9. ванасам̣йуттам̣
1. вивекасуттаван̣н̣ана̄
221. ванасам̣йуттасса пат̣хаме косалесу вихаратӣти саттху сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ тасса джанападасса сулабхабхиккхата̄йа таттха гантва̄ вихарати. сам̣веджетука̄ма̄ти вивекам̣ пат̣ипаджджа̄петука̄ма̄. вивекака̄моти тайо вивеке паттхайанто. ниччхаратӣ бахиддха̄ти ба̄хиресу путхутта̄рамман̣есу чарати. джано джанасминти твам̣ джано ан̃н̃асмим̣ джане чхандара̄гам̣ винайассу. паджаха̄сӣти паджаха. бхава̄сӣти бхава. сатам̣ там̣ са̄райа̄масети сатимантам̣ пан̣д̣итам̣ там̣ майампи са̄райа̄ма, сатам̣ ва̄ дхаммам̣ майам̣ там̣ са̄райа̄ма̄ти аттхо. па̄та̄лараджоти аппатит̣т̣хат̣т̣хена па̄та̄ласан̇кха̄то килесараджо. ма̄ там̣ ка̄мараджоти айам̣ ка̄мара̄гараджо там̣ ма̄ авахари, апа̄йамева ма̄ нетӯти аттхо. пам̣сукунтхитоти пам̣сумаккхито. видхунанти видхунанто. ситам̣ раджанти сарӣралаггам̣ раджам̣. сам̣вегама̄па̄дӣти девата̄пи на̄ма мам̣ евам̣ са̄ретӣти вивекама̄панно, уттамавӣрийам̣ ва̄ паггайха парамавивекам̣ маггамева пат̣ипанноти. пат̣хамам̣.
2. упат̣т̣ха̄насуттаван̣н̣ана̄
222. дутийе супатӣти айам̣ кира кхӣн̣а̄саво, со дӯре бхиккха̄ча̄рага̄мам̣ гантва̄ а̄гато пан̣н̣аса̄ла̄йа паттачӣварам̣ пат̣иса̄метва̄ авидӯре джа̄тассарам̣ отаритва̄ гатта̄ни утум̣ га̄ха̄петва̄ дива̄т̣т̣ха̄нам̣ саммаджджитва̄ таттха нӣчаман̃чакам̣ пан̃н̃а̄петва̄ ниддам̣ аноккамантова нипанно. кхӣн̣а̄савасса̄пи хи ка̄йадаратхо хотийева̄ти тасса виноданаттхам̣, там̣ сандха̄йа супатӣти вуттам̣. аджджхабха̄сӣти ‘‘айам̣ бхиккху саттху сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ дива̄ супати, дива̄соппан̃ча на̄метам̣ вад̣д̣хитам̣ дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикам̣ аттхам̣ на̄сетӣ’’ти ман̃н̃ама̄на̄ ‘‘чодесса̄ми на’’нти чинтетва̄ абха̄си.
а̄турасса̄ти джара̄туро рога̄туро килеса̄туроти тайо а̄тура̄, тесу килеса̄турам̣ сандха̄йевама̄ха. саллавиддхасса̄ти сависена саттисаллена вийа авиджджа̄висавит̣т̣хена тан̣ха̄саллена хадайе виддхасса. руппатоти гхат̣т̣ийама̄насса.
ида̄нисса ка̄месу а̄дӣнавам̣ катхайантӣ аничча̄тиа̄дима̄ха. таттха аситанти тан̣ха̄дит̣т̣хиниссайена анисситам̣. касма̄ паббаджитам̣ тапети еварӯпам̣ кхӣн̣а̄савам̣ дива̄соппам̣ на тапати, та̄дисам̣ пана касма̄ на тапессатӣти? вадати. тхерассева ва̄ етам̣ вачанам̣, тасма̄ айаметтха аттхо – баддхесу муттам̣ аситам̣ ма̄дисам̣ кхӣн̣а̄савапаббаджитам̣ касма̄ дива̄соппам̣ тапе, на тапессатӣти? сесага̄тха̄супи есева найо. девата̄йа хи вачанапаккхе – ‘‘еварӯпам̣ кхӣн̣а̄савапаббаджитам̣ дива̄соппам̣ на тапати, та̄дисам̣ пана касма̄ на тапессати? тапессатийева̄’’ти аттхо. тхерасса вачанапаккхе – ‘‘еварӯпам̣ ма̄дисам̣ кхӣн̣а̄савапаббаджитам̣ касма̄ дива̄соппам̣ тапе? на тапатийева̄’’ти аттхо. айам̣ панеттха анутта̄нападаван̣н̣ана̄. винайа̄ти винайена. саматиккама̄ти ват̣т̣амӯлика̄йа авиджджа̄йа саматиккамена. там̣ н̃а̄н̣анти там̣ чатусаччан̃а̄н̣ам̣. парамода̄нанти парамапарисуддхам̣. паббаджитанти еварӯпена н̃а̄н̣ена саманна̄гатам̣ паббаджитам̣. виджджа̄йа̄ти чатуттхамаггавиджджа̄йа. а̄раддхавӣрийанти паггахитавӣрийам̣ парипун̣н̣авӣрийам̣. дутийам̣.
3. кассапаготтасуттаван̣н̣ана̄
223. татийе чхетанти екам̣ мигалуддакам̣. овадатӣти со кира мигалуддако па̄това бхун̃джитва̄ ‘‘миге вадхисса̄мӣ’’ти аран̃н̃ам̣ павит̣т̣хо екам̣ рохитамигам̣ дисва̄ ‘‘саттийа̄ нам̣ пахарисса̄мӣ’’ти анубандхама̄но тхерасса пат̣хамасутте вуттанайенева дива̄виха̄рам̣ нисиннасса авидӯрена паккамати. атха нам̣ тхеро – ‘‘упа̄сака, па̄н̣а̄типа̄то на̄меса апа̄йасам̣ваттанико аппа̄йукасам̣ваттанико, сакка̄ ан̃н̃енапи касиван̣иджджа̄дикаммена да̄рабхаран̣ам̣ ка̄тум̣, ма̄ еварӯпам̣ каккхал̣акаммам̣ карохӣ’’ти а̄ха. сопи ‘‘маха̄пам̣сукӯликаттхеро катхетӣ’’ти га̄равена т̣хатва̄ сотум̣ а̄раддхо. атхасса сотука̄матам̣ джанесса̄мӣти тхеро ан̇гут̣т̣хакам̣ джа̄ла̄песи. со аккхӣхипи пассати, кан̣н̣ехипи сун̣а̄ти, читтам̣ панасса ‘‘асукат̣т̣ха̄нам̣ миго гато бхависсати, асукатиттхам̣ отин̣н̣о, таттха нам̣ гантва̄ гха̄тетва̄ йа̄вадиччхакам̣ мам̣сам̣ кха̄дитва̄ сесам̣ ка̄джена̄да̄йа гантва̄ путтаке тосесса̄мӣ’’ти евам̣ мигассева анупадам̣ дха̄вати. евам̣ виккхиттачиттасса дхаммам̣ десентам̣ тхерам̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘овадатӣ’’ти. аджджхабха̄сӣти ‘‘айам̣ тхеро ада̄рум̣ таччханто вийа акхетте ваппанто вийа аттанопи каммам̣ на̄сети, етасса̄пи чодесса̄ми на’’нти абха̄си.
аппапан̃н̃анти ниппан̃н̃ам̣. ачетасанти ка̄ран̣аджа̄нанасаматтхена читтена рахитам̣. мандова̄ти андхаба̄ло вийа. сун̣а̄тӣти тава дхаммакатхам̣ сун̣а̄ти. на виджа̄на̄тӣти аттхамасса на джа̄на̄ти. а̄локетӣти тава путхуджджаникаиддхийа̄ джалантам̣ ан̇гут̣т̣хакам̣ а̄локети. на пассатӣти еттха ‘‘нева телам̣ на ват̣т̣и на дӣпакапаллика̄, тхерасса пана а̄нубха̄вена̄йам̣ джалатӣ’’ти имам̣ ка̄ран̣ам̣ на пассати. даса паджджотети дасасу ан̇гулӣсу даса падӣпе. рӯпа̄нӣти ка̄ран̣арӯпа̄ни. чаккхӯти пан̃н̃а̄чаккху. сам̣вегама̄па̄дӣти ким̣ ме имина̄ти? вӣрийам̣ паггайха парамавивекам̣ арахаттамаггам̣ пат̣ипаджджи. татийам̣.
4. самбахуласуттаван̣н̣ана̄
224. чатуттхе самбахула̄ти бахӯ суттантика̄ а̄бхидхаммика̄ винайадхара̄ ча. вихарантӣти саттху сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ вихаранти. паккамим̣сӯти те кира тасмим̣ джанападе ан̃н̃атарам̣ га̄мам̣ упасан̇каманте дисва̄ манусса̄ пасанначитта̄ а̄санаса̄ла̄йа коджаваттхаран̣а̄дӣни пан̃н̃а̄петва̄ йа̄гукхаджджака̄ни датва̄ упанисӣдим̣су. маха̄тхеро екам̣ дхаммакатхикам̣ ‘‘дхаммам̣ катхехӣ’’ти а̄ха. со читтам̣ дхаммакатхам̣ катхеси. манусса̄ пасӣдитва̄ бходжанавела̄йам̣ пан̣ӣтабходжанам̣ адам̣су. маха̄тхеро манун̃н̃ам̣ бхатта̄нумоданамака̄си. манусса̄ бхиййосоматта̄йа пасанна̄ ‘‘идхева, бханте, тема̄сам̣ васатха̄’’ти пат̣ин̃н̃ам̣ ка̄ретва̄ гамана̄гаманасампанне т̣ха̄не сена̄сана̄ни ка̄ретва̄ чатӯхи паччайехи упат̣т̣хахим̣су. маха̄тхеро вассӯпана̄йикадивасе бхиккхӯ овади – ‘‘а̄вусо, тумхехи гарукасса саттху сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахитам̣, буддхапа̄тубха̄во на̄ма дуллабхо. ма̄сасса ат̣т̣ха дивасе дхаммассаванам̣ катва̄ ган̣асан̇ган̣икам̣ паха̄йа аппаматта̄ вихаратха̄’’ти. те тато пат̣т̣ха̄йа йун̃джанти гхат̣енти. када̄чи саббараттикам̣ дхаммассаванам̣ каронти, када̄чи пан̃хам̣ виссадждженти, када̄чи падха̄нам̣ каронти. тесам̣ дхаммассаванадивасе дхаммам̣ катхента̄нам̣йева арун̣о уггаччхати. пан̃ха̄виссаджджанадивасе бйатто бхиккху пан̃хам̣ пуччхати, пан̣д̣ито виссаджджетӣти пуччханависсаджджанам̣ каронта̄нам̣йева. падха̄надивасе сӯрийаттхан̇гамане ган̣д̣им̣ пахаритва̄ва чан̇камам̣ отаритва̄ падха̄нам̣ каронта̄нам̣йева. те евам̣ вассам̣ васситва̄ пава̄ретва̄ паккамим̣су. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. паридевама̄на̄ти ‘‘ида̄ни татха̄рӯпам̣ мадхурам̣ дхаммассаванам̣ пан̃ха̄катханам̣ куто лабхисса̄мӣ’’тиа̄дӣни ватва̄ родама̄на̄.
кха̄йатӣти пан̃н̃а̄йати упат̣т̣ха̄ти. ко мети кахам̣ име. ваджджибхӯмийа̄ти ваджджират̣т̣ха̄бхимукха̄ гата̄. мага̄ вийа̄ти йатха̄ мага̄ тасмим̣ тасмим̣ паббатапа̄де ва̄ ванасан̣д̣е ва̄ вичаранта̄ – ‘‘идам̣ амха̄кам̣ ма̄тусантакам̣ питусантакам̣ павен̣иа̄гата’’нти агахетва̄, йаттхева несам̣ гочарапха̄сута̄ ча хоти парипантха̄бха̄во ча, таттха вичаранти. евам̣ аникета̄ агеха̄ бхиккхавопи ‘‘айам̣, а̄вусо, амха̄кам̣ а̄чарийупаджджха̄йа̄нам̣ сантако павен̣иа̄гато’’ти агахетва̄ йаттхева несам̣ утусаппа̄йам̣ бходжанасаппа̄йам̣ пуггаласаппа̄йам̣ сена̄санасаппа̄йам̣ дхаммассаванасаппа̄йан̃ча сулабхам̣ хоти, таттха вихаранти. чатуттхам̣.
5. а̄нандасуттаван̣н̣ана̄
225. пан̃чаме а̄нандоти дхаммабхан̣д̣а̄га̄рикаттхеро. ативеланти атиккантам̣ велам̣. гихисан̃н̃аттибахулоти раттин̃ча дива̄ ча бахука̄лам̣ гихӣ сан̃н̃а̄пайанто. бхагавати париниббуте маха̄кассапаттхеро тхерам̣ а̄ха – ‘‘а̄вусо, майам̣ ра̄джагахе вассам̣ упагантва̄ дхаммам̣ сан̇га̄йисса̄ма, гаччха твам̣ аран̃н̃ам̣ пависитва̄ упаримаггаттайаттха̄йа ва̄йа̄мам̣ карохӣ’’ти. со бхагавато паттачӣварама̄да̄йа косаларат̣т̣хам̣ гантва̄ екасмим̣ аран̃н̃а̄ва̄се васитва̄ пунадивасе екам̣ га̄мам̣ па̄виси. манусса̄ тхерам̣ дисва̄ – ‘‘бханте а̄нанда, тумхе пуббе саттха̄ра̄ саддхим̣ а̄гаччхатха. аджджа екака̄ва а̄гата̄. кахам̣ саттха̄рам̣ т̣хапетва̄ а̄гататтха? ида̄ни касса паттачӣварам̣ гахетва̄ вичаратха? касса мукходакам̣ дантакат̣т̣хам̣ детха, паривен̣ам̣ саммаджджатха, ваттапат̣иваттам̣ каротха̄’’ти бахум̣ ватва̄ паридевим̣су. тхеро – ‘‘ма̄, а̄вусо, сочиттха, ма̄ паридевиттха, аничча̄ сан̇кха̄ра̄’’тиа̄дӣни ватва̄ те сан̃н̃а̄петва̄ бхаттакичча̄васа̄не васанат̣т̣ха̄намева гаччхати. манусса̄ са̄йампи таттха гантва̄ татхева паридеванти. тхеропи татхева овадати. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. аджджхабха̄сӣти ‘‘айам̣ тхеро бхиккхусан̇гхасса катхам̣ сутва̄ ‘саман̣адхаммам̣ карисса̄мӣ’ти аран̃н̃ам̣ пависитва̄ ида̄ни гихӣ сан̃н̃а̄пенто вихарати, саттху са̄санам̣ асан̇гахитапуппхара̄си вийа т̣хитам̣, дхаммасан̇гахам̣ на кароти, чодесса̄ми на’’нти чинтетва̄ абха̄си.
пасаккийа̄ти пависитва̄. хадайасмим̣ опийа̄ти киччато ча а̄рамман̣ато ча хадайамхи паккхипитва̄. ‘‘нибба̄нам̣ па̄пун̣исса̄мӣ’’ти вӣрийам̣ каронто нибба̄нам̣ киччато хадайамхи опети на̄ма, нибба̄на̄рамман̣ам̣ пана сама̄паттим̣ аппетва̄ нисӣданто а̄рамман̣ато. тадубхайампи сандха̄йеса̄ бха̄сати. джха̄йа̄ти двӣхи джха̄нехи джха̄йико бхава. бил̣ибил̣ика̄ти айам̣ гихӣхи саддхим̣ бил̣ибил̣икатха̄. пан̃чамам̣.
6. ануруддхасуттаван̣н̣ана̄
226. чхат̣т̣хе пура̄н̣адутийика̄ти анантаре аттабха̄ве аггамахесӣ. собхасӣти пуббепи собхаси, ида̄нипи собхаси. дуггата̄ти на гатидуггатийа̄ дуггата̄. та̄ хи сугатийам̣ т̣хита̄ сампаттим̣ анубхаванти, пат̣ипаттидуггатийа̄ пана дуггата̄. тато чута̄ хи та̄ нирайепи упападжджантӣти дуггата̄. патит̣т̣хита̄ти сакка̄йасмим̣ хи патит̣т̣хаханто ат̣т̣хахи ка̄ран̣ехи патит̣т̣ха̄ти – ратто ра̄гавасена патит̣т̣ха̄ти, дут̣т̣хо досавасена… мӯл̣хо мохавасена… винибаддхо ма̄навасена… пара̄мат̣т̣хо дит̣т̣хивасена… тха̄магато анусайавасена… анит̣т̣хан̇гато вичикиччха̄васена… виккхепагато уддхаччавасена патит̣т̣ха̄ти. та̄пи евам̣ патит̣т̣хита̄ва. нарадева̄нанти деванара̄нам̣.
наттхи да̄нӣти са̄ кира девадхӣта̄ тхере балавасинеха̄ ахоси, пат̣игантум̣ на̄саккхи. ка̄лена а̄гантва̄ паривен̣ам̣ саммаджджати, мукходакам̣ дантакат̣т̣хам̣ па̄нӣйам̣ парибходжанӣйам̣ упат̣т̣хапети. тхеро ана̄ваджджанена парибхун̃джати. екасмим̣ дивасе тхерасса джин̣н̣ачӣварасса чол̣акабхиккхам̣ чарато сан̇ка̄ракӯт̣е диббадуссам̣ т̣хапетва̄ пакками. тхеро там̣ дисва̄ уккхипитва̄, олокенто дуссантам̣ дисва̄ ‘‘дуссамета’’нти н̃атва̄, ‘‘алам̣ етта̄вата̄’’ти аггахеси. теневасса чӣварам̣ нит̣т̣ха̄си. атха две аггаса̄вака̄ ануруддхаттхеро ча̄ти тайо джана̄ чӣварам̣ карим̣су. саттха̄ сӯчим̣ йоджетва̄ ада̄си. нит̣т̣хитачӣварасса пин̣д̣а̄йа чарато девата̄ пин̣д̣апа̄там̣ сама̄дапети. са̄ ка̄лена екика̄, ка̄лена аттадутийа̄ тхерасса сантикам̣ а̄гаччхати. тада̄ пана аттататийа̄ а̄гантва̄ дива̄т̣т̣ха̄не тхерам̣ упасан̇камитва̄ – ‘‘майам̣ мана̄пака̄йика̄ на̄ма манаса̄ иччхитиччхитарӯпам̣ ма̄пема̄’’ти а̄ха. тхеро – ‘‘ета̄ евам̣ ваданти, вӣмам̣сисса̄ми, сабба̄ нӣлака̄ хонтӯ’’ти чинтеси. та̄ тхерасса манам̣ н̃атва̄ сабба̄ва нӣлаван̣н̣а̄ ахесум̣, евам̣ пӣталохитаода̄таван̣н̣а̄ти. тато чинтайим̣су – ‘‘тхеро амха̄кам̣ дассанам̣ асса̄детӣ’’ти та̄ самаджджам̣ ка̄тум̣ а̄раддха̄, ека̄пи га̄йи, ека̄пи наччи, ека̄пи аччхарам̣ пахари. тхеро индрийа̄ни оккхипи. тато – ‘‘на амха̄кам̣ дассанам̣ тхеро асса̄детӣ’’ти н̃атва̄ синехам̣ ва̄ сантхавам̣ ва̄ алабхама̄на̄ ниббиндитва̄ гантума̄раддха̄. тхеро та̄сам̣ гаманабха̄вам̣ н̃атва̄ – ‘‘ма̄ пунаппунам̣ а̄гаччхим̣сӯ’’ти арахаттам̣ бйа̄каронто имам̣ га̄тхама̄ха. таттха виккхӣн̣оти кхӣн̣о. джа̄тисам̣са̄роти таттха таттха джа̄тисан̇кха̄то сам̣са̄ро. чхат̣т̣хам̣.
7. на̄гадаттасуттаван̣н̣ана̄
227. саттаме атика̄лена̄ти саббараттим̣ нидда̄йитва̄ балавапаччӯсе кот̣исаммун̃джанийа̄ тхокам̣ саммаджджитва̄ мукхам̣ дховитва̄ йа̄губхиккха̄йа па̄това пависати. атидива̄ти йа̄гум̣ а̄да̄йа а̄санаса̄лам̣ гантва̄ пивитва̄ екасмим̣ т̣ха̄не нипанно нидда̄йитва̄ – ‘‘манусса̄нам̣ бходжанавела̄йа пан̣ӣтам̣ бхиккхам̣ лабхисса̄мӣ’’ти упакат̣т̣хе маджджханхике ут̣т̣ха̄йа дхаммакаран̣ена удакам̣ гахетва̄ аккхӣни памаджджитва̄ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ йа̄вадаттхам̣ бхун̃джитва̄ маджджханхике вӣтиватте пат̣иккамати. дива̄ ча а̄гантва̄ти атика̄ле павит̣т̣хена на̄ма ан̃н̃ехи бхиккхӯхи пат̣хаматарам̣ а̄гантаббам̣ хоти, твам̣ пана ативийа дива̄ а̄гантва̄ гата̄сӣти аттхо. бха̄йа̄ми на̄гадаттанти там̣ на̄гадаттам̣ ахам̣ бха̄йа̄ми. суппагаббханти сут̣т̣ху пагаббхам̣. кулесӯти кхаттийакула̄диупат̣т̣ха̄какулесу. саттамам̣.
8. кулагхаран̣ӣсуттаван̣н̣ана̄
228. ат̣т̣хаме аджджхога̄л̣хаппаттоти ога̄хаппатто. со кира саттху сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ там̣ ванасан̣д̣ам̣ пависитва̄ дутийадивасе га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси па̄са̄дикехи абхикканта̄дӣхи. ан̃н̃атарам̣ кулам̣ тасса ирийа̄патхе пасӣдитва̄ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ пин̣д̣апа̄там̣ ада̄си. бхатта̄нумоданам̣ пуна сутва̄ атирекатарам̣ пасӣдитва̄, ‘‘бханте, ниччака̄лам̣ идхева бхиккхам̣ ган̣хатха̄’’ти нимантеси. тхеро адхива̄сетва̄ тесам̣ а̄ха̄рам̣ парибхун̃джама̄но вӣрийам̣ паггайха гхат̣енто арахаттам̣ патва̄ чинтеси – ‘‘бахӯпака̄рам̣ ме етам̣ кулам̣, ан̃н̃аттха гантва̄ ким̣ карисса̄мӣ’’ти? пхаласама̄паттисукхам̣ анубхаванто таттхева васи. аджджхабха̄сӣти са̄ кира тхерасса кхӣн̣а̄савабха̄вам̣ аджа̄нантӣ чинтеси – ‘‘айам̣ тхеро нева ан̃н̃ам̣ га̄мам̣ гаччхати, на ан̃н̃ам̣ гхарам̣, на руккхамӯлаа̄санаса̄ла̄дӣсу нисӣдати, ниччака̄лам̣ гхарам̣ пависитва̄ва нисӣдати, убхопете ога̄дхаппатта̄ пат̣ига̄дхаппатта̄, када̄чи еса имам̣ кулам̣ дӯсеййа, чодесса̄ми на’’нти. тасма̄ абха̄си.
сан̣т̣ха̄нети нагарадва̄расса а̄санне манусса̄нам̣ бхан̣д̣акам̣ ота̄ретва̄ виссаманат̣т̣ха̄не. сан̇гамма̄ти сама̄гантва̄. мантентӣти катхенти. ман̃ча тан̃ча̄ти ман̃ча катхенти тан̃ча катхенти. кимантаранти ким̣ ка̄ран̣ам̣? бахӯ хи садда̄ паччӯха̄ти бахука̄ ете локасмим̣ пат̣иломасадда̄. на тена̄ти тена ка̄ран̣ена, тена ва̄ тапассина̄ на ман̇ку хотаббам̣. на хи тена̄ти на хи тена парехи вуттавачанена сатто килиссати, аттана̄ катена пана па̄пакамменева килиссатӣти дассети. ва̄тамиго йатха̄ти йатха̄ ване ва̄тамиго ва̄терита̄нам̣ пан̣н̣а̄дӣнам̣ саддена паритассати, евам̣ йо саддапаритта̄сӣ хотӣти аттхо. на̄сса сампаджджате ватанти тасса лахучиттасса ватам̣ на сампаджджати. тхеро пана кхӣн̣а̄саватта̄ сампаннаватоти ведитаббо. ат̣т̣хамам̣.
9. ваджджипуттасуттаван̣н̣ана̄
229. наваме ваджджипуттакоти ваджджират̣т̣хе ра̄джапутто чхаттам̣ паха̄йа паббаджито. саббараттича̄роти каттиканаккхаттам̣ гхосетва̄ сакаланагарам̣ дхаджапат̣а̄ка̄дӣхи пат̣иман̣д̣етва̄ паваттито саббараттича̄ро. идан̃хи наккхаттам̣ йа̄ва ча̄тумаха̄ра̄джикехи ека̄баддхам̣ хоти. тӯрийата̄л̣итава̄дитаниггхосасадданти бхериа̄дитӯрийа̄нам̣ та̄л̣ита̄нам̣ вӣн̣а̄дӣнан̃ча ва̄дита̄нам̣ ниггхосасаддам̣. абха̄сӣти веса̄лийам̣ кира сатта ра̄джасахасса̄ни саттасата̄ни сатта ча ра̄джа̄но, таттака̄ва тесам̣ упара̄джасена̄патиа̄дайо. тесу алан̇катапат̣ийаттесу наккхаттакӣл̣анаттха̄йа вӣтхим̣ отин̣н̣есу сат̣т̣хихаттхе маха̄чан̇каме чан̇камама̄но набхасса маджджхе т̣хитам̣ чандам̣ дисва̄ чан̇каманакот̣ийам̣ пхалакам̣ нисса̄йа т̣хито абха̄си. апавиддхам̣ва ванасмим̣ да̄руканти ваттхавет̣хана̄лан̇ка̄рарахитатта̄ ване чхад̣д̣итада̄рукам̣ вийа джа̄там̣. па̄пийоти ла̄макатаро амхехи ан̃н̃о кочи аттхи. пихайантӣти тхеро а̄ран̃н̃ико пам̣сукӯлико пин̣д̣апа̄тико сапада̄нача̄рико аппиччхо сантут̣т̣хоти бахӯ туйхам̣ паттхайантӣти аттхо. саггага̄минанти саггам̣ гаччханта̄нам̣ гата̄нампи. навамам̣.
10. саджджха̄йасуттаван̣н̣ана̄
230. дасаме йам̣ суданти нипа̄таматтам̣. саджджха̄йабахулоти ниссаран̣апарийаттивасена саджджха̄йанато бахутарам̣ ка̄лам̣ саджджха̄йанто. со кира а̄чарийасса дива̄т̣т̣ха̄нам̣ саммаджджитва̄ а̄чарийам̣ удиккханто тит̣т̣хати. атха нам̣ а̄гаччхантам̣ дисва̄ва паччуггантва̄ паттачӣварам̣ пат̣иггахетва̄ пан̃н̃атта̄сане нисиннасса та̄лаван̣т̣ава̄там̣ датва̄ па̄нӣйам̣ а̄пуччхитва̄ па̄де дховитва̄ телам̣ маккхетва̄ вандитва̄ т̣хито уддесам̣ гахетва̄ йа̄ва сӯрийаттхан̇гама̄ саджджха̄йам̣ кароти. со нха̄накот̣т̣хаке удакам̣ упат̣т̣хапетва̄ ан̇га̄ракапалле аггим̣ кароти. а̄чарийасса нхатва̄ а̄гатасса па̄десу удакам̣ пун̃чхитва̄ пит̣т̣хипарикаммам̣ катва̄ вандитва̄ уддесам̣ гахетва̄ пат̣хамайа̄ме саджджха̄йам̣ катва̄ маджджхимайа̄ме сарӣрам̣ самасса̄сетва̄ паччхимайа̄ме уддесам̣ гахетва̄ йа̄ва арун̣уггамана̄ саджджха̄йам̣ катва̄ нируддхасаддам̣ кхайато саммасати. тато сесам̣ упа̄да̄йарӯпам̣ бхӯтарӯпам̣ на̄марӯпанти пан̃часу кхандхесу випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. аппоссуккоти уддесаггахан̣е ча саджджха̄йакаран̣ӣйе ча нируссукко. сан̇каса̄йатӣти йасса да̄ни аттха̄йа ахам̣ саджджха̄йам̣ кареййам̣, со ме аттхо маттхакам̣ патто. ким̣ ме ида̄ни саджджха̄йена̄ти пхаласама̄паттисукхена ка̄лам̣ ативаттети. аджджхабха̄сӣти, ‘‘ким̣ ну кхо асса тхерасса апха̄сукам̣ джа̄там̣, уда̄хусса а̄чарийасса? кена ну кхо ка̄ран̣ена пуббе вийа мадхурассарена на саджджха̄йатӣ’’ти? а̄гантва̄ сантике т̣хита̄ абха̄си.
дхаммапада̄нӣти идха саббампи буддхавачанам̣ адхиппетам̣. на̄дхӣйасӣти на саджджха̄йаси. на̄дийасӣти ва̄ па̄т̣хо, на ган̣ха̄сӣти аттхо. пасам̣санти дхаммабха̄н̣ако пасам̣сам̣ лабхати, а̄бхидхаммико суттантико винайадхаротисса пасам̣сита̄ бхаванти. вира̄гена̄ти арийамаггена. ан̃н̃а̄йа̄ти джа̄нитва̄. никкхепананти тасса дит̣т̣хасута̄дино виссаджджанам̣ санто вадантӣти дӣпети, на буддхавачанасса. етта̄вата̄ ‘‘тхеро буддхавачанам̣ на виссаджджа̄петӣ’’ти на ниччака̄лам̣ саджджха̄йантенева бхавитаббам̣, саджджха̄йитва̄ пана – ‘‘еттакасса̄хам̣ аттхасса ва̄ дхаммасса ва̄ а̄дха̄ро бхавитум̣ саматтхо’’ти н̃атва̄ ват̣т̣адуккхасса антакирийа̄йа пат̣ипаджджитаббам̣. дасамам̣.
11. акусалавитаккасуттаван̣н̣ана̄
231. ека̄дасаме акусале витаккети ка̄мавитакка̄дайо тайо маха̄витакке. айонисо манасика̄ра̄ти анупа̄йаманасика̄рена. соти со твам̣. айонисо пат̣иниссаджджа̄ти етам̣ анупа̄йаманасика̄рам̣ ваджджехи. саттха̄ранти има̄йа га̄тха̄йа па̄са̄дикакаммат̣т̣ха̄нам̣ катхети. пӣтисукхамасам̣сайанти екам̣сенева балавапӣтин̃ча сукхан̃ча адхигамиссаси. ека̄дасамам̣.
12. маджджханхикасуттаван̣н̣ана̄
232. два̄дасаме йам̣ ваттаббам̣, там̣ девата̄сам̣йутте нанданавагге вуттамева. два̄дасамам̣.
13. па̄катиндрийасуттаван̣н̣ана̄
233. терасамам̣ девапуттасам̣йутте джантудевапуттасутте виттха̄ритамева. терасамам̣.
14. гандхаттхенасуттаван̣н̣ана̄
234. чуддасаме аджджхабха̄сӣти там̣ бхиккхум̣ на̄л̣е гахетва̄ падумам̣ син̇гхама̄нам̣ дисва̄ва – ‘‘айам̣ бхиккху саттху сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ саман̣адхаммам̣ ка̄тум̣ аран̃н̃ам̣ павит̣т̣хо гандха̄рамман̣ам̣ упаниджджха̄йати, сва̄йам̣ аджджа упасин̇гхам̣ свепи пунадивасепи упасин̇гхиссати, евамасса са̄ гандхатан̣ха̄ вад̣д̣хитва̄ дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикам̣ аттхам̣ на̄сессати, ма̄ майи пассантийа̄ нассату, чодесса̄ми на’’нти упасан̇камитва̄ абха̄си.
екан̇гаметам̣ тхеййа̄нанти тхенитабба̄нам̣ рӯпа̄рамман̣а̄дӣнам̣ пан̃чакот̣т̣ха̄са̄нам̣ идам̣ екан̇гам̣, екакот̣т̣ха̄соти аттхо. на хара̄мӣти на гахетва̄ гаччха̄ми. а̄ра̄ти дӯре на̄л̣е гахетва̄ на̄метва̄ дӯре т̣хито упасин̇гха̄мӣти вадати. ван̣н̣ена̄ти ка̄ран̣ена.
йва̄йанти йо айам̣. тасмим̣ кира девата̄йа саддхим̣ катхентейева еко та̄пасо отаритва̄ бхисакханана̄дӣни ка̄тум̣ а̄раддхо, там̣ сандха̄йевама̄ха. а̄кин̣н̣акаммантоти евам̣ апарисуддхакамманто. акхӣн̣акаммантотипи па̄т̣хо, каккхал̣акаммантоти аттхо. на вуччатӣти гандхачороти ва̄ пуппхачороти ва̄ касма̄ на вуччати.
а̄кин̣н̣алуддоти бахупа̄по га̄л̣хапа̄по ва̄, тасма̄ на вуччати. дха̄тичелам̣ва маккхитоти йатха̄ дха̄тийа̄ ниваттхакилит̣т̣хаваттхам̣ учча̄рапасса̄вапам̣сумасикаддама̄дӣхи маккхитам̣, евамевам̣ ра̄гадоса̄дӣхи маккхито. араха̄ми ваттавети араха̄ми ваттум̣. девата̄йа чодана̄ кира сугата̄нусит̣т̣хисадиса̄, на там̣ ла̄мака̄ хӣна̄дхимуттика̄ миччха̄пат̣ипаннакапуггала̄ лабханти. тасмим̣ пана аттабха̄ве маггапхала̄нам̣ бхаббарӯпа̄ пуггала̄ там̣ лабханти, тасма̄ евама̄ха.
сучигавесиноти сучӣни сӣласама̄дхин̃а̄н̣а̄ни гавесантасса. аббха̄маттам̣ ва̄ти вала̄хакакӯт̣аматтам̣ вийа. джа̄на̄сӣти суддхо айанти джа̄на̄си. ваджджа̄сӣти вадеййа̄си. нева там̣ упаджӣва̄ма̄ти девата̄ кира чинтеси – ‘‘айам̣ бхиккху аттхи ме хитака̄ма̄ девата̄, са̄ мам̣ чодессати са̄рессатӣти пама̄дампи ануйун̃джеййа, на̄сса вачанам̣ сампат̣иччхисса̄мӣ’’ти. тасма̄ евама̄ха. твамева̄ти твам̣йева. джа̄неййа̄ти джа̄неййа̄си. йена̄ти йена каммена сугатим̣ гаччхеййа̄си, там̣ каммам̣ твам̣йева джа̄неййа̄сӣти. чуддасамам̣.
ити са̄раттхаппака̄синийа̄
сам̣йуттаника̄йа-ат̣т̣хакатха̄йа
ванасам̣йуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.