10. сал̣авагго
1. адантаагуттаван̣н̣ана̄
94. сал̣аваггасса пат̣хаме аданта̄ти адамита̄. агутта̄ти агопита̄. араккхита̄ти на раккхита̄. асам̣вута̄ти апихита̄. дуккха̄дхива̄ха̄ хонтӣти нерайика̄дибхедам̣ адхикадуккхам̣ а̄ваханака̄ хонти. сукха̄дхива̄ха̄ хонтӣти джха̄намаггапхалапабхедам̣ адхикасукхам̣ а̄ваханака̄ хонти. адхиваха̄типи па̄т̣хо, есеваттхо.
сал̣ева̄ти чха ева. асам̣вуто йаттха дуккхам̣ нигаччхатӣти йесу а̄йатанесу сам̣варавирахито дуккхам̣ па̄пун̣а̄ти. тесан̃ча йе сам̣варан̣ам̣ аведисунти йе тесам̣ а̄йатана̄нам̣ сам̣варам̣ виндим̣су пат̣илабхим̣су. вихаранта̄навассута̄ти вихаранти анавассута̄ атинта̄.
аса̄дитан̃ча са̄дунти асса̄давантан̃ча мадхуран̃ча. пхассадвайам̣ сукхадуккхе упеккхети сукхапхассан̃ча дуккхапхассан̃ча̄ти идам̣ пхассадвайам̣ упеккхе, упеккха̄меветтха уппа̄деййа̄ти аттхо. пхассадвайам̣ сукхадуккхам̣ упеккхоти ва̄ па̄т̣хо, пхассахетукам̣ сукхадуккхам̣ упеккхо, сукхе ануродхам̣ дуккхе ча виродхам̣ ануппа̄денто упеккхако бхавеййа̄типи аттхо. ана̄нуруддхо авируддхо кеначӣти кеначи саддхим̣ нева ануруддхо на вируддхо бхавеййа.
папан̃часан̃н̃а̄ти килесасан̃н̃а̄йа папан̃часан̃н̃а̄ на̄ма хутва̄. итарӣтара̄ нара̄ти ла̄макасатта̄ папан̃чайанта̄ упайантӣти папан̃чайама̄на̄ ват̣т̣ам̣ упагаччханти. сан̃н̃иноти сасан̃н̃а̄ сатта̄. маномайам̣ гехаситан̃ча саббанти саббамева пан̃чака̄магун̣агеханисситам̣ маномайам̣ витаккам̣. пануджджа̄ти панудитва̄ нӣхаритва̄. неккхаммаситам̣ ирӣйатӣти даббаджа̄тико бхиккху неккхаммаситам̣ ирийена ирӣйати.
чхассу йада̄ субха̄витоти чхасу а̄рамман̣есу йада̄ сут̣т̣ху бха̄вито. пхут̣т̣хасса читтам̣ на викампате квачӣти сукхапхассена ва̄ дуккхапхассена ва̄ пхут̣т̣хасса кисмин̃чи читтам̣ на кампати на ведхати. бхаваттха джа̄тимаран̣асса па̄рага̄ти джа̄тимаран̣а̄нам̣ па̄рам̣ нибба̄нам̣ гамака̄ хотха.
2. ма̄лукйапуттасуттаван̣н̣ана̄
95. дутийе ма̄лукйапуттоти ма̄лукйабра̄хман̣ийа̄ путто. еттха̄ти етасмим̣ тава ова̄да̄йа̄чане. имина̄ тхерам̣ апаса̄детипи усса̄детипи. катхам̣? айам̣ кира дахарака̄ле рӯпа̄дӣсу памаджджитва̄ паччха̄ махаллакака̄ле аран̃н̃ава̄сам̣ паттхенто каммат̣т̣ха̄нам̣ йа̄чати. атха бхагава̄ ‘‘еттха дахаре ким̣ ваккха̄ма? ма̄лукйапутто вийа тумхепи тарун̣ака̄ле памаджджитва̄ махаллакака̄ле аран̃н̃ам̣ пависитва̄ саман̣адхаммам̣ кареййа̄тха̄’’ти имина̄ адхиппа̄йена бхан̣анто тхерам̣ апаса̄дети на̄ма.
йасма̄ пана тхеро махаллакака̄лепи аран̃н̃ам̣ пависитва̄ саман̣адхаммам̣ ка̄тука̄мо, тасма̄ бхагава̄ ‘‘еттха дахаре ким̣ ваккха̄ма? айам̣ амха̄кам̣ ма̄лукйапутто махаллакака̄лепи аран̃н̃ам̣ пависитва̄ саман̣адхаммам̣ каттука̄мо каммат̣т̣ха̄нам̣ йа̄чати, тумхе на̄ма тарун̣ака̄лепи вӣрийам̣ на каротха̄’’ти имина̄ адхиппа̄йена бхан̣анто тхерам̣ усса̄дети на̄ма.
йатра хи на̄ма̄ти йо на̄ма. кин̃ча̄па̄ханти кин̃ча̄пи ‘‘ахам̣ махаллако’’ти н̃а̄там̣. йади ахам̣ махаллако, махаллако сама̄нопи саккхисса̄ми саман̣адхаммам̣ ка̄тум̣, десету ме, бханте, бхагава̄ти адхиппа̄йена махаллакабха̄вам̣ анугган̣ханто ова̄дан̃ча пасам̣санто евама̄ха.
адит̣т̣ха̄ адит̣т̣хапубба̄ти имасмим̣ аттабха̄ве адит̣т̣ха̄ атӣтепи адит̣т̣хапубба̄. на ча пассасӣти етарахипи на пассаси. на ча те хоти пассеййанти евам̣ саманна̄ха̄ропи те йаттха наттхи, апи ну те таттха чханда̄дайо уппаджджеййунти пуччхати.
дит̣т̣хе дит̣т̣хаматтанти рӯпа̄йатане чаккхувин̃н̃а̄н̣ена дит̣т̣хе дит̣т̣хаматтам̣ бхависсати. чаккхувин̃н̃а̄н̣ан̃хи рӯпе рӯпаматтамева пассати, на ничча̄дисабха̄вам̣, ити сесавин̃н̃а̄н̣ехипи ме еттха дит̣т̣хаматтамева читтам̣ бхависсатӣти аттхо. атха ва̄ дит̣т̣хе дит̣т̣хам̣ на̄ма чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣, рӯпе рӯпавиджа̄нананти аттхо. матта̄ти пама̄н̣ам̣, дит̣т̣хам̣ матта̄ асса̄ти дит̣т̣хаматтам̣, читтам̣, чаккхувин̃н̃а̄н̣аматтамева ме читтам̣ бхависсатӣти аттхо. идам̣ вуттам̣ хоти – йатха̄ а̄па̄тхагатарӯпе чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ на раджджати на дуссати на муйхати, евам̣ ра̄га̄дивирахена чаккхувин̃н̃а̄н̣аматтамева джаванам̣ бхависсати, чаккхувин̃н̃а̄н̣апама̄н̣енева джаванам̣ т̣хапесса̄мӣти. атха ва̄ дит̣т̣хам̣ на̄ма чаккхувин̃н̃а̄н̣ена дит̣т̣харӯпам̣, дит̣т̣хе дит̣т̣хаматтам̣ на̄ма таттхева уппаннам̣ сампат̣иччханасантӣран̣авот̣т̣хаббанасан̇кха̄там̣ читтаттайам̣. йатха̄ там̣ на раджджати, на дуссати, на муйхати, евам̣ а̄па̄тхагате рӯпе тенева сампат̣иччхана̄диппама̄н̣ена джаванам̣ уппа̄десса̄ми, на̄хам̣ там̣ пама̄н̣ам̣ атиккамитва̄ раджджана̄дивасена уппаджджитум̣ дасса̄мӣти айаметтха аттхо. есева найо сутамутесу.
вин̃н̃а̄те вин̃н̃а̄таматтанти еттха пана вин̃н̃а̄там̣ на̄ма манодва̄ра̄ваджджанена вин̃н̃а̄та̄рамман̣ам̣, тасмим̣ вин̃н̃а̄те вин̃н̃а̄таматтанти а̄ваджджанапама̄н̣ам̣. йатха̄ а̄ваджджанена на раджджати на дуссати на муйхати, евам̣ раджджана̄дивасена уппаджджитум̣ адатва̄ а̄ваджджанапама̄н̣енева читтам̣ т̣хапесса̄мӣти айаметтха аттхо.
йатоти йада̄. татоти тада̄. на тена̄ти тена ра̄гена ва̄ ратто, досена ва̄ дут̣т̣хо, мохена ва̄ мӯл̣хо на бхависсати. тато твам̣ ма̄лукйапутта на таттха̄ти йада̄ твам̣ тена ра̄гена ва̄ досамохехи ва̄ ратто ва̄ дут̣т̣хо ва̄ мӯл̣хо ва̄ на бхависсаси, тада̄ твам̣ на таттха тасмим̣ дит̣т̣хе ва̄ сутамутавин̃н̃а̄те ва̄ пат̣ибаддхо аллӣно патит̣т̣хито на̄ма бхависсаси. невидха̄тиа̄ди вуттаттхамева.
сати мут̣т̣ха̄ти сати нат̣т̣ха̄. тан̃ча аджджхоса̄ти там̣ а̄рамман̣ам̣ гилитва̄. абхиджджха̄ ча вихеса̄ ча̄ти абхиджджха̄йа ча вихим̣са̄йа ча. атха ва̄ ‘‘тасса вад̣д̣хантӣ’’ти падена̄пи саддхим̣ йоджетаббам̣, абхиджджха̄ ча вихеса̄ ча̄ти имепи две дхамма̄ тасса вад̣д̣хантӣти аттхо.
читтамассӯпахан̃н̃атӣти абхиджджха̄вихеса̄хи асса читтам̣ упахан̃н̃ати. а̄чинатоти а̄чинантасса. а̄ра̄ нибба̄на вуччатӣти еварӯпасса пуггаласса нибба̄нам̣ на̄ма дӯре павуччати. гхатва̄ти гха̄йитва̄. бхотва̄ти бхутва̄ са̄йитва̄ лехитва̄. пхусса̄ти пхуситва̄. пат̣иссатоти пат̣иссатисан̇кха̄та̄йа сатийа̄ йутто. севато ча̄пи ведананти чатумаггасампайуттам̣ ниббаттиталокуттараведанам̣ севантасса. кхӣйатӣти кхайам̣ гаччхати. ким̣ там̣? дуккхампи килесаджа̄тампи. ан̃н̃атароти асӣтийа̄ маха̄са̄вака̄нам̣ аббхантаро еко. ити имасмим̣ сутте га̄тха̄хипи ват̣т̣авиват̣т̣амева катхитам̣.
3. париха̄надхаммасуттаван̣н̣ана̄
96. татийе париха̄надхамманти париха̄насабха̄вам̣. абхибха̄йатана̄нӣти абхибхавита̄ни а̄йатана̄ни. сарасан̇каппа̄ти еттха сарантӣти сара̄, дха̄вантӣти аттхо. сара̄ ча те сан̇каппа̄ ча сарасан̇каппа̄. сам̣йоджанийа̄ти бандханийа̄ бандханасса паччайабхӯта̄. тан̃че бхиккхӯти там̣ евам̣ уппаннам̣ килесаджа̄там̣, там̣ ва̄ а̄рамман̣ам̣. адхива̄сетӣти читте а̄ропетва̄ ва̄сети. наппаджахатӣти чхандара̄гаппаха̄нена на паджахати. евам̣ саббападехи йоджетаббам̣. абхибха̄йатанан̃хетам̣ вуттам̣ бхагавата̄ти етам̣ буддхена бхагавата̄ абхибхавитам̣ а̄йатананти катхитам̣. идха дхаммам̣ пуччхитва̄ вибхаджантена пуггалена дхаммо дассито.
4. пама̄давиха̄рӣсуттаван̣н̣ана̄
97. чатуттхе асам̣вутасса̄ти апихитасса на пидахитва̄ сан̃чха̄дитва̄ т̣хапитасса. бйа̄син̃чатӣти виа̄син̃чати, килесатинтам̣ хутва̄ ваттати. па̄моджджанти дуббалапӣти. пӣтӣти балавапӣти. пассаддхӣти даратхапассаддхи. дхамма̄ на па̄тубхавантӣти саматхавипассана̄дхамма̄ на уппаджджанти. имасмим̣ сутте пуггалам̣ пуччхитва̄ вибхаджантена дхаммена пуггало дассито.
5. сам̣варасуттаван̣н̣ана̄
98. пан̃чаме катхан̃ча, бхиккхаве, асам̣вароти идам̣ маггакусаласса ва̄мам̣ мун̃читва̄ даккхин̣ам̣ ган̣хеййа̄сӣти пат̣хамам̣ паха̄таббамаггаккха̄нам̣ вийа уддесаккамена аватва̄ десана̄кусалата̄йа пат̣хамам̣ паха̄таббадхаммаккха̄навасена вуттанти ведитаббам̣. идха дхаммам̣ пуччхитва̄ дхаммова вибхатто.
6. сама̄дхисуттаван̣н̣ана̄
99. чхат̣т̣хе сама̄дхинти читтекаггатам̣. идан̃хи суттам̣ читтекаггата̄йа париха̄йама̄не дисва̄, ‘‘имесам̣ читтекаггатам̣ лабханта̄нам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ пха̄тим̣ гамиссатӣ’’ти н̃атва̄ катхитам̣.
7. пат̣исалла̄насуттаван̣н̣ана̄
100. саттаме пат̣исалла̄нанти ка̄йавивекам̣. идан̃хи суттам̣ ка̄йавивекена париха̄йама̄не дисва̄, ‘‘имесам̣ ка̄йавивекам̣ лабханта̄нам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ пха̄тим̣ гамиссатӣ’’ти н̃атва̄ катхитам̣.
8-9. пат̣хаманатумха̄кам̣сутта̄диван̣н̣ана̄
101-102. ат̣т̣хамам̣ упама̄йа парива̄ретва̄ катхите буджджханака̄нам̣, навамам̣ суддхикавасенева буджджханака̄нам̣ аджджха̄сайавасена вуттам̣. аттхо пана убхайаттха̄пи кхандхийавагге вуттанайенева ведитаббо.
10. удакасуттаван̣н̣ана̄
103. дасаме удако суданти еттха суданти нипа̄таматтам̣. удакоти тасса на̄мам̣. идам̣ джа̄ту ведагӯти еттха иданти нипа̄таматтам̣. атха ва̄ идам̣ мама вачанам̣ сун̣а̄тха̄ти дӣпенто евама̄ха. джа̄ту ведагӯти ахам̣ екам̣сенева ведагӯ, ведасан̇кха̄тена н̃а̄н̣ена неййесу гато, ведам̣ ва̄ гато адхигато, пан̣д̣итохамасмӣти аттхо. саббаджӣти екам̣сена саббават̣т̣ам̣ джинитва̄ абхибхавитва̄ т̣хитосмӣти вадати. апаликхатам̣ ган̣д̣амӯланти апаликхатам̣ дуккхамӯлам̣. паликхан̣инти паликхатам̣ майа̄, кханитва̄ т̣хитосмӣти дӣпети.
ма̄та̄петтикасамбхавасса̄ти ма̄тито ча питито ча ниббаттена ма̄та̄петтикена суккасон̣итена самбхӯтасса. оданакумма̄сӯпачайасса̄ти оданена чева кумма̄сена ча упачитасса вад̣д̣хитасса. аниччуччха̄данапаримадданабхеданавиддхам̣санадхаммасса̄ти еттха айам̣ ка̄йо хутва̄ абха̄ват̣т̣хена аниччадхаммо, дуггандхавигха̄таттха̄йа танувилепанена уччха̄данадхаммо, ан̇гапаччан̇га̄ба̄дхавиноданаттха̄йа кхуддакасамба̄ханена паримадданадхаммо, дахарака̄ле ва̄ ӯрӯсу сайа̄петва̄ габбхава̄сена дуссан̣т̣хита̄нам̣ тесам̣ тесам̣ ан̇га̄нам̣ сан̣т̣ха̄насампа̄данаттхам̣ ан̃чханапӣл̣ана̄дӣнам̣ васена паримадданадхаммо, евам̣ парихаритопи ча бхеданавиддхам̣санадхаммо бхиджджати чева викирати ча, евам̣ сабха̄воти аттхо.
таттха ма̄та̄петтикасамбхаваоданакумма̄сӯпачайапаримадданападехи вад̣д̣хи катхита̄, аниччабхеданавиддхам̣санападехи париха̄ни. пуримехи ва̄ тӣхи самудайо, паччхимехи аттхан̇гамоти. евам̣ ча̄тумаха̄бхӯтикасса ка̄йасса вад̣д̣хипариха̄ниниббаттибхеда̄ дассита̄. сесам̣ утта̄наттхамева̄ти.
сал̣авагго дасамо.
дутийо пан̣н̣а̄сако.