3. упанисасуттаван̣н̣ана̄
23. татийе ‘‘джа̄нато аха’’нтиа̄дӣсу джа̄натоти джа̄нантасса. пассатоти пассантасса. двепи пада̄ни екаттха̄ни, бйан̃джанамева на̄нам̣. евам̣ сантепи ‘‘джа̄нато’’ти н̃а̄н̣алаккхан̣ам̣ упа̄да̄йа пуггалам̣ ниддисати. джа̄наналаккхан̣ан̃хи н̃а̄н̣ам̣. ‘‘пассато’’ти н̃а̄н̣аппабха̄вам̣ упа̄да̄йа. пассанаппабха̄ван̃хи н̃а̄н̣ам̣, н̃а̄н̣асаман̇гӣпуггало чаккхума̄ вийа чаккхуна̄ рӯпа̄ни, н̃а̄н̣ена виват̣е дхамме пассати. а̄сава̄нам̣ кхайанти еттха а̄сава̄нам̣ паха̄нам̣ асамуппа̄до кхӣн̣а̄ка̄ро наттхибха̄воти айампи а̄саваккхайоти вуччати, бхан̇гопи маггапхаланибба̄на̄нипи. ‘‘а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимутти’’нтиа̄дӣсу (ма. ни. 1.438; вибха. 831) хи кхӣн̣а̄ка̄ро а̄саваккхайоти вуччати. ‘‘йо а̄сава̄нам̣ кхайо вайо бхедо парибхедо аниччата̄ антарадха̄на’’нти (вибха. 354) еттха бхан̇го.
‘‘секкхасса сиккхама̄насса, уджумагга̄нуса̄рино;
кхайасмим̣ пат̣хамам̣ н̃а̄н̣ам̣, тато ан̃н̃а̄ анантара̄’’ти. (итиву. 62); –
еттха магго. со хи а̄саве кхепенто вӯпасаменто уппаджджати, тасма̄ а̄сава̄нам̣ кхайоти вутто. ‘‘а̄сава̄нам̣ кхайа̄ саман̣о хотӣ’’ти еттха пхалам̣. тан̃хи а̄сава̄нам̣ кхӣн̣анте уппаджджати, тасма̄ а̄сава̄нам̣ кхайоти вуттам̣.
‘‘а̄сава̄ тасса вад̣д̣ханти, а̄ра̄ со а̄саваккхайа̄’’ти; (дха. па. 253) –
еттха нибба̄нам̣. тан̃хи а̄гамма а̄сава̄ кхӣйанти, тасма̄ а̄сава̄нам̣ кхайоти вуттам̣. идха пана маггапхала̄ни адхиппета̄ни. но аджа̄нато но апассатоти йо пана на джа̄на̄ти на пассати, тасса но вада̄мӣти аттхо. етена йе аджа̄нато апассатопи сам̣са̄ра̄дӣхийева суддхим̣ ваданти, те пат̣иккхитта̄ хонти. пуримена пададвайена упа̄йо вутто, имина̄ анупа̄йам̣ пат̣иседхети.
ида̄ни йам̣ джа̄нато а̄сава̄нам̣ кхайо хоти, там̣ дассетука̄мо кин̃ча, бхиккхаве, джа̄натоти пуччхам̣ а̄рабхи. таттха джа̄нана̄ бахувидха̄. даббаджа̄тико ева хи кочи бхиккху чхаттам̣ ка̄тум̣ джа̄на̄ти, кочи чӣвара̄дӣнам̣ ан̃н̃атарам̣, тасса ӣдиса̄ни камма̄ни ваттасӣсе т̣хатва̄ каронтасса са̄ джа̄нана̄ саггамаггапхала̄нам̣ падат̣т̣ха̄нам̣ на хотӣти на ваттаббам̣. йо пана са̄сане паббаджитва̄ веджджакамма̄дӣни ка̄тум̣ джа̄на̄ти, тассевам̣ джа̄нато а̄сава̄ вад̣д̣хантийева. тасма̄ йам̣ джа̄нато пассато ча а̄сава̄нам̣ кхайо хоти, тадева дассенто ити рӯпантиа̄дима̄ха. евам̣ кхо, бхиккхаве, джа̄натоти евам̣ пан̃чаннам̣ кхандха̄нам̣ удайаббайам̣ джа̄нантасса. а̄сава̄нам̣ кхайо хотӣти а̄сава̄нам̣ кхайанте джа̄татта̄ ‘‘а̄сава̄нам̣ кхайо’’ти ладдхана̄мам̣ арахаттам̣ хоти.
евам̣ арахаттаникӯт̣ена десанам̣ нит̣т̣хапетва̄ ида̄ни кхӣн̣а̄савасса а̄гаманӣйам̣ пуббабха̄гапат̣ипадам̣ дассетум̣ йамписса там̣, бхиккхаветиа̄дима̄ха. таттха кхайасмим̣ кхайен̃а̄н̣анти а̄саваккхайасан̇кха̄те арахаттапхале пат̣иладдхе сати паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ам̣. тан̃хи арахаттапхаласан̇кха̄те кхайасмим̣ пат̣хамава̄рам̣ уппанне паччха̄ уппаннатта̄ кхайен̃а̄н̣анти вуччати. саупанисанти сака̄ран̣ам̣ саппаччайам̣. вимуттӣти арахаттапхалавимутти. са̄ хисса упаниссайапаччайена паччайо хоти. евам̣ ито паресупи лаббхама̄навасена паччайабха̄во ведитаббо.
вира̄готи магго. со хи килесе вира̄дженто кхепенто уппанно, тасма̄ вира̄готи вуччати. ниббида̄ти ниббида̄н̃а̄н̣ам̣. етена балававипассанам̣ дассети. балававипассана̄ти бхайатӯпат̣т̣ха̄не н̃а̄н̣ам̣ а̄дӣнава̄нупассане н̃а̄н̣ам̣ мун̃читукамйата̄н̃а̄н̣ам̣ сан̇кха̄рупеккха̄н̃а̄н̣анти чатуннам̣ н̃а̄н̣а̄нам̣ адхивачанам̣. йатха̄бхӯтан̃а̄н̣адассананти йатха̄сабха̄ваджа̄нанасан̇кха̄там̣ дассанам̣. етена тарун̣авипассанам̣ дассети. тарун̣авипассана̄ хи балававипассана̄йа паччайо хоти. тарун̣авипассана̄ти сан̇кха̄рапариччхеде н̃а̄н̣ам̣ кан̇кха̄витаран̣е н̃а̄н̣ам̣ саммасане н̃а̄н̣ам̣ магга̄магге н̃а̄н̣анти чатуннам̣ н̃а̄н̣а̄нам̣ адхивачанам̣. сама̄дхӣти па̄дакаджджха̄насама̄дхи. со хи тарун̣авипассана̄йа паччайо хоти. сукханти аппана̄йа пуббабха̄гасукхам̣. тан̃хи па̄дакаджджха̄насса паччайо хоти. пассаддхӣти даратхапат̣иппассаддхи. са̄ хи аппана̄пуббабха̄гасса сукхасса паччайо хоти. пӣтӣти балавапӣти. са̄ хи даратхапат̣иппассаддхийа̄ паччайо хоти. па̄моджджанти дуббалапӣти. са̄ хи балавапӣтийа̄ паччайо хоти. саддха̄ти апара̄парам̣ уппаджджанасаддха̄. са̄ хи дуббалапӣтийа̄ паччайо хоти. дуккханти ват̣т̣адуккхам̣. тан̃хи апара̄парасаддха̄йа паччайо хоти. джа̄тӣти савика̄ра̄ кхандхаджа̄ти. са̄ хи ват̣т̣адуккхасса паччайо хоти. бхавоти каммабхаво. (со хи савика̄ра̄йа джа̄тийа̄ паччайо хоти.) етенупа̄йена сесапада̄нипи ведитабба̄ни.
тхуллапхуситакети маха̄пхуситаке. паббатакандарападараса̄кха̄ти еттха кандарам̣ на̄ма ‘ка’нтиладдхана̄мена удакена да̄рито удакабхинно паббатападесо, йо ‘‘нитамбо’’типи ‘‘надӣкун̃чхо’’типи вуччати. падарам̣ на̄ма ат̣т̣хама̄се деве авассанте пхалито бхӯмиппадесо. са̄кха̄ти кусумбхага̄минийо кхуддакама̄тика̄йо. кусоббха̄ти кхуддакаа̄ва̄т̣а̄. маха̄соббха̄ти маха̄а̄ва̄т̣а̄. куннадийоти кхуддаканадийо. маха̄надийоти ган̇га̄йамуна̄дика̄ маха̄сарита̄. евамева кхо, бхиккхаве, авиджджӯпаниса̄ сан̇кха̄ра̄тиа̄дӣсу авиджджа̄ паббатоти дат̣т̣хабба̄. абхисан̇кха̄ра̄ мегхоти, вин̃н̃а̄н̣а̄диват̣т̣ам̣ кандара̄дайоти, вимутти са̄гароти.
йатха̄ паббатаматтхаке дево васситва̄ паббатакандара̄дӣни пӯренто анупуббена маха̄самуддам̣ са̄гарам̣ пӯрети, евам̣ авиджджа̄паббатаматтхаке та̄ва абхисан̇кха̄рамегхасса вассанам̣ ведитаббам̣. ассутава̄ хи ба̄лапутхуджджано авиджджа̄йа ан̃н̃а̄н̣ӣ хутва̄ тан̣ха̄йа абхила̄сам̣ катва̄ кусала̄кусалакаммам̣ а̄йӯхати, там̣ кусала̄кусалакаммам̣ пат̣исандхивин̃н̃а̄н̣асса паччайо хоти, пат̣исандхивин̃н̃а̄н̣а̄дӣни на̄марӯпа̄дӣнам̣. ити паббатаматтхаке вут̣т̣хадевасса кандара̄дайо пӯретва̄ маха̄самуддам̣ а̄хачча т̣хитака̄ло вийа авиджджа̄паббатаматтхаке вут̣т̣хасса абхисан̇кха̄рамегхасса парампарапаччайата̄йа анупуббена вин̃н̃а̄н̣а̄диват̣т̣ам̣ пӯретва̄ т̣хитака̄ло. буддхавачанам̣ пана па̄л̣ийам̣ агахитампи ‘‘идха татха̄гато локе уппаджджати, ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджатӣ’’ти има̄йа па̄л̣ийа̄ васена гахитамева̄ти ведитаббам̣. йа̄ хи тасса кулагехе ниббатти, са̄ каммабхавапаччайа̄ савика̄ра̄ джа̄ти на̄ма. со буддха̄нам̣ ва̄ буддхаса̄вака̄нам̣ ва̄ саммукхӣбха̄вам̣ а̄гамма ват̣т̣адосадӣпакам̣ лаккхан̣а̄хат̣ам̣ дхаммакатхам̣ сутва̄ ват̣т̣авасена пӣл̣ито хоти, евамасса савика̄ра̄ кхандхаджа̄ти ват̣т̣адуккхасса паччайо хоти. со ват̣т̣адуккхена пӣл̣ито апара̄парам̣ саддхам̣ джанетва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати, евамасса ват̣т̣адуккхам̣ апара̄парасаддха̄йа паччайо хоти. со паббаджджа̄маттенева асантут̣т̣хо ӯнапан̃чавассака̄ле ниссайам̣ гахетва̄ ваттапат̣ипаттим̣ пӯренто двема̄тика̄ пагун̣ам̣ катва̄ камма̄каммам̣ уггахетва̄ йа̄ва арахатта̄ ниджджат̣ам̣ катва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ аран̃н̃е васанто патхавӣкасин̣а̄дӣсу каммам̣ а̄рабхати, тасса каммат̣т̣ха̄нам̣ нисса̄йа дуббалапӣти уппаджджати. тадасса саддхӯпанисам̣ па̄моджджам̣, там̣ балавапӣтийа̄ паччайо хоти. балавапӣти даратхапат̣иппассаддхийа̄, са̄ аппана̄пуббабха̄гасукхасса, там̣ сукхам̣ па̄дакаджджха̄насама̄дхисса. со сама̄дхина̄ читтакаллатам̣ джанетва̄ тарун̣авипассана̄йа каммам̣ кароти. иччасса па̄дакаджджха̄насама̄дхи тарун̣авипассана̄йа паччайо хоти, тарун̣авипассана̄ балававипассана̄йа, балававипассана̄ маггасса, магго пхалавимуттийа̄, пхалавимутти паччавеккхан̣ан̃а̄н̣асса̄ти. евам̣ девасса анупуббена са̄гарам̣ пӯретва̄ т̣хитака̄ло вийа кхӣн̣а̄савасса вимуттиса̄гарам̣ пӯретва̄ т̣хитака̄ло ведитабботи. татийам̣.