12. локака̄магун̣авагго

1-2. пат̣хамама̄рапа̄сасутта̄диван̣н̣ана̄

114-115. локака̄магун̣аваггасса пат̣хаме а̄ва̄сагатоти васанат̣т̣ха̄нам̣ гато. ма̄расса васам̣ гатоти тивидхасса̄пи ма̄расса васам̣ гато. пат̣имукка’сса ма̄рапа̄соти асса гӣва̄йа ма̄рапа̄со пат̣имукко павесито. дутийам̣ утта̄намева.

3. локантагаманасуттаван̣н̣ана̄

116. татийе локасса̄ти чаккава̄л̣алокасса. локасса антанти сан̇кха̄ралокасса антам̣. виха̄рам̣ па̄висӣти ‘‘майи виха̄рам̣ павит̣т̣хе име бхиккхӯ, имам̣ уддесам̣ а̄нандам̣ пуччхиссанти, со ча тесам̣ мама саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ена сам̣сандитва̄ катхессати. тато нам̣ тхомесса̄ми, мама тхоманам̣ сутва̄ бхиккхӯ а̄нандам̣ упасан̇камитаббам̣, вачанан̃часса сотаббам̣ саддха̄таббам̣ ман̃н̃иссанти, там̣ несам̣ бхависсати дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти чинтетва̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ва нисинна̄сане антарахито гандхакут̣ийам̣ па̄турахоси. тена вуттам̣ ‘‘ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ па̄висӣ’’ти.

саттху чева сам̣ван̣н̣итоти саттха̄ра̄ ча пасаттхо. вин̃н̃ӯнанти идампи каран̣аттхе са̄мивачанам̣, пан̣д̣итехи сабрахмача̄рӣхи ча самбха̄витоти аттхо. пахотӣти саккоти. атиккаммева мӯлам̣ атиккаммева кхандханти са̄ро на̄ма мӯле ва̄ кхандхе ва̄ бхавеййа, тампи атиккамитва̄ти аттхо. евам̣сампадамиданти евам̣сампаттикам̣, ӣдисанти аттхо. атиситва̄ти атиккамитва̄. джа̄нам̣ джа̄на̄тӣти джа̄нитаббамева джа̄на̄ти. пассам̣ пассатӣти пасситаббамева пассати. йатха̄ ва̄ екаччо випарӣтам̣ ган̣ханто джа̄нантопи на джа̄на̄ти, пассантопи на пассати, на евам̣ бхагава̄. бхагава̄ пана джа̄нанто джа̄на̄ти, пассанто пассатийева. сва̄йам̣ дассанапарин̣а̄йакат̣т̣хена чаккхубхӯто. видитакаран̣ат̣т̣хена н̃а̄н̣абхӯто. авипарӣтасабха̄ват̣т̣хена парийаттидхаммапаваттанато ва̄ хадайена чинтетва̄ ва̄ча̄йа ниччха̄ритадхаммамайоти дхаммабхӯто. сет̣т̣хат̣т̣хена брахмабхӯто. атха ва̄ чаккху вийа бхӯтоти чаккхубхӯто. еваметесу падесу аттхо ведитаббо. сва̄йам̣ дхаммасса ваттанато ватта̄. паваттанато паватта̄. аттхам̣ нӣхаритва̄ нӣхаритва̄ дассанасаматтхата̄йа аттхасса ниннета̄. амата̄дхигама̄йа пат̣ипаттим̣ десетӣти аматасса да̄та̄.

агарум̣ каритва̄ти пунаппунам̣ йа̄ча̄пентопи хи гарум̣ кароти на̄ма. аттано секкхапат̣исамбхида̄н̃а̄н̣е т̣хатва̄ синерупа̄дато ва̄ликам̣ уддхарама̄но вийа дуббин̃н̃еййам̣ катва̄ катхентопи гарум̣ каротийева на̄ма. евам̣ акатва̄ амхе пунаппунам̣ айа̄ча̄петва̄ сувин̃н̃еййампи но катва̄ катхехӣти вуттам̣ хоти.

йам̣ кхо воти йам̣ кхо тумха̄кам̣. чаккхуна̄ кхо, а̄вусо, локасмим̣ локасан̃н̃ӣ хоти локама̄нӣти чаккхун̃хи локе аппахӣнадит̣т̣хи путхуджджано сатталокавасена локоти сан̃джа̄на̄ти чева ман̃н̃ати ча, татха̄ чаккава̄л̣алокавасена. на хи ан̃н̃атра чаккха̄дӣхи два̄даса̄йатанехи тасса са̄ сан̃н̃а̄ ва̄ ма̄но ва̄ уппаджджати. тена вуттам̣, ‘‘чаккхуна̄ кхо, а̄вусо, локасмим̣ локасан̃н̃ӣ хоти локама̄нӣ’’ти. имасса ча локасса гаманена анто на̄ма н̃а̄тум̣ ва̄ дат̣т̣хум̣ ва̄ паттум̣ ва̄ на сакка̄. луджджанат̣т̣хена пана тассева чаккха̄дибхедасса локасса нибба̄насан̇кха̄там̣ антам̣ аппатва̄ ват̣т̣адуккхасса антакирийа̄ на̄ма наттхӣти ведитабба̄.

евам̣ пан̃хам̣ виссаджджетва̄ ида̄ни ‘‘са̄вакена пан̃хо катхитоти ма̄ никкан̇кха̄ ахуваттха, айам̣ бхагава̄ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣атулам̣ гахетва̄ нисинно. иччхама̄на̄ тамева упасан̇камитва̄ никкан̇кха̄ хотха̄’’ти уййодженто а̄кан̇кхама̄на̄ пана̄тиа̄дима̄ха.

имехи а̄ка̄рехӣти имехи ка̄ран̣ехи чаккава̄л̣алокасса анта̄бха̄вака̄ран̣ехи чева сан̇кха̄ралокасса анта̄паттика̄ран̣ехи ча. имехи падехӣти имехи аккхарасампин̣д̣анехи. бйан̃джанехӣти па̄т̣ийеккааккхарехи.

пан̣д̣итоти пан̣д̣иччена саманна̄гато. чатӯхи ка̄ран̣ехи пан̣д̣ито дха̄тукусало а̄йатанакусало паччайа̄ка̄ракусало ка̄ран̣а̄ка̄ран̣акусалоти. маха̄пан̃н̃оти маханте аттхе маханте дхамме маханта̄ нируттийо маханта̄ни пат̣ибха̄на̄ни пат̣игган̣ханасаматтхата̄йа маха̄пан̃н̃а̄йа саманна̄гато. йатха̄ там̣ а̄нандена̄ти йатха̄ а̄нандена бйа̄катам̣, там̣ сандха̄йа вуттам̣. йатха̄ а̄нандена там̣ бйа̄катам̣, ахампи там̣ евамева бйа̄кареййанти аттхо.

4. ка̄магун̣асуттаван̣н̣ана̄

117. чатуттхе йе мети йе мама. четасо сампхут̣т̣хапубба̄ти читтена анубхӯтапубба̄. татра ме читтам̣ бахулам̣ гаччхама̄нам̣ гаччхеййа̄ти тесу па̄са̄даттайативидхана̄т̣ака̄дибхедасампаттивасена анубхӯтапуббесу пан̃часу ка̄магун̣есу бахӯсу ва̄ресу уппаджджама̄нам̣ уппаджджеййа̄ти дӣпети. паччуппаннесу ва̄ти идха падха̄начарийака̄ле чхаббасса̄ни супуппхитаванасан̣д̣аджа̄та̄нам̣ диджаган̣а̄дӣнам̣ васена дит̣т̣хасута̄дибхедам̣ манорама̄рамман̣ам̣ ка̄магун̣ам̣ катва̄ дассенто ‘‘еварӯпесу паччуппаннесу ва̄ бахулам̣ уппаджджеййа̄’’ти дассети. аппам̣ ва̄ ана̄гатесӯти ана̄гате ‘‘меттеййо на̄ма буддхо бхависсати, сан̇кхо на̄ма ра̄джа̄, кетуматӣ на̄ма ра̄джадха̄нӣ’’тиа̄дивасена (дӣ. ни. 3.106) париттакамева ана̄гатесу ка̄магун̣есу уппаджджеййа̄ти дассети. татра ме аттарӯпена̄ти татра майа̄ аттано хитака̄маджа̄тикена. аппама̄доти са̄таччакирийа̄ пан̃часу ка̄магун̣есу читтасса авоссагго. сатӣти а̄рамман̣апариггахитасати. а̄раккхоти айам̣ аппама̄до ча сати ча четасо а̄раккхо каран̣ӣйо, евам̣ ме ахосӣти дассети, а̄раккхаттха̄йа име две дхамма̄ ка̄табба̄ти вуттам̣ хоти.

тасма̄тиха, бхиккхаве, се а̄йатане ведитаббети йасма̄ четасо а̄раккхаттха̄йа аппама̄до ча сати ча ка̄табба̄, йасма̄ тасмим̣ а̄йатане видите аппама̄дена ва̄ сатийа̄ ва̄ ка̄таббам̣ наттхи, тасма̄ се а̄йатане ведитаббе, там̣ ка̄ран̣ам̣ джа̄нитаббанти аттхо. сал̣а̄йатананиродханти сал̣а̄йатананиродхо вуччати нибба̄нам̣, там̣ сандха̄йа бха̄ситанти аттхо. нибба̄насмин̃хи чаккхуа̄дӣни чева нируджджханти рӯпасан̃н̃а̄дайо ча нируджджхантӣти. сесам̣ вуттанайамева.

5-6. саккапан̃хасутта̄диван̣н̣ана̄

118-119. пан̃чаме дит̣т̣хева дхаммети имасмим̣йева аттабха̄ве. паринибба̄йантӣти килесапаринибба̄нена паринибба̄йанти. таннисситам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ хотӣти тан̣ха̄нисситам̣ каммавин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти. тадупа̄да̄нанти там̣гахан̣ам̣, тан̣ха̄гахан̣ена сахагатам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ хотӣти аттхо. чхат̣т̣хам̣ утта̄намева.

7. са̄рипуттасаддхивиха̄рикасуттаван̣н̣ана̄

120. саттаме санта̄нессатӣти гхат̣ессати, йогавиччхедамасса па̄пун̣итум̣ на дассати.

8. ра̄хулова̄дасуттаван̣н̣ана̄

121. ат̣т̣хаме вимуттипарипа̄чанийа̄ти вимуттим̣ парипа̄чентӣти вимуттипарипа̄чанийа̄. дхамма̄ти паннараса дхамма̄, те саддхиндрийа̄дӣнам̣ висуддхикаран̣авасена ведитабба̄. вуттан̃хетам̣ –

‘‘ассаддхе пуггале париваджджайато, саддхе пуггале севато бхаджато пайирупа̄сато, паса̄данӣйе суттанте паччавеккхато, имехи тӣха̄ка̄рехи саддхиндрийам̣ висуджджхати. кусӣте пуггале париваджджайато, а̄раддхавӣрийе пуггале севато бхаджато пайирупа̄сато, саммаппадха̄не паччавеккхато, имехи тӣха̄ка̄рехи вӣрийиндрийам̣ висуджджхати. мут̣т̣хассатӣ пуггале париваджджайато, упат̣т̣хитассатӣ пуггале севато бхаджато пайирупа̄сато, сатипат̣т̣ха̄не паччавеккхато, имехи тӣха̄ка̄рехи сатиндрийам̣ висуджджхати. асама̄хите пуггале париваджджайато, сама̄хите пуггале севато бхаджато пайирупа̄сато, джха̄навимоккхе паччавеккхато, имехи тӣха̄ка̄рехи сама̄дхиндрийам̣ висуджджхати. дуппан̃н̃е пуггале париваджджайато, пан̃н̃аванте пуггале севато бхаджато пайирупа̄сато, гамбхӣран̃а̄н̣ачарийам̣ паччавеккхато, имехи тӣха̄ка̄рехи пан̃н̃индрийам̣ висуджджхати. ити име пан̃ча пуггале париваджджайато, пан̃ча пуггале севато бхаджато пайирупа̄сато, пан̃ча суттанте паччавеккхато, имехи паннарасахи а̄ка̄рехи има̄ни пан̃чиндрийа̄ни висуджджхантӣ’’ти (пат̣и. ма. 1.184).

апарепи паннараса дхамма̄ вимуттипарипа̄чанийа̄ – саддха̄пан̃чама̄ни индрийа̄ни, аниччасан̃н̃а̄, аничче дуккхасан̃н̃а̄, дуккхе анаттасан̃н̃а̄, паха̄насан̃н̃а̄, вира̄гасан̃н̃а̄ти има̄ пан̃ча ниббедхабха̄гийа̄ сан̃н̃а̄, мегхийаттхерасса катхита̄ калйа̄н̣амиттата̄дайо пан̃ча дхамма̄ти (уда̄. 31). ка̄йа пана вела̄йа бхагавато етадахосӣти? паччӯсасамайе локам̣ волокентасса.

анека̄ни девата̄сахасса̄нӣти а̄йасмата̄ ра̄хулена падумуттарасса бхагавато па̄дамӯле па̄литана̄гара̄джака̄ле паттханам̣ пат̣т̣хапентена саддхим̣ паттханам̣ пат̣т̣хапитадевата̄су пана ка̄чи бхӯмат̣т̣хака̄ девата̄, ка̄чи анталиккхат̣т̣хака̄, ка̄чи ча̄тумаха̄ра̄джика̄, ка̄чи девалоке, ка̄чи брахмалоке ниббатта̄. имасмим̣ пана дивасе сабба̄пи та̄ екат̣т̣ха̄не андхаванасмим̣йева саннипатита̄, та̄ сандха̄йа̄ха – ‘‘анека̄ни девата̄сахасса̄нӣ’’ти. дхаммачаккхунти имасмим̣ сутте чатта̄ро ча магга̄ чатта̄ри ча пхала̄ни дхаммачаккхунти ведитабба̄ни. таттха хи ка̄чи девата̄ сота̄панна̄ ахесум̣, ка̄чи сакада̄га̄мӣ, ана̄га̄мӣ, кхӣн̣а̄сава̄. та̄сан̃ча пана девата̄нам̣ еттака̄ти ган̣анавасена париччхедо наттхи. сесам̣ саббаттха утта̄намева.

9-10. сам̣йоджанийадхаммасутта̄диван̣н̣ана̄

122-123. навамадасама̄ни ит̣т̣ха̄рамман̣авасена катхийама̄не буджджханака̄нам̣ васена вутта̄нӣти.

локака̄магун̣авагго два̄дасамо.