9. кон̣д̣ан̃н̃асуттаван̣н̣ана̄

217. наваме ан̃н̃а̄сикон̣д̣ан̃н̃оти пат̣хамам̣ дхаммасса ан̃н̃а̄татта̄ евам̣ гахитана̄мо тхеро. сучирассева̄ти кӣвачирасса? два̄дасаннам̣ сам̣ваччхара̄нам̣. еттакам̣ ка̄лам̣ каттха виха̄сӣти. чхаддантабхаване манда̄кинипоккхаран̣ийа̄ тӣре паччекабуддха̄нам̣ васанат̣т̣ха̄не. касма̄? виха̄рагарута̄йа. со хи пан̃н̃ава̄ маха̄са̄вако. йатхева бхагавато, евамасса дасасахассачаккава̄л̣е деваманусса̄нам̣ аббхантаре гун̣а̄ паттхат̣а̄ва. деваманусса̄ татха̄гатасса сантикам̣ гантва̄ гандхама̄ла̄дӣхи пӯджам̣ катва̄ ‘‘аггадхаммам̣ пат̣ивиддхаса̄вако’’ти анантарам̣ тхерам̣ упасан̇камитва̄ пӯдженти. сантикам̣ а̄гата̄нан̃ча на̄ма татха̄рӯпа̄ дхаммакатха̄ ва̄ пат̣исантха̄ро ва̄ ка̄таббо хоти. тхеро ча виха̄рагаруко, тенасса со папан̃чо вийа упат̣т̣ха̄ти. ити виха̄рагарута̄йа таттха гантва̄ виха̄си.

апарампи ка̄ран̣ам̣ – бхиккха̄ча̄равела̄йам̣ та̄ва саббаса̄вака̄ вассаггена гаччханти. дхаммадесана̄ка̄ле пана маджджхат̣т̣ха̄не алан̇катабуддха̄санамхи саттхари нисинне даккхин̣ахаттхапассе дхаммасена̄пати, ва̄махаттхапассе маха̄моггалла̄наттхеро нисӣдати, тесам̣ пит̣т̣хибха̄ге ан̃н̃а̄сикон̣д̣ан̃н̃аттхерасса а̄санам̣ пан̃н̃а̄пенти. сеса̄ бхиккхӯ там̣ парива̄ретва̄ нисӣданти. две аггаса̄вака̄ аггадхаммапат̣ивиддхатта̄ ча махаллакатта̄ ча тхере сага̄рава̄ тхерам̣ маха̄брахмам̣ вийа аггиккхандхам̣ вийа а̄сӣвисам̣ вийа ча ман̃н̃ама̄на̄ дхура̄сане нисӣданта̄ оттаппанти хара̄йанти. тхеро чинтеси – ‘‘имехи дхура̄санаттха̄йа каппасатасахасса̄дхикам̣ асан̇кхйеййам̣ па̄рамийо пӯрита̄, те ида̄ни дхура̄сане нисӣданта̄ мама оттаппанти хара̄йанти, пха̄сувиха̄рам̣ несам̣ карисса̄мӣ’’ти. со патирӯпе ка̄ле татха̄гатам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘иччха̄махам̣, бханте, джанападе васиту’’нти а̄ха, саттха̄ ануджа̄ни.

тхеро сена̄санам̣ сам̣са̄метва̄ паттачӣварама̄да̄йа чхаддантабхаване манда̄кинитӣрам̣ гато. пуббе паччекабуддха̄нам̣ па̄ричарийа̄йа катапаричайа̄ ат̣т̣хасахасса̄ хаттхина̄га̄ тхерам̣ дисва̄ва ‘‘амха̄кам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ а̄гата’’нти накхехи чан̇каманам̣ ниттин̣ам̣ катва̄ а̄варан̣аса̄кха̄ харитва̄ тхерасса васанат̣т̣ха̄нам̣ пат̣иджаггитва̄ ваттам̣ катва̄ саббе саннипатитва̄ мантайим̣су – ‘‘саче хи майам̣ ‘айам̣ тхерасса каттаббам̣ кариссати, айам̣ кариссатӣ’ти пат̣ипаджджисса̄ма, тхеро бахун̃а̄тикага̄мам̣ гато вийа йатха̄дхотенева паттена гамиссати, ва̄рена нам̣ пат̣иджаггисса̄ма, екасса пана ва̄ре патте сесехипи наппамаджджитабба’’нти ва̄рам̣ т̣хапайим̣су. ва̄рикана̄го па̄това тхерасса мукходакан̃ча дантакат̣т̣хан̃ча т̣хапети, ваттам̣ кароти.

манда̄кинипоккхаран̣ӣ на̄ма чеса̄ пан̣н̣а̄сайоджана̄ хоти. тасса̄ пан̃чавӣсатийоджанаматте т̣ха̄не сева̄ло ва̄ пан̣акам̣ ва̄ наттхи, пхаликаван̣н̣ам̣ удакамева хоти. тато парам̣ пана кат̣иппама̄н̣е удаке ад̣д̣хайоджанавиттхатам̣ сесападумаванам̣ пан̣н̣а̄сайоджанам̣ сарам̣ париккхипитва̄ т̣хитам̣. таданантарам̣ та̄ва махантамева раттападумаванам̣, таданантарам̣ раттакумудаванам̣, таданантарам̣ сетакумудаванам̣, таданантарам̣ нӣлуппалаванам̣, таданантарам̣ раттуппалаванам̣, таданантарам̣ сугандхараттаса̄ливанам̣, таданантарам̣ ел̣а̄лукала̄букумбхан̣д̣а̄дӣни мадхурараса̄ни валлипхала̄ни, таданантарам̣ ад̣д̣хайоджанавиттха̄рамева уччхуванам̣, таттха пӯгаруккхаккхандхаппама̄н̣а̄ уччхӯ, таданантарам̣ кадаливанам̣, йато дуве пакка̄ни кха̄данта̄ киламанти, таданантарам̣ ча̄т̣иппама̄н̣апхалам̣ панасаванам̣, таданантарам̣ джамбуванам̣, таданантарам̣ амбаванам̣, таданантарам̣ капиттхавананти. сан̇кхепато тасмим̣ дахе кха̄дитаббайуттакам̣ пхалам̣ на̄ма наттхӣти на ваттаббам̣. кусума̄нам̣ пуппханасамайе ва̄то рен̣уват̣т̣им̣ ут̣т̣ха̄петва̄ падуминипаттесу т̣хапети, таттха удакапхусита̄ни патанти. тато а̄диччапа̄кена паччитва̄ паккапайогханика̄ вийа тит̣т̣хати, етам̣ поккхарамадху на̄ма, там̣ тхерасса а̄харитва̄ денти. мул̣а̄лам̣ нан̇галасӣсаматтам̣ хоти, тампи а̄харитва̄ денти. бхисам̣ маха̄бхерипоккхараппама̄н̣ам̣ хоти, тасса екасмим̣ паббе па̄дагхат̣акаппама̄н̣ам̣ кхӣрам̣ хоти, там̣ а̄харитва̄ денти. поккхарат̣т̣хӣни мадхусаккхара̄йа йоджетва̄ денти. уччхум̣ па̄са̄н̣апит̣т̣хе т̣хапетва̄ па̄дена аккаманти. тато расо паггхаритва̄ сон̣д̣иа̄ва̄т̣е пӯретва̄, а̄диччапа̄кена паччитва̄ кхӣрапа̄са̄н̣апин̣д̣о вийа тит̣т̣хати, там̣ а̄харитва̄ денти. панасакадалиамбапакка̄дӣсу катха̄ва наттхи.

кела̄сапаббате на̄гадатто на̄ма девапутто васати. тхеро ка̄лена ка̄лам̣ тасса вима̄надва̄рам̣ гаччхати. со навасаппипоккхарамадхучун̣н̣айуттасса нирудакапа̄йа̄сасса паттам̣ пӯретва̄ дети. со кира кассапабуддхака̄ле вӣсативассасахасса̄ни сугандхасаппина̄ кхӣрасала̄кам̣ ада̄си. тенассетам̣ бходжанам̣ уппаджджати. евам̣ тхеро два̄даса васса̄ни васитва̄ аттано а̄йусан̇кха̄рам̣ олокенто париккхӣн̣абха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘каттха паринибба̄йисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ – ‘‘хаттхина̄гехи мам̣ два̄даса васса̄ни упат̣т̣хахантехи дуккарам̣ катам̣, саттха̄рам̣ ануджа̄на̄петва̄ етесам̣йева сантике паринибба̄йисса̄мӣ’’ти а̄ка̄сена бхагавато сантикам̣ агама̄си. тена вуттам̣ ‘‘сучирассева йена бхагава̄ тенупасан̇камӣ’’ти.

на̄ман̃ча̄ти касма̄ на̄мам̣ са̄вети? тхеран̃хи кечи сан̃джа̄нанти, кечи на сан̃джа̄нанти. таттха тхеро чинтеси – ‘‘йе мам̣ аджа̄нанта̄ ‘ко еса пан̣д̣арасӣсо обхагго гопа̄насиван̇ко махаллако саттха̄ра̄ саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ каротӣ’ти читтам̣ падӯсессанти, те апа̄йапӯрака̄ бхависсанти. йе пана мам̣ джа̄нанта̄ – ‘дасасахассачаккава̄л̣е саттха̄ вийа пан̃н̃а̄то па̄кат̣о маха̄са̄вако’ти читтам̣ паса̄дессанти, те саггӯпага̄ бхависсантӣ’’ти, сатта̄нам̣ апа̄йамаггам̣ пидахитва̄ саггамаггам̣ виваранто на̄мам̣ са̄вети.

буддха̄нубуддхоти пат̣хамам̣ саттха̄ чатта̄ри сачча̄ни буджджхи, паччха̄ тхеро, тасма̄ буддха̄нубуддхоти, вуччати. тиббаниккамоти ба̄л̣хавӣрийо. вивека̄нанти тин̣н̣ам̣ вивека̄нам̣. тевиджджо, четопарийа̄йаковидоти чхасу абхин̃н̃а̄су чатассо вадати. итара̄ две кин̃ча̄пи на вутта̄, тхеро пана чхал̣абхин̃н̃ова. имисса̄ ча га̄тха̄йа парийоса̄не париса̄ саннисӣди. париса̄йа саннисиннабха̄вам̣ н̃атва̄ тхеро саттха̄ра̄ саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ ‘‘париккхӣн̣а̄ ме, бханте, а̄йусан̇кха̄ра̄, паринибба̄йисса̄мӣ’’ти, паринибба̄нака̄лам̣ ануджа̄на̄песи. каттха паринибба̄йиссаси кон̣д̣ан̃н̃а̄ти? упат̣т̣ха̄кехи ме, бханте, хаттхина̄гехи дуккарам̣ катам̣, тесам̣ сантикети. саттха̄ ануджа̄ни.

тхеро дасабалам̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ – ‘‘пуббам̣ там̣ ме, бханте, пат̣хамадассанам̣, идам̣ паччхимадассана’’нти паридеванте маха̄джане саттха̄рам̣ вандитва̄ никкхамитва̄, два̄ракот̣т̣хаке т̣хито – ‘‘ма̄ сочиттха, ма̄ паридевиттха, буддха̄ ва̄ хонту буддхаса̄вака̄ ва̄, уппанна̄ сан̇кха̄ра̄ абхиджджанака̄ на̄ма наттхӣ’’ти маха̄джанам̣ овадитва̄ пассантассева маха̄джанасса веха̄сам̣ аббхуггамма манда̄кинитӣре отаритва̄ поккхаран̣ийам̣ нхатва̄ ниваттханива̄сано катуттара̄сан̇го сена̄санам̣ сам̣са̄метва̄ пхаласама̄паттийа̄ тайо йа̄ме вӣтина̄метва̄ балавапаччӯсасамайе паринибба̄йи. тхерасса сахапаринибба̄на̄ химавати саббаруккха̄ пуппхехи ча пхалехи ча онатавината̄ ахесум̣. ва̄рикана̄го тхерасса париниббутабха̄вам̣ аджа̄нанто па̄това мукходакадантакат̣т̣ха̄ни упат̣т̣хапетва̄ ваттам̣ катва̄ кха̄данӣйапхала̄ни а̄харитва̄ чан̇каманакот̣ийам̣ ат̣т̣ха̄си. со йа̄ва сӯрийуггамана̄ тхерасса никкхаманам̣ апассанто ‘‘ким̣ ну кхо етам̣? пуббе аййо па̄това чан̇камати, мукхам̣ дховати. аджджа пана пан̣н̣аса̄латопи на никкхаматӣ’’ти кут̣идва̄рам̣ кампетва̄ олокенто тхерам̣ нисиннакамева дисва̄ хаттхам̣ паса̄ретва̄ пара̄маситва̄ асса̄сапасса̄се парийесанто тесам̣ аппаваттибха̄вам̣ н̃атва̄ – ‘‘париниббуто тхеро’’ти сон̣д̣ам̣ мукхе паккхипитва̄ маха̄равам̣ вирави. сакалахимаванто еканинна̄до ахоси. ат̣т̣хана̄гасахасса̄ни саннипатитва̄ тхерам̣ джет̣т̣хакана̄гасса кумбхе нисӣда̄петва̄ супуппхитаруккхаса̄кха̄ гахетва̄ парива̄ретва̄ сакалахимавантам̣ анувичаритва̄ сакат̣т̣ха̄намева а̄гата̄.

сакко виссакаммам̣ а̄мантеси – ‘‘та̄та, амха̄кам̣ джет̣т̣хабха̄та̄ париниббуто, сакка̄рам̣ карисса̄ма, навайоджаникам̣ саббаратанамайам̣ кӯт̣а̄га̄рам̣ ма̄пехӣ’’ти. со татха̄ катва̄ тхерам̣ таттха нипаджджа̄петва̄ хаттхина̄га̄нам̣ ада̄си. те кӯт̣а̄га̄рам̣ уккхипитва̄ тийоджанасахассам̣ химавантам̣ пунаппунам̣ а̄виджджхим̣су. тесам̣ хаттхато а̄ка̄сат̣т̣хака̄ дева̄ гахетва̄ са̄дхукӣл̣итам̣ кӣл̣им̣су. тато вассавала̄хака̄ сӣтавала̄хака̄ ун̣хавала̄хака̄ ча̄тумаха̄ра̄джика̄ та̄ватим̣са̄ти етенупа̄йена йа̄ва брахмалока̄ кӯт̣а̄га̄рам̣ агама̄си, пуна брахма̄но дева̄нанти анупуббена хаттхина̄га̄нам̣йева кӯт̣а̄га̄рам̣ адам̣су. екека̄ девата̄ чатуран̇гуламаттам̣ чанданагхат̣икам̣ а̄хари, читако навайоджанико ахоси. кӯт̣а̄га̄рам̣ читакам̣ а̄ропайим̣су. пан̃ча бхиккхусата̄ни а̄ка̄сена̄гантва̄ саббараттим̣ саджджха̄йамакам̣су. ануруддхаттхеро дхаммам̣ катхеси, бахӯнам̣ девата̄нам̣ дхамма̄бхисамайо ахоси. пунадивасе арун̣уггаманавела̄йамева читакам̣ нибба̄петва̄ суманамакул̣аван̣н̣а̄нам̣ дха̄тӯнам̣ париса̄ванам̣ пӯретва̄ бхагавати никкхамитва̄ вел̣уванавиха̄ракот̣т̣хакам̣ сампатте а̄харитва̄ саттху хаттхе т̣хапайим̣су. саттха̄ дха̄тупариса̄ванам̣ гахетва̄ патхавийа̄ хаттхам̣ паса̄реси, маха̄патхавим̣ бхиндитва̄ раджатабуббул̣асадисам̣ четийам̣ никкхами. саттха̄ сахаттхена четийе дха̄туйо нидхеси. аджджа̄пи кира там̣ четийам̣ дхаратийева̄ти. навамам̣.