3. чандӯпамасуттаван̣н̣ана̄
146. татийе чандӯпама̄ти чандасадиса̄ хутва̄. ким̣ париман̣д̣алата̄йа? но, апича кхо йатха̄ чандо гаганаталам̣ паккхандама̄но на кеначи саддхим̣ сантхавам̣ ва̄ синехам̣ ва̄ а̄лайам̣ ва̄ никантим̣ ва̄ паттханам̣ ва̄ парийут̣т̣ха̄нам̣ ва̄ кароти, на ча на хоти маха̄джанасса пийо мана̄по, тумхепи евам̣ кеначи саддхим̣ сантхава̄дӣнам̣ акаран̣ена бахуджанасса пийа̄ мана̄па̄ чандӯпама̄ хутва̄ кхаттийакула̄дӣни чатта̄ри кула̄ни упасан̇каматха̄ти аттхо. апича йатха̄ чандо андхака̄рам̣ видхамати, а̄локам̣ пхарати, евам̣ килесандхака̄равидхаманена н̃а̄н̣а̄локапхаран̣ена ча̄пи чандӯпама̄ хутва̄ти евама̄дӣхипи найехи еттха аттхо дат̣т̣хаббо.
апакассева ка̄йам̣ апакасса читтанти тенева сантхава̄дӣнам̣ акаран̣ена ка̄йан̃ча читтан̃ча апакасситва̄, апанетва̄ти аттхо. йо хи бхиккху аран̃н̃епи на васати, ка̄мавитакка̄дайопи витаккети, айам̣ нева ка̄йам̣ апакассати, на читтам̣. йо хи аран̃н̃епи кхо вихарати, ка̄мавитакка̄дайо пана витаккети, айам̣ ка̄йамева апакассати, на читтам̣. йо га̄манте васати, ка̄мавитакка̄дайопи кхо на ча витаккети, айам̣ читтамева апакассати, на ка̄йам̣. йо пана аран̃н̃е чева васати, ка̄мавитакка̄дайо ча на витаккети, айам̣ убхайампи апакассати. еварӯпа̄ хутва̄ кула̄ни упасан̇каматха̄ти дӣпенто ‘‘апакассева ка̄йам̣ апакасса читта’’нти а̄ха.
ниччанавака̄ти ниччам̣ навака̄ва, а̄гантукасадиса̄ ева хутва̄ти аттхо. а̄гантуко хи пат̣ипа̄т̣ийа̄ сампаттагехам̣ пависитва̄ саче нам̣ гхараса̄мика̄ дисва̄, ‘‘амха̄кам̣ путтабха̄таро виппава̄сам̣ гата̄ евам̣ вичарим̣сӯ’’ти анукампама̄на̄ нисӣда̄петва̄ бходженти, бхуттаматтойева ‘‘тумха̄кам̣ бха̄джанам̣ ган̣хатха̄’’ти ут̣т̣ха̄йа паккамати, на техи саддхим̣ сантхавам̣ ва̄ кароти, на киччакаран̣ӣйа̄ни ва̄ сам̣видахати, евам̣ тумхепи пат̣ипа̄т̣ийа̄ сампаттагхарам̣ пависитва̄ йам̣ ирийа̄патхесу пасанна̄ манусса̄ денти, там̣ гахетва̄ чхиннасантхава̄, тесам̣ киччакаран̣ӣйе абйа̄ват̣а̄ хутва̄ никкхаматха̄ти дӣпети.
имасса пана ниччанавакабха̄васса а̄вибха̄ваттхам̣ двебха̄тикаваттху катхетаббам̣ – васа̄л̣анагарага̄мато кира две бха̄тика̄ никкхамитва̄ паббаджита̄, те чӯл̣ана̄гаттхеро ча маха̄на̄гаттхеро ча̄ти пан̃н̃а̄йим̣су. те читталапаббате тим̣са васса̄ни васитва̄ арахаттам̣ патта̄ ‘‘ма̄тарам̣ пассисса̄ма̄’’ти а̄гантва̄ васа̄л̣анагаравиха̄ре васитва̄ пунадивасе ма̄туга̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависим̣су. ма̄та̄пи тесам̣ ул̣ун̇кена йа̄гум̣ нӣхаритва̄ екасса патте а̄кири. тасса̄ там̣ олокайама̄на̄йа путтасинехо уппаджджи. атха нам̣ а̄ха – ‘‘твам̣, та̄та, майхам̣ путто маха̄на̄го’’ти. тхеро ‘‘паччхимам̣ тхерам̣ пуччха упа̄сике’’ти ватва̄ пакка̄ми. паччхиматхерассапи йа̄гум̣ датва̄, ‘‘та̄та, твам̣ майхам̣ путто чӯл̣ана̄го’’ти пуччхи? тхеро ‘‘ким̣, упа̄сике, пуримам̣ тхерам̣ на пуччхасӣ’’ти? ватва̄ пакка̄ми. евам̣ ма̄тара̄пи саддхим̣ чхиннасантхаво бхиккху ниччанавако на̄ма хоти.
аппагаббха̄ти на пагаббха̄, ат̣т̣хат̣т̣ха̄нена ка̄йапа̄габбхийена, чатут̣т̣ха̄нена вачӣпа̄габбхийена, анекат̣т̣ха̄нена манопа̄габбхийена ча вирахита̄ти аттхо. ат̣т̣хат̣т̣ха̄нам̣ ка̄йапа̄габбхийам̣ на̄ма сан̇гхаган̣апуггала-бходжанаса̄ла̄-джанта̄гхаранаха̄натиттха-бхиккха̄ча̄рамагга-антарагхараппавесанесу ка̄йена аппатирӯпакаран̣ам̣. сеййатхидам̣ – идхекаччо сан̇гхамаджджхе паллаттхика̄йа ва̄ нисӣдати па̄де па̄дам̣ а̄дха̄йитва̄ ва̄ти евама̄ди (маха̄ни. 165). татха̄ ган̣амаджджхе. ган̣амаджджхети чатупарисасаннипа̄те ва̄ суттантикаган̣а̄дисаннипа̄те ва̄. татха̄ вуд̣д̣хатаре пуггале. бходжанаса̄ла̄йа пана вуд̣д̣ха̄нам̣ а̄санам̣ на дети, нава̄нам̣ а̄санам̣ пат̣иба̄хати. татха̄ джанта̄гхаре. вуд̣д̣хе четтха ана̄пуччха̄ аггиджалана̄дӣни кароти. нха̄натиттхе ча йадидам̣ ‘‘дахаро вуд̣д̣хоти пама̄н̣ам̣ акатва̄ а̄гатапат̣ипа̄т̣ийа̄ нха̄йитабба’’нти вуттам̣, тампи ана̄дийанто паччха̄ а̄гантва̄ удакам̣ отаритва̄ вуд̣д̣хе ча наве ча ба̄дхати. бхиккха̄ча̄рамагге пана агга̄санааггодакааггапин̣д̣а̄нам̣ аттха̄йа пурато гаччхати ба̄ха̄йа ба̄хам̣ пахаранто. антарагхараппавесане вуд̣д̣хехи пат̣хаматарам̣ пависати, дахарехи саддхим̣ ка̄йакӣл̣анакам̣ каротӣти евама̄ди.
чатут̣т̣ха̄нам̣ вачӣпа̄габбхийам̣ на̄ма сан̇гхаган̣апуггалаантарагхаресу аппатирӯпава̄ча̄ниччха̄ран̣ам̣. сеййатхидам̣ – идхекаччо сан̇гхамаджджхе ана̄пуччха̄ дхаммам̣ бха̄сати. татха̄ пуббе вуттаппака̄расса ган̣асса маджджхе пуггаласса ча сантике, таттхева мануссехи пан̃хам̣ пут̣т̣хо вуд̣д̣хатарам̣ ана̄пуччха̄ виссаджджети. антарагхаре пана ‘‘иттханна̄ме ким̣ аттхи? ким̣ йа̄гу, уда̄ху кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣? ким̣ ме дассаси? ким̣ аджджа кха̄дисса̄ма? ким̣ бхун̃джисса̄ма? ким̣ пивисса̄ма̄’’тиа̄дӣни бха̄сати.
анекат̣т̣ха̄нам̣ манопа̄габбхийам̣ на̄ма тесу тесу т̣ха̄несу ка̄йава̄ча̄хи аджджха̄ча̄рам̣ ана̄паджджитва̄пи манаса̄ва ка̄мавитакка̄дӣнам̣ витакканам̣. апича дуссӣлассева сато ‘‘сӣлава̄ти мам̣ джано джа̄на̄тӯ’’ти евам̣ паватта̄ па̄пиччхата̄пи манопа̄габбхийам̣. ити саббесампи имесам̣ па̄габбхийа̄нам̣ абха̄вена аппагаббха̄ хутва̄ упасан̇каматха̄ти вадати.
джарудапа̄нанти джин̣н̣акӯпам̣. паббатависаманти паббате висамам̣ папа̄тат̣т̣ха̄нам̣. надӣвидугганти надийа̄ видуггам̣ чхиннатат̣ат̣т̣ха̄нам̣. апакассева ка̄йанти та̄диса̄ни т̣ха̄на̄ни йо кхид̣д̣а̄дипасуто ка̄йам̣ анапакасса екатобха̄рийам̣ акатва̄ва ва̄йупаттхамбхакам̣ агга̄ха̄петва̄ читтампи анапакасса ‘‘еттха патито хаттхапа̄дабхан̃джана̄дӣни па̄пун̣а̄тӣ’’ти ана̄дӣнавадасса̄вита̄йа ануббеджетва̄ сампийа̄йама̄но олокети, со патитва̄ хаттхапа̄дабхан̃джана̄дианаттхам̣ па̄пун̣а̄ти. йо пана удакаттхико ва̄ ан̃н̃ена ва̄ кеначи киччена олокетука̄мо ка̄йам̣ апакасса екато бха̄рийам̣ катва̄ ва̄йупаттхамбхакам̣ га̄ха̄петва̄, читтампи апакасса а̄дӣнавадассанена сам̣веджетва̄ олокети, со на патати, йатха̄ручим̣ олокетва̄ сукхӣ йенака̄мам̣ паккамати.
евамева кхоти еттха идам̣ опаммасам̣санданам̣ – джарудапа̄на̄дайо вийа хи чатта̄ри кула̄ни, олоканапурисо вийа бхиккху. йатха̄ анапакат̣т̣хака̄йачитто та̄ни олокенто пурисо таттха патати, евам̣ араккхитехи ка̄йа̄дӣхи кула̄ни упасан̇каманто бхиккху кулесу баджджхати, тато на̄наппака̄рам̣ сӣлапа̄дабхан̃джана̄дианаттхам̣ па̄пун̣а̄ти. йатха̄ пана апакат̣т̣хака̄йачитто пурисо таттха на патати, евам̣ раккхитенева ка̄йена раккхитехи читтехи раккхита̄йа ва̄ча̄йа суппат̣т̣хита̄йа сатийа̄ апакат̣т̣хака̄йачитто хутва̄ кула̄ни упасан̇каманто бхиккху кулесу на баджджхати. атхасса йатха̄ таттха апатитасса пурисасса, на па̄да̄ бхан̃джанти, евам̣ сӣлапа̄до на бхиджджати. йатха̄ хаттха̄ на бхан̃джанти, евам̣ саддха̄хаттхо на бхиджджати. йатха̄ куччхи на бхиджджати, евам̣ сама̄дхикуччхи на бхиджджати. йатха̄ сӣсам̣ на бхиджджати, евам̣ н̃а̄н̣асӣсам̣ на бхиджджати, йатха̄ ча там̣ кха̄н̣укан̣т̣ака̄дайо на виджджханти, евамимам̣ ра̄гакан̣т̣ака̄дайо на виджджханти. йатха̄ со нирупаддаво йатха̄ручи олокетва̄ сукхӣ йенака̄мам̣ паккамати, евам̣ бхиккху кула̄ни нисса̄йа чӣвара̄дайо паччайе пат̣исеванто каммат̣т̣ха̄нам̣ вад̣д̣хетва̄ сан̇кха̄ре саммасанто арахаттам̣ патва̄ локуттарасукхена сукхито йенака̄мам̣ агатапуббам̣ нибба̄надисам̣ гаччхати.
ида̄ни йо хӣна̄дхимуттико миччха̄пат̣ипанно евам̣ вадеййа ‘‘самма̄самбуддхо ‘тивидхам̣ па̄габбхийам̣ паха̄йа ниччанавакаттена чандӯпама̄ кула̄ни упасан̇каматха̄’ти ваданто ат̣т̣ха̄не т̣хапети, асайхам̣ бха̄рам̣ а̄ропети, йам̣ на сакка̄ ка̄тум̣ там̣ ка̄ретӣ’’ти, тасса ва̄дапатхам̣ паччхиндитва̄, ‘‘сакка̄ евам̣ ка̄тум̣, аттхи еварӯпо бхиккхӯ’’ти дассенто кассапо, бхиккхаветиа̄дима̄ха.
а̄ка̄се па̄н̣им̣ ча̄лесӣти нӣле гаганантаре йамакавиджджутам̣ ча̄райама̄но вийа хет̣т̣ха̄бха̄гам̣ упарибха̄гам̣ убхатопассесу па̄н̣им̣ сан̃ча̄реси. идан̃ча пана тепит̣аке буддхавачане асамбхиннападам̣ на̄ма. аттаманоти тут̣т̣хачитто сакамано, на доманассена паччхиндитва̄ гахитамано. кассапасса, бхиккхавети идампи пуриманайенева парава̄дам̣ паччхиндитва̄ аттхи еварӯпо бхиккхӯти дассанаттхам̣ вуттам̣.
пасанна̄ка̄рам̣ кареййунти чӣвара̄дайо паччайе дадеййум̣. татхатта̄йа пат̣ипаджджеййунти сӣласса а̄гатат̣т̣ха̄не сӣлам̣ пӯрайама̄на̄, сама̄дхивипассана̄ маггапхала̄нам̣ а̄гатат̣т̣ха̄не та̄ни та̄ни сампа̄дайама̄на̄ татха̄бха̄ва̄йа пат̣ипаджджеййум̣. анудайанти раккхан̣абха̄вам̣. анукампанти мудучиттатам̣. убхайан̃четам̣ ка̄рун̃н̃ассева вевачанам̣. кассапо, бхиккхавети идампи пуриманайенева парава̄дам̣ паччхиндитва̄ аттхи еварӯпо бхиккхӯти дассанаттхам̣ вуттам̣. кассапена ва̄ти еттха чандопама̄дивасена йоджанам̣ катва̄ пуриманайенева аттхо ведитаббо. татийам̣.