1. аджджхатта̄ниччасуттаван̣н̣ана̄

1. сал̣а̄йатанаваггасса пат̣хаме чаккхунти две чаккхӯни – н̃а̄н̣ачаккху чева мам̣сачаккху ча. таттха н̃а̄н̣ачаккху пан̃чавидхам̣ – буддхачаккху, дхаммачаккху, самантачаккху, диббачаккху, пан̃н̃а̄чаккхӯти. тесу буддхачаккху на̄ма а̄сайа̄нусайан̃а̄н̣ан̃чева индрийапаропарийаттан̃а̄н̣ан̃ча, йам̣ – ‘‘буддхачаккхуна̄ локам̣ волокенто’’ти (маха̄ва. 9; ма. ни. 1.283; 2.338) а̄гатам̣. дхаммачаккху на̄ма хет̣т̣хима̄ тайо магга̄ тӣн̣и ча пхала̄ни, йам̣ – ‘‘вираджам̣ вӣтамалам̣ дхаммачаккхум̣ удапа̄дӣ’’ти (маха̄ва. 16; ма. ни. 2.395) а̄гатам̣. самантачаккху на̄ма саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣, йам̣ – ‘‘па̄са̄дама̄руйха самантачаккхӯ’’ти (маха̄ва. 8; ма. ни. 1.282; 2.338) а̄гатам̣. диббачаккху на̄ма а̄локапхаран̣ена уппаннам̣ н̃а̄н̣ам̣, йам̣ – ‘‘диббена чаккхуна̄ висуддхена̄’’ти (па̄ра̄. 13; ма. ни. 2.341) а̄гатам̣. пан̃н̃а̄чаккху на̄ма чатусаччапариччхедакан̃а̄н̣ам̣, йам̣ – ‘‘чаккхум̣ удапа̄дӣ’’ти (са. ни. 5.1081; маха̄ва. 15) а̄гатам̣.

мам̣сачаккхупи дувидхам̣ – сасамбха̄рачаккху, паса̄дачаккхӯти. тесу йва̄йам̣ аккхикӯпаке аккхипат̣алехи парива̄рито мам̣сапин̣д̣о, йаттха чатассо дха̄туйо ван̣н̣агандхарасоджа̄ самбхаво джӣвитам̣ бха̄во чаккхупаса̄до ка̄йапаса̄доти сан̇кхепато тераса самбха̄ра̄ хонти. виттха̄рато пана чатассо дха̄туйо ван̣н̣агандхарасоджа̄ самбхавоти име нава чатусамут̣т̣ха̄навасена чхаттим̣са, джӣвитам̣ бха̄во чаккхупаса̄до ка̄йапаса̄доти име каммасамут̣т̣ха̄на̄ та̄ва чатта̄роти чатта̄рӣса самбха̄ра̄ хонти. идам̣ сасамбха̄рачаккху на̄ма. йам̣ панеттха сетаман̣д̣алапариччхиннена кан̣хаман̣д̣алена парива̄рите дит̣т̣химан̣д̣але саннивит̣т̣хам̣ рӯпадассанасаматтхам̣ паса̄даматтам̣, идам̣ паса̄дачаккху на̄ма. тасса тато паресан̃ча сота̄дӣнам̣ виттха̄ракатха̄ висуддхимагге вутта̄ва.

таттха йадидам̣ паса̄дачаккху, там̣ гахетва̄ бхагава̄ – чаккхум̣, бхиккхаве, аниччантиа̄дима̄ха. таттха – ‘‘чатӯхи ка̄ран̣ехи аниччам̣ удайаббайавантата̄йа̄’’тиа̄дина̄ найена виттха̄ракатха̄ хет̣т̣ха̄ пака̄сита̄йева. сотампи паса̄дасотамева адхиппетам̣, татха̄ гха̄надживха̄ка̄йа̄. маноти тебхӯмакасаммасанача̄рачиттам̣. ити идам̣ суттам̣ чхасу аджджхаттика̄йатанесу тӣн̣и лаккхан̣а̄ни дассетва̄ катхите буджджханака̄нам̣ аджджха̄сайена вуттам̣.