3. уда̄насуттаван̣н̣ана̄
55. татийе уда̄нам̣ уда̄несӣти балавасоманассасамут̣т̣ха̄нам̣ уда̄нам̣ уда̄хари. ким̣ нисса̄йа панеса бхагавато уппанноти. са̄санасса ниййа̄никабха̄вам̣. катхам̣? евам̣ кирасса ахоси, ‘‘тайоме упаниссайа̄ – да̄нӯпаниссайо сӣлӯпаниссайо бха̄ванӯпаниссайо ча̄’’ти. тесу да̄насӣлӯпаниссайа̄ дуббала̄, бха̄ванӯпаниссайо балава̄. да̄насӣлӯпаниссайа̄ хи тайо магге ча пхала̄ни ча па̄пенти, бха̄ванӯпаниссайо арахаттам̣ па̄пети. ити дуббалӯпаниссайе патит̣т̣хито бхиккху гхат̣енто ва̄йаманто пан̃чорамбха̄гийа̄ни бандхана̄ни чхетва̄ тӣн̣и маггапхала̄ни ниббаттети, ‘‘ахо са̄санам̣ ниййа̄ника’’нти а̄ваджджентасса айам̣ удапа̄ди.
таттха ‘‘дуббалӯпаниссайе т̣хатва̄ гхат̣ама̄но тӣн̣и маггапхала̄ни па̄пун̣а̄тӣ’’ти имассаттхасса̄вибха̄ванаттхам̣ милакаттхерасса ваттху ведитаббам̣ – со кира гихика̄ле па̄н̣а̄типа̄такаммена джӣвикам̣ каппенто аран̃н̃е па̄сасатан̃чева адӯхаласатан̃ча йоджеси. атхекадивасам̣ ан̇га̄рапаккамам̣сам̣ кха̄дитва̄ па̄сат̣т̣ха̄несу вичаранто пипа̄са̄бхибхӯто екасса аран̃н̃ава̄ситтхерасса виха̄рам̣ гантва̄ тхерасса чан̇камантасса авидӯре т̣хитам̣ па̄нӣйагхат̣ам̣ вивари, хаттхатеманаматтампи удакам̣ на̄ддаса. со куджджхитва̄ а̄ха – ‘‘бхиккху, бхиккху тумхе гахапатикехи диннам̣ бхун̃джитва̄ бхун̃джитва̄ супатха, па̄нӣйагхат̣е ан̃джалиматтампи удакам̣ на т̣хапетха, на йуттамета’’нти. тхеро ‘‘майа̄ па̄нӣйагхат̣о пӯретва̄ т̣хапито, ким̣ ну кхо ета’’нти? гантва̄ олокенто парипун̣н̣агхат̣ам̣ дисва̄ па̄нӣйасан̇кхам̣ пӯретва̄ ада̄си. со дваттисан̇кхапӯрам̣ пивитва̄ чинтеси – ‘‘евам̣ пӯритагхат̣о на̄ма мама каммам̣ а̄гамма таттакапа̄ло вийа джа̄то. ким̣ ну кхо ана̄гате аттабха̄ве бхависсатӣ’’ти? сам̣виггачитто дханум̣ чхад̣д̣етва̄, ‘‘пабба̄джетха мам̣, бханте’’ти а̄ха. тхеро тачапан̃чакакаммат̣т̣ха̄нам̣ а̄чиккхитва̄ там̣ пабба̄джеси.
тасса саман̣адхаммам̣ каронтасса бахӯнам̣ мигасӯкара̄нам̣ ма̄ритат̣т̣ха̄нам̣ па̄саадӯхала̄нан̃ча йоджитат̣т̣ха̄нам̣ упат̣т̣ха̄ти. там̣ ануссарато сарӣре да̄хо уппаджджати, кӯт̣агон̣о вийа каммат̣т̣ха̄нампи вӣтхим̣ на пат̣ипаджджати. со ‘‘ким̣ карисса̄ми бхиккхубха̄вена̄’’ти? анабхиратийа̄ пӣл̣ито тхерасса сантикам̣ гантва̄ вандитва̄ а̄ха – ‘‘на саккоми, бханте, саман̣адхаммам̣ ка̄ту’’нти. атха нам̣ тхеро ‘‘хаттхакаммам̣ карохӣ’’ти а̄ха. со ‘‘са̄дху, бханте’’ти ватва̄ удумбара̄дайо алларуккхе чхиндитва̄ махантам̣ ра̄сим̣ катва̄, ‘‘ида̄ни ким̣ каромӣ’’ти пуччхи? джха̄пехи нанти. со чатӯсу диса̄су аггим̣ датва̄ джха̄петум̣ асакконто, ‘‘бханте, на саккомӣ’’ти а̄ха. тхеро ‘‘тена хи апехӣ’’ти патхавим̣ двидха̄ катва̄ авӣчито кхаджджопанакаматтам̣ аггим̣ нӣхаритва̄ таттха паккхипи. со та̄ва махантам̣ ра̄сим̣ суккхапан̣н̣ам̣ вийа кхан̣ена джха̄песи. атхасса тхеро авӣчим̣ дассетва̄, ‘‘саче виббхамиссаси, еттха паччиссасӣ’’ти сам̣вегам̣ джанеси. со авӣчидассанато пат̣т̣ха̄йа паведхама̄но ‘‘ниййа̄никам̣, бханте, буддхаса̄сана’’нти пуччхи, а̄ма̄вусоти. бханте, буддхаса̄санасса ниййа̄никатте сати милако аттамоккхам̣ кариссати, ма̄ чинтайиттха̄ти. тато пат̣т̣ха̄йа саман̣адхаммам̣ кароти гхат̣ети, тасса ваттапат̣иваттам̣ пӯрети, нидда̄йа ба̄дхайама̄на̄йа тинтам̣ пала̄лам̣ сӣсе т̣хапетва̄ па̄де сон̣д̣ийам̣ ота̄ретва̄ нисӣдати. со екадивасам̣ па̄нӣйам̣ парисса̄ветва̄ гхат̣ам̣ ӯрумхи т̣хапетва̄ удакаман̣ика̄нам̣ паччхедам̣ а̄гамайама̄но ат̣т̣ха̄си. атха кхо тхеро са̄ман̣ерасса имам̣ уддесам̣ дети –
‘‘ут̣т̣ха̄навато сатӣмато,
сучикаммасса нисаммака̄рино;
сан̃н̃атасса дхаммаджӣвино,
аппаматтасса йасобхивад̣д̣хатӣ’’ти. (дха. па. 24);
со чатуппадикампи там̣ га̄тхам̣ аттанийева упанеси – ‘‘ут̣т̣ха̄навата̄ на̄ма ма̄дисена бхавитаббам̣. сатимата̄пи ма̄дисенева…пе… аппаматтенапи ма̄дисенева бхавитабба’’нти. евам̣ там̣ га̄тхам̣ аттани упанетва̄ тасмим̣йева падава̄ре т̣хито пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни чхиндитва̄ ана̄га̄мипхале патит̣т̣ха̄йа хат̣т̣хатут̣т̣хо –
‘‘аллам̣ пала̄лапун̃джа̄хам̣, сӣсена̄да̄йа чан̇камим̣;
паттосми татийам̣ т̣ха̄нам̣, еттха ме наттхи сам̣сайо’’ти. –
имам̣ уда̄нага̄тхам̣ а̄ха. евам̣ дуббалӯпаниссайе т̣хито гхат̣енто ва̄йаманто пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни чхиндитва̄ тӣн̣и маггапхала̄ни ниббаттети. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘но чассам̣, но ча ме сийа̄, на̄бхависса, на ме бхависсатӣти евам̣ адхимуччама̄но бхиккху чхиндеййа орамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄нӣ’’ти.
таттха но чассам̣, но ча ме сийа̄ти саче ахам̣ на бхавеййам̣, мама париккха̄ропи на бхавеййа. саче ва̄ пана ме атӣте камма̄бхисан̇кха̄ро на̄бхависса, идам̣ ме етарахи кхандхапан̃чакам̣ на бхавеййа. на̄бхависса, на ме бхависсатӣти ида̄ни пана татха̄ параккамисса̄ми, йатха̄ ме а̄йатим̣ кхандха̄бхиниббаттако каммасан̇кха̄ро на бхависсати, тасмим̣ асати а̄йатим̣ пат̣исандхи на̄ма на ме бхависсати. евам̣ адхимуччама̄ноти евам̣ адхимуччанто бхиккху дуббалӯпаниссайе т̣хито пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни чхиндеййа. евам̣ вуттети евам̣ са̄санасса ниййа̄никабха̄вам̣ а̄ваджджентена бхагавата̄ имасмим̣ уда̄не вутте. рӯпам̣ вибхависсатӣти рӯпам̣ бхиджджиссати. рӯпасса вибхава̄ти вибхавадассанена сахавипассанена. сахавипассанака̄ хи чатта̄ро магга̄ рӯпа̄дӣнам̣ вибхавадассанам̣ на̄ма. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. евам̣ адхимуччама̄но, бханте, бхиккху чхиндеййа̄ти, бханте, евам̣ адхимуччама̄но бхиккху чхиндеййева пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни. касма̄ на чхиндиссатӣти?
ида̄ни упари маггапхалам̣ пуччханто катхам̣ пана, бхантетиа̄дима̄ха. таттха анантара̄ти две анантара̄ни а̄санна̄нантаран̃ча дӯра̄нантаран̃ча. випассана̄ маггасса а̄санна̄нантарам̣ на̄ма, пхаласса дӯра̄нантарам̣ на̄ма. там̣ сандха̄йа ‘‘катхам̣ пана, бханте, джа̄нато катхам̣ пассато випассана̄нантара̄ ‘а̄сава̄нам̣ кхайо’ти сан̇кхам̣ гатам̣ арахаттапхалам̣ хотӣ’’ти пуччхати. атасита̄йети атаситаббе абха̄йитаббе т̣ха̄намхи. та̄сам̣ а̄паджджатӣти бхайам̣ а̄паджджати. та̄со хесоти йа̄ еса̄ ‘‘но чассам̣, но ча ме сийа̄’’ти евам̣ паватта̄ дуббалавипассана̄, са̄ йасма̄ аттасинехам̣ парийа̄да̄тум̣ на саккоти, тасма̄ ассутавато путхуджджанасса та̄со на̄ма хоти. со хи ‘‘ида̄на̄хам̣ уччхиджджисса̄ми, на да̄ни кин̃чи бхависса̄мӣ’’ти атта̄нам̣ папа̄те патантам̣ вийа пассати ан̃н̃атаро бра̄хман̣о вийа. лохапа̄са̄дасса кира хет̣т̣ха̄ типит̣акачӯл̣ана̄гаттхеро тилаккхан̣а̄хатам̣ дхаммам̣ париваттети. атха ан̃н̃атарасса бра̄хман̣асса екаманте т̣хатва̄ дхаммам̣ сун̣антасса сан̇кха̄ра̄ сун̃н̃ато упат̣т̣хахим̣су. со папа̄те патанто вийа хутва̄ виват̣адва̄рена тато пала̄йитва̄ гехам̣ пависитва̄, путтам̣ уре сайа̄петва̄, ‘‘та̄та, сакйасамайам̣ а̄вадждженто манамхи нат̣т̣хо’’ти а̄ха. на хесо бхиккху та̄соти еса̄ евам̣ паватта̄ балававипассана̄ сутавато арийаса̄вакасса на та̄со на̄ма хоти. на хи тасса евам̣ хоти ‘‘ахам̣ уччхиджджисса̄мӣ’’ти ва̄ ‘‘винассисса̄мӣ’’ти ва̄ти. евам̣ пана хоти ‘‘сан̇кха̄ра̄ва уппаджджанти, сан̇кха̄ра̄ва нируджджхантӣ’’ти. татийам̣.