6. упайавагго
1. упайасуттаван̣н̣ана̄
53. упайаваггасса пат̣хаме упайоти тан̣ха̄ма̄надит̣т̣хивасена пан̃чаккхандхе упагато. вин̃н̃а̄н̣анти каммавин̃н̃а̄н̣ам̣. а̄паджджеййа̄ти каммам̣ джава̄петва̄ пат̣исандхиа̄кад̣д̣ханасаматтхата̄йа вуддхиа̄дӣни а̄паджджеййа. вин̃н̃а̄н̣упайанти падасса аггахан̣е ка̄ран̣ам̣ вуттамева. воччхиджджата̄рамман̣анти пат̣исандхиа̄кад̣д̣ханасаматтхата̄йа абха̄вена а̄рамман̣ам̣ воччхиджджати. патит̣т̣ха̄ вин̃н̃а̄н̣асса̄ти каммавин̃н̃а̄н̣асса патит̣т̣ха̄ на хоти. тадаппатит̣т̣хитанти там̣ аппатит̣т̣хитам̣. анабхисан̇кхачча вимуттанти пат̣исандхим̣ анабхисан̇кхаритва̄ вимуттам̣. пат̣хамам̣.
2. бӣджасуттаван̣н̣ана̄
54. дутийе бӣджаджа̄та̄нӣти бӣджа̄ни. мӯлабӣджанти вачам̣ вачаттам̣ халиддам̣ син̇гиверанти евама̄ди. кхандхабӣджанти ассаттхо нигродхоти евама̄ди. пхалубӣджанти уччху вел̣у нал̣оти евама̄ди. аггабӣджанти аджджукам̣ пхан̣иджджаканти евама̄ди. бӣджабӣджанти са̄ливӣхиа̄ди пуббан̣н̣ан̃чева муггама̄са̄ди апаран̣н̣ан̃ча. акхан̣д̣а̄нӣти абхинна̄ни. бхиннака̄лато пат̣т̣ха̄йа бӣджам̣ бӣджаттха̄йа на упакаппати. апӯтика̄нӣти удакатеманена апӯтика̄ни. пӯтибӣджан̃хи бӣджаттха̄йа на упакаппати. ава̄та̄тапахата̄нӣти ва̄тена ча а̄тапена ча на хата̄ни, нироджатам̣ на па̄пита̄ни. нироджан̃хи касат̣ам̣ бӣджам̣ бӣджаттха̄йа на упакаппати. са̄ра̄да̄нӣти гахитаса̄ра̄ни патит̣т̣хитаса̄ра̄ни. нисса̄ран̃хи бӣджам̣ бӣджаттха̄йа на упакаппати. сукхасайита̄нӣти чатта̄ро ма̄се кот̣т̣хе паккхиттанийа̄менева сукхам̣ сайита̄ни. патхавӣти хет̣т̣ха̄ патит̣т̣ха̄напатхавӣ. а̄поти упариснеханаа̄по. чатассо вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийоти каммавин̃н̃а̄н̣асса а̄рамман̣абхӯта̄ рӯпа̄дайо чатта̄ро кхандха̄. те хи а̄рамман̣авасена патит̣т̣ха̄бхӯтатта̄ патхавӣдха̄тусадиса̄. нандира̄го синеханат̣т̣хена а̄подха̄тусадисо. вин̃н̃а̄н̣ам̣ са̄ха̄ранти саппаччайам̣ каммавин̃н̃а̄н̣ам̣. тан̃хи бӣджам̣ вийа патхавийам̣ а̄рамман̣апатхавийам̣ вирухати. дутийам̣.
3. уда̄насуттаван̣н̣ана̄
55. татийе уда̄нам̣ уда̄несӣти балавасоманассасамут̣т̣ха̄нам̣ уда̄нам̣ уда̄хари. ким̣ нисса̄йа панеса бхагавато уппанноти. са̄санасса ниййа̄никабха̄вам̣. катхам̣? евам̣ кирасса ахоси, ‘‘тайоме упаниссайа̄ – да̄нӯпаниссайо сӣлӯпаниссайо бха̄ванӯпаниссайо ча̄’’ти. тесу да̄насӣлӯпаниссайа̄ дуббала̄, бха̄ванӯпаниссайо балава̄. да̄насӣлӯпаниссайа̄ хи тайо магге ча пхала̄ни ча па̄пенти, бха̄ванӯпаниссайо арахаттам̣ па̄пети. ити дуббалӯпаниссайе патит̣т̣хито бхиккху гхат̣енто ва̄йаманто пан̃чорамбха̄гийа̄ни бандхана̄ни чхетва̄ тӣн̣и маггапхала̄ни ниббаттети, ‘‘ахо са̄санам̣ ниййа̄ника’’нти а̄ваджджентасса айам̣ удапа̄ди.
таттха ‘‘дуббалӯпаниссайе т̣хатва̄ гхат̣ама̄но тӣн̣и маггапхала̄ни па̄пун̣а̄тӣ’’ти имассаттхасса̄вибха̄ванаттхам̣ милакаттхерасса ваттху ведитаббам̣ – со кира гихика̄ле па̄н̣а̄типа̄такаммена джӣвикам̣ каппенто аран̃н̃е па̄сасатан̃чева адӯхаласатан̃ча йоджеси. атхекадивасам̣ ан̇га̄рапаккамам̣сам̣ кха̄дитва̄ па̄сат̣т̣ха̄несу вичаранто пипа̄са̄бхибхӯто екасса аран̃н̃ава̄ситтхерасса виха̄рам̣ гантва̄ тхерасса чан̇камантасса авидӯре т̣хитам̣ па̄нӣйагхат̣ам̣ вивари, хаттхатеманаматтампи удакам̣ на̄ддаса. со куджджхитва̄ а̄ха – ‘‘бхиккху, бхиккху тумхе гахапатикехи диннам̣ бхун̃джитва̄ бхун̃джитва̄ супатха, па̄нӣйагхат̣е ан̃джалиматтампи удакам̣ на т̣хапетха, на йуттамета’’нти. тхеро ‘‘майа̄ па̄нӣйагхат̣о пӯретва̄ т̣хапито, ким̣ ну кхо ета’’нти? гантва̄ олокенто парипун̣н̣агхат̣ам̣ дисва̄ па̄нӣйасан̇кхам̣ пӯретва̄ ада̄си. со дваттисан̇кхапӯрам̣ пивитва̄ чинтеси – ‘‘евам̣ пӯритагхат̣о на̄ма мама каммам̣ а̄гамма таттакапа̄ло вийа джа̄то. ким̣ ну кхо ана̄гате аттабха̄ве бхависсатӣ’’ти? сам̣виггачитто дханум̣ чхад̣д̣етва̄, ‘‘пабба̄джетха мам̣, бханте’’ти а̄ха. тхеро тачапан̃чакакаммат̣т̣ха̄нам̣ а̄чиккхитва̄ там̣ пабба̄джеси.
тасса саман̣адхаммам̣ каронтасса бахӯнам̣ мигасӯкара̄нам̣ ма̄ритат̣т̣ха̄нам̣ па̄саадӯхала̄нан̃ча йоджитат̣т̣ха̄нам̣ упат̣т̣ха̄ти. там̣ ануссарато сарӣре да̄хо уппаджджати, кӯт̣агон̣о вийа каммат̣т̣ха̄нампи вӣтхим̣ на пат̣ипаджджати. со ‘‘ким̣ карисса̄ми бхиккхубха̄вена̄’’ти? анабхиратийа̄ пӣл̣ито тхерасса сантикам̣ гантва̄ вандитва̄ а̄ха – ‘‘на саккоми, бханте, саман̣адхаммам̣ ка̄ту’’нти. атха нам̣ тхеро ‘‘хаттхакаммам̣ карохӣ’’ти а̄ха. со ‘‘са̄дху, бханте’’ти ватва̄ удумбара̄дайо алларуккхе чхиндитва̄ махантам̣ ра̄сим̣ катва̄, ‘‘ида̄ни ким̣ каромӣ’’ти пуччхи? джха̄пехи нанти. со чатӯсу диса̄су аггим̣ датва̄ джха̄петум̣ асакконто, ‘‘бханте, на саккомӣ’’ти а̄ха. тхеро ‘‘тена хи апехӣ’’ти патхавим̣ двидха̄ катва̄ авӣчито кхаджджопанакаматтам̣ аггим̣ нӣхаритва̄ таттха паккхипи. со та̄ва махантам̣ ра̄сим̣ суккхапан̣н̣ам̣ вийа кхан̣ена джха̄песи. атхасса тхеро авӣчим̣ дассетва̄, ‘‘саче виббхамиссаси, еттха паччиссасӣ’’ти сам̣вегам̣ джанеси. со авӣчидассанато пат̣т̣ха̄йа паведхама̄но ‘‘ниййа̄никам̣, бханте, буддхаса̄сана’’нти пуччхи, а̄ма̄вусоти. бханте, буддхаса̄санасса ниййа̄никатте сати милако аттамоккхам̣ кариссати, ма̄ чинтайиттха̄ти. тато пат̣т̣ха̄йа саман̣адхаммам̣ кароти гхат̣ети, тасса ваттапат̣иваттам̣ пӯрети, нидда̄йа ба̄дхайама̄на̄йа тинтам̣ пала̄лам̣ сӣсе т̣хапетва̄ па̄де сон̣д̣ийам̣ ота̄ретва̄ нисӣдати. со екадивасам̣ па̄нӣйам̣ парисса̄ветва̄ гхат̣ам̣ ӯрумхи т̣хапетва̄ удакаман̣ика̄нам̣ паччхедам̣ а̄гамайама̄но ат̣т̣ха̄си. атха кхо тхеро са̄ман̣ерасса имам̣ уддесам̣ дети –
‘‘ут̣т̣ха̄навато сатӣмато,
сучикаммасса нисаммака̄рино;
сан̃н̃атасса дхаммаджӣвино,
аппаматтасса йасобхивад̣д̣хатӣ’’ти. (дха. па. 24);
со чатуппадикампи там̣ га̄тхам̣ аттанийева упанеси – ‘‘ут̣т̣ха̄навата̄ на̄ма ма̄дисена бхавитаббам̣. сатимата̄пи ма̄дисенева…пе… аппаматтенапи ма̄дисенева бхавитабба’’нти. евам̣ там̣ га̄тхам̣ аттани упанетва̄ тасмим̣йева падава̄ре т̣хито пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни чхиндитва̄ ана̄га̄мипхале патит̣т̣ха̄йа хат̣т̣хатут̣т̣хо –
‘‘аллам̣ пала̄лапун̃джа̄хам̣, сӣсена̄да̄йа чан̇камим̣;
паттосми татийам̣ т̣ха̄нам̣, еттха ме наттхи сам̣сайо’’ти. –
имам̣ уда̄нага̄тхам̣ а̄ха. евам̣ дуббалӯпаниссайе т̣хито гхат̣енто ва̄йаманто пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни чхиндитва̄ тӣн̣и маггапхала̄ни ниббаттети. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘но чассам̣, но ча ме сийа̄, на̄бхависса, на ме бхависсатӣти евам̣ адхимуччама̄но бхиккху чхиндеййа орамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄нӣ’’ти.
таттха но чассам̣, но ча ме сийа̄ти саче ахам̣ на бхавеййам̣, мама париккха̄ропи на бхавеййа. саче ва̄ пана ме атӣте камма̄бхисан̇кха̄ро на̄бхависса, идам̣ ме етарахи кхандхапан̃чакам̣ на бхавеййа. на̄бхависса, на ме бхависсатӣти ида̄ни пана татха̄ параккамисса̄ми, йатха̄ ме а̄йатим̣ кхандха̄бхиниббаттако каммасан̇кха̄ро на бхависсати, тасмим̣ асати а̄йатим̣ пат̣исандхи на̄ма на ме бхависсати. евам̣ адхимуччама̄ноти евам̣ адхимуччанто бхиккху дуббалӯпаниссайе т̣хито пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни чхиндеййа. евам̣ вуттети евам̣ са̄санасса ниййа̄никабха̄вам̣ а̄ваджджентена бхагавата̄ имасмим̣ уда̄не вутте. рӯпам̣ вибхависсатӣти рӯпам̣ бхиджджиссати. рӯпасса вибхава̄ти вибхавадассанена сахавипассанена. сахавипассанака̄ хи чатта̄ро магга̄ рӯпа̄дӣнам̣ вибхавадассанам̣ на̄ма. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. евам̣ адхимуччама̄но, бханте, бхиккху чхиндеййа̄ти, бханте, евам̣ адхимуччама̄но бхиккху чхиндеййева пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни. касма̄ на чхиндиссатӣти?
ида̄ни упари маггапхалам̣ пуччханто катхам̣ пана, бхантетиа̄дима̄ха. таттха анантара̄ти две анантара̄ни а̄санна̄нантаран̃ча дӯра̄нантаран̃ча. випассана̄ маггасса а̄санна̄нантарам̣ на̄ма, пхаласса дӯра̄нантарам̣ на̄ма. там̣ сандха̄йа ‘‘катхам̣ пана, бханте, джа̄нато катхам̣ пассато випассана̄нантара̄ ‘а̄сава̄нам̣ кхайо’ти сан̇кхам̣ гатам̣ арахаттапхалам̣ хотӣ’’ти пуччхати. атасита̄йети атаситаббе абха̄йитаббе т̣ха̄намхи. та̄сам̣ а̄паджджатӣти бхайам̣ а̄паджджати. та̄со хесоти йа̄ еса̄ ‘‘но чассам̣, но ча ме сийа̄’’ти евам̣ паватта̄ дуббалавипассана̄, са̄ йасма̄ аттасинехам̣ парийа̄да̄тум̣ на саккоти, тасма̄ ассутавато путхуджджанасса та̄со на̄ма хоти. со хи ‘‘ида̄на̄хам̣ уччхиджджисса̄ми, на да̄ни кин̃чи бхависса̄мӣ’’ти атта̄нам̣ папа̄те патантам̣ вийа пассати ан̃н̃атаро бра̄хман̣о вийа. лохапа̄са̄дасса кира хет̣т̣ха̄ типит̣акачӯл̣ана̄гаттхеро тилаккхан̣а̄хатам̣ дхаммам̣ париваттети. атха ан̃н̃атарасса бра̄хман̣асса екаманте т̣хатва̄ дхаммам̣ сун̣антасса сан̇кха̄ра̄ сун̃н̃ато упат̣т̣хахим̣су. со папа̄те патанто вийа хутва̄ виват̣адва̄рена тато пала̄йитва̄ гехам̣ пависитва̄, путтам̣ уре сайа̄петва̄, ‘‘та̄та, сакйасамайам̣ а̄вадждженто манамхи нат̣т̣хо’’ти а̄ха. на хесо бхиккху та̄соти еса̄ евам̣ паватта̄ балававипассана̄ сутавато арийаса̄вакасса на та̄со на̄ма хоти. на хи тасса евам̣ хоти ‘‘ахам̣ уччхиджджисса̄мӣ’’ти ва̄ ‘‘винассисса̄мӣ’’ти ва̄ти. евам̣ пана хоти ‘‘сан̇кха̄ра̄ва уппаджджанти, сан̇кха̄ра̄ва нируджджхантӣ’’ти. татийам̣.
4. упа̄да̄напарипаваттасуттаван̣н̣ана̄
56. чатуттхе чатупариват̣т̣анти екекасмим̣ кхандхе чатуннам̣ париват̣т̣анавасена. рӯпам̣ аббхан̃н̃а̄синти рӯпам̣ дуккхасаччанти абхин̃н̃а̄сим̣. евам̣ саббападесу чатусаччавасенева аттхо ведитаббо. а̄ха̄расамудайа̄ти еттха саччхандара̄го кабал̣ӣка̄ра̄ха̄ро а̄ха̄ро на̄ма. пат̣ипанна̄ти сӣлато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва арахаттамагга̄ пат̣ипанна̄ хонти. га̄дхантӣти патит̣т̣хаханти. етта̄вата̄ секкхабхӯмим̣ катхетва̄ ида̄ни асеккхабхӯмим̣ катхенто йе ча кхо кечи, бхиккхаветиа̄дима̄ха. сувимутта̄ти арахаттапхалавимуттийа̄ сут̣т̣ху вимутта̄. кевалиноти сакалино катасаббакичча̄. ват̣т̣ам̣ тесам̣ наттхи пан̃н̃а̄пана̄йа̄ти йена те авасит̣т̣хена ват̣т̣ена пан̃н̃а̄пеййум̣, там̣ несам̣ ват̣т̣ам̣ наттхи пан̃н̃а̄пана̄йа. атха ва̄ ват̣т̣анти ка̄ран̣ам̣, пан̃н̃а̄пана̄йа ка̄ран̣ам̣ наттхӣти. етта̄вата̄ асеккхабхӯмива̄ро катхито. чатуттхам̣.
5. саттат̣т̣ха̄насуттаван̣н̣ана̄
57. пан̃чаме саттат̣т̣ха̄накусалоти саттасу ока̄сесу чхеко. вуситава̄ти вуситава̄со. уттамапурисоти сет̣т̣хапурисо. сесаметтха вуттанайенева ведитаббам̣. идам̣ пана суттам̣ уссаданандийан̃чева палобханӣйан̃ча̄ти ведитаббам̣. йатха̄ хи ра̄джа̄ виджитасан̇га̄мо сан̇га̄ме виджайино йодхе уччат̣т̣ха̄не т̣хапетва̄ тесам̣ сакка̄рам̣ кароти. ким̣ ка̄ран̣а̄? етесам̣ сакка̄рам̣ дисва̄ сеса̄пи сӯра̄ бхавитум̣ ман̃н̃иссантӣти, евамева бхагава̄ аппамеййам̣ ка̄лам̣ па̄рамийо пӯретва̄ маха̄бодхиман̣д̣е килесама̄равиджайам̣ катва̄ саббан̃н̃утам̣ патто са̄ваттхийам̣ джетаванамаха̄виха̄ре нисӣдитва̄ имам̣ суттам̣ десенто кхӣн̣а̄саве уккхипитва̄ тхомеси ван̣н̣еси. ким̣ ка̄ран̣а̄? евам̣ авасеса̄ секкхапуггала̄ арахаттапхалам̣ паттаббам̣ ман̃н̃иссантӣти. еваметам̣ суттам̣ кхӣн̣а̄сава̄нам̣ уккхипитва̄ пасам̣ситатта̄ уссаданандийам̣, секкха̄нам̣ палобхитатта̄ палобханӣйанти ведитаббам̣.
евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху саттат̣т̣ха̄накусало хотӣти етта̄вата̄ четтха маггапхалапаччавеккхан̣авасена десанам̣ нит̣т̣хапетва̄пи пуна катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху тивидхӯпапариккхӣ хотӣти идам̣ ‘‘кхӣн̣а̄саво йасмим̣ а̄рамман̣е сататавиха̄рена вихарати, там̣ сатто ва̄ пуггало ва̄ на хоти, дха̄туа̄диматтамева пана хотӣ’’ти евам̣ кхӣн̣а̄савасса сататавиха̄ран̃ча, ‘‘имесу дхаммесу каммам̣ катва̄ айам̣ а̄гато’’ти а̄гаманӣйапат̣ипадан̃ча дассетум̣ вуттам̣. таттха дха̄тусо упапариккхатӣти дха̄тусабха̄вена пассати олокети. сесапададвайепи есева найо. пан̃чамам̣.
6. самма̄самбуддхасуттаван̣н̣ана̄
58. чхат̣т̣хе ко адхиппайа̄соти ко адхикапайого. ануппаннасса̄ти иман̃хи маггам̣ кассапасамма̄самбуддхо уппа̄деси, антара̄ ан̃н̃о саттха̄ уппа̄детум̣ на̄саккхи, ити бхагава̄ ануппаннасса маггасса уппа̄дета̄ на̄ма. нагаропамасмин̃хи авал̣ан̃джанат̣т̣ха̄несу пура̄н̣амагго джа̄то, идха аваттама̄нат̣т̣хена ануппаннамагго на̄ма. асан̃джа̄тасса̄ти тассева вевачанам̣. анаккха̄тасса̄ти акатхитасса. маггам̣ джа̄на̄тӣти магган̃н̃ӯ. маггам̣ видитам̣ па̄кат̣ам̣ ака̄сӣти маггавидӯ. магге ча амагге ча ковидоти маггаковидо. магга̄нуга̄ти маггам̣ анугаччханта̄. паччха̄ саманна̄гата̄ти ахам̣ пат̣хамам̣ гато, са̄вака̄ паччха̄ саманна̄гата̄. чхат̣т̣хам̣.
7. анатталаккхан̣асуттаван̣н̣ана̄
59. саттаме пан̃чаваггийети ан̃н̃а̄си кон̣д̣ан̃н̃аттхера̄дике пан̃ча джане пура̄н̣упат̣т̣ха̄ке. а̄мантесӣти а̄са̄л̣хипун̣н̣амадивасе дхаммачаккаппаваттанато пат̣т̣ха̄йа ануккамена сота̄паттипхале патит̣т̣хите ‘‘ида̄ни несам̣ а̄саваккхайа̄йа дхаммам̣ десесса̄мӣ’’ти пан̃чамийам̣ паккхасса а̄мантеси. етадавоча̄ти етам̣ ‘‘рӯпам̣, бхиккхаве, анатта̄’’тиа̄динайаппаваттам̣ анатталаккхан̣асуттам̣ авоча. таттха анатта̄ти пуббе вуттехи чатӯхи ка̄ран̣ехи анатта̄. там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхавети идам̣ касма̄ а̄раддхам̣? еттакена т̣ха̄нена анатталаккхан̣амева катхитам̣, на аниччадуккхалаккхан̣а̄ни, ида̄ни та̄ни дассетва̄ самодха̄нетва̄ тӣн̣ипи лаккхан̣а̄ни дассетум̣ идама̄раддханти ведитаббам̣. тасма̄ти йасма̄ име пан̃чаккхандха̄ аничча̄ дуккха̄ анатта̄, тасма̄. йам̣кин̃чи рӯпантиа̄дӣсу виттха̄ракатха̄ висуддхимагге пан̃н̃а̄бха̄вана̄дхика̄ре кхандханиддесе вутта̄ва. сесам̣ саббаттха вутта̄нуса̄ренева ведитаббам̣. имасмим̣ пана сутте анатталаккхан̣амева катхитанти. саттамам̣.
8. маха̄лисуттаван̣н̣ана̄
60. ат̣т̣хаме екантадуккхантиа̄дӣни дха̄тусам̣йутте вуттанайа̄нева. ат̣т̣хамам̣.
9. а̄диттасуттаван̣н̣ана̄
61. наваме а̄диттанти ека̄дасахи аггӣхи а̄диттам̣ паджджалитам̣. ити двӣсупи имесу суттесу дуккхалаккхан̣амева катхитам̣. навамам̣.
10. нируттипатхасуттаван̣н̣ана̄
62. дасаме нируттийова нируттипатха̄, атха ва̄ нируттийо ча та̄ нируттивасена вин̃н̃а̄табба̄нам̣ аттха̄нам̣ патхатта̄ патха̄ ча̄ти нируттипатха̄. сесапададвайепи есева найо. тӣн̣ипи чета̄ни ан̃н̃аман̃н̃авевачана̄нева̄ти ведитабба̄ни. асам̣кин̣н̣а̄ти авиджахита̄, ‘‘ко имехи аттхо’’ти ватва̄ ачхад̣д̣ита̄. асам̣кин̣н̣апубба̄ти атӣтепи на джахитапубба̄. на сам̣кӣйантӣти етарахипи ‘‘киметехӣ’’ти на чхад̣д̣ӣйанти. на сам̣кӣйиссантӣти ана̄гатепи на чхад̣д̣ӣйиссанти. аппат̣икут̣т̣ха̄ти аппат̣иба̄хита̄. атӣтанти аттано сабха̄вам̣ бхан̇гамева ва̄ атиккантам̣. нируддханти десантарам̣ асан̇камитва̄ таттхева нируддхам̣ вӯпасантам̣. випарин̣атанти випарин̣а̄мам̣ гатам̣ нат̣т̣хам̣. аджа̄танти ануппаннам̣. апа̄тубхӯтанти апа̄кат̣ӣбхӯтам̣.
уккала̄ти уккаладжанападава̄сино. вассабхан̃н̃а̄ти вассо ча бхан̃н̃о ча. двепи хи те мӯладит̣т̣хигатика̄. ахетукава̄да̄тиа̄дӣсу ‘‘наттхи хету наттхи паччайо’’ти гахитатта̄ ахетукава̄да̄. ‘‘карото на карӣйати па̄па’’нти гахитатта̄ акирийава̄да̄. ‘‘наттхи динна’’нтиа̄дигахан̣ато наттхикава̄да̄. таттха име две джана̄, тиссо дит̣т̣хийо, ким̣ екекасса дийад̣д̣ха̄ хотӣти? на татха̄, йатха̄ пана еко бхиккху пат̣ипа̄т̣ийа̄ чатта̄рипи джха̄на̄ни ниббаттети, еваметтха екеко тиссопи дит̣т̣хийо ниббаттесӣти ведитаббо. ‘‘наттхи хету наттхи паччайо’’ти пунаппунам̣ а̄ваджджентасса а̄харантасса абхинандантасса асса̄дентасса маггадассанам̣ вийа хоти. со миччхаттанийа̄мам̣ оккамати, со екантака̄л̣акоти вуччати. йатха̄ пана ахетукадит̣т̣хийам̣, евам̣ ‘‘карото на карӣйати па̄пам̣, наттхи динна’’нти имесупи т̣ха̄несу миччхаттанийа̄мам̣ оккамати.
на гарахитаббам̣ наппат̣иккоситаббам̣ аман̃н̃им̣сӯти еттха ‘‘йадетам̣ атӣтам̣ на̄ма, найидам̣ атӣтам̣, идамасса ана̄гатам̣ ва̄ паччуппаннам̣ ва̄’’ти ваданто гарахати на̄ма. таттха досам̣ дассетва̄ ‘‘ким̣ имина̄ гарахитена̄’’ти? ваданто пат̣иккосати на̄ма. име пана нируттипатхе тепи аччантака̄л̣ака̄ дит̣т̣хигатика̄ на гарахитаббе на пат̣иккоситаббе ман̃н̃им̣су. атӣтам̣ пана атӣтамева, ана̄гатам̣ ана̄гатамева, паччуппаннам̣ паччуппаннамева катхайим̣су. нинда̄гхат̣т̣анабйа̄росаупа̄рамбхабхайа̄ти вин̃н̃ӯнам̣ сантика̄ нинда̄бхайена ча гхат̣т̣анабхайена ча доса̄ропанабхайена ча упа̄рамбхабхайена ча. ити имасмим̣ сутте чатубхӯмикакхандха̄нам̣ пан̣н̣атти катхита̄ти. дасамам̣.
упайавагго чхат̣т̣хо.