11. маха̄каппинасуттаван̣н̣ана̄

245. ека̄дасаме маха̄каппиноти евам̣на̄мако абхин̃н̃а̄балаппатто асӣтимаха̄са̄вака̄нам̣ аббхантаро маха̄тхеро. со кира гихика̄ле куккут̣аватӣнагаре тийоджанасатикам̣ раджджам̣ ака̄си. паччхимабхавикатта̄ пана татха̄рӯпам̣ са̄санам̣ сотум̣ охитасото вичарати. атхекадивасам̣ амаччасахассапаривуто уййа̄накӣл̣икам̣ агама̄си. тада̄ ча маджджхимадесато джан̇гхава̄н̣иджа̄ там̣ нагарам̣ гантва̄, бхан̣д̣ам̣ пат̣иса̄метва̄, ‘‘ра̄джа̄нам̣ пассисса̄ма̄’’ти пан̣н̣а̄ка̄рахаттха̄ ра̄джакуладва̄рам̣ гантва̄, ‘‘ра̄джа̄ уййа̄нам̣ гато’’ти сутва̄, уййа̄нам̣ гантва̄, два̄ре т̣хита̄, пат̣иха̄расса а̄рочайим̣су. атха ран̃н̃о ниведите ра̄джа̄ паккоса̄петва̄ ниййа̄титапан̣н̣а̄ка̄ре вандитва̄ т̣хите, ‘‘та̄та̄, куто а̄гататтха̄’’ти? пуччхи. ‘‘са̄ваттхито дева̄’’ти. ‘‘каччи во рат̣т̣хам̣ субхиккхам̣, дхаммико ра̄джа̄’’ти? ‘‘а̄ма, дева̄’’ти. ‘‘аттхи пана тумха̄кам̣ десе кин̃чи са̄сана’’нти? ‘‘аттхи, дева, на пана сакка̄ уччхит̣т̣хамукхехи катхету’’нти. ра̄джа̄ суван̣н̣абхин̇га̄рена удакам̣ да̄песи. те мукхам̣ виккха̄летва̄ дасабала̄бхимукха̄ ан̃джалим̣ пагган̣хитва̄, ‘‘дева, амха̄кам̣ десе буддхаратанам̣ на̄ма уппанна’’нти а̄хам̣су. ран̃н̃о ‘‘буддхо’’ти вачане сутаматте сакаласарӣрам̣ пхарама̄на̄ пӣти уппаджджи. тато ‘‘буддхоти, та̄та̄, вадатха̄’’ти? а̄ха. ‘‘буддхоти дева вада̄ма̄’’ти. евам̣ тиккхаттум̣ вада̄петва̄, ‘‘буддхоти падам̣ апарима̄н̣ам̣, на̄сса сакка̄ парима̄н̣ам̣ ка̄ту’’нти тасмим̣йева пасанно сатасахассам̣ датва̄ пуна ‘‘ан̃н̃ам̣ ким̣ са̄сана’’нти? пуччхи. ‘‘дева дхаммаратанам̣ на̄ма уппанна’’нти. тампи сутва̄ татхева тиккхаттум̣ пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ апарампи сатасахассам̣ датва̄ пуна ‘‘ан̃н̃ам̣ ким̣ са̄сана’’нти? пуччхи. ‘‘сан̇гхаратанам̣ дева уппанна’’нти. тампи сутва̄ татхева тиккхаттум̣ пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ апарампи сатасахассам̣ датва̄ диннабха̄вам̣ пан̣н̣е ликхитва̄, ‘‘та̄та̄, девийа̄ сантикам̣ гаччхатха̄’’ти песеси. тесу гатесу амачче пуччхи, ‘‘та̄та̄, буддхо локе уппанно, тумхе ким̣ кариссатха̄’’ти? ‘‘дева тумхе ким̣ каттука̄ма̄’’ти? ‘‘ахам̣ паббаджисса̄мӣ’’ти. ‘‘майампи паббаджисса̄ма̄’’ти. те саббепи гхарам̣ ва̄ кут̣умбам̣ ва̄ анапалокетва̄ йе ассе а̄руйха гата̄, техева никкхамим̣су.

ва̄н̣иджа̄ аноджа̄девийа̄ сантикам̣ гантва̄ пан̣н̣ам̣ дассесум̣. са̄ ва̄четва̄ ‘‘ран̃н̃а̄ тумха̄кам̣ бахӯ каха̄пан̣а̄ динна̄, ким̣ тумхехи катам̣, та̄та̄’’ти? пуччхи. ‘‘пийаса̄санам̣ деви а̄нӣта’’нти. ‘‘амхепи сакка̄, та̄та̄, сун̣а̄пету’’нти. ‘‘сакка̄ деви, уччхит̣т̣хамукхехи пана ваттум̣ на сакка̄’’ти. са̄ суван̣н̣абхин̇га̄рена удакам̣ да̄песи. те мукхам̣ виккха̄летва̄ ран̃н̃о а̄рочитанайенева а̄рочесум̣. са̄пи сутва̄ уппаннапа̄моджджа̄ тенева найена екекасмим̣ паде тиккхаттум̣ пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ пат̣ин̃н̃а̄ган̣ана̄йа тӣн̣и тӣн̣и катва̄ навасатасахасса̄ни ада̄си. ва̄н̣иджа̄ сабба̄нипи два̄дасасатасахасса̄ни лабхим̣су. атха не ‘‘ра̄джа̄ кахам̣, та̄та̄’’ти, пуччхи. ‘‘паббаджисса̄мӣти никкханто девӣ’’ти. ‘‘тена хи, та̄та̄, тумхе гаччхатха̄’’ти те уййоджетва̄ ран̃н̃а̄ саддхим̣ гата̄нам̣ амачча̄нам̣ ма̄туга̄ме паккоса̄петва̄, ‘‘тумхе аттано са̄мика̄нам̣ гатат̣т̣ха̄нам̣ джа̄на̄тха амма̄’’ти пуччхи. ‘‘джа̄на̄ма аййе, ран̃н̃а̄ саддхим̣ уййа̄накӣл̣икам̣ гата̄’’ти. а̄ма гата̄, таттха пана гантва̄, ‘‘буддхо уппанно, дхаммо уппанно, сан̇гхо уппанно’’ти сутва̄, ‘‘дасабаласса сантике паббаджисса̄ма̄’’ти гата̄. ‘‘тумхе ким̣ кариссатха̄’’ти? ‘‘тумхе пана аййе ким̣ каттука̄ма̄’’ти? ‘‘ахам̣ паббаджисса̄ми, на техи вантаваманам̣ дживхагге т̣хапеййа’’нти. ‘‘йади евам̣, майампи паббаджисса̄ма̄’’ти сабба̄ ратхе йоджа̄петва̄ никкхамим̣су.

ра̄джа̄пи амаччасахассена саддхим̣ ган̇га̄йа тӣрам̣ па̄пун̣и. тасмин̃ча самайе ган̇га̄ пӯра̄ хоти. атха нам̣ дисва̄, ‘‘айам̣ ган̇га̄ пӯра̄ чан̣д̣амаччха̄кин̣н̣а̄, амхехи саддхим̣ а̄гата̄ да̄са̄ ва̄ манусса̄ ва̄ наттхи, йе но на̄вам̣ ва̄ ул̣умпам̣ ва̄ катва̄ дадеййум̣, етасса пана саттху гун̣а̄ на̄ма хет̣т̣ха̄ авӣчито упари йа̄ва бхавагга̄ паттхат̣а̄, саче еса саттха̄ самма̄самбуддхо, имесам̣ асса̄нам̣ кхурапит̣т̣ха̄ни ма̄ тементӯ’’ти удакапит̣т̣хена ассе паккханда̄песум̣. екаассасса̄пи кхурапит̣т̣хаматтам̣ на теми, ра̄джамаггена гаччханта̄ вийа паратӣрам̣ патва̄ пурато ан̃н̃ам̣ маха̄надим̣ па̄пун̣им̣су. таттха ан̃н̃а̄ саччакирийа̄ наттхи, та̄йа ева саччакирийа̄йа тампи ад̣д̣хайоджанавиттха̄рам̣ надим̣ атиккамим̣су. атха татийам̣ чандабха̄гам̣ на̄ма маха̄надим̣ патва̄ тампи та̄йа ева саччакирийа̄йа атиккамим̣су.

саттха̄пи там̣дивасам̣ паччӯсасамайе маха̄карун̣а̄сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа локам̣ олокенто ‘‘аджджа маха̄каппино тийоджанасатикам̣ раджджам̣ паха̄йа амаччасахассапарива̄ро мама сантике паббаджитум̣ а̄гаччхатӣ’’ти дисва̄, ‘‘майа̄ тесам̣ паччуггаманам̣ ка̄тум̣ йутта’’нти па̄това сарӣрапат̣иджагганам̣ катва̄, бхиккхусан̇гхапарива̄ро са̄ваттхийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄, паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто сайамева паттачӣварам̣ гахетва̄, а̄ка̄се уппатитва̄ чандабха̄га̄йа надийа̄ тӣре тесам̣ уттаран̣атиттхасса абхимукхе т̣ха̄не маха̄нигродхаруккхо аттхи, таттха паллан̇кена нисӣдитва̄ паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄ чхаббан̣н̣абуддхарасмийо виссаджджеси. те тена титтхена уттаранта̄ ча чхаббан̣н̣абуддхарасмийо ито чито ча видха̄вантийо олокента̄ дасабаласса пун̣н̣ачандасассирикам̣ мукхам̣ дисва̄, ‘‘йам̣ саттха̄рам̣ уддисса майам̣ паббаджита̄, аддха̄ со есо’’ти дассаненева нит̣т̣хам̣ гантва̄ дит̣т̣хат̣т̣ха̄нато пат̣т̣ха̄йа оната̄ вандама̄на̄ а̄гамма саттха̄рам̣ вандим̣су. ра̄джа̄ гоппхакесу гахетва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисӣди саддхим̣ амаччасахассена. саттха̄ тесам̣ дхаммам̣ катхеси. десана̄парийоса̄не саббе арахатте патит̣т̣ха̄йа саттха̄рам̣ паббаджджам̣ йа̄чим̣су. саттха̄ ‘‘пуббе име чӣварада̄насса диннатта̄ аттано чӣвара̄ни гахетва̄ва а̄гата̄’’ти суван̣н̣аван̣н̣ам̣ хаттхам̣ паса̄ретва̄, ‘‘етха бхиккхаво сва̄ккха̄то дхаммо, чаратха брахмачарийам̣ самма̄ дуккхасса антакирийа̄йа̄’’ти а̄ха. са̄ва тесам̣ а̄йасманта̄нам̣ паббаджджа̄ ча упасампада̄ ча ахоси, вассасат̣т̣хикаттхера̄ вийа саттха̄рам̣ парива̄райим̣су.

аноджа̄пи девӣ ратхасахассапарива̄ра̄ ган̇га̄тӣрам̣ патва̄ ран̃н̃о аттха̄йа а̄бхатам̣ на̄вам̣ ва̄ ул̣умпам̣ ва̄ адисва̄ аттано бйаттата̄йа чинтеси – ‘‘ра̄джа̄ саччакирийам̣ катва̄ гато бхависсати, со пана саттха̄ на кевалам̣ тесам̣йева аттха̄йа ниббатто, саче со саттха̄ самма̄самбуддхо, амха̄кам̣ ратха̄ ма̄ удаке нимуджджим̣сӯ’’ти удакапит̣т̣хе ратхе паккханда̄песи. ратха̄нам̣ немиват̣т̣иматтампи на теми. дутийататийанадӣпи тенева саччака̄рена уттарама̄на̄йева нигродхаруккхамӯле саттха̄рам̣ аддаса. саттха̄ ‘‘има̄сам̣ аттано са̄мике пассантӣнам̣ чхандара̄го уппаджджитва̄ маггапхала̄нам̣ антара̄йам̣ кареййа, со евам̣ ка̄тум̣ на саккхиссатӣ’’ти йатха̄ ан̃н̃аман̃н̃е на пассанти, татха̄ ака̄си. та̄ сабба̄пи титтхато уттаритва̄ дасабалам̣ вандитва̄ нисӣдим̣су. саттха̄ та̄сам̣ дхаммам̣ катхеси, десана̄парийоса̄не сабба̄пи сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄йа ан̃н̃аман̃н̃е пассим̣су. саттха̄ ‘‘уппалаван̣н̣а̄ а̄гаччхатӯ’’ти чинтеси. тхерӣ а̄гантва̄ сабба̄ пабба̄джетва̄ а̄да̄йа бхиккхунӣнам̣ упассайам̣ гата̄. саттха̄ бхиккхусахассам̣ гахетва̄ а̄ка̄сена джетаванам̣ агама̄си. имам̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣ – ‘‘маха̄каппиноти евам̣ на̄мако абхин̃н̃а̄балаппатто асӣтимаха̄са̄вака̄нам̣ аббхантаро маха̄тхеро’’ти.

джанетасминти джаните паджа̄йа̄ти аттхо. йе готтапат̣иса̄риноти йе ‘‘майам̣ ва̄сет̣т̣ха̄ готама̄’’ти готтам̣ пат̣исаранти пат̣иджа̄нанти, тесам̣ кхаттийо сет̣т̣хоти аттхо. виджджа̄чаран̣асампанноти ат̣т̣хахи виджджа̄хи чева паннарасадхаммабхедена чаран̣ена ча саманна̄гато. тапатӣти вирочати. джха̄йӣ тапати бра̄хман̣оти кхӣн̣а̄савабра̄хман̣о дувидхена джха̄нена джха̄йама̄но тапати вирочати. тасмим̣ пана кхан̣е ка̄луда̄йиттхеро дувидхена джха̄нена джха̄йама̄но авидӯре нисинно хоти. буддхо тапатӣти саббан̃н̃убуддхо вирочати. саббаман̇галага̄тха̄ киреса̄. бха̄тикара̄джа̄ кира екам̣ пӯджам̣ ка̄ретва̄ а̄чарийакам̣ а̄ха – ‘‘тӣхи ратанехи амуттам̣ екам̣ джайаман̇галам̣ вадатха̄’’ти. со тепит̣акам̣ буддхавачанам̣ саммаситва̄ имам̣ га̄тхам̣ ваданто ‘‘дива̄ тапати а̄диччо’’ти ватва̄ аттхан̇гаментасса сӯрийасса ан̃джалим̣ пагган̣хи. ‘‘раттима̄бха̄ти чандима̄’’ти, ут̣т̣хахантасса чандасса ан̃джалим̣ пагган̣хи. ‘‘саннаддхо кхаттийо тапатӣ’’ти ран̃н̃о ан̃джалим̣ пагган̣хи. ‘‘джха̄йӣ тапати бра̄хман̣о’’ти бхиккхусан̇гхасса ан̃джалим̣ пагган̣хи. ‘‘буддхо тапати теджаса̄’’ти ватва̄ пана маха̄четийасса ан̃джалим̣ пагган̣хи. атха нам̣ ра̄джа̄ ‘‘ма̄ хаттхам̣ ота̄рехӣ’’ти уккхиттасмим̣йева хаттхе сахассам̣ т̣хапеси. ека̄дасамам̣.