8. ван̇гӣсасам̣йуттам̣

1. никкхантасуттаван̣н̣ана̄

209. ван̇гӣсасам̣йуттасса пат̣хаме агга̄л̣аве четийети а̄л̣авийам̣ аггачетийе. ануппанне буддхе агга̄л̣аваготамака̄дӣни йаккхана̄га̄дӣнам̣ бхавана̄ни, четийа̄ни ахесум̣. уппанне буддхе та̄ни апанетва̄ манусса̄ виха̄ре карим̣су. тесам̣ та̄нева на̄ма̄ни джа̄та̄ни. нигродхакаппена̄ти нигродхаруккхамӯлава̄сина̄ каппаттхерена. охиййакоти охӣнако. виха̄рапа̄лоти со кира тада̄ авассико хоти паттачӣвараггахан̣е аковидо. атха нам̣ тхера̄ бхиккхӯ – ‘‘а̄вусо, има̄ни чхаттупа̄ханакаттарайат̣т̣хиа̄дӣни олокенто нисӣда̄’’ти виха̄рараккхакам̣ катва̄ пин̣д̣а̄йа пависим̣су. тена вуттам̣ ‘‘виха̄рапа̄ло’’ти. самалан̇каритва̄ти аттано вибхава̄нурӯпена алан̇ка̄рена алан̇каритва̄. читтам̣ ануддхам̣сетӣти кусалачиттам̣ виддхам̣сети вина̄сети. там̣ кутеттха лаббха̄ти етасмим̣ ра̄ге уппанне там̣ ка̄ран̣ам̣ куто лаббха̄. йам̣ ме пароти йена ме ка̄ран̣ена ан̃н̃о пуггало ва̄ дхаммо ва̄ анабхиратим̣ винодетва̄ ида̄нева абхиратим̣ уппа̄деййа а̄чарийупаджджха̄йа̄пи мам̣ виха̄ре оха̄йа гата̄.

ага̄расма̄ти ага̄рато никкхантам̣. анага̄рийанти паббаджджам̣ упагатанти аттхо. кан̣хатоти кан̣хапаккхато ма̄рапаккхато а̄дха̄ванти. уггапутта̄ти уггата̄нам̣ путта̄ махесаккха̄ ра̄джан̃н̃абхӯта̄. дал̣хадхамминоти дал̣хадхануно, уттамаппама̄н̣ам̣ а̄чарийадханум̣ дха̄райама̄на̄. сахассам̣ апала̄йинанти йе те саманта̄ сарехи парикиреййум̣, тесам̣ апала̄йӣнам̣ сан̇кхам̣ дассенто ‘‘сахасса’’нти а̄ха. етато бхиййоти етасма̄ сахасса̄ атирекатара̄. нева мам̣ бйа̄дхайиссантӣти мам̣ ча̄летум̣ на саккхиссанти. дхамме самхи патит̣т̣хитанти анабхиратим̣ винодетва̄ абхиратим̣ уппа̄данасаматтхе саке са̄санадхамме патит̣т̣хитам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – исса̄сасахассе та̄ва саманта̄ сарехи парикиранте сиккхито пурисо дан̣д̣акам̣ гахетва̄ саббе саре сарӣре апатама̄не антара̄ва пахаритва̄ па̄дамӯле па̄тети. таттха екопи исса̄со две саре екато на кхипати, има̄ пана иттхийо рӯпа̄рамман̣а̄дивасена пан̃ча пан̃ча саре екато кхипанти. евам̣ кхипантийо ета̄ сачепи атирекасахасса̄ хонти, нева мам̣ ча̄летум̣ саккхиссантӣти.

саккхӣ хи ме сутам̣ етанти майа̄ хи саммукха̄ етам̣ сутам̣. нибба̄нагаманам̣ магганти випассанам̣ сандха̄йа̄ха. со хи нибба̄насса пуббабха̄гамагго, лин̇гавипалла̄сена пана ‘‘магга’’нти а̄ха. таттха мети тасмим̣ ме аттано тарун̣авипассана̄сан̇кха̄те нибба̄нагаманамагге мано нирато. па̄пима̄ти килесам̣ а̄лапати. маччӯтипи тамева а̄лапати. на ме маггампи даккхасӣти йатха̄ ме бхавайониа̄дӣсу гатамаггампи на пассаси, татха̄ карисса̄мӣти. пат̣хамам̣.

2. аратӣсуттаван̣н̣ана̄

210. дутийе никкхаматӣти виха̄ра̄ никкхамати. апараджджу ва̄ ка̄лети дутийадивасе ва̄ бхиккха̄ча̄рака̄ле. виха̄рагаруко киреса тхеро. аратин̃ча ратин̃ча̄ти са̄сане аратим̣ ка̄магун̣есу ча ратим̣. саббасо гехаситан̃ча витакканти пан̃чака̄магун̣агеханисситам̣ па̄павитаккан̃ча сабба̄ка̄рена паха̄йа. ванатханти килесамаха̄ванам̣. кухин̃чӣти кисмин̃чи а̄рамман̣е. ниббанатхоти никкилесавано. аратоти тан̣ха̄ратирахито.

патхавин̃ча веха̄санти патхавит̣т̣хитан̃ча иттхипурисаваттха̄лан̇ка̄ра̄диван̣н̣ам̣, веха̄сат̣т̣хакан̃ча чандасӯрийобха̄са̄ди. рӯпагатанти рӯпамева. джагатогадханти джагатийа̄ огадхам̣, антопатхавийам̣ на̄габхаванагатанти аттхо. париджӣйатӣти париджӣрати. саббаманиччанти саббам̣ там̣ аниччам̣. айам̣ тхерасса маха̄випассана̄ти ваданти. евам̣ самачча̄ти евам̣ сама̄гантва̄. чаранти мутатта̄ти вин̃н̃а̄таттабха̄ва̄ вихаранти.

упадхӣсӯти кхандхакилеса̄бхисан̇кха̄ресу. гадхита̄ти гиддха̄. дит̣т̣хасутети чаккхуна̄ дит̣т̣хе рӯпе, сотена суте садде. пат̣игхе ча муте ча̄ти еттха пат̣игхападена гандхараса̄ гахита̄, мутападена пхот̣т̣хабба̄рамман̣ам̣. йо еттха на лимпатӣти йо етесу пан̃чака̄магун̣есу тан̣ха̄дит̣т̣хилепехи на лимпати.

атха сат̣т̣хиниссита̄ савитакка̄, путхӯ джаната̄йа адхамма̄ нивит̣т̣ха̄ти атха чха а̄рамман̣аниссита̄ путхӯ адхаммавитакка̄ джаната̄йа нивит̣т̣ха̄ти аттхо. на ча ваггагатасса кухин̃чӣти тесам̣ васена на каттхачи килесаваггагато бхавеййа. но пана дут̣т̣хуллабха̄н̣ӣти дут̣т̣хуллавачанабха̄н̣ӣпи на сийа̄. са бхиккхӯти со евам̣видхо бхиккху на̄ма хоти.

дабботи даббаджа̄тико пан̣д̣ито. чирараттасама̄хитоти дӣгхараттам̣ сама̄хитачитто. нипакоти непаккена саманна̄гато парин̣атапан̃н̃о. апиха̄лӯти ниттан̣хо. сантам̣ паданти нибба̄нам̣. аджджхагама̄ мунӣти адхигато муни. пат̣ичча париниббуто кан̇кхати ка̄ланти нибба̄нам̣ пат̣ичча килесапаринибба̄нена париниббуто паринибба̄нака̄лам̣ а̄гамети. дутийам̣.

3. песаласуттаван̣н̣ана̄

211. татийе атиман̃н̃атӣти ‘‘ким̣ име махаллака̄? на етесам̣ па̄л̣и, на ат̣т̣хакатха̄, на падабйан̃джанамадхурата̄, амха̄кам̣ пана па̄л̣ипи ат̣т̣хакатха̄пи найасатена найасахассена упат̣т̣ха̄тӣ’’ти атиккамитва̄ ман̃н̃ати. готама̄ти готамабуддхаса̄вакатта̄ атта̄нам̣ а̄лапати. ма̄напатханти ма̄на̄рамман̣ан̃чева ма̄насахабхуно ча дхамме. виппат̣иса̄рӣхува̄ти виппат̣иса̄рӣ ахува̄, ахосӣти аттхо. маггаджиноти маггена джитакилесо. киттин̃ча сукхан̃ча̄ти ван̣н̣абхан̣анан̃ча ка̄йикачетасикасукхан̃ча. акхилодха падха̄нава̄ти акхило идха падха̄нава̄ вӣрийасампанно. висуддхоти висуддхо бхавеййа. асесанти ниссесам̣ нававидхам̣. виджджа̄йантакароти виджджа̄йа килеса̄нам̣ антакаро. самита̄вӣти ра̄га̄дӣнам̣ самитата̄йа самита̄вӣ. татийам̣.

4. а̄нандасуттаван̣н̣ана̄

212. чатуттхе ра̄готи а̄йасма̄ а̄нандо маха̄пун̃н̃о самбха̄вито, там̣ ра̄джара̄джамаха̄матта̄дайо нимантетва̄ антонивесане нисӣда̄пенти. сабба̄лан̇ка̄рапат̣иман̣д̣ита̄пи иттхийо тхерам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ та̄лаван̣т̣ена бӣдженти, упанисӣдитва̄ пан̃хам̣ пуччханти дхаммам̣ сун̣анти. таттха а̄йасмато ван̇гӣсасса навапаббаджитасса а̄рамман̣ам̣ париггахетум̣ асакконтасса иттхирӯпа̄рамман̣е ра̄го читтам̣ ануддхам̣сети. со саддха̄паббаджитатта̄ уджуджа̄тико кулапутто ‘‘айам̣ ме ра̄го вад̣д̣хитва̄ дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикам̣ аттхам̣ на̄сеййа̄’’ти чинтетва̄ анантарам̣ нисиннова тхерасса атта̄нам̣ а̄викаронто ка̄мара̄гена̄тиа̄дима̄ха.

таттха нибба̄пананти ра̄ганибба̄нака̄ран̣ам̣. випарийеса̄ти випалла̄сена. субхам̣ ра̄гӯпасан̃хитанти ра̄гат̣т̣ха̄нийам̣ ит̣т̣ха̄рамман̣ам̣. парато пасса̄ти аниччато пасса. ма̄ ча аттатоти аттато ма̄ пасса. ка̄йагата̄ тйаттхӯти ка̄йагата̄ те аттху. анимиттан̃ча бха̄вехӣти ничча̄дӣнам̣ нимитта̄нам̣ уггха̄т̣итатта̄ випассана̄ анимитта̄ на̄ма, там̣ бха̄вехӣти вадати. ма̄на̄бхисамайа̄ти ма̄насса дассана̄бхисамайа̄ чева паха̄на̄бхисамайа̄ ча. упасантоти ра̄га̄дисантата̄йа упасанто. чатуттхам̣.

5. субха̄ситасуттаван̣н̣ана̄

213. пан̃чаме ан̇гехӣти ка̄ран̣ехи, авайавехи ва̄. муса̄ва̄да̄вераман̣иа̄дӣни хи чатта̄ри субха̄ситава̄ча̄йа ка̄ран̣а̄ни, саччавачана̄дайо чатта̄ро авайава̄. ка̄ран̣аттхе ча ан̇гасадде ‘‘чатӯхӣ’’ти ниссаккавачанам̣ хоти, авайаваттхе каран̣авачанам̣. саманна̄гата̄ти самануа̄гата̄ паватта̄ йутта̄ ча. ва̄ча̄ти самуллапанава̄ча̄, йа̄ ‘‘ва̄ча̄ гира̄ бйаппатхо’’ти (дха. са. 636) ча, ‘‘нела̄ кан̣н̣асукха̄’’ти (дӣ. ни. 1.9) ча а̄гата̄. ‘‘йа̄ пана ва̄ча̄йа че катам̣ камма’’нти евам̣ вин̃н̃атти ча ‘‘йа̄ чатӯхи вачӣдуччаритехи а̄рати…пе… айам̣ вуччати самма̄ва̄ча̄’’ти (вибха. 206) евам̣ вирати ча, ‘‘пхарусава̄ча̄, бхиккхаве, а̄севита̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ нирайасам̣ваттаника̄ хотӣ’’ти (а. ни. 8.40) евам̣ четана̄ ча ва̄ча̄ти а̄гата̄, на са̄ идха адхиппета̄. касма̄? абха̄ситаббато. субха̄сита̄ти сут̣т̣ху бха̄сита̄. тенасса̄ аттха̄вахатам̣ дӣпети. но дуббха̄сита̄ти на дут̣т̣ху бха̄сита̄. тенасса̄ анаттха̄ваханапаха̄натам̣ дӣпети. анаваджджа̄ти ра̄га̄диваджджарахита̄. имина̄сса̄ ка̄ран̣асуддхим̣ чатудоса̄бха̄ван̃ча дӣпети. анануваджджа̄ти анува̄давимутта̄. имина̄сса̄ сабба̄ка̄расампаттим̣ дӣпети. вин̃н̃ӯнанти пан̣д̣ита̄нам̣. тена нинда̄пасам̣са̄су ба̄ла̄ аппама̄н̣а̄ти дӣпети.

субха̄ситам̣йева бха̄сатӣти пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄йа десана̄йа чатӯсу ва̄чан̇гесу ан̃н̃атараниддосавачанаметам̣. но дуббха̄ситанти тассева ва̄чан̇гасса пат̣ипаккхабха̄сананива̄ран̣ам̣. но дуббха̄ситанти имина̄ миччха̄ва̄чаппаха̄нам̣ дӣпети. субха̄ситанти имина̄ пахӣнамиччха̄ва̄чена бха̄ситаббавачаналаккхан̣ам̣. ан̇гапаридӣпанаттхам̣ панеттха абха̄ситаббам̣ пуббе аватва̄ бха̄ситаббамева̄ха. еса найо дхаммам̣йева̄тиа̄дӣсупи. еттха ча пат̣хамена писун̣адосарахитам̣ самаггакаран̣ам̣ вачанам̣ вуттам̣, дутийена сампхаппала̄падосарахитам̣ дхаммато анапетам̣ манта̄вачанам̣, итарехи двӣхи пхаруса̄ликарахита̄ни пийасаччавачана̄ни. имехи кхоти а̄дина̄ та̄ни ан̇га̄ни паччаккхато дассенто там̣ ва̄чам̣ нигамети. йан̃ча ан̃н̃е пат̣ин̃н̃а̄дӣхи авайавехи, на̄ма̄дӣхи падехи, лин̇гавачанавибхаттика̄лака̄ракасампаттӣхи ча саманна̄гатам̣ муса̄ва̄да̄дива̄чампи субха̄ситанти ман̃н̃анти, там̣ пат̣иседхети. авайава̄дисаманна̄гата̄пи хи татха̄рӯпӣ ва̄ча̄ дуббха̄сита̄ва хоти аттано ча паресан̃ча анаттха̄вахатта̄. имехи пана чатӯхан̇гехи саманна̄гата̄ сачепи милаккхубха̄са̄парийа̄панна̄ гхат̣ачет̣ика̄гӣтикапарийа̄панна̄пи хоти, татха̄пи субха̄сита̄ва локийалокуттарахитасукха̄вахатта̄. татха̄ хи маггапассе сассам̣ раккхантийа̄ сӣхал̣ачет̣ика̄йа сӣхал̣акенева джа̄тиджара̄маран̣айуттам̣ гӣтикам̣ га̄йантийа̄ саддам̣ сутва̄ маггам̣ гаччханта̄ сат̣т̣химатта̄ випассака̄ бхиккхӯ арахаттам̣ па̄пун̣им̣су. татха̄ тиссо на̄ма а̄раддхавипассако бхиккху падумасарасамӣпена гаччханто падумасаре падума̄ни бхан̃джитва̄ –

‘‘па̄това пхуллитакоканадам̣, сӯрийа̄локена бхиджджийате;

евам̣ мануссаттам̣ гата̄ сатта̄, джара̄бхивегена маддийантӣ’’ти. –

имам̣ гӣтикам̣ га̄йантийа̄ чет̣ика̄йа сутва̄ арахаттам̣ патто.

буддхантарепи ан̃н̃атаро пурисо саттахи путтехи саддхим̣ ат̣авито а̄гамма ан̃н̃атара̄йа иттхийа̄ мусалена тан̣д̣уле кот̣т̣ентийа̄ –

‘‘джара̄йа паримаддитам̣ етам̣, мила̄тачхавичамманисситам̣;

маран̣ена бхиджджати етам̣, маччусса гха̄сама̄мисам̣.

‘‘кимӣнам̣ а̄лайам̣ етам̣, на̄на̄кун̣апена пӯритам̣;

асучисса бха̄джанам̣ етам̣, кадаликкхандхасамам̣ ида’’нти. –

имам̣ гӣтикам̣ сутва̄ паччавеккханто саха путтехи паччекабодхим̣ патто. евам̣ имехи чатӯхи ан̇гехи саманна̄гата̄ ва̄ча̄ сачепи милаккхубха̄са̄парийа̄панна̄ гхат̣ачет̣ика̄гӣтикапарийа̄панна̄пи хоти, татха̄пи субха̄сита̄ти ведитабба̄. субха̄ситатта̄ ева ча анаваджджа̄ ча анануваджджа̄ ча вин̃н̃ӯнам̣ аттхаттхика̄нам̣ аттхапат̣исаран̣а̄нам̣, но бйан̃джанапат̣исаран̣а̄нанти.

са̄руппа̄хӣти ануччхавика̄хи. абхиттхавӣти пасам̣си. на та̄пайети виппат̣иса̄рена на та̄пеййа на виба̄дхеййа. парети парехи бхинданто на̄бхибхавеййа на ба̄дхеййа. ити има̄йа га̄тха̄йа аписун̣ава̄ча̄васена бхагавантам̣ тхомети. пат̣инандита̄ти пийа̄йита̄. йам̣ ана̄да̄йа̄ти йам̣ ва̄чам̣ бха̄санто паресам̣ па̄па̄ни аппийа̄ни пхарусавачана̄ни ана̄да̄йа аттхабйан̃джанамадхурам̣ пийамева бха̄сати, там̣ ва̄чам̣ бха̄сеййа̄ти пийава̄ча̄васена абхиттхави.

амата̄ти са̄дхубха̄вена аматасадиса̄. вуттампи хетам̣ – ‘‘саччам̣ хаве са̄дутарам̣ раса̄на’’нти (сам̣. ни. 1.246) нибба̄на̄матапаччайатта̄ ва̄ амата̄. еса дхаммо санантаноти йа̄ айам̣ саччава̄ча̄ на̄ма, еса пора̄н̣о дхаммо чарийа̄ павен̣ӣ. идамева хи пора̄н̣а̄нам̣ а̄чин̣н̣ам̣, на те аликам̣ бха̄сим̣су. тенева̄ха – сачче аттхе ча дхамме ча, а̄ху санто патит̣т̣хита̄ти.

таттха сачче патит̣т̣хитатта̄ва аттано ча паресан̃ча аттхе патит̣т̣хита̄, аттхе патит̣т̣хитатта̄ ева дхамме патит̣т̣хита̄ хонтӣти ведитабба̄. саччависесанамева ва̄ етам̣. идам̣ хи вуттам̣ хоти – сачче патит̣т̣хита̄, кӣдисе? аттхе ча дхамме ча, йам̣ паресам̣ аттхато анапетатта̄ аттхам̣ анупародхакарам̣, дхаммато анапетатта̄ дхаммам̣ дхаммикамева аттхам̣ са̄дхетӣти. ити има̄йа га̄тха̄йа саччавачанавасена абхиттхави.

кхеманти абхайам̣ нирупаддавам̣. кена ка̄ран̣ена̄ти че. нибба̄напаттийа̄ дуккхассантакирийа̄йа, йасма̄ килесанибба̄нам̣ па̄пети, ват̣т̣адуккхасса ча антакирийа̄йа сам̣ваттатӣти аттхо. атха ва̄ йам̣ буддхо нибба̄напаттийа̄ дуккхассантакирийа̄йа̄ти двиннам̣ нибба̄надха̄тӯнам̣ аттха̄йа кхемамаггаппака̄санато кхемам̣ ва̄чам̣ бха̄сати, са̄ ве ва̄ча̄намуттама̄ти са̄ ва̄ча̄ саббава̄ча̄нам̣ сет̣т̣ха̄ти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. ити има̄йа га̄тха̄йа манта̄вачанавасена бхагавантам̣ абхиттхаванто арахаттаникӯт̣ена десанам̣ нит̣т̣хапесӣти. пан̃чамам̣.

6. са̄рипуттасуттаван̣н̣ана̄

214. чхат̣т̣хе порийа̄ти аккхара̄дипарипун̣н̣а̄йа. виссат̣т̣ха̄йа̄ти авибаддха̄йа апалибуддха̄йа. дхаммасена̄патисса хи катхентасса питта̄дӣнам̣ васена апалибуддхавачанам̣ хоти, айадан̣д̣ена пахатакам̣сата̄лато саддо вийа ниччхарати. анелагала̄йа̄ти анела̄йа агала̄йа ниддоса̄йа чева аккхалитападабйан̃джана̄йа ча. тхерасса хи катхайато падам̣ ва̄ бйан̃джанам̣ ва̄ на париха̄йати. аттхасса вин̃н̃а̄панийа̄ти аттхасса вин̃н̃а̄панасаматтха̄йа. бхиккхунанти бхиккхӯнам̣.

сам̣кхиттенапӣти ‘‘чатта̄рима̄ни, а̄вусо, арийасачча̄ни. катама̄ни чатта̄ри? дуккхам̣ арийасаччам̣…пе… има̄ни кхо, а̄вусо, чатта̄ри арийасачча̄ни, тасма̄тиха, а̄вусо, идам̣ дуккхам̣ арийасаччанти його каран̣ӣйо’’ти (сам̣. ни. 5.1096-1098) евам̣ сам̣кхиттенапи десети. виттха̄ренапӣти ‘‘катамам̣, а̄вусо, дуккхам̣ арийасачча’’нтиа̄дина̄ (ма. ни. 3.373) найена та̄нева вибхаджанто виттха̄ренапи бха̄сати. кхандха̄дидесана̄супи есева найо. са̄л̣ика̄йива ниггхосоти йатха̄ мадхурам̣ амбапаккам̣ са̄йитва̄ паккхехи ва̄там̣ датва̄ мадхурассарам̣ ниччха̄рентийа̄ са̄л̣икасакун̣ийа̄ ниггхосо, евам̣ тхерасса дхаммам̣ катхентасса мадхуро ниггхосо хоти. пат̣ибха̄нам̣ удӣрайӣти самуддато ӯмийо вийа анантам̣ пат̣ибха̄нам̣ ут̣т̣хахати. одхентӣти одаханти. чхат̣т̣хам̣.

7. пава̄ран̣а̄суттаван̣н̣ана̄

215. саттаме тадахӯти тасмим̣ аху, тасмим̣ дивасети аттхо. упавасанти еттха̄ти упосатхо. упавасантӣти ча сӣлена ва̄ анасанена ва̄ упета̄ хутва̄ васантӣти аттхо. со панеса упосатхадивасо ат̣т̣хамӣча̄туддасӣпаннарасӣбхедена тивидхо, тасма̄ сесадвайанива̄ран̣аттхам̣ паннарасети вуттам̣. пава̄ран̣а̄йа̄ти вассам̣-вут̣т̣ха-пава̄ран̣а̄йа. висуддхипава̄ран̣а̄типи етисса̄ва на̄мам̣. нисинно хотӣти са̄йанхасамайе сампаттапариса̄йа ка̄лайуттам̣ дхаммам̣ десетва̄ удакакот̣т̣хаке гатта̄ни парисин̃читва̄ ниваттханива̄сано екам̣сам̣ сугатамаха̄чӣварам̣ катва̄ маджджхиматтхамбхам̣ нисса̄йа пан̃н̃атте варабуддха̄сане пураттхимадиса̄йа ут̣т̣хахато чандаман̣д̣аласса сирим̣ сирийа̄ абхибхавама̄но нисинно хоти. тун̣хӣбхӯтам̣ тун̣хӣбхӯтанти йато йато анувилокети, тато тато тун̣хӣбхӯтамева. таттха хи екабхиккхусса̄пи хаттхакуккуччам̣ ва̄ па̄дакуккуччам̣ ва̄ наттхи, саббе нирава̄ сантена ирийа̄патхена нисӣдим̣су. анувилокетва̄ти диссама̄напан̃чапаса̄дехи неттехи анувилокетва̄. ханда̄ти воссаггаттхе нипа̄то. на ча ме кин̃чи гарахатха̄ти еттха на ча кин̃чӣти пуччханаттхе на-ка̄ро. ким̣ ме кин̃чи гарахатха? йади гарахатха, вадатха, иччха̄пеми во ваттунти аттхо. ка̄йикам̣ ва̄ ва̄часикам̣ ва̄ти имина̄ ка̄йавачӣдва̄ра̄нева пава̄рети, на манодва̄рам̣. касма̄? апа̄кат̣атта̄. ка̄йавачӣдва̄ресу хи досо па̄кат̣о хоти, на манодва̄ре. ‘‘екаман̃че сайатопи хи ким̣ чинтесӣ’’ти? пуччхитва̄ читта̄ча̄рам̣ джа̄на̄ти. ити манодва̄рам̣ апа̄кат̣атта̄ на пава̄рети, но апарисуддхатта̄. бодхисаттабхӯтасса̄пи хи тасса бхӯридаттачхаддантасан̇кхапа̄ладхаммапа̄ла̄дика̄ле манодва̄рам̣ парисуддхам̣, ида̄неттха ваттаббамева наттхи.

етадавоча̄ти дхаммасена̄патит̣т̣ха̄не т̣хитатта̄ бхиккхусан̇гхасса бха̄рам̣ ваханто етам̣ авоча. на кхо майам̣, бхантети, бханте, майам̣ бхагавато на кин̃чи гараха̄ма. ка̄йикам̣ ва̄ ва̄часикам̣ ва̄ти идам̣ чатуннам̣ араккхийатам̣ сандха̄йа тхеро а̄ха. бхагавато хи чатта̄ри араккхийа̄ни. йатха̄ха –

‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, татха̄гатасса араккхийа̄ни. катама̄ни чатта̄ри? парисуддхака̄йасама̄ча̄ро, бхиккхаве, татха̄гато, наттхи татха̄гатасса ка̄йадуччаритам̣, йам̣ татха̄гато раккхеййа ‘ма̄ ме идам̣ паро ан̃н̃а̄сӣ’ти. парисуддхавачӣсама̄ча̄ро, бхиккхаве, татха̄гато, наттхи татха̄гатасса вачӣдуччаритам̣, йам̣ татха̄гато раккхеййа, ‘ма̄ ме идам̣ паро ан̃н̃а̄сӣ’ти. парисуддхаманосама̄ча̄ро, бхиккхаве, татха̄гато, наттхи татха̄гатасса манодуччаритам̣, йам̣ татха̄гато раккхеййа, ‘ма̄ ме идам̣ паро ан̃н̃а̄сӣ’ти. парисуддха̄джӣво, бхиккхаве, татха̄гато, наттхи татха̄гатасса миччха̄а̄джӣво, йам̣ татха̄гато раккхеййа ‘‘ма̄ ме идам̣ паро ан̃н̃а̄сӣ’’ти (а. ни. 7.58).

ида̄ни бхагавато йатха̄бхӯтагун̣е катхенто бхагава̄ хи, бхантетиа̄дима̄ха. таттха ануппаннасса̄ти кассапасамма̄самбуддхато пат̣т̣ха̄йа ан̃н̃ена саман̣ена ва̄ бра̄хман̣ена ва̄ ануппа̄дитапуббасса. асан̃джа̄тасса̄ти идам̣ ануппаннавевачанамева. анаккха̄тасса̄ти ан̃н̃ена адеситасса. паччха̄ саманна̄гата̄ти пат̣хамагатасса бхагавато паччха̄ самануа̄гата̄. ити тхеро йасма̄ саббепи бхагавато сӣла̄дайо гун̣а̄ арахаттамаггамева нисса̄йа а̄гата̄, тасма̄ арахаттамаггамева нисса̄йа гун̣ам̣ катхеси. тена саббагун̣а̄ катхита̄ва хонти. ахан̃ча кхо, бхантети идам̣ тхеро садеваке локе аггапуггаласса аттано чева сан̇гхасса ча ка̄йикава̄часикам̣ пава̄ренто а̄ха.

питара̄ паваттитанти чаккаваттимхи ка̄лан̇кате ва̄ паббаджите ва̄ сатта̄хаччайена чаккам̣ антарадха̄йати, тато дасавидхам̣ два̄дасавидхам̣ чаккаваттиваттам̣ пӯретва̄ нисиннасса путтасса ан̃н̃ам̣ па̄тубхавати, там̣ со паваттети. ратанамайатта̄ пана садисат̣т̣хена тадева ваттам̣ катва̄ ‘‘питара̄ паваттита’’нти вуттам̣. йасма̄ ва̄ со ‘‘аппоссукко твам̣, дева, хохи, ахамануса̄сисса̄мӣ’’ти а̄ха, тасма̄ питара̄ паваттитам̣ а̄н̣а̄чаккам̣ ануппаваттети на̄ма. саммадева ануппаваттесӣти самма̄ найена хетуна̄ ка̄ран̣енева ануппаваттеси. бхагава̄ хи чатусаччадхаммам̣ катхети, тхеро тамева анукатхети, тасма̄ евама̄ха. убхатобха̄гавимутта̄ти двӣхи бха̄гехи вимутта̄, арӯпа̄вачарасама̄паттийа̄ рӯпака̄йато вимутта̄, аггамаггена на̄мака̄йатоти. пан̃н̃а̄вимутта̄ти пан̃н̃а̄йа вимутта̄ тевиджджа̄дибха̄вам̣ аппатта̄ кхӣн̣а̄сава̄.

висуддхийа̄ти висуддхаттха̄йа. сам̣йоджанабандханаччхида̄ти сам̣йоджанасан̇кха̄те чева бандханасан̇кха̄те ча килесе чхиндитва̄ т̣хита̄. виджитасан̇га̄манти виджитара̄гадосамохасан̇га̄мам̣, ма̄рабаласса виджитатта̄пи виджитасан̇га̄мам̣. саттхава̄ханти ат̣т̣хан̇гикамаггаратхе а̄ропетва̄ венеййасаттхам̣ ва̄хети сам̣са̄раканта̄рам̣ утта̄ретӣти бхагава̄ саттхава̄хо, там̣ саттхава̄хам̣. пала̄поти антотуччхо дуссӣло. а̄диччабандхунанти а̄диччабандхум̣ саттха̄рам̣ дасабалам̣ ванда̄мӣти вадати. саттамам̣.

8. паросахассасуттаван̣н̣ана̄

216. ат̣т̣хаме паросахассанти атирекасахассам̣. акутобхайанти нибба̄не куточи бхайам̣ наттхи, нибба̄наппаттасса ва̄ куточи бхайам̣ наттхӣти нибба̄нам̣ акутобхайам̣ на̄ма. исӣнам̣ исисаттамоти випассито пат̣т̣ха̄йа исӣнам̣ саттамако иси.

ким̣ ну те ван̇гӣса̄ти идам̣ бхагава̄ аттхуппаттивасена а̄ха. сан̇гхамаджджхе кира катха̄ удапа̄ди ‘‘ван̇гӣсаттхеро виссат̣т̣хаватто, нева уддесе, на парипуччха̄йа, на йонисоманасика̄ре каммам̣ кароти, га̄тха̄ бандханто чун̣н̣ийапада̄ни каронто вичаратӣ’’ти. атха бхагава̄ чинтеси – ‘‘име бхиккхӯ ван̇гӣсасса пат̣ибха̄насампаттим̣ на джа̄нанти, чинтетва̄ чинтетва̄ вадатӣти ман̃н̃анти, пат̣ибха̄насампаттимасса джа̄на̄песса̄мӣ’’ти чинтетва̄, ‘‘ким̣ ну те ван̇гӣса̄’’тиа̄дима̄ха.

уммаггапатханти анека̄ни килесуммуджджанасата̄ни, ват̣т̣апатхатта̄ пана патханти вуттам̣. пабхиджджа кхила̄нӣти ра̄гакхила̄дӣни пан̃ча бхиндитва̄ чараси. там̣ пассатха̄ти там̣ евам̣ абхибхуййа бхиндитва̄ чарантам̣ буддхам̣ пассатха. бандхапамун̃чакаранти бандханамочанакарам̣. аситанти анисситам̣. бха̄гасо павибхаджанти сатипат̣т̣ха̄на̄дикот̣т̣ха̄савасена дхаммам̣ вибхаджантам̣. павибхаджджа̄ти ва̄ па̄т̣хо, ан̇гапаччан̇гакот̣т̣ха̄савасена вибхаджитва̄ вибхаджитва̄ пассатха̄ти аттхо.

огхасса̄ти чатурогхасса. анекавихитанти сатипат̣т̣ха̄на̄дивасена анекавидхам̣. тасмим̣ ча амате аккха̄тети тасмим̣ тена аккха̄те амате. дхаммаддаса̄ти дхаммасса пассита̄ро. т̣хита̄ асам̣хӣра̄ти асам̣ха̄рийа̄ хутва̄ патит̣т̣хита̄.

ативиджджха̄ти ативиджджхитва̄. саббат̣т̣хитӣнанти саббесам̣ дит̣т̣хит̣т̣ха̄на̄нам̣ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитӣнам̣ ва̄. атиккамамаддаса̄ти атиккамабхӯтам̣ нибба̄намаддаса. агганти уттамадхаммам̣. аггети ва̄ па̄т̣хо, пат̣хаматаранти аттхо. дасаддха̄нанти пан̃чаннам̣, аггадхаммам̣ пан̃чаваггийа̄нам̣, агге ва̄ пан̃чаваггийа̄нам̣ дхаммам̣ десесӣти аттхо. тасма̄ти йасма̄ еса дхаммо судеситоти джа̄нантена ча пама̄до на ка̄таббо, тасма̄. анусиккхети тиссо сиккха̄ сиккхеййа. ат̣т̣хамам̣.

9. кон̣д̣ан̃н̃асуттаван̣н̣ана̄

217. наваме ан̃н̃а̄сикон̣д̣ан̃н̃оти пат̣хамам̣ дхаммасса ан̃н̃а̄татта̄ евам̣ гахитана̄мо тхеро. сучирассева̄ти кӣвачирасса? два̄дасаннам̣ сам̣ваччхара̄нам̣. еттакам̣ ка̄лам̣ каттха виха̄сӣти. чхаддантабхаване манда̄кинипоккхаран̣ийа̄ тӣре паччекабуддха̄нам̣ васанат̣т̣ха̄не. касма̄? виха̄рагарута̄йа. со хи пан̃н̃ава̄ маха̄са̄вако. йатхева бхагавато, евамасса дасасахассачаккава̄л̣е деваманусса̄нам̣ аббхантаре гун̣а̄ паттхат̣а̄ва. деваманусса̄ татха̄гатасса сантикам̣ гантва̄ гандхама̄ла̄дӣхи пӯджам̣ катва̄ ‘‘аггадхаммам̣ пат̣ивиддхаса̄вако’’ти анантарам̣ тхерам̣ упасан̇камитва̄ пӯдженти. сантикам̣ а̄гата̄нан̃ча на̄ма татха̄рӯпа̄ дхаммакатха̄ ва̄ пат̣исантха̄ро ва̄ ка̄таббо хоти. тхеро ча виха̄рагаруко, тенасса со папан̃чо вийа упат̣т̣ха̄ти. ити виха̄рагарута̄йа таттха гантва̄ виха̄си.

апарампи ка̄ран̣ам̣ – бхиккха̄ча̄равела̄йам̣ та̄ва саббаса̄вака̄ вассаггена гаччханти. дхаммадесана̄ка̄ле пана маджджхат̣т̣ха̄не алан̇катабуддха̄санамхи саттхари нисинне даккхин̣ахаттхапассе дхаммасена̄пати, ва̄махаттхапассе маха̄моггалла̄наттхеро нисӣдати, тесам̣ пит̣т̣хибха̄ге ан̃н̃а̄сикон̣д̣ан̃н̃аттхерасса а̄санам̣ пан̃н̃а̄пенти. сеса̄ бхиккхӯ там̣ парива̄ретва̄ нисӣданти. две аггаса̄вака̄ аггадхаммапат̣ивиддхатта̄ ча махаллакатта̄ ча тхере сага̄рава̄ тхерам̣ маха̄брахмам̣ вийа аггиккхандхам̣ вийа а̄сӣвисам̣ вийа ча ман̃н̃ама̄на̄ дхура̄сане нисӣданта̄ оттаппанти хара̄йанти. тхеро чинтеси – ‘‘имехи дхура̄санаттха̄йа каппасатасахасса̄дхикам̣ асан̇кхйеййам̣ па̄рамийо пӯрита̄, те ида̄ни дхура̄сане нисӣданта̄ мама оттаппанти хара̄йанти, пха̄сувиха̄рам̣ несам̣ карисса̄мӣ’’ти. со патирӯпе ка̄ле татха̄гатам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘иччха̄махам̣, бханте, джанападе васиту’’нти а̄ха, саттха̄ ануджа̄ни.

тхеро сена̄санам̣ сам̣са̄метва̄ паттачӣварама̄да̄йа чхаддантабхаване манда̄кинитӣрам̣ гато. пуббе паччекабуддха̄нам̣ па̄ричарийа̄йа катапаричайа̄ ат̣т̣хасахасса̄ хаттхина̄га̄ тхерам̣ дисва̄ва ‘‘амха̄кам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ а̄гата’’нти накхехи чан̇каманам̣ ниттин̣ам̣ катва̄ а̄варан̣аса̄кха̄ харитва̄ тхерасса васанат̣т̣ха̄нам̣ пат̣иджаггитва̄ ваттам̣ катва̄ саббе саннипатитва̄ мантайим̣су – ‘‘саче хи майам̣ ‘айам̣ тхерасса каттаббам̣ кариссати, айам̣ кариссатӣ’ти пат̣ипаджджисса̄ма, тхеро бахун̃а̄тикага̄мам̣ гато вийа йатха̄дхотенева паттена гамиссати, ва̄рена нам̣ пат̣иджаггисса̄ма, екасса пана ва̄ре патте сесехипи наппамаджджитабба’’нти ва̄рам̣ т̣хапайим̣су. ва̄рикана̄го па̄това тхерасса мукходакан̃ча дантакат̣т̣хан̃ча т̣хапети, ваттам̣ кароти.

манда̄кинипоккхаран̣ӣ на̄ма чеса̄ пан̣н̣а̄сайоджана̄ хоти. тасса̄ пан̃чавӣсатийоджанаматте т̣ха̄не сева̄ло ва̄ пан̣акам̣ ва̄ наттхи, пхаликаван̣н̣ам̣ удакамева хоти. тато парам̣ пана кат̣иппама̄н̣е удаке ад̣д̣хайоджанавиттхатам̣ сесападумаванам̣ пан̣н̣а̄сайоджанам̣ сарам̣ париккхипитва̄ т̣хитам̣. таданантарам̣ та̄ва махантамева раттападумаванам̣, таданантарам̣ раттакумудаванам̣, таданантарам̣ сетакумудаванам̣, таданантарам̣ нӣлуппалаванам̣, таданантарам̣ раттуппалаванам̣, таданантарам̣ сугандхараттаса̄ливанам̣, таданантарам̣ ел̣а̄лукала̄букумбхан̣д̣а̄дӣни мадхурараса̄ни валлипхала̄ни, таданантарам̣ ад̣д̣хайоджанавиттха̄рамева уччхуванам̣, таттха пӯгаруккхаккхандхаппама̄н̣а̄ уччхӯ, таданантарам̣ кадаливанам̣, йато дуве пакка̄ни кха̄данта̄ киламанти, таданантарам̣ ча̄т̣иппама̄н̣апхалам̣ панасаванам̣, таданантарам̣ джамбуванам̣, таданантарам̣ амбаванам̣, таданантарам̣ капиттхавананти. сан̇кхепато тасмим̣ дахе кха̄дитаббайуттакам̣ пхалам̣ на̄ма наттхӣти на ваттаббам̣. кусума̄нам̣ пуппханасамайе ва̄то рен̣уват̣т̣им̣ ут̣т̣ха̄петва̄ падуминипаттесу т̣хапети, таттха удакапхусита̄ни патанти. тато а̄диччапа̄кена паччитва̄ паккапайогханика̄ вийа тит̣т̣хати, етам̣ поккхарамадху на̄ма, там̣ тхерасса а̄харитва̄ денти. мул̣а̄лам̣ нан̇галасӣсаматтам̣ хоти, тампи а̄харитва̄ денти. бхисам̣ маха̄бхерипоккхараппама̄н̣ам̣ хоти, тасса екасмим̣ паббе па̄дагхат̣акаппама̄н̣ам̣ кхӣрам̣ хоти, там̣ а̄харитва̄ денти. поккхарат̣т̣хӣни мадхусаккхара̄йа йоджетва̄ денти. уччхум̣ па̄са̄н̣апит̣т̣хе т̣хапетва̄ па̄дена аккаманти. тато расо паггхаритва̄ сон̣д̣иа̄ва̄т̣е пӯретва̄, а̄диччапа̄кена паччитва̄ кхӣрапа̄са̄н̣апин̣д̣о вийа тит̣т̣хати, там̣ а̄харитва̄ денти. панасакадалиамбапакка̄дӣсу катха̄ва наттхи.

кела̄сапаббате на̄гадатто на̄ма девапутто васати. тхеро ка̄лена ка̄лам̣ тасса вима̄надва̄рам̣ гаччхати. со навасаппипоккхарамадхучун̣н̣айуттасса нирудакапа̄йа̄сасса паттам̣ пӯретва̄ дети. со кира кассапабуддхака̄ле вӣсативассасахасса̄ни сугандхасаппина̄ кхӣрасала̄кам̣ ада̄си. тенассетам̣ бходжанам̣ уппаджджати. евам̣ тхеро два̄даса васса̄ни васитва̄ аттано а̄йусан̇кха̄рам̣ олокенто париккхӣн̣абха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘каттха паринибба̄йисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ – ‘‘хаттхина̄гехи мам̣ два̄даса васса̄ни упат̣т̣хахантехи дуккарам̣ катам̣, саттха̄рам̣ ануджа̄на̄петва̄ етесам̣йева сантике паринибба̄йисса̄мӣ’’ти а̄ка̄сена бхагавато сантикам̣ агама̄си. тена вуттам̣ ‘‘сучирассева йена бхагава̄ тенупасан̇камӣ’’ти.

на̄ман̃ча̄ти касма̄ на̄мам̣ са̄вети? тхеран̃хи кечи сан̃джа̄нанти, кечи на сан̃джа̄нанти. таттха тхеро чинтеси – ‘‘йе мам̣ аджа̄нанта̄ ‘ко еса пан̣д̣арасӣсо обхагго гопа̄насиван̇ко махаллако саттха̄ра̄ саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ каротӣ’ти читтам̣ падӯсессанти, те апа̄йапӯрака̄ бхависсанти. йе пана мам̣ джа̄нанта̄ – ‘дасасахассачаккава̄л̣е саттха̄ вийа пан̃н̃а̄то па̄кат̣о маха̄са̄вако’ти читтам̣ паса̄дессанти, те саггӯпага̄ бхависсантӣ’’ти, сатта̄нам̣ апа̄йамаггам̣ пидахитва̄ саггамаггам̣ виваранто на̄мам̣ са̄вети.

буддха̄нубуддхоти пат̣хамам̣ саттха̄ чатта̄ри сачча̄ни буджджхи, паччха̄ тхеро, тасма̄ буддха̄нубуддхоти, вуччати. тиббаниккамоти ба̄л̣хавӣрийо. вивека̄нанти тин̣н̣ам̣ вивека̄нам̣. тевиджджо, четопарийа̄йаковидоти чхасу абхин̃н̃а̄су чатассо вадати. итара̄ две кин̃ча̄пи на вутта̄, тхеро пана чхал̣абхин̃н̃ова. имисса̄ ча га̄тха̄йа парийоса̄не париса̄ саннисӣди. париса̄йа саннисиннабха̄вам̣ н̃атва̄ тхеро саттха̄ра̄ саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ ‘‘париккхӣн̣а̄ ме, бханте, а̄йусан̇кха̄ра̄, паринибба̄йисса̄мӣ’’ти, паринибба̄нака̄лам̣ ануджа̄на̄песи. каттха паринибба̄йиссаси кон̣д̣ан̃н̃а̄ти? упат̣т̣ха̄кехи ме, бханте, хаттхина̄гехи дуккарам̣ катам̣, тесам̣ сантикети. саттха̄ ануджа̄ни.

тхеро дасабалам̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ – ‘‘пуббам̣ там̣ ме, бханте, пат̣хамадассанам̣, идам̣ паччхимадассана’’нти паридеванте маха̄джане саттха̄рам̣ вандитва̄ никкхамитва̄, два̄ракот̣т̣хаке т̣хито – ‘‘ма̄ сочиттха, ма̄ паридевиттха, буддха̄ ва̄ хонту буддхаса̄вака̄ ва̄, уппанна̄ сан̇кха̄ра̄ абхиджджанака̄ на̄ма наттхӣ’’ти маха̄джанам̣ овадитва̄ пассантассева маха̄джанасса веха̄сам̣ аббхуггамма манда̄кинитӣре отаритва̄ поккхаран̣ийам̣ нхатва̄ ниваттханива̄сано катуттара̄сан̇го сена̄санам̣ сам̣са̄метва̄ пхаласама̄паттийа̄ тайо йа̄ме вӣтина̄метва̄ балавапаччӯсасамайе паринибба̄йи. тхерасса сахапаринибба̄на̄ химавати саббаруккха̄ пуппхехи ча пхалехи ча онатавината̄ ахесум̣. ва̄рикана̄го тхерасса париниббутабха̄вам̣ аджа̄нанто па̄това мукходакадантакат̣т̣ха̄ни упат̣т̣хапетва̄ ваттам̣ катва̄ кха̄данӣйапхала̄ни а̄харитва̄ чан̇каманакот̣ийам̣ ат̣т̣ха̄си. со йа̄ва сӯрийуггамана̄ тхерасса никкхаманам̣ апассанто ‘‘ким̣ ну кхо етам̣? пуббе аййо па̄това чан̇камати, мукхам̣ дховати. аджджа пана пан̣н̣аса̄латопи на никкхаматӣ’’ти кут̣идва̄рам̣ кампетва̄ олокенто тхерам̣ нисиннакамева дисва̄ хаттхам̣ паса̄ретва̄ пара̄маситва̄ асса̄сапасса̄се парийесанто тесам̣ аппаваттибха̄вам̣ н̃атва̄ – ‘‘париниббуто тхеро’’ти сон̣д̣ам̣ мукхе паккхипитва̄ маха̄равам̣ вирави. сакалахимаванто еканинна̄до ахоси. ат̣т̣хана̄гасахасса̄ни саннипатитва̄ тхерам̣ джет̣т̣хакана̄гасса кумбхе нисӣда̄петва̄ супуппхитаруккхаса̄кха̄ гахетва̄ парива̄ретва̄ сакалахимавантам̣ анувичаритва̄ сакат̣т̣ха̄намева а̄гата̄.

сакко виссакаммам̣ а̄мантеси – ‘‘та̄та, амха̄кам̣ джет̣т̣хабха̄та̄ париниббуто, сакка̄рам̣ карисса̄ма, навайоджаникам̣ саббаратанамайам̣ кӯт̣а̄га̄рам̣ ма̄пехӣ’’ти. со татха̄ катва̄ тхерам̣ таттха нипаджджа̄петва̄ хаттхина̄га̄нам̣ ада̄си. те кӯт̣а̄га̄рам̣ уккхипитва̄ тийоджанасахассам̣ химавантам̣ пунаппунам̣ а̄виджджхим̣су. тесам̣ хаттхато а̄ка̄сат̣т̣хака̄ дева̄ гахетва̄ са̄дхукӣл̣итам̣ кӣл̣им̣су. тато вассавала̄хака̄ сӣтавала̄хака̄ ун̣хавала̄хака̄ ча̄тумаха̄ра̄джика̄ та̄ватим̣са̄ти етенупа̄йена йа̄ва брахмалока̄ кӯт̣а̄га̄рам̣ агама̄си, пуна брахма̄но дева̄нанти анупуббена хаттхина̄га̄нам̣йева кӯт̣а̄га̄рам̣ адам̣су. екека̄ девата̄ чатуран̇гуламаттам̣ чанданагхат̣икам̣ а̄хари, читако навайоджанико ахоси. кӯт̣а̄га̄рам̣ читакам̣ а̄ропайим̣су. пан̃ча бхиккхусата̄ни а̄ка̄сена̄гантва̄ саббараттим̣ саджджха̄йамакам̣су. ануруддхаттхеро дхаммам̣ катхеси, бахӯнам̣ девата̄нам̣ дхамма̄бхисамайо ахоси. пунадивасе арун̣уггаманавела̄йамева читакам̣ нибба̄петва̄ суманамакул̣аван̣н̣а̄нам̣ дха̄тӯнам̣ париса̄ванам̣ пӯретва̄ бхагавати никкхамитва̄ вел̣уванавиха̄ракот̣т̣хакам̣ сампатте а̄харитва̄ саттху хаттхе т̣хапайим̣су. саттха̄ дха̄тупариса̄ванам̣ гахетва̄ патхавийа̄ хаттхам̣ паса̄реси, маха̄патхавим̣ бхиндитва̄ раджатабуббул̣асадисам̣ четийам̣ никкхами. саттха̄ сахаттхена четийе дха̄туйо нидхеси. аджджа̄пи кира там̣ четийам̣ дхаратийева̄ти. навамам̣.

10. моггалла̄насуттаван̣н̣ана̄

218. дасаме саманнесатӣти парийесати паччавеккхати. нагасса̄ти паббатасса. мунинти буддхамуним̣. дуккхасса па̄рагунти дуккхапа̄рам̣ гатам̣. саманнесанти саманнесанто. евам̣ саббан̇гасампаннанти евам̣ саббагун̣асампаннам̣. анека̄ка̄расампаннанти анекехи гун̣ехи саманна̄гатам̣. дасамам̣.

11. гаггара̄суттаван̣н̣ана̄

219. ека̄дасаме тйа̄ссуданти те ассудам̣. ассуданти нипа̄таматтам̣. ван̣н̣ена̄ти сарӣраван̣н̣ена. йасаса̄ти парива̄рена. вигатамалова бха̄н̣ума̄ти вигатамало а̄диччо вийа. ека̄дасамам̣.

12. ван̇гӣсасуттаван̣н̣ана̄

220. два̄дасаме а̄йасма̄ти пийавачанам̣. ван̇гӣсоти тасса тхерасса на̄мам̣. со кира пуббе падумуттарака̄ле пат̣ибха̄насампаннам̣ са̄вакам̣ дисва̄ да̄нам̣ датва̄ паттханам̣ катва̄ каппасатасахассам̣ па̄рамийо пӯретва̄ амха̄кам̣ бхагавато ка̄ле сакаладжамбудӣпе ва̄дака̄мата̄йа джамбуса̄кхам̣ парихаритва̄ екена парибба̄джакена саддхим̣ ва̄дам̣ катва̄ ва̄де джайапара̄джайа̄нубха̄вена тенева парибба̄джакена саддхим̣ сам̣ва̄сам̣ каппетва̄ васама̄на̄йа екисса̄ парибба̄джика̄йа куччхимхи ниббатто вайам̣ а̄гамма ма̄тито пан̃чава̄дасата̄ни, питито пан̃чава̄дасата̄нӣти ва̄дасахассам̣ угган̣хитва̄ вичарати. екан̃ча виджджам̣ джа̄на̄ти, йам̣ виджджам̣ париджаппитва̄ мата̄нам̣ сӣсам̣ ан̇гулийа̄ пахаритва̄ – ‘‘асукат̣т̣ха̄не ниббатто’’ти джа̄на̄ти. со анупуббена га̄манигама̄дӣсу вичаранто пан̃чахи ма̄н̣авакасатехи саддхим̣ са̄ваттхим̣ ануппатто нагарадва̄ре са̄ла̄йа нисӣдати.

тада̄ ча нагарава̄сино пуребхаттам̣ да̄нам̣ датва̄ паччха̄бхаттам̣ суддхуттара̄сан̇га̄ гандхама̄ла̄дихаттха̄ дхаммассавана̄йа виха̄рам̣ гаччханти. ма̄н̣аво дисва̄, ‘‘кахам̣ гаччхатха̄’’ти? пуччхи. те ‘‘дасабаласса сантикам̣ дхаммассавана̄йа̄’’ти а̄хам̣су. сопи сапарива̄ро техи саддхим̣ гантва̄ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. атха нам̣ бхагава̄ а̄ха – ‘‘ван̇гӣса, бхаддакам̣ кира сиппам̣ джа̄на̄сӣ’’ти. ‘‘бхо готама, ахам̣ бахусиппам̣ джа̄на̄ми. тумхе катарам̣ сандха̄йа вадатха̄’’ти? чхавадӯсакасиппанти. а̄ма, бхо готама̄ти. атхасса бхагава̄ аттано а̄нубха̄вена нирайе ниббаттасса сӣсам̣ дассетва̄, ‘‘ван̇гӣса, айам̣ кахам̣ ниббатто’’ти пуччхи. со мантам̣ джаппитва̄ ан̇гулийа̄ пахаритва̄ ‘‘нирайе’’ти а̄ха. ‘‘са̄дху, ван̇гӣса, сукатхита’’нти девалоке ниббаттасса сӣсам̣ дассеси. тампи со татхева бйа̄ка̄си. атхасса кхӣн̣а̄савасса сӣсам̣ дассеси. со пунаппунам̣ мантам̣ париваттетва̄пи ан̇гулийа̄ пахаритва̄пи ниббаттат̣т̣ха̄нам̣ на пассати.

атха нам̣ бхагава̄ ‘‘киламаси, ван̇гӣса̄’’ти а̄ха? а̄ма бхо, готама̄ти. пунаппунам̣ упадха̄рехӣти. татха̄ каронтопи адисва̄, ‘‘тумхе, бхо готама, джа̄на̄тха̄’’ти а̄ха. а̄ма, ван̇гӣса, мам̣ нисса̄йа чеса гато, ахамасса гатим̣ джа̄на̄мӣти. мантена джа̄на̄си, бхо готама̄ти? а̄ма, ван̇гӣса, екена мантенева джа̄на̄мӣти. бхо готама, майхам̣ мантена имам̣ мантам̣ детха̄ти. амӯлико, ван̇гӣса, майхам̣ мантоти. детха, бхо готама̄ти. на сакка̄ майхам̣ сантике апаббаджитасса да̄тунти. со антева̄сике а̄мантеси – ‘‘та̄та̄ саман̣о готамо атирекасиппам̣ джа̄на̄ти, ахам̣ имасса сантике паббаджитва̄ сиппам̣ ган̣ха̄ми, тато сакаладжамбудӣпе амхехи бахутарам̣ джа̄нанто на̄ма на бхависсати. тумхе йа̄ва ахам̣ а̄гаччха̄ми, та̄ва ануккан̣т̣хитва̄ вичаратха̄’’ти те уййоджетва̄ ‘‘пабба̄джетха ма’’нти а̄ха. саттха̄ нигродхакаппасса пат̣ипа̄деси. тхеро там̣ аттано васанат̣т̣ха̄нам̣ нетва̄ пабба̄джеси. со паббаджитва̄ саттху сантикам̣ а̄гамма вандитва̄ т̣хито ‘‘сиппам̣ детха̄’’ти йа̄чи. ван̇гӣса, тумхе сиппам̣ ган̣ханта̄ алон̣абходжанатхан̣д̣иласеййа̄дӣхи парикаммам̣ катва̄ ган̣хатха, имасса̄пи сиппасса парикаммам̣ аттхи, там̣ та̄ва карохӣти. са̄дху, бхантети. атхасса саттха̄ дваттим̣са̄ка̄ракаммат̣т̣ха̄нам̣ а̄чиккхи. со там̣ ануломапат̣иломам̣ манасикаронто випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ ануккамена арахаттам̣ па̄пун̣и.

вимуттисукхам̣ пат̣исам̣ведӣти евам̣ арахаттам̣ патва̄ вимуттисукхам̣ пат̣исам̣веденто. ка̄веййаматта̄ти ка̄веййена каббакаран̣ена матта̄. кхандха̄йатанадха̄туйоти има̄ни кхандха̄дӣни пака̄сенто дхаммам̣ десеси. йе нийа̄магатаддаса̄ти йе нийа̄магата̄ чева нийа̄мадасса̄ти ча. сва̄гатанти суа̄гаманам̣. иддхипаттомхӣти имина̄ иддхивидхан̃а̄н̣ам̣ гахитам̣. четопарийа̄йаковидоти имина̄ четопарийан̃а̄н̣ам̣. диббасотам̣ пана авуттампи гахитамева хоти. евам̣ чха абхин̃н̃а̄патто есо маха̄са̄вакоти ведитаббо. два̄дасамам̣.

ити са̄раттхаппака̄синийа̄

сам̣йуттаника̄йа-ат̣т̣хакатха̄йа

ван̇гӣсасам̣йуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.