6. а̄диттасуттаван̣н̣ана̄
28. чхат̣т̣хе гайа̄сӣсети гайа̄га̄масса хи авидӯре гайа̄ти ека̄ поккхаран̣ӣпи аттхи надӣпи, гайа̄сӣсана̄мако хаттхикумбхасадисо пит̣т̣хипа̄са̄н̣опи, йаттха бхиккхусахассассапи ока̄со пахоти, бхагава̄ таттха вихарати. тена вуттам̣ ‘‘гайа̄сӣсе’’ти. бхиккхӯ а̄мантесӣти тесам̣ саппа̄йадхаммадесанам̣ вичинитва̄ там̣ десесса̄мӣти а̄мантеси.
татра̄йам̣ анупуббикатха̄ – ито кира два̄навутикаппе махиндо на̄ма ра̄джа̄ ахоси. тасса джет̣т̣хапутто пхуссо на̄ма. со пӯритапа̄рамӣ паччхимабхавикасатто, парипа̄кагате н̃а̄н̣е бодхиман̣д̣ам̣ а̄руйха саббан̃н̃утам̣ пат̣ивиджджхи. ран̃н̃о канит̣т̣хапутто тасса аггаса̄вако ахоси, пурохитапутто дутийаса̄вако. ра̄джа̄ чинтеси – ‘‘майхам̣ джет̣т̣хапутто никкхамитва̄ буддхо джа̄то, канит̣т̣хапутто аггаса̄вако, пурохитапутто дутийаса̄вако’’ти. со ‘‘амха̄кам̣йева буддхо, амха̄кам̣ дхаммо, амха̄кам̣ сан̇гхо’’ти виха̄рам̣ ка̄ретва̄ виха̄радва̄ракот̣т̣хакато йа̄ва аттано гхарадва̄ра̄ убхато вел̣убхиттикут̣ика̄хи париккхипитва̄ маттхаке суван̣н̣ата̄ракакхачитасамосаритагандхада̄мама̄ла̄да̄мавита̄нам̣ бандха̄петва̄ хет̣т̣ха̄ раджатаван̣н̣ам̣ ва̄лукам̣ сантхаритва̄ пуппха̄ни викира̄петва̄ тена маггена бхагавато а̄гаманам̣ ка̄реси.
саттха̄ виха̄расмим̣йева т̣хито чӣварам̣ па̄рупитва̄ антоса̄н̣ийа̄ва саддхим̣ бхиккхусан̇гхена ра̄джагехам̣ а̄гаччхати, катабхаттакиччо антоса̄н̣ийа̄ва гаччхати. кочи кат̣аччхубхиккха̄маттампи да̄тум̣ на лабхати. тато на̄гара̄ уджджха̄йим̣су, ‘‘буддхо локе уппанно, на ча майам̣ пун̃н̃а̄ни ка̄тум̣ лабха̄ма. йатха̄ хи чандимасӯрийа̄ саббесам̣ а̄локам̣ каронти, евам̣ буддха̄ на̄ма саббесам̣ хитаттха̄йа уппаджджанти, айам̣ пана ра̄джа̄ саббесам̣ пун̃н̃ачетанам̣ аттанойева анто павесетӣ’’ти.
тасса ча ран̃н̃о ан̃н̃е тайо путта̄ аттхи. на̄гара̄ техи саддхим̣ екато хутва̄ саммантайим̣су, ‘‘ра̄джакулехи саддхим̣ ат̣т̣о на̄ма наттхи, екам̣ упа̄йам̣ карома̄’’ти. те паччанте чоре ут̣т̣ха̄петва̄, ‘‘катипайа̄ га̄ма̄ пахат̣а̄’’ти са̄санам̣ а̄хара̄петва̄ ран̃н̃о а̄рочайим̣су. ра̄джа̄ путте паккоса̄петва̄‘‘та̄та̄, ахам̣ махаллако, гаччхатха чоре вӯпасаметха̄’’ти песеси. пайуттачора̄ ито чито ча авиппакиритва̄ тесам̣ сантикамева а̄гаччхим̣су. те ана̄ва̄се га̄ме ва̄сетва̄ ‘‘вӯпасамита̄ чора̄’’ти а̄гантва̄ ра̄джа̄нам̣ вандитва̄ ат̣т̣хам̣су.
ра̄джа̄ тут̣т̣хо ‘‘та̄та̄, варам̣ во демӣ’’ти а̄ха. те адхива̄сетва̄ гантва̄ на̄гарехи саддхим̣ мантайим̣су, ‘‘ран̃н̃а̄ амха̄кам̣ варо динно. ким̣ ган̣ха̄ма̄’’ти? аййапутта̄, тумха̄кам̣ хаттхиасса̄дайо на дуллабха̄, буддхаратанам̣ пана дуллабхам̣, на саббака̄лам̣ уппаджджати, тумха̄кам̣ джет̣т̣хабха̄тикасса пхуссабуддхасса пат̣иджагганаварам̣ ган̣хатха̄ти. те ‘‘евам̣ карисса̄ма̄’’ти на̄гара̄нам̣ пат̣иссун̣итва̄ катамассукамма̄ сунха̄та̄ сувилитта̄ ран̃н̃о сантикам̣ гантва̄, ‘‘дева, но варам̣ детха̄’’ти йа̄чим̣су. ким̣ ган̣хиссатха та̄та̄ти? дева, амха̄кам̣ хаттхиасса̄дӣхи аттхо наттхи, джет̣т̣хабха̄тикасса но пхуссабуддхасса пат̣иджагганаварам̣ детха̄ти. ‘‘айам̣ варо на сакка̄ майа̄ джӣвама̄нена да̄ту’’нти две кан̣н̣е пидахи. ‘‘дева, на тумхе амхехи балакка̄рена варам̣ да̄пита̄, тумхехи аттано ручийа̄ тут̣т̣хехи динно. ким̣, дева, ра̄джакуласса две катха̄ ват̣т̣антӣ’’ти? саччава̄дита̄йа бхан̣им̣су.
ра̄джа̄ виниваттитум̣ алабханто – ‘‘та̄та̄, сатта сам̣ваччхаре сатта ма̄се сатта ча дивасе упат̣т̣хахитва̄ тумха̄кам̣ дасса̄мӣ’’ти а̄ха. ‘‘сундарам̣, дева, па̄т̣ибхогам̣ детха̄’’ти. ‘‘кисса па̄т̣ибхогам̣ та̄та̄’’ти? ‘‘еттакам̣ ка̄лам̣ амаран̣апа̄т̣ибхогам̣ дева̄’’ти. ‘‘та̄та̄, айуттам̣ па̄т̣ибхогам̣ да̄петха, на сакка̄ евам̣ па̄т̣ибхогам̣ да̄тум̣, тин̣агге усса̄вабиндусадисам̣ сатта̄нам̣ джӣвита’’нти. ‘‘но че, дева, па̄т̣ибхогам̣ детха, майам̣ антара̄ мата̄ ким̣ кусалам̣ карисса̄ма̄’’ти? ‘‘тена хи, та̄та̄, чха сам̣ваччхара̄ни детха̄’’ти. ‘‘на сакка̄, дева̄’’ти. ‘‘тена хи пан̃ча, чатта̄ри, тӣн̣и, две, екам̣ сам̣ваччхарам̣ детха’’. ‘‘сатта, чха ма̄се детха…пе… ма̄сад̣д̣хаматтам̣ детха̄’’ти. ‘‘на сакка̄, дева̄’’ти. ‘‘тена хи саттадивасаматтам̣ детха̄’’ти. ‘‘са̄дху, дева̄ти сатта дивасе сампат̣иччхим̣су’’. ра̄джа̄ сатта сам̣ваччхаре сатта ма̄се сатта дивасе каттаббасакка̄рам̣ саттасуйева дивасесу ака̄си.
тато путта̄нам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ саттха̄рам̣ песетум̣ ат̣т̣хаусабхавиттхатам̣ маггам̣ алан̇ка̄ра̄песи, маджджхат̣т̣ха̄не чатуусабхаппама̄н̣ам̣ падесам̣ хаттхӣхи мадда̄петва̄ касин̣аман̣д̣аласадисам̣ катва̄ ва̄лука̄йа сантхара̄петва̄ пуппха̄бхикин̣н̣амака̄си, таттха таттха кадалийо ча пун̣н̣агхат̣е ча т̣хапа̄петва̄ дхаджапат̣а̄ка̄ уккхипа̄песи. усабхе усабхе поккхаран̣им̣ кхан̣а̄песи, апарабха̄ге двӣсу пассесу гандхама̄ла̄пуппха̄пан̣е паса̄ра̄песи. маджджхат̣т̣ха̄не чатуусабхавиттха̄расса алан̇катамаггасса убхосу пассесу две две усабхавиттха̄ре магге кха̄н̣укан̣т̣аке хара̄петва̄ дан̣д̣адӣпика̄йо ка̄ра̄песи. ра̄джапутта̄пи аттано а̄н̣а̄паваттит̣т̣ха̄не сол̣асаусабхамаггам̣ татхева алан̇ка̄ра̄песум̣.
ра̄джа̄ аттано а̄н̣а̄паваттит̣т̣ха̄насса кеда̄расӣмам̣ гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ паридевама̄но, ‘‘та̄та̄, майхам̣ даккхин̣аккхим̣ уппа̄т̣етва̄ ган̣ханта̄ вийа гаччхатха, евам̣ ган̣хитва̄ гата̄ пана буддха̄нам̣ ануччхавикам̣ кареййа̄тха. ма̄ сура̄сон̣д̣а̄ вийа паматта̄ вичариттха̄’’ти а̄ха. те ‘‘джа̄нисса̄ма майам̣, дева̄’’ти саттха̄рам̣ гахетва̄ гата̄, виха̄рам̣ ка̄ретва̄ саттху ниййа̄тетва̄ таттха саттха̄рам̣ пат̣иджагганта̄ ка̄лена тхера̄сане, ка̄лена маджджхима̄сане, ка̄лена сан̇гханавака̄сане тит̣т̣ханти. да̄нам̣ упапариккхама̄на̄нам̣ тин̣н̣ампи джана̄нам̣ екасадисамева ахоси. те упакат̣т̣ха̄йа вассӯпана̄йика̄йа чинтайим̣су – ‘‘катхам̣ ну кхо саттху аджджха̄сайам̣ ган̣хеййа̄ма̄’’ти? атха несам̣ етадахоси – ‘‘буддха̄ на̄ма дхаммагаруно, на а̄мисагаруно, сӣле патит̣т̣хама̄на̄ майам̣ саттху аджджха̄сайам̣ гахетум̣ саккхисса̄ма̄’’ти да̄насам̣видха̄йаке мануссе паккоса̄петва̄, ‘‘та̄та̄, имина̄ва нӣха̄рена йа̄губхаттакха̄данӣйа̄дӣни сампа̄дента̄ да̄нам̣ паваттетха̄’’ти ватва̄ да̄насам̣видаханапалибодхам̣ чхиндим̣су.
атха несам̣ джет̣т̣хабха̄та̄ пан̃часате пурисе а̄да̄йа дасасу сӣлесу патит̣т̣ха̄йа две ка̄са̄йа̄ни аччха̄детва̄ каппийам̣ удакам̣ парибхун̃джама̄но ва̄сам̣ каппеси. маджджхимо тӣхи, канит̣т̣хо двӣхи пурисасатехи саддхим̣ татхева пат̣ипаджджи. те йа̄ваджӣвам̣ саттха̄рам̣ упат̣т̣хахим̣су. саттха̄ тесам̣йева сантике паринибба̄йи.
тепи ка̄лам̣ катва̄ тато пат̣т̣ха̄йа два̄навутикаппе мануссалокато девалокам̣, девалокато ча мануссалокам̣ сам̣саранта̄ амха̄кам̣ саттхука̄ле девалока̄ чавитва̄ мануссалоке ниббаттим̣су. тесам̣ да̄нагге бйа̄ват̣о маха̄амаччо ан̇гамагадха̄нам̣ ра̄джа̄ бимбиса̄ро хутва̄ ниббатти. те тассева ран̃н̃о рат̣т̣хе бра̄хман̣амаха̄са̄лакуле ниббаттим̣су. джет̣т̣хабха̄та̄ джет̣т̣хова джа̄то, маджджхимаканит̣т̣ха̄ маджджхимаканит̣т̣ха̄йева. йепи тесам̣ парива̄раманусса̄, те парива̄раманусса̄ва джа̄та̄. те вуддхиманва̄йа тайопи джана̄ там̣ пурисасахассам̣ а̄да̄йа никкхамитва̄ та̄паса̄ хутва̄ урувела̄йам̣ надӣтӣрейева васим̣су. ан̇гамагадхава̄сино ма̄се ма̄се тесам̣ маха̄сакка̄рам̣ абхихаранти.
атха амха̄кам̣ бодхисатто ката̄бхиниккхамано анупуббена саббан̃н̃утам̣ патва̄ паваттитаварадхаммачакко йаса̄дайо кулапутте винетва̄ сат̣т̣хи араханте дхаммадесанаттха̄йа диса̄су уййоджетва̄ сайам̣ паттачӣварама̄да̄йа – ‘‘те тайо джат̣илабха̄тике дамесса̄мӣ’’ти урувелам̣ гантва̄ анекехи па̄т̣иха̄рийасатехи тесам̣ дит̣т̣хим̣ бхиндитва̄ те пабба̄джеси. со там̣ иддхимайапаттачӣварадхарам̣ саман̣асахассам̣ а̄да̄йа гайа̄сӣсам̣ гантва̄ техи парива̄рито нисӣдитва̄, – ‘‘катара̄ ну кхо етесам̣ дхаммакатха̄ саппа̄йа̄’’ти чинтенто, ‘‘име са̄йам̣па̄там̣ аггим̣ паричаранти. имесам̣ два̄даса̄йатана̄ни а̄дитта̄ни сампаджджалита̄ни вийа катва̄ десесса̄ми, евам̣ име арахаттам̣ па̄пун̣итум̣ саккхиссантӣ’’ти саннит̣т̣ха̄намака̄си. атха несам̣ татха̄ дхаммам̣ десетум̣ имам̣ а̄диттапарийа̄йам̣ абха̄си. тена вуттам̣ – ‘‘бхиккхӯ а̄мантесӣти тесам̣ саппа̄йадхаммадесанам̣ вичинитва̄ там̣ десесса̄мӣти а̄мантесӣ’’ти. таттха а̄диттанти падиттам̣ сампаджджалитам̣. сесам̣ вуттанайамева. ити имасмим̣ сутте дуккхалаккхан̣ам̣ катхитам̣.