа’’нти. те татова ниватта̄. тепи бхиккхӯ антотема̄сейева арахаттам̣ патва̄ маха̄пава̄ран̣а̄йам̣ висуддхипава̄ран̣ам̣ пава̄ресум̣.

евам̣ ка̄л̣аваллиман̣д̣апава̄сӣ маха̄на̄гаттхеро вийа, каламбатиттхавиха̄ре вассӯпагата̄ бхиккхӯ вийа ча каммат̣т̣ха̄найуттенева читтена па̄дам̣ уддхаранто га̄масамӣпам̣ гантва̄ удакаган̣д̣ӯсам̣ катва̄ вӣтхийо саллаккхетва̄ йаттха сура̄сон̣д̣адхутта̄дайо калахака̄рака̄ чан̣д̣ахаттхиасса̄дайо ва̄ наттхи, там̣ вӣтхим̣ пат̣ипаджджати. таттха ча пин̣д̣а̄йа чарама̄но на туритатурито вийа джавена гаччхати. на хи джавена пин̣д̣апа̄тикадхутан̇гам̣ на̄ма кин̃чи аттхи. висамабхӯмибха̄гапаттам̣ пана удакасакат̣ам̣ вийа ниччало хутва̄ гаччхати. анугхарам̣ павит̣т̣хо ча да̄тука̄мам̣ ва̄ ада̄тука̄мам̣ ва̄ саллаккхетум̣ таданурӯпам̣ ка̄лам̣ а̄гаменто бхиккхам̣ гахетва̄ антога̄ме ва̄ бахига̄ме ва̄ виха̄рамева ва̄ а̄гантва̄ йатха̄пха̄суке патирӯпе ока̄се нисӣдитва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ манасикаронто а̄ха̄ре пат̣икӯласан̃н̃ам̣ упат̣т̣хапетва̄ аккхаббхан̃джанаван̣алепанапуттамам̣сӯпама̄васена паччавеккханто ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатам̣ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄рети, нева дава̄йа на мада̄йа на ман̣д̣ана̄йа на вибхӯсана̄йа…пе… бхутта̄вӣ ча удакакиччам̣ катва̄ мухуттам̣ бхаттакиламатхам̣ пат̣ипассамбхетва̄ йатха̄ пуребхаттам̣, евам̣ паччха̄бхаттам̣ пуримайа̄мам̣ паччхимайа̄ман̃ча каммат̣т̣ха̄намева манасикароти. айам̣ вуччати харати ча пачча̄харати ча̄ти.

имам̣ пана харан̣апачча̄харан̣асан̇кха̄там̣ гатапачча̄гатикаваттам̣ пӯренто йади упаниссайасампанно хоти, пат̣хамавайе ева арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти. но че пат̣хамавайе па̄пун̣а̄ти, атха маджджхимавайе па̄пун̣а̄ти. но че маджджхимавайе па̄пун̣а̄ти, атха паччхимавайе па̄пун̣а̄ти, но че паччхимавайе па̄пун̣а̄ти, атха маран̣асамайе. но че маран̣асамайе па̄пун̣а̄ти, атха девапутто хутва̄. но че девапутто хутва̄ па̄пун̣а̄ти, ануппанне буддхе ниббатто паччекабодхим̣ саччхикароти. но че паччекабодхим̣ саччхикароти, атха буддха̄нам̣ саммукхӣбха̄ве кхиппа̄бхин̃н̃о ва̄ хоти, сеййатха̄пи тхеро ба̄хийо да̄ручӣрийо маха̄пан̃н̃о ва̄, сеййатха̄пи тхеро са̄рипутто, махиддхико ва̄, сеййатха̄пи тхеро маха̄моггалла̄но, дхутава̄до ва̄, сеййатха̄пи тхеро маха̄кассапо, диббачаккхуко ва̄, сеййатха̄пи тхеро ануруддхо, винайадхаро ва̄, сеййатха̄пи тхеро упа̄ли, дхаммакатхико ва̄, сеййатха̄пи тхеро пун̣н̣о манта̄н̣ипутто, а̄ран̃н̃ико ва̄, сеййатха̄пи тхеро ревато, бахуссуто ва̄, сеййатха̄пи тхеро а̄нандо, сиккха̄ка̄мо ва̄, сеййатха̄пи тхеро ра̄хуло буддхапуттоти. ити имасмим̣ чатукке йва̄йам̣ харати пачча̄харати ча, тасса гочарасампаджан̃н̃ам̣ сикха̄паттам̣ хоти.

абхиккама̄дӣсу пана асаммуйханам̣ асаммохасампаджан̃н̃ам̣. там̣ евам̣ ведитаббам̣ – идха бхиккху абхиккаманто ва̄ пат̣иккаманто ва̄ йатха̄ андхапутхуджджана̄ абхиккама̄дӣсу – ‘‘атта̄ абхиккамати, аттана̄ абхиккамо ниббаттито’’ти ва̄ ‘‘ахам̣ абхиккама̄ми, майа̄ абхиккамо ниббаттито’’ти ва̄ саммуйханти, татха̄ асаммуйханто абхиккама̄мӣти читте уппаджджама̄не тенева читтена саддхим̣ читтасамут̣т̣ха̄на̄ ва̄йодха̄ту вин̃н̃аттим̣ джанайама̄на̄ уппаджджати, ити читтакирийава̄йодха̄тувиппха̄равасена айам̣ ка̄йасаммато ат̣т̣хисан̇гха̄т̣о абхиккамати. тассевам̣ абхиккамато екекапа̄дуддхаран̣е патхавӣдха̄ту а̄подха̄тӯти две дха̄туйо оматта̄ хонти манда̄, итара̄ две адхиматта̄ хонти балаватийо, татха̄ атихаран̣авӣтихаран̣есу, воссаджджане теджодха̄ту ва̄йодха̄тӯти две дха̄туйо оматта̄ хонти манда̄, итара̄ две адхиматта̄ хонти балаватийо, татха̄ санниккхепанасаннирумбханесу.

таттха уддхаран̣е паватта̄ рӯпа̄рӯпадхамма̄ атихаран̣ам̣ на па̄пун̣анти, татха̄ атихаран̣е паватта̄ вӣтихаран̣ам̣, вӣтихаран̣е паватта̄ воссаджджанам̣, воссаджджане паватта̄ санниккхепанам̣, санниккхепане паватта̄ саннирумбханам̣ на па̄пун̣анти, таттха таттхева паббапаббам̣ сандхисандхи одхиодхи хутва̄ таттакапа̄ле паккхиттатила̄ни вийа тат̣атат̣а̄йанта̄ бхиджджанти. таттха ко еко абхиккамати, касса ва̄ екасса абхиккаманам̣? параматтхато хи дха̄тӯнам̣йева гаманам̣, дха̄тӯнам̣ т̣ха̄нам̣, дха̄тӯнам̣ нисаджджа̄, дха̄тӯнам̣ сайанам̣. тасмим̣ тасмин̃хи кот̣т̣ха̄се саддхим̣ рӯпена –

‘‘ан̃н̃ам̣ уппаджджате читтам̣, ан̃н̃ам̣ читтам̣ нируджджхати;

авӣчиманусамбандхо, надӣсотова ваттатӣ’’ти. –

евам̣ абхиккама̄дӣсу асаммуйханам̣ асаммохасампаджан̃н̃ам̣ на̄ма̄ти.

нит̣т̣хито ‘‘абхикканте пат̣икканте сампаджа̄нака̄рӣ хотӣ’’типадасса аттхо.

а̄локите вилокитети еттха пана а̄локитам̣ на̄ма пурато пеккханам̣, вилокитам̣ на̄ма анудиса̄пеккханам̣. ан̃н̃а̄нипи хет̣т̣ха̄ упари паччхато анупеккханавасена олокитауллокита̄палокита̄ни на̄ма хонти. та̄ни идха на гахита̄ни, са̄руппавасена пана има̄нева две гахита̄ни. имина̄ ва̄ мукхена сабба̄нипи та̄ни гахита̄нева̄ти.

таттха ‘‘а̄локесса̄мӣ’’ти читте уппанне читтавасенева анолокетва̄ аттхапаригган̣ханам̣ са̄ттхакасампаджан̃н̃ам̣. там̣ а̄йасмантам̣ нандам̣ ка̄йасаккхим̣ катва̄ ведитаббам̣. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ –

‘‘саче, бхиккхаве, нандасса пураттхима̄ диса̄ а̄локетабба̄ хоти, саббам̣ четаса̄ саманна̄харитва̄ нандо пураттхимам̣ дисам̣ а̄локети ‘евам̣ ме пураттхимам̣ дисам̣ а̄локайато на̄бхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄сависсантӣ’ти. итиха таттха сампаджа̄но хоти. саче, бхиккхаве, нандасса паччхима̄ диса̄, уттара̄ диса̄, даккхин̣а̄ диса̄, уддхам̣, адхо, анудиса̄ а̄локетабба̄ хоти, саббам̣ четаса̄ саманна̄харитва̄ нандо анудисам̣ а̄локети ‘евам̣ ме анудисам̣ а̄локайато’…пе… сампаджа̄но хотӣ’’ти (а. ни. 8.9).

апича идха̄пи пуббе вуттачетийадассана̄дивасенева са̄ттхаката̄ ча саппа̄йата̄ ча ведитабба̄. каммат̣т̣ха̄насса пана авиджаханамева гочарасампаджан̃н̃ам̣, тасма̄ кхандхадха̄туа̄йатанакаммат̣т̣ха̄никехи аттано камат̣т̣ха̄навасенева касин̣а̄дикаммат̣т̣ха̄никехи ва̄ пана каммат̣т̣ха̄насӣсенева а̄локанавилоканам̣ ка̄таббам̣.

‘‘аббхантаре атта̄ на̄ма а̄локета̄ ва̄ вилокета̄ ва̄ наттхи, ‘а̄локесса̄мӣ’ти пана читте уппаджджама̄не тенева читтена саддхим̣ читтасамут̣т̣ха̄на̄ ва̄йодха̄ту вин̃н̃аттим̣ джанайама̄на̄ уппаджджати. ити читтакирийава̄йодха̄тувиппха̄равасена хет̣т̣химам̣ аккхидалам̣ адхо сӣдати, упаримам̣ уддхам̣ лан̇гхети, кочи йантакена виваранто на̄ма наттхи, тато чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ дассанакиччам̣ са̄дхентам̣ уппаджджатӣ’’ти евам̣ паджа̄нанам̣ панеттха асаммохасампаджан̃н̃ам̣ на̄ма.

апича мӯлапарин̃н̃а̄а̄гантуката̄вака̄ликабха̄вавасенапеттха асаммохасампаджан̃н̃ам̣ ведитаббам̣. мӯлапарин̃н̃а̄васена та̄ва –

‘‘бхаван̇га̄ваджджанан̃чева, дассанам̣ сампат̣иччханам̣;

сантӣран̣ам̣ вот̣т̣хаббанам̣, джаванам̣ бхавати саттамам̣’’.

таттха бхаван̇гам̣ упапаттибхавасса ан̇гакиччам̣ са̄дхайама̄нам̣ паваттати, там̣ а̄ват̣т̣етва̄ кирийаманодха̄ту а̄ваджджанакиччам̣ са̄дхайама̄на̄, танниродха̄ чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ дассанакиччам̣ са̄дхайама̄нам̣, танниродха̄ випа̄каманодха̄ту сампат̣иччханакиччам̣ са̄дхайама̄на̄, танниродха̄ випа̄камановин̃н̃а̄н̣адха̄ту сантӣран̣акиччам̣ са̄дхайама̄на̄, танниродха̄ кирийамановин̃н̃а̄н̣адха̄ту вот̣т̣хаббанакиччам̣ са̄дхайама̄на̄, танниродха̄ саттаккхаттум̣ джаванам̣ джавати. таттха пат̣хамаджаванепи ‘‘айам̣ иттхӣ, айам̣ пурисо’’ти раджджанадуссанамуйханавасена а̄локитавилокитам̣ на хоти, дутийаджаванепи…пе… саттамаджаванепи. етесу пана йуддхаман̣д̣але йодхесу вийа хет̣т̣хупарийавасена бхиджджитва̄ патитесу ‘‘айам̣ иттхӣ, айам̣ пурисо’’ти раджджана̄дивасена а̄локитавилокитам̣ хоти. евам̣ та̄веттха мӯлапарин̃н̃а̄васена асаммохасампаджан̃н̃ам̣ ведитаббам̣.

чаккхудва̄ре пана рӯпе а̄па̄тхама̄гате бхаван̇гачаланато уддхам̣ сакакиччаниппха̄данавасена а̄ваджджана̄дӣсу уппаджджитва̄ нируддхесу аваса̄не джаванам̣ уппаджджати, там̣ пуббе уппанна̄нам̣ а̄ваджджана̄дӣнам̣ гехабхӯте чаккхудва̄ре а̄гантукапурисо вийа хоти. тасса йатха̄ парагехе кин̃чи йа̄читум̣ павит̣т̣хасса а̄гантукапурисасса гехаса̄микесу тун̣хӣма̄синесу а̄н̣а̄каран̣ам̣ на йуттам̣, евам̣ а̄ваджджана̄дӣнам̣ гехабхӯте чаккхудва̄ре а̄ваджджана̄дӣсупи араджджантесу адуссантесу амуйхантесу ча раджджанадуссанамуйханам̣ айуттанти евам̣ а̄гантукабха̄вавасена асаммохасампаджан̃н̃ам̣ ведитаббам̣.

йа̄ни панета̄ни чаккхудва̄ре вот̣т̣хаббанапарийоса̄на̄ни читта̄ни уппаджджанти, та̄ни саддхим̣ сампайуттадхаммехи таттха таттхева бхиджджанти, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на пассанти, иттара̄ни та̄вака̄лика̄ни хонти. таттха йатха̄ екасмим̣ гхаре саббесу ма̄нусакесу матесу авасесасса екасса тан̇кхан̣ам̣йева маран̣адхаммасса на йутта̄ наччагӣта̄дӣсу абхирати на̄ма, евамева екадва̄ре сасампайуттесу а̄ваджджана̄дӣсу таттха таттхева матесу авасесасса тан̇кхан̣ам̣йева маран̣адхаммасса джаванасса̄пи раджджанадуссанамуйханавасена абхирати на̄ма на йутта̄ти евам̣ та̄вака̄ликабха̄вавасена асаммохасампаджан̃н̃ам̣ ведитаббам̣.

апича кхандха̄йатанадха̄тупаччайапаччавеккхан̣авасенапетам̣ ведитаббам̣. еттха хи чаккху чева рӯпа̄ ча рӯпаккхандхо, дассанам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо, там̣сампайутта̄ ведана̄ ведана̄ккхандхо, сан̃н̃а̄ сан̃н̃а̄ккхандхо, пхасса̄дика̄ сан̇кха̄ра̄ сан̇кха̄раккхандхо, еваметесам̣ пан̃чаннам̣ кхандха̄нам̣ самава̄йе а̄локанавилоканам̣ пан̃н̃а̄йати. таттха ко еко а̄локети, ко вилокети? татха̄ чаккху чаккха̄йатанам̣, рӯпам̣ рӯпа̄йатанам̣, дассанам̣ мана̄йатанам̣, ведана̄дайо сампайуттадхамма̄ дхамма̄йатанам̣, еваметесам̣ чатуннам̣ а̄йатана̄нам̣ самава̄йе а̄локанавилоканам̣ пан̃н̃а̄йати. таттха ко еко а̄локети, ко вилокети? татха̄ чаккху чаккхудха̄ту, рӯпам̣ рӯпадха̄ту, дассанам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄ту, там̣сампайутта̄ ведана̄дайо дхамма̄ дхаммадха̄ту, еваметесам̣ чатуннам̣ дха̄тӯнам̣ самава̄йе а̄локанавилоканам̣ пан̃н̃а̄йати. таттха ко еко а̄локети, ко вилокети? татха̄ чаккху ниссайапаччайо, рӯпам̣ а̄рамман̣апаччайо, а̄ваджджанам̣ анантарасаманантарӯпаниссайанаттхивигатапаччайо, а̄локо упаниссайапаччайо, ведана̄дайо сахаджа̄тапаччайо. еваметесам̣ паччайа̄нам̣ самава̄йе а̄локанавилоканам̣ пан̃н̃а̄йати. таттха ко еко а̄локети, ко вилокетӣти еваметтха кхандха̄йатанадха̄тупаччайапаччавеккхан̣авасенапи асаммохасампаджан̃н̃ам̣ ведитаббам̣.

самин̃джите паса̄ритети пабба̄нам̣ самин̃джанапаса̄ран̣е. таттха читтавасенева самин̃джанапаса̄ран̣ам̣ акатва̄ хаттхапа̄да̄нам̣ самин̃джанапаса̄ран̣апаччайа̄ аттха̄наттхам̣ паригган̣хитва̄ аттхапаригган̣ханам̣ са̄ттхакасампаджан̃н̃ам̣. таттха хаттхапа̄де атичирам̣ самин̃джитва̄ ва̄ паса̄ретва̄ ва̄ т̣хитасса кхан̣е кхан̣е ведана̄ уппаджджанти, читтам̣ екаггам̣ на лабхати, каммат̣т̣ха̄нам̣ парипатати, висесам̣ на̄дхигаччхати. ка̄ле самин̃джантасса ка̄ле паса̄рентасса пана та̄ ведана̄ нуппаджджанти, читтам̣ екаггам̣ хоти, каммат̣т̣ха̄нам̣ пха̄тим̣ гаччхати, висесамадхигаччхатӣти евам̣ аттха̄наттхапаригган̣ханам̣ ведитаббам̣.

аттхе пана сатипи саппа̄йа̄саппа̄йам̣ паригган̣хитва̄ саппа̄йапаригган̣ханам̣ саппа̄йасампаджан̃н̃ам̣. татра̄йам̣ найо – маха̄четийан̇ган̣е кира дахарабхиккхӯ саджджха̄йам̣ ган̣ханти. тесам̣ пит̣т̣хипассе дахарабхиккхунийо дхаммам̣ сун̣анти. таттхеко дахаро хаттхам̣ паса̄ренто ка̄йасам̣саггам̣ патва̄ тенева ка̄ран̣ена гихӣ джа̄то. апаро бхиккху па̄дам̣ паса̄ренто аггимхи паса̄реси, ат̣т̣хим̣ а̄хачча па̄до джха̄йи. апаро ваммике паса̄реси, со а̄сӣвисена дат̣т̣хо. апаро чӣваракут̣идан̣д̣аке паса̄реси, там̣ ман̣исаппо д̣ам̣си. тасма̄ еварӯпе асаппа̄йе апаса̄ретва̄ саппа̄йе паса̄ретаббам̣. идаметтха саппа̄йасампаджан̃н̃ам̣.

гочарасампаджан̃н̃ам̣ пана маха̄тхераваттхуна̄ дӣпетаббам̣ – маха̄тхеро кира дива̄т̣т̣ха̄не нисинно антева̄сикехи саддхим̣ катхайама̄но сахаса̄ хаттхам̣ самин̃джитва̄ пуна йатха̄т̣ха̄не т̣хапетва̄ сан̣икам̣ самин̃джеси. там̣ антева̄сика̄ пуччхим̣су – ‘‘касма̄, бханте, сахаса̄ хаттхам̣ самин̃джитва̄ пуна йатха̄т̣ха̄не т̣хапетва̄ сан̣икам̣ самин̃джиттха̄’’ти. йато пат̣т̣ха̄йа̄хам̣, а̄вусо, каммат̣т̣ха̄нам̣ манасика̄тум̣ а̄раддхо, на ме каммат̣т̣ха̄нам̣ мун̃читва̄ хаттхо самин̃джитапуббо, ида̄ни пана тумхехи саддхим̣ катхайама̄нена каммат̣т̣ха̄нам̣ мун̃читва̄ самин̃джито, тасма̄ пуна йатха̄т̣ха̄не т̣хапетва̄ самин̃джесинти. са̄дху, бханте, бхиккхуна̄ на̄ма еварӯпена бхавитаббанти. еваметтха̄пи каммат̣т̣ха̄на̄виджаханамева гочарасампаджан̃н̃анти ведитаббам̣.

аббхантаре атта̄ на̄ма кочи самин̃джанто ва̄ паса̄ренто ва̄ наттхи, вуттаппака̄рачиттакирийава̄йодха̄тувиппха̄рена пана сутта̄кад̣д̣ханавасена да̄руйантасса хаттхапа̄далал̣анам̣ вийа самин̃джанапаса̄ран̣ам̣ хотӣти париджа̄нанам̣ панеттха асаммохасампаджан̃н̃анти ведитаббам̣.

сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ети еттха сан̇гха̄т̣ичӣвара̄нам̣ нива̄санапа̄рупанавасена, паттасса бхиккха̄пат̣иггахан̣а̄дивасена парибхого дха̄ран̣ам̣ на̄ма. таттха сан̇гха̄т̣ичӣварадха̄ран̣е та̄ва нива̄сетва̄ па̄рупитва̄ ча пин̣д̣а̄йа чарато а̄мисала̄бхо, ‘‘сӣтасса пат̣игха̄та̄йа̄’’тиа̄дина̄ найена бхагавата̄ вуттаппака̄ройева ча аттхо аттхо на̄ма. тасса васена са̄ттхакасампаджан̃н̃ам̣ ведитаббам̣.

ун̣хапакатикасса пана дуббаласса ча чӣварам̣ сукхумам̣ саппа̄йам̣, сӣта̄лукасса гханам̣ дупат̣т̣ам̣. випарӣтам̣ асаппа̄йам̣. йасса кассачи джин̣н̣ам̣ асаппа̄йамева. аггал̣а̄дида̄нена хисса там̣ палибодхакарам̣ хоти. татха̄ пат̣т̣ун̣н̣адукӯла̄дибхедам̣ лобханӣйачӣварам̣. та̄дисан̃хи аран̃н̃е екакасса нива̄сантара̄йакарам̣, джӣвитантара̄йакаран̃ча̄пи хоти. ниппарийа̄йена пана йам̣ нимиттакамма̄димиччха̄джӣвавасена уппаннам̣, йан̃часса севама̄насса акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, там̣ асаппа̄йам̣. випарӣтам̣ саппа̄йам̣, тасса васенеттха саппа̄йасампаджан̃н̃ам̣, каммат̣т̣ха̄на̄виджаханавасенева ча гочарасампаджан̃н̃ам̣ ведитаббам̣.

аббхантаре атта̄ на̄ма кочи чӣварам̣ па̄рупанто наттхи, вуттаппака̄рачиттакирийава̄йодха̄тувиппха̄ренева пана чӣварапа̄рупанам̣ хоти. таттха чӣварампи ачетанам̣, ка̄йопи ачетано. чӣварам̣ на джа̄на̄ти ‘‘майа̄ ка̄йо па̄рупито’’ти. ка̄йопи на джа̄на̄ти ‘‘ахам̣ чӣварена па̄рупито’’ти. дха̄туйова дха̄тусамӯхам̣ пат̣иччха̄денти пат̣апилотика̄йа поттхакарӯпапат̣иччха̄дане вийа. тасма̄ нева сундарам̣ чӣварам̣ лабхитва̄ соманассам̣ ка̄таббам̣, на асундарам̣ лабхитва̄ доманассам̣. на̄гаваммикачетийаруккха̄дӣсу хи кечи ма̄ла̄гандхадхӯмаваттха̄дӣхи сакка̄рам̣ каронти, кечи гӯтхамуттакаддамадан̣д̣асаттхапаха̄ра̄дӣхи асакка̄рам̣. на техи на̄гаваммикаруккха̄дайо соманассам̣ ва̄ каронти доманассам̣ ва̄. евамевам̣ нева сундарам̣ чӣварам̣ лабхитва̄ соманассам̣ ка̄таббам̣, на асундарам̣ лабхитва̄ доманассанти евам̣ паваттапат̣исан̇кха̄навасенеттха асаммохасампаджан̃н̃ам̣ ведитаббам̣.

паттадха̄ран̣епи паттам̣ сахаса̄ва аггахетва̄ – ‘‘имам̣ гахетва̄ пин̣д̣а̄йа чарама̄но бхиккхам̣ лабхисса̄мӣ’’ти евам̣ паттаггахан̣апаччайа̄ пат̣илабхитаббааттхавасена са̄ттхакасампаджан̃н̃ам̣ ведитаббам̣. кисадуббаласарӣрасса пана гарупатто асаппа̄йо. йасса кассачи чатупан̃чаган̣т̣хика̄хато дуббисодханӣйо асаппа̄йова. дуддхотапатто хи на ват̣т̣ати, там̣ дховантассева часса палибодхо хоти. ман̣иван̣н̣апатто пана лобханӣйо чӣваре вуттанайенева асаппа̄йо. нимиттакамма̄дивасена ладдхо, пана йан̃часса севама̄насса акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, айам̣ екантаасаппа̄йова. випарӣто саппа̄йо. тасса васенеттха саппа̄йасампаджан̃н̃ам̣, каммат̣т̣ха̄на̄виджаханавасенева ча гочарасампаджан̃н̃ам̣ ведитаббам̣.

аббхантаре атта̄ на̄ма кочи паттам̣ ган̣ханто наттхи, вуттаппака̄рачиттакирийава̄йодха̄тувиппха̄ренева паттаггахан̣ам̣ на̄ма хоти. таттха паттопи ачетано, хаттха̄пи ачетана̄. патто на джа̄на̄ти ‘‘ахам̣ хаттхехи гахито’’ти. хаттха̄пи на джа̄нанти ‘‘патто амхехи гахито’’ти. дха̄туйова дха̄тусамӯхам̣ ган̣ханти, сан̣д̣а̄сена аггиван̣н̣апаттаггахан̣е вийа̄ти евам̣ паваттапат̣исан̇кха̄навасенеттха асаммохасампаджан̃н̃ам̣ ведитаббам̣.

апича йатха̄ чхиннахаттхапа̄де ван̣амукхехи паггхаритапуббалохитакимикуле нӣламаккхикасампарикин̣н̣е ана̄тхаса̄ла̄йа ана̄тхамануссе дисва̄ дайа̄лука̄ пуриса̄ тесам̣ ван̣апат̣т̣ачол̣ака̄ни чева капа̄ла̄дӣхи бхесаджджа̄ни ча упана̄менти. таттха чол̣ака̄нипи кесан̃чи сан̣ха̄ни, кесан̃чи тхӯла̄ни па̄пун̣анти, бхесаджджакапа̄ла̄нипи кесан̃чи сусан̣т̣ха̄на̄ни, кесан̃чи дуссан̣т̣ха̄на̄ни па̄пун̣анти, на те таттха сумана̄ ва̄ думмана̄ ва̄ хонти. ван̣апат̣иччха̄данаматтенева хи чол̣акена бхесаджджапат̣иггахаматтенева ча капа̄лакена тесам̣ аттхо. евамева йо бхиккху ван̣ачол̣акам̣ вийа чӣварам̣, бхесаджджакапа̄лакам̣ вийа ча паттам̣, капа̄ле бхесаджджамива ча патте ладдхабхиккхам̣ саллаккхети. айам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣е асаммохасампаджан̃н̃ена уттамасампаджа̄нака̄рӣти ведитаббо.

асита̄дӣсу аситети пин̣д̣апа̄табходжане. пӣтети йа̄гуа̄дипа̄не. кха̄йитети пит̣т̣хакхаджджака̄дикха̄дане. са̄йитети мадхупха̄н̣ита̄диса̄йане. таттха ‘‘нева дава̄йа̄’’тиа̄дина̄ найена вутто ат̣т̣хавидхопи аттхо аттхо на̄ма, тасса васена са̄ттхакасампаджан̃н̃ам̣ ведитаббам̣.

лӯкхапан̣ӣтатиттамадхура̄дӣсу пана йена бходжанена йасса апха̄су хоти, там̣ тасса асаппа̄йам̣. йам̣ пана нимиттакамма̄дивасена пат̣иладдхам̣, йан̃часса бхун̃джато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, там̣ екантаасаппа̄йамева. випарӣтам̣ саппа̄йам̣. тасса васенеттха саппа̄йасампаджан̃н̃ам̣, каммат̣т̣ха̄на̄виджаханавасенева ча гочарасампаджан̃н̃ам̣ ведитаббам̣.

аббхантаре атта̄ на̄ма кочи бхун̃джако наттхи, вуттаппака̄рачиттакирийава̄йодха̄тувиппха̄ренева паттапат̣иггахан̣ам̣ на̄ма хоти, читтакирийава̄йодха̄тувиппха̄ренева хаттхасса патте ота̄ран̣ам̣ на̄ма хоти, читтакирийава̄йодха̄тувиппха̄ренева а̄лопакаран̣ам̣ а̄лопуддхаран̣ам̣ мукхавиваран̣ан̃ча хоти. на кочи кун̃чика̄йа на йантакена ханукат̣т̣хӣни виварати, читтакирийава̄йодха̄тувиппха̄ренева а̄лопасса мукхе т̣хапанам̣ упариданта̄нам̣ мусалакиччаса̄дханам̣ хет̣т̣ха̄данта̄нам̣ удуккхалакиччаса̄дханам̣ дживха̄йа хаттхакиччаса̄дханан̃ча хоти. ити нам̣ таттха аггадживха̄йа танукакхел̣о, мӯладживха̄йа бахалакхел̣о маккхети. там̣ хет̣т̣ха̄дантаудуккхале дживха̄хаттхапариваттитам̣ кхел̣аудакатемитам̣ упаридантамусаласан̃чун̣н̣итам̣ кочи кат̣аччхуна̄ ва̄ даббийа̄ ва̄ анто павесенто на̄ма наттхи, ва̄йодха̄туйа̄ва пависати. павит̣т̣хам̣ павит̣т̣хам̣ кочи пала̄ласантхарам̣ катва̄ дха̄ренто на̄ма наттхи, ва̄йодха̄тувасенева тит̣т̣хати. т̣хитам̣ т̣хитам̣ кочи уддханам̣ катва̄ аггим̣ джа̄летва̄ пачанто на̄ма наттхи, теджодха̄туйа̄ва паччати. паккам̣ паккам̣ кочи дан̣д̣акена ва̄ йат̣т̣хийа̄ ва̄ бахи нӣхарако на̄ма наттхи, ва̄йодха̄туйева нӣхарати. ити ва̄йодха̄ту атихарати ча вӣтихарати ча дха̄рети ча париваттети ча сан̃чун̣н̣ети ча висосети ча нӣхарати ча; патхавӣдха̄ту дха̄рети ча париваттети ча сан̃чун̣н̣ети ча висосети ча; а̄подха̄ту синехети ча аллаттан̃ча анупа̄лети; теджодха̄ту антопавит̣т̣хам̣ парипа̄чети; а̄ка̄садха̄ту ан̃джасо хоти; вин̃н̃а̄н̣адха̄ту таттха таттха самма̄пайогаманва̄йа а̄бхуджатӣти евам̣ паваттапат̣исан̇кха̄навасенеттха асаммохасампаджан̃н̃ам̣ ведитаббам̣.

апича гаманато, парийесанато, парибхогато, а̄сайато, нидха̄нато, апарипаккато, парипаккато, пхалато, ниссандато, саммаккханатоти евам̣ дасавидхам̣ пат̣икӯлабха̄вам̣ паччавеккхан̣атопеттха асаммохасампаджан̃н̃ам̣ ведитаббам̣. виттха̄ракатха̄ панеттха висуддхимагге (висуддхи. 1.294 а̄дайо) а̄ха̄рапат̣икӯласан̃н̃а̄ниддесато гахетабба̄.

учча̄рапасса̄вакаммети учча̄расса ча пасса̄васса ча каран̣е. таттха паттака̄ле учча̄рапасса̄вам̣ акаронтасса сакаласарӣрато седа̄ муччанти, аккхӣни бхаманти, читтам̣ на екаггам̣ хоти, ан̃н̃е ча рога̄ уппаджджанти. каронтасса пана саббам̣ там̣ на хотӣти айаметтха аттхо. тасса васена са̄ттхакасампаджан̃н̃ам̣ ведитаббам̣. ат̣т̣ха̄не учча̄рапасса̄вам̣ каронтасса пана а̄патти хоти, айасо вад̣д̣хати, джӣвитантара̄йопи хоти. патирӯпе т̣ха̄не каронтасса саббам̣ там̣ на хотӣти идаметтха саппа̄йам̣. тасса васена саппа̄йасампаджан̃н̃ам̣, каммат̣т̣ха̄на̄виджаханавасена ча гочарасампаджан̃н̃ам̣ ведитаббам̣.

аббхантаре атта̄ на̄ма кочи учча̄рапасса̄вакаммам̣ каронто наттхи, читтакирийава̄йодха̄тувиппха̄ренева пана учча̄рапасса̄вакаммам̣ хоти. йатха̄ пана пакке ган̣д̣е ган̣д̣абхедена пуббалохитам̣ ака̄мата̄йа никкхамати, йатха̄ ча атибхарита̄ удакабха̄джана̄ удакам̣ ака̄мата̄йа никкхамати, евам̣ пакка̄сайамуттаваттхӣсу санничита̄ учча̄рапасса̄ва̄ ва̄йувегасамуппӣл̣ита̄ ака̄мата̄йапи никкхаманти. со пана̄йам̣ евам̣ никкхаманто учча̄рапасса̄во нева тасса бхиккхуно аттано хоти на парасса, кевалам̣ сарӣраниссандова хоти. йатха̄ ким̣? йатха̄ удакатумбато пура̄н̣аудакам̣ чхад̣д̣ентасса нева там̣ аттано хоти на паресам̣, кевалам̣ пат̣иджагганаматтамева хоти. евам̣ паваттапат̣исан̇кха̄навасенеттха асаммохасампаджан̃н̃ам̣ ведитаббам̣.

гата̄дӣсу гатети гамане. т̣хитети т̣ха̄не. нисиннети нисаджджа̄йа. суттети сайане. джа̄гарите ти джа̄гаран̣е. бха̄ситети катхане. тун̣хӣбха̄вети акатхане. еттха ча йо чирам̣ гантва̄ ва̄ чан̇камитва̄ ва̄ апарабха̄ге т̣хито ити пат̣исан̃чиккхати ‘‘чан̇каманака̄ле паватта̄ рӯпа̄рӯпадхамма̄ еттхева нируддха̄’’ти, айам̣ гате сампаджа̄нака̄рӣ на̄ма.

йо саджджха̄йам̣ ва̄ каронто пан̃хам̣ ва̄ виссадждженто каммат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ манасикаронто чирам̣ т̣хатва̄ апарабха̄ге нисинно ити пат̣исан̃чиккхати ‘‘т̣хитака̄ле паватта̄ рӯпа̄рӯпадхамма̄ еттхева нируддха̄’’ти, айам̣ т̣хите сампаджа̄нака̄рӣ на̄ма.

йо саджджха̄йа̄дикаран̣авасенева чирам̣ нисӣдитва̄ апарабха̄ге нипанно ити пат̣исан̃чиккхати – ‘‘нисиннака̄ле паватта̄ рӯпа̄рӯпадхамма̄ еттхева нируддха̄’’ти, айам̣ нисинне сампаджа̄нака̄рӣ на̄ма.

йо пана нипаннакова саджджха̄йам̣ каронто каммат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ манасикаронто ниддам̣ оккамитва̄ апарабха̄ге ут̣т̣ха̄йа ити пат̣исан̃чиккхати – ‘‘сайанака̄ле паватта̄ рӯпа̄рӯпадхамма̄ еттхева нируддха̄’’ти, айам̣ сутте ча джа̄гарите ча сампаджа̄нака̄рӣ на̄ма. кирийамайачитта̄нан̃хи аппаваттам̣ суттам̣ на̄ма, паваттам̣ джа̄гаритам̣ на̄ма̄ти.

йо пана бха̄сама̄но – ‘‘айам̣ саддо на̄ма от̣т̣хе ча пат̣ичча данте ча дживхан̃ча та̄лун̃ча пат̣ичча читтасса ча таданурӯпам̣ пайогам̣ пат̣ичча джа̄йатӣ’’ти сато сампаджа̄но бха̄сати, чирам̣ ва̄ пана ка̄лам̣ саджджха̄йам̣ катва̄ дхаммам̣ ва̄ катхетва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ париваттетва̄ пан̃хам̣ ва̄ виссаджджетва̄ апарабха̄ге тун̣хӣбхӯто ити пат̣исан̃чиккхати ‘‘бха̄ситака̄ле уппанна̄ рӯпа̄рӯпадхамма̄ еттхева нируддха̄’’ти айам̣ бха̄сите сампаджа̄нака̄рӣ на̄ма.

йо тун̣хӣбхӯто чирам̣ дхаммам̣ ва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ манасикатва̄ апарабха̄ге ити пат̣исан̃чиккхати – ‘‘тун̣хӣбхӯтака̄ле паватта̄ рӯпа̄рӯпадхамма̄ еттхева нируддха̄’’ти. упа̄да̄рӯпапаваттийа̄ сати бха̄сати на̄ма, асати тун̣хӣ бхавати на̄ма̄ти, айам̣ тун̣хӣбха̄ве сампаджа̄нака̄рӣ на̄ма̄ти. еваметтха асаммохасампаджан̃н̃ам̣ тасса васена сампаджа̄нака̄рита̄ ведитабба̄. имасмим̣ сутте сатипат̣т̣ха̄намиссакасампаджан̃н̃ам̣ пуббабха̄гам̣ катхитам̣.

3. бхиккхусуттаван̣н̣ана̄

369. татийе евамева панидхекаччети со кира бхиккху каммат̣т̣ха̄нам̣ катха̄петва̄ ито чито ча а̄хин̣д̣ати, ка̄йавивекам̣ на̄нуйун̃джати. тена нам̣ бхагава̄ нигган̣ханто евама̄ха. тасма̄ти йасма̄ сам̣кхиттена десанам̣ йа̄часи, тасма̄. дит̣т̣хӣти каммассаката̄дит̣т̣хи.

4. са̄ласуттаван̣н̣ана̄

370. чатуттхе дхаммавинайоти дхаммоти ва̄ винайоти ва̄ убхайаметам̣ саттхуса̄санассева на̄мам̣. сама̄дапетабба̄ти ган̣ха̄петабба̄. екодибхӯта̄ти кхан̣икасама̄дхина̄ екаггабхӯта̄. сама̄хита̄ екаггачитта̄ти упача̄раппана̄васена самма̄ т̣хапитачитта̄ ча екаггачитта̄ ча. имасмим̣ сутте навакабхиккхӯхи чева кхӣн̣а̄савехи ча бха̄витасатипат̣т̣ха̄на̄ пуббабха̄га̄, саттахи секхехи бха̄вита̄ миссака̄.

6. сакун̣аггхисуттаван̣н̣ана̄

372. чхат̣т̣хе сакун̣аггхӣти сакун̣ам̣ ханатӣти сакун̣аггхи, сенассетам̣ адхивачанам̣. сахаса̄ аджджхапатта̄ти лобхаса̄хасена патта̄. алаккхика̄ти ниссирика̄. аппапун̃н̃а̄ти париттапун̃н̃а̄. сачеджджа майанти саче аджджа майам̣. нан̇галакат̣т̣хакаран̣анти нан̇галена касикаран̣ам̣, адхуна̄ кат̣т̣хам̣ кхеттат̣т̣ха̄нанти аттхо. лед̣д̣ут̣т̣ха̄нанти лед̣д̣ӯнам̣ т̣ха̄нам̣. сам̣вадама̄на̄ти самма̄ вадама̄на̄, аттано баласса сут̣т̣ху ван̣н̣ам̣ вадама̄на̄ти аттхо. махантам̣ лед̣д̣ум̣ абхирухитва̄ти уддханасан̣т̣ха̄нена т̣хитесу тӣсу лед̣д̣ӯсу ‘‘ито сене а̄гаччханте ито никкхамисса̄ми, ито а̄гаччханте ито’’ти саллаккхетва̄ тесу екам̣ лед̣д̣ум̣ абхирухитва̄ ат̣т̣ха̄си авадама̄но. саннайха̄ти кхураппам̣ саннайхама̄но вийа саннайхитва̄ сут̣т̣ху т̣хапетва̄. бахуа̄гато кхо мйа̄йанти ‘‘майхам̣ аттха̄йа айам̣ бахутам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гато, аппам̣ авасит̣т̣хам̣, ида̄ни мам̣ ган̣хиссатӣ’’ти н̃атва̄ да̄ругул̣о вийа виниваттитва̄ тассева лед̣д̣усса антаре паччупа̄ди, пат̣ипанно павит̣т̣хоти аттхо. урам̣ паччата̄л̣есӣти ‘‘екаппаха̄ренева ла̄пасса сӣсам̣ чхиндитва̄ гахесса̄мӣ’’ти паккхандатта̄ вегам̣ сандха̄ретум̣ асакконто тасмим̣ лед̣д̣усмим̣ урам̣ пата̄л̣еси. та̄вадевасса хадайамам̣сам̣ пха̄лийиттха. атха ла̄по ‘‘дит̣т̣ха̄ вата саттуно пит̣т̣хӣ’’ти хат̣т̣хатут̣т̣хо тасса хадайе апара̄парам̣ чан̇ками.

7. маккат̣асуттаван̣н̣ана̄

373. саттаме дугга̄ти дуггама̄. ча̄рӣти сан̃ча̄ро. лепам̣ од̣д̣ентӣти ват̣аруккхакхӣра̄дӣхи йоджетва̄ лепам̣ каронти, там̣ маккат̣а̄нам̣ дхувагаманат̣т̣ха̄нанти саллаккхетва̄ руккхаса̄кха̄дӣсу т̣хапенти. пан̃чод̣д̣итоти пан̃часу т̣ха̄несу ка̄джадан̣д̣акам̣ павесетва̄ гахетабба̄ ка̄джасикка̄ вийа од̣д̣ито. тхунам̣ сетӣти тхунанто сайати.

8. сӯдасуттаван̣н̣ана̄

374. ат̣т̣хаме сӯдоти бхаттака̄рако. на̄наччайехӣти на̄на̄чайехи, на̄на̄видхехӣти аттхо. айамева ва̄ па̄т̣хо. амбилаггехӣти амбилакот̣т̣ха̄сехи. есева найо саббаттха. абхихаратӣти гахан̣аттха̄йа хаттхам̣ паса̄рети. бахум̣ ган̣ха̄тӣти екаггахан̣ена бахум̣ ган̣хантопи пунаппунам̣ ган̣хантопи бахум̣ ган̣хатева. абхиха̄ра̄нанти сатам̣ ва̄ сахассам̣ ва̄ уккхипитва̄ абхихат̣а̄нам̣ да̄йа̄нам̣. упаккилеса̄ти пан̃ча нӣваран̣а̄. нимиттам̣ на угган̣ха̄тӣти ‘‘имам̣ ме каммат̣т̣ха̄нам̣ ануломам̣ ва̄ готрабхум̣ ва̄ а̄хачча т̣хита’’нти на джа̄на̄ти, аттано читтасса нимиттам̣ ган̣хитум̣ на саккоти. имасмим̣ сутте пуббабха̄гавипассана̄ сатипат̣т̣ха̄на̄ва катхита̄.

9. гила̄насуттаван̣н̣ана̄

375. наваме бел̣увага̄макети веса̄лийа̄ самӣпе евам̣на̄мако па̄дага̄мо аттхи, тасмим̣. йатха̄миттантиа̄дӣсу митта̄ти митта̄ва. сандит̣т̣ха̄ти таттха таттха сан̇гамма дит̣т̣хаматта̄ на̄тидал̣хамитта̄. самбхатта̄ти сут̣т̣ху бхатта̄ синехаванто дал̣хамитта̄. йесам̣ йаттха йаттха еварӯпа̄ бхиккхӯ аттхи, те таттха таттха вассам̣ упетха̄ти аттхо. касма̄ евама̄ха? тесам̣ пха̄сувиха̄раттха̄йа. тесам̣ кира бел̣увага̄маке сена̄санам̣ наппахоти, бхиккха̄пи манда̄. саманта̄ веса̄лийа̄ пана бахӯни сена̄сана̄ни, бхиккха̄пи сулабха̄. тасма̄ евама̄ха.

атха касма̄ ‘‘йатха̄сукхам̣ гаччхатха̄’’ти на виссаджджеси? тесам̣ анукампа̄йа. евам̣ кирасса ахоси – ‘‘ахам̣ дасама̄саматтам̣ т̣хатва̄ паринибба̄йисса̄ми. саче име дӯрам̣ гаччхиссанти, мам̣ паринибба̄нака̄ле дат̣т̣хум̣ на саккхиссанти. атха несам̣ ‘саттха̄ паринибба̄йанто амха̄кам̣ сатиматтампи на ада̄си. саче джа̄неййа̄ма, на евам̣ дӯре васеййа̄ма̄’ти виппат̣иса̄ро бхавеййа. веса̄лийа̄ саманта̄ пана вассам̣ васанта̄ ма̄сасса ат̣т̣ха ва̄ре а̄гантва̄ дхаммам̣ сун̣иссанти, сугатова̄дам̣ лабхиссантӣ’’ти на виссаджджеси.

кхароти пхарусо. а̄ба̄дхоти висабха̄гарого. ба̄л̣ха̄ти балаватийо. ма̄ран̣антика̄ти маран̣антам̣ маран̣асантикам̣ па̄панасаматтха̄. сато сампаджа̄но адхива̄сесӣти сатим̣ сӯпат̣т̣хитам̣ катва̄ н̃а̄н̣ена париччхиндитва̄ адхива̄сеси. авихан̃н̃ама̄ноти ведана̄нуваттанавасена апара̄парам̣ париваттанам̣ акаронто апӣл̣ийама̄но адуккхийама̄но ча адхива̄сеси. ана̄мантетва̄ти аджа̄на̄петва̄. анапалокетва̄ти аджа̄на̄петва̄ва ова̄да̄нуса̄саним̣ адатва̄ти вуттам̣ хоти. вӣрийена̄ти пуббабха̄гавӣрийена чева пхаласама̄паттивӣрийена ча. пат̣ипан̣а̄метва̄ти виккхамбхетва̄. джӣвитасан̇кха̄ранти еттха джӣвитампи джӣвитасан̇кха̄ро. йена джӣвитам̣ сан̇кхарӣйати чхиджджама̄нам̣ гхат̣етва̄ т̣хапӣйати, со пхаласама̄паттидхаммопи джӣвитасан̇кха̄ро. со идха адхиппето. адхит̣т̣ха̄йа̄ти адхит̣т̣хахитва̄ паваттетва̄ джӣвитат̣хапанасаматтхам̣ пхаласама̄паттим̣ сама̄паджджеййанти айаметтха сан̇кхепаттхо.

ким̣ пана бхагава̄ ито пуббе пхаласама̄паттим̣ на сама̄паджджатӣти? сама̄паджджати. са̄ пана кхан̣икасама̄патти. кхан̣икасама̄патти ча антосама̄паттийам̣йева веданам̣ виккхамбхети, сама̄паттито вут̣т̣хитаматтасса кат̣т̣хапа̄тена ва̄ кат̣халапа̄тена ва̄ чхиннасева̄ло вийа удакам̣, пуна сарӣрам̣ ведана̄ аджджхоттхарати. йа̄ пана рӯпасаттакам̣ арӯпасаттакан̃ча ниггумбам̣ ниджджат̣ам̣ катва̄ маха̄випассана̄васена сама̄панна̄ сама̄патти, са̄ сут̣т̣ху виккхамбхети. йатха̄ на̄ма пурисена поккхаран̣им̣ ога̄хетва̄ хаттхехи ча па̄дехи ча сут̣т̣ху апабйул̣хасева̄ло чирена удакам̣ оттхарати, евамева тато вут̣т̣хитасса чирена ведана̄ уппаджджати. ити бхагава̄ там̣дивасам̣ маха̄бодхипаллан̇ке абхинавам̣ випассанам̣ пат̣т̣хапенто вийа рӯпасаттакам̣ арӯпасаттакан̃ча ниггумбам̣ ниджджат̣ам̣ катва̄ чуддасаха̄ка̄рехи саннетва̄ маха̄випассана̄йа веданам̣ виккхамбхетва̄ ‘‘дасама̄се ма̄ уппаджджиттха̄’’ти сама̄паттим̣ сама̄паджджи, сама̄паттивиккхамбхита̄ ведана̄ даса ма̄се на уппаджджийева.

гила̄на̄ вут̣т̣хитоти гила̄но хутва̄ пуна вут̣т̣хито. мадхуракаджа̄то вийа̄ти сан̃джа̄тагарубха̄во сан̃джа̄татхаддхабха̄во сӯле утта̄ситапурисо вийа. на паккха̄йантӣти на пака̄санти, на̄на̄ка̄рато на упат̣т̣хаханти. дхамма̄пи мам̣ наппат̣ибхантӣти сатипат̣т̣ха̄надхамма̄ майхам̣ па̄кат̣а̄ на хонтӣти дӣпети. тантидхамма̄ пана тхерасса суппагун̣а̄. на уда̄харатӣти паччхимаова̄дам̣ на дети, там̣ сандха̄йа вадати.

анантарам̣ аба̄хиранти дхаммавасена ва̄ пуггалавасена ва̄ убхайам̣ акатва̄. ‘‘еттакам̣ дхаммам̣ парасса на десесса̄мӣ’’ти хи чинтенто дхаммам̣ аббхантарам̣ кароти на̄ма, ‘‘еттакам̣ парасса десесса̄мӣ’’ти чинтенто ба̄хирам̣ кароти на̄ма. ‘‘имасса пуггаласса десесса̄мӣ’’ти чинтенто пана пуггалам̣ аббхантарам̣ кароти на̄ма, ‘‘имасса на десесса̄мӣ’’ти чинтенто пуггалам̣ ба̄хирам̣ кароти на̄ма. евам̣ акатва̄ деситоти аттхо. а̄чарийамут̣т̣хӣти йатха̄ ба̄хирака̄нам̣ а̄чарийамут̣т̣хи на̄ма хоти, дахарака̄ле кассачи акатхетва̄ паччхимака̄ле маран̣аман̃че нипанна̄ пийамана̄пасса антева̄сикасса катхенти, евам̣ татха̄гатасса ‘‘идам̣ махаллакака̄ле паччхимат̣ха̄не катхесса̄мӣ’’ти мут̣т̣хим̣ катва̄ парихаритва̄ т̣хапитам̣ кин̃чи наттхӣти дассети.

ахам̣ бхиккхусан̇гханти ахамева бхиккхусан̇гхам̣ парихарисса̄мӣти ва̄, мамуддесикоти ахам̣ уддиситаббат̣т̣хена уддесо асса̄ти мамуддесико, мамева уддисситва̄ мам̣ пачча̄сӣсама̄но бхиккхусан̇гхо хоту мама аччайена ма̄ ва̄ ахоси, йам̣ ва̄ там̣ ва̄ хотӯти ити ва̄ пана йасса асса̄ти аттхо. на евам̣ хотӣти бодхипаллан̇кейева исса̄маччхера̄нам̣ вигататта̄ евам̣ на хоти. са кинти со ким̣. а̄сӣтикоти асӣтисам̣ваччхарико, идам̣ паччхимавайам̣ ануппаттабха̄вадӣпанаттхам̣ вуттам̣. вет̣хамиссакена̄ти ба̄хабандхачаккабандха̄дина̄ пат̣исан̇кхаран̣ена вет̣хамиссакена. ман̃н̃ети джарасакат̣ам̣ вийа вет̣хамиссакена ман̃н̃е йа̄пети, арахаттапхалавет̣ханена чатуирийа̄патхакаппанам̣ татха̄гатасса хотӣти дассети.

ида̄ни таматтхам̣ пака̄сенто йасмим̣ а̄нанда самайетиа̄дима̄ха. таттха саббанимитта̄нанти рӯпанимитта̄дӣнам̣. екачча̄нам̣ ведана̄нанти локийа̄нам̣ ведана̄нам̣. тасма̄тиха̄нанда̄ти йасма̄ имина̄ пхаласама̄паттивиха̄рена пха̄су хоти, тасма̄ тумхепи тадаттха̄йа евам̣ вихаратха̄ти дассети. аттадӣпа̄ти маха̄самуддагата̄ дӣпам̣ вийа атта̄нам̣ дӣпам̣ патит̣т̣хам̣ катва̄ вихаратха. аттасаран̣а̄ти аттагатика̄ва хотха, ма̄ ан̃н̃агатика̄. дхаммадӣпадхаммасаран̣ападесупи есева найо. еттха ча дхаммоти нававидхо локуттарадхаммо ведитаббо. таматаггети тамаагге, маджджхе та-ка̄ро падасандхивасена вутто. идам̣ вуттам̣ хоти – име аггатама̄ти таматагга̄ти. евам̣ саббам̣ тамасотам̣ чхиндитва̄ ативийа агге уттамабха̄ве ете, а̄нанда, мама бхиккхӯ бхависсанти, тесам̣ агге бхависсанти. йе кечи сиккха̄ка̄ма̄, саббесам̣ тесам̣ чатусатипат̣т̣ха̄нагочара̄ва бхиккхӯ агге бхависсантӣти арахаттаникӯт̣ена десанам̣ ган̣хӣти.

10. бхиккхунупассайасуттаван̣н̣ана̄

376. дасаме тенупасан̇камӣти тасмим̣ упассайе каммат̣т̣ха̄накаммика̄ бхиккхунийо аттхи, та̄сам̣ уссукка̄петва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ катхесса̄мӣти упасан̇ками. ул̣а̄рам̣ пуббена̄парам̣ висесанти пуббависесато апарам̣ ул̣а̄рависесам̣. таттха маха̄бхӯтапариггахо пуббависесо, упа̄да̄рӯпапариггахо апарависесо на̄ма. татха̄ сакаларӯпапариггахо пуббависесо, арӯпапариггахо апарависесо на̄ма. рӯпа̄рӯпапариггахо пуббависесо, паччайапариггахо апарависесо на̄ма саппаччайана̄марӯпадассанам̣ пуббависесо, тилаккхан̣а̄ропанам̣ апарависесо на̄ма. евам̣ пуббена̄парам̣ ул̣а̄рависесам̣ джа̄на̄тӣти аттхо.

ка̄йа̄рамман̣оти йам̣ ка̄йам̣ анупассати, тамева а̄рамман̣ам̣ катва̄ уппаджджати килесапарил̣а̄хо. бахиддха̄ ва̄ читтам̣ виккхипатӣти бахиддха̄ ва̄ путхутта̄рамман̣е читтуппа̄до виккхипати. кисмин̃чидева паса̄данӣйе нимитте читтам̣ пан̣идахитаббанти евам̣ килесапарил̣а̄хе ча лӣнатте ча бахиддха̄виккхепе ча уппанне килеса̄нуран̃джитена на ваттитаббам̣, кисмин̃чидева паса̄данӣйе паса̄да̄вахе буддха̄дӣсу ан̃н̃атарасмим̣ т̣ха̄не каммат̣т̣ха̄начиттам̣ т̣хапетаббам̣. читтам̣ сама̄дхийатӣти а̄рамман̣е самма̄ а̄дхийати сут̣т̣ху т̣хапитам̣ т̣хапийати. пат̣исам̣хара̄мӣти паса̄данӣйат̣т̣ха̄нато пат̣исам̣хара̄ми, мӯлакаммат̣т̣ха̄на̄бхимукхам̣йева нам̣ каромӣти аттхо. со пат̣исам̣харати чева̄ти мӯлакаммат̣т̣ха̄на̄бхимукхан̃ча песети. на ча витаккети на ча вича̄ретӣти килесавитаккам̣ на витаккети, килесавича̄рам̣ на вича̄рети. авитаккомхи авича̄роти килесавитаккавича̄рехи авитакка̄вича̄ро. аджджхаттам̣ сатима̄ сукхамасмӣти гочараджджхатте паватта̄йа сатийа̄ ‘‘сатима̄хамасми сукхито ча̄’’ти паджа̄на̄ти.

евам̣ кхо, а̄нанда, пан̣идха̄йа бха̄вана̄ хотӣти евам̣, а̄нанда, т̣хапетва̄ бха̄вана̄ хоти. имасса хи бхиккхуно йатха̄ на̄ма пурисасса махантам̣ уччхубха̄рам̣ уккхипитва̄ йантаса̄лам̣ нентасса килантакилантака̄ле бхӯмийам̣ т̣хапетва̄ уччхукхан̣д̣ам̣ кха̄дитва̄ пуна уккхипитва̄ гаманам̣ хоти; евамева арахаттам̣ па̄пун̣итум̣ уггахитакаммат̣т̣ха̄насса ка̄йапарил̣а̄ха̄дӣсу уппаннесу там̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ т̣хапетва̄ буддхагун̣а̄диануссаран̣ена читтам̣ паса̄детва̄ камманийам̣ катва̄ бха̄вана̄ паватта̄, тасма̄ ‘‘пан̣идха̄йа бха̄вана̄ хотӣ’’ти вуттам̣. тасса пана пурисасса уччхубха̄рам̣ йантаса̄лам̣ нетва̄ пӣл̣етва̄ расапа̄нам̣ вийа имасса бхиккхуно каммат̣т̣ха̄нам̣ маттхакам̣ па̄петва̄ арахаттам̣ паттасса пхаласама̄паттисукха̄нубхаванам̣ ведитаббам̣.

бахиддха̄ти мӯлакаммат̣т̣ха̄нам̣ паха̄йа бахи ан̃н̃асмим̣ а̄рамман̣е. аппан̣идха̄йа̄ти ат̣т̣хапетва̄. атха паччха̄ пуре асам̣кхиттам̣ вимуттам̣ аппан̣ихитанти паджа̄на̄тӣти еттха каммат̣т̣ха̄навасена ва̄ сарӣравасена ва̄ десана̄васена ва̄ аттхо ведитаббо.

таттха каммат̣т̣ха̄не та̄ва каммат̣т̣ха̄насса абхинивесо пуре на̄ма, арахаттам̣ паччха̄ на̄ма. таттха йо бхиккху мӯлакаммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ килесапарил̣а̄хасса ва̄ лӣнаттасса ва̄ бахиддха̄виккхепасса ва̄ уппаджджитум̣ ока̄сам̣ аденто судантагон̣е йоджетва̄ са̄ренто вийа чатурассаччхидде сутаччхитам̣ чатурассагхат̣икам̣ паккхипанто вийа випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ атит̣т̣ханто алагганто арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти, со пуресан̇кха̄тасса каммат̣т̣ха̄на̄бхинивесасса паччха̄сан̇кха̄тасса арахаттасса ча васена паччха̄ пуре асам̣кхиттам̣ вимуттам̣ аппан̣ихитанти паджа̄на̄ти на̄ма.

сарӣре пана па̄дан̇гулӣнам̣ аггапабба̄ни пуре на̄ма, сӣсакат̣а̄хам̣ паччха̄ на̄ма. таттха йо бхиккху па̄дан̇гулӣнам̣ аггапаббаат̣т̣хикесу абхинивиситва̄ бйа̄бхан̇гийа̄ йавакала̄пам̣ моченто вийа ван̣н̣асан̣т̣ха̄надисока̄сапариччхедавасена ат̣т̣хӣни паригган̣ханто антара̄ килесапарил̣а̄ха̄дӣнам̣ уппаттим̣ ва̄ретва̄ йа̄ва сӣсакат̣а̄ха̄ бха̄ванам̣ па̄пети, со пуресан̇кха̄та̄нам̣ аггапа̄дан̇гулипабба̄нам̣ паччха̄сан̇кха̄тасса сӣсакат̣а̄хасса ча васена паччха̄ пуре асам̣кхиттам̣ вимуттам̣ аппан̣ихитанти паджа̄на̄ти на̄ма.

десана̄йапи дваттим̣са̄ка̄радесана̄йа кеса̄ пуре на̄ма, маттхалун̇гам̣ паччха̄ на̄ма. таттха йо бхиккху кесесу абхинивиситва̄ ван̣н̣асан̣т̣ха̄надисока̄савасена кеса̄дайо паригган̣ханто антара̄ килесапарил̣а̄ха̄дӣнам̣ уппаттим̣ ва̄ретва̄ йа̄ва маттхалун̇га̄ бха̄ванам̣ па̄пети. со пуресан̇кха̄та̄нам̣ кеса̄нам̣ паччха̄сан̇кха̄тасса маттхалун̇гасса ча васена паччха̄ пуре асам̣кхиттам̣ вимуттам̣ аппан̣ихитанти паджа̄на̄ти на̄ма.

евам̣ кхо, а̄нанда, аппан̣идха̄йа бха̄вана̄ хотӣти евам̣, а̄нанда, ат̣т̣хапетва̄ бха̄вана̄ хоти. имасса хи бхиккхуно йатха̄ на̄ма пурисасса гул̣абха̄рам̣ лабхитва̄ аттано га̄мам̣ атихарантасса антара̄ ат̣т̣хапетва̄ва уччан̇ге паккхитта̄ни гул̣акхан̣д̣а̄дӣни кха̄данӣйа̄ни кха̄дантасса аттано га̄мейева отаран̣ам̣ хоти, евамева арахаттам̣ па̄пун̣итум̣ а̄раддхабха̄ванасса ка̄йапарил̣а̄ха̄дӣнам̣ уппаттим̣ ва̄ретва̄ каммат̣т̣ха̄набха̄вана̄ паватта̄, тасма̄ ‘‘аппан̣идха̄йа бха̄вана̄’’ти вутта̄. тасса пана пурисасса там̣ гул̣абха̄рам̣ аттано га̄мам̣ нетва̄ н̃а̄тӣхи саддхим̣ парибхого вийа имасса бхиккхуно каммат̣т̣ха̄нам̣ маттхакам̣ па̄петва̄ арахаттам̣ паттасса пхаласама̄паттисукха̄нубхаванам̣ ведитаббам̣. имасмим̣ сутте пуббабха̄гавипассана̄ катхита̄. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.

амбапа̄ливагго пат̣хамо.