2. дутийавагго

1. ватападасуттаван̣н̣ана̄

257. дутийаваггасса пат̣хаме ватапада̄нӣти ватакот̣т̣ха̄са̄ни. саматта̄нӣти парипун̣н̣а̄ни. сама̄динна̄нӣти гахита̄ни. куле джет̣т̣ха̄пача̄йӣти куладжет̣т̣хака̄нам̣ маха̄пита̄ маха̄ма̄та̄ чӯл̣апита̄ чӯл̣ама̄та̄ ма̄туло ма̄тула̄нӣтиа̄дӣнам̣ апачитика̄рако. сан̣хава̄чоти пийамудумадхурава̄чо. муттача̄готи виссат̣т̣хача̄го. пайатапа̄н̣ӣти деййадхаммада̄наттха̄йа сада̄ дхотахаттхо. воссаггаратоти воссаджджане рато. йа̄чайоготи парехи йа̄читабба̄рахо, йа̄чайоготи ва̄ йа̄чайогенева йутто. да̄насам̣вибха̄гаратоти да̄не ча сам̣вибха̄ге ча рато. пат̣хамам̣.

2. саккана̄масуттаван̣н̣ана̄

258. дутийе мануссабхӯтоти магадхарат̣т̣хе мачалага̄ме мануссабхӯто. а̄васатхам̣ ада̄сӣти чатумаха̄патхе маха̄джанасса а̄васатхам̣ ка̄ретва̄ ада̄си. сахассампи аттха̄нанти сахассампи ка̄ран̣а̄нам̣, джанасахассена ва̄ вачанасахассена ва̄ оса̄рите ‘‘айам̣ имасса аттхо, айам̣ имасса аттхо’’ти екападе т̣хитова виниччхинати. дутийам̣.

3. маха̄лисуттаван̣н̣ана̄

259. татийе упасан̇камӣти ‘‘сакко девара̄джа̄ти катхенти, аттхи ну кхо со сакко, йена со дит̣т̣хапубботи имаматтхам̣ дасабалам̣ пуччхисса̄мӣ’’ти упасан̇ками. тан̃ча паджа̄на̄мӣти бахувачане екавачанам̣, те ча дхамме паджа̄на̄мӣти аттхо. сакко кира анантаре аттабха̄ве магадхарат̣т̣хе мачалага̄ме магхо на̄ма ма̄н̣аво ахоси пан̣д̣ито бйатто, бодхисаттачарийа̄ вийа ча тасса чарийа̄ ахоси. со теттим̣са пурисе гахетва̄ калйа̄н̣амака̄си. екадивасам̣ аттанова пан̃н̃а̄йа упапариккхитва̄ га̄мамаджджхе маха̄джанасса саннипатитат̣т̣ха̄не качаварам̣ убхатопассесу апабйӯхитва̄ там̣ т̣ха̄нам̣ раман̣ӣйам̣ ака̄си. пуна таттхева ман̣д̣апам̣ ка̄реси. пуна гаччханте ка̄ле са̄лам̣ ка̄реси. га̄мато ча никкхамитва̄ га̄вутампи ад̣д̣хайоджанампи тига̄вутампи йоджанампи вичаритва̄ техи саха̄йехи саддхим̣ висамам̣ самам̣ ака̄си. те саббева екаччханда̄ таттха таттха сетуйуттат̣т̣ха̄не сетум̣, ман̣д̣апаса̄ла̄поккхаран̣има̄ла̄ваччхаропанападӣнам̣ йуттат̣т̣ха̄несу ман̣д̣апаса̄ла̄поккхаран̣има̄ла̄ваччхаропана̄дӣни каронта̄ бахум̣ пун̃н̃амакам̣су. магхо сатта ватапада̄ни пӯретва̄ ка̄йасса бхеда̄ саддхим̣ саха̄йехи та̄ватим̣сабхаване ниббатти. там̣ саббам̣ бхагава̄ джа̄на̄ти. тена̄ха – йесам̣ дхамма̄нам̣ сама̄диннатта̄ сакко саккаттам̣ аджджхага̄, тан̃ча паджа̄на̄мӣти. айам̣ саккасса саккатта̄дхигаме сан̇кхепакатха̄, виттха̄ро пана суман̇галавила̄синийа̄ дӣгханика̄йат̣т̣хакатха̄йа саккапан̣хаван̣н̣ана̄йам̣ вутто. татийам̣.

4. далиддасуттаван̣н̣ана̄

260. чатуттхе мануссадалиддоти мануссаадхано. мануссакапан̣оти мануссака̄рун̃н̃атам̣ патто. мануссавара̄коти мануссала̄мако. татра̄ти тасмим̣ т̣ха̄не, тасмим̣ ва̄ атирочане. уджджха̄йантӣти аваджджха̄йанти ла̄макато чинтенти. кхийантӣти катхенти пака̄сенти. випа̄чентӣти таттха таттха катхенти виттха̄ренти. есо кхо ма̄риса̄ти еттха айаманупуббикатха̄ – со кира ануппанне буддхе ка̄сират̣т̣хе ба̄ра̄н̣асира̄джа̄ хутва̄ самусситаддхаджапат̣а̄кана̄на̄лан̇ка̄рена сут̣т̣ху алан̇катам̣ нагарам̣ падаккхин̣ам̣ ака̄си аттано сирисампаттийа̄ сама̄кад̣д̣хитанеттена джанака̄йена самуллокийама̄но. тасмин̃ча самайе еко паччекабуддхо гандхама̄данапаббата̄ а̄гамма тасмим̣ нагаре пин̣д̣а̄йа чарати, сантиндрийо сантама̄насо уттамадаматхасаманна̄гато. маха̄джанопи ра̄джагатам̣ читтӣка̄рам̣ паха̄йа паччекабуддхамева олокеси. ра̄джа̄ – ‘‘ида̄ни имасмим̣ джанака̄йе екопи мам̣ на олокети. ким̣ ну кхо ета’’нти? олокенто паччекабуддхам̣ аддаса. сопи паччекабуддхо махаллако хоти паччхимавайе т̣хито. чӣвара̄ниписса джин̣н̣а̄ни, тато тато сутта̄ни гал̣анти. ран̃н̃о сатасахасса̄дхика̄ни две асан̇кхйеййа̄ни пӯритапа̄рамим̣ паччекабуддхам̣ дисва̄ читтапаса̄даматтам̣ ва̄ хаттхам̣ паса̄ретва̄ ванданаматтам̣ ва̄ на̄хоси. со ра̄джа̄ ‘‘паббаджито ман̃н̃е еса усӯйа̄йа мам̣ на олокетӣ’’ти куджджхитва̄ ‘‘ква̄йам̣ кут̣т̣хичӣвара̄ни па̄руто’’ти нит̣т̣хубхитва̄ пакка̄ми. тасса каммасса випа̄кена маха̄нирайе ниббаттитва̄ випа̄ка̄васесена мануссалокам̣ а̄гаччханто ра̄джагахе парамакапан̣а̄йа иттхийа̄ куччхимхи пат̣исандхим̣ ган̣хи. гахитака̄лато пат̣т̣ха̄йа са̄ иттхӣ кан̃джикаматтампи ударапӯрам̣ на̄латтха. тасса куччхигатассева кан̣н̣ана̄са̄ вилӣна̄, сан̇кхапалитакут̣т̣хӣ хутва̄ ма̄тукуччхито никкханто. ма̄та̄питаро на̄ма дуккарака̄рика̄ хонти, тенасса ма̄та̄ йа̄ва капа̄лам̣ гахетва̄ чаритум̣ на саккоти, та̄васса кан̃джикампи удакампи а̄харитва̄ ада̄си. бхиккха̄йа чаритум̣ саматтхака̄ле панасса капа̄лам̣ хаттхе датва̄ ‘‘пан̃н̃а̄йиссаси сакена каммена̄’’ти пакка̄ми.

атхасса тато пат̣т̣ха̄йа сакаласарӣрато мам̣са̄ни чхиджджитва̄ чхиджджитва̄ патанти, йӯсам̣ паггхарати, маха̄ведана̄ ваттанти. йам̣ йам̣ раччхам̣ нисса̄йа сайати, саббараттим̣ маха̄равена равати. тасса ка̄рун̃н̃апаридевитасаддена сакалавӣтхийам̣ манусса̄ саббараттим̣ ниддам̣ на лабханти. тасса тато пат̣т̣ха̄йа сукхасайите пабодхетӣти суппабуддхотвева на̄мам̣ удапа̄ди. атха̄парена самайена бхагавати ра̄джагахам̣ сампатте на̄гара̄ саттха̄рам̣ нимантетва̄ нагарамаджджхе маха̄ман̣д̣апам̣ катва̄ да̄нам̣ адам̣су. суппабуддхопи кут̣т̣хӣ гантва̄ да̄наггаман̣д̣апасса авидӯре нисӣди. на̄гара̄ буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена паривисанта̄ тасса̄пи йа̄губхаттам̣ адам̣су. тасса пан̣ӣтабходжанам̣ бхуттасса читтам̣ екаггам̣ ахоси. саттха̄ бхаттакичча̄васа̄не анумоданам̣ катва̄ сачча̄ни дӣпеси, суппабуддхо нисиннат̣т̣ха̄не нисиннова десана̄нуса̄рена н̃а̄н̣ам̣ песетва̄ сота̄паттипхале патит̣т̣хито. саттха̄ ут̣т̣ха̄йа виха̄рам̣ гато. сопи чумбат̣ам̣ а̄руйха капа̄лама̄да̄йа дан̣д̣амолуббха аттано васанат̣т̣ха̄нам̣ гаччханто виббханта̄йа га̄вийа̄ джӣвита̄ воропито маттикапа̄тим̣ бхиндитва̄ суван̣н̣апа̄тим̣ пат̣илабханто вийа дутийачиттава̄ре девалоке ниббатто аттано пун̃н̃ам̣ нисса̄йа ан̃н̃е деве атиккамма вирочиттха. там̣ ка̄ран̣ам̣ дассенто сакко дева̄наминдо есо кхо ма̄риса̄тиа̄дима̄ха.

саддха̄ти маггена̄гатасаддха̄. сӣлан̃ча йасса калйа̄н̣анти калйа̄н̣асӣлам̣ на̄ма арийаса̄вакасса арийакантасӣлам̣ вуччати. таттха кин̃ча̄пи арийаса̄вакасса екасӣлампи акантам̣ на̄ма наттхи, имасмим̣ панаттхе бхавантарепи аппахӣнам̣ пан̃часӣлам̣ адхиппетам̣. чатуттхам̣.

5. ра̄ман̣еййакасуттаван̣н̣ана̄

261. пан̃чаме а̄ра̄мачетйа̄ти а̄ра̄мачетийа̄ни. ваначетйа̄ти ваначетийа̄ни. убхайаттха̄пи читтӣкатат̣т̣хена четйам̣ ведитаббам̣. мануссара̄ман̣еййасса̄ти мануссараман̣ӣйабха̄васса. ида̄ни мануссараман̣ӣйакавасена бхӯмираман̣ӣйакам̣ дассенто га̄ме ва̄тиа̄дима̄ха. пан̃чамам̣.

6. йаджама̄насуттаван̣н̣ана̄

262. чхат̣т̣хе йаджама̄на̄нанти йаджанта̄нам̣. тада̄ кира ан̇гамагадхава̄сика̄ манусса̄ анусам̣ваччхарам̣ саппимадхупха̄н̣ита̄дӣсу аггам̣ гахетва̄ екасмим̣ т̣ха̄не да̄рӯнам̣ сат̣т̣химатте сакат̣абха̄ре ра̄сим̣ катва̄ аггим̣ датва̄ паджджалитака̄ле ‘‘маха̄брахмуно йаджа̄ма̄’’ти там̣ саббам̣ паккхипанти. ‘‘екава̄рам̣ паккхиттам̣ сахассагун̣апхалам̣ детӣ’’ти несам̣ ладдхи. сакко девара̄джа̄ ‘‘саббепиме саббаагга̄ни гахетва̄ ‘маха̄брахмуно йаджа̄ма̄’ти аггимхи джха̄пенти. апхалам̣ каронти, майи пассанте ма̄ нассанту, йатха̄ буддхасса чева сан̇гхасса ча датва̄ бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасаванти, евам̣ карисса̄мӣ’’ти да̄рура̄сим̣ джала̄петва̄ олокентесу мануссесу пун̣н̣амадивасе брахматтабха̄вам̣ ма̄петва̄ маха̄джанасса пассантассева чандаман̣д̣алам̣ бхиндитва̄ никкханто вийа ахоси. маха̄джано дисва̄ ‘‘имам̣ йан̃н̃ам̣ пат̣иггахетум̣ маха̄брахма̄ а̄гаччхатӣ’’ти джан̣н̣укехи бхӯмийам̣ патит̣т̣ха̄йа, ан̃джалим̣ паггайха намассама̄но ат̣т̣ха̄си. бра̄хман̣а̄ а̄хам̣су ‘‘тумхе ‘майам̣ таккена катхема̄’ти ман̃н̃атха, ида̄ни пассатха, айам̣ во брахма̄ сахаттха̄ йан̃н̃ам̣ пат̣иггахетум̣ а̄гаччхатӣ’’ти. сакко а̄гантва̄ да̄ручитакаматтхаке а̄ка̄се т̣хатва̄ ‘‘касса̄йам̣ сакка̄ро’’ти пуччхи? тумха̄кам̣, бханте, пат̣игган̣хатха но йан̃н̃анти. тена хи а̄гаччхатха, ма̄ тулам̣ чхад̣д̣етва̄ хаттхена тулайиттха, айам̣ саттха̄ дхуравиха̄ре васати, там̣ пуччхисса̄ма ‘‘касса диннам̣ махаппхалам̣ хотӣ’’ти? убхайарат̣т̣хава̄сино гахетва̄ саттху сантикам̣ гантва̄ пуччханто евама̄ха.

таттха пун̃н̃апеккха̄нанти пун̃н̃ам̣ иччханта̄нам̣ пун̃н̃аттхика̄нам̣. опадхикам̣ пун̃н̃анти упадхивипа̄кам̣ пун̃н̃ам̣. сан̇гхе диннам̣ махаппхаланти арийасан̇гхе диннам̣ виппха̄равантам̣ хоти. десана̄васа̄не чатура̄сӣтипа̄н̣асахасса̄ни аматапа̄нам̣ пивим̣су. тато пат̣т̣ха̄йа манусса̄ сабба̄ни аггада̄на̄ни бхиккхусан̇гхасса адам̣су. чхат̣т̣хам̣.

7. буддхавандана̄суттаван̣н̣ана̄

263. саттаме ут̣т̣хехӣти ут̣т̣хаха, гхат̣а, ва̄йама. виджитасан̇га̄ма̄ти ра̄га̄дӣнан̃чева два̄дасайоджаникасса ча ма̄рабаласса джитатта̄ бхагавантам̣ евам̣ а̄лапати. паннабха̄ра̄ти оропитакхандхакилеса̄бхисан̇кха̄рабха̄ра. паннараса̄йа раттинти паннараса̄йа пун̣н̣ама̄йа раттим̣. саттамам̣.

8. гахат̣т̣хавандана̄суттаван̣н̣ана̄

264. ат̣т̣хаме путхуддиса̄ти чатассо диса̄ чатассо анудиса̄ ча. бхумма̄ти бхӯмива̄сино. чирараттасама̄хитети упача̄раппана̄хи чирараттасама̄хитачитте. вандети ванда̄ми. брахмачарийапара̄йан̣ети дасапи васса̄ни вӣсатипи васса̄ни…пе… сат̣т̣хипи васса̄ни а̄па̄н̣акот̣икам̣ екасеййам̣ екабхаттантиа̄дикам̣ сет̣т̣хачарийам̣ брахмачарийам̣ чарама̄нети аттхо. пун̃н̃акара̄ти чатупаччайада̄нам̣ кусумбхасуманапӯджа̄ дӣпасахассаджа̄ланти евама̄дипун̃н̃ака̄рака̄. сӣлавантоти упа̄сакатте патит̣т̣ха̄йа пан̃чахипи дасахипи сӣлехи саманна̄гата̄. дхаммена да̄рам̣ посентӣти уман̇габхиндана̄дӣни акатва̄ дхаммикехи касигораккхаван̣иджджа̄дӣхи путтада̄рам̣ посенти. памукхо ратхама̄рухӣти дева̄нам̣ памукхо сет̣т̣хо ратхам̣ а̄рухи. ат̣т̣хамам̣.

9. саттха̄равандана̄суттаван̣н̣ана̄

265. наваме бхагавантам̣ намассатӣти екам̣сам̣ уттарийам̣ дукулам̣ катва̄, брахмаджа̄н̣уко хутва̄ сираси ан̃джалим̣ т̣хапетва̄ намассати. со йаккхоти со сакко. аномана̄манти саббагун̣ехи омакабха̄васса наттхита̄йа саббагун̣анемиттакехи на̄мехи аномана̄мам̣. авиджджа̄саматиккама̄ти чатусаччапат̣иччха̄дика̄йа ват̣т̣амӯлакаавиджджа̄йа саматиккамена. секкха̄ти сатта секкха̄. апачайа̄ра̄ма̄ти ват̣т̣авиддхам̣сане рата̄. сиккхарети сиккханти. навамам̣.

10. сан̇гхавандана̄суттаван̣н̣ана̄

266. дасаме аджджхабха̄сӣти касма̄ еса пунаппунам̣ евам̣ бха̄сатӣти? саккасса кира деваран̃н̃о саддо мадхуро, супхаситам̣ данта̄варан̣ам̣, катханака̄ле суван̣н̣акин̇кин̣икасаддо вийа ниччхарати. там̣ пунаппунам̣ сотум̣ лабхисса̄мӣти бха̄сати. пӯтидехасайа̄ти пӯтимхи ма̄тусарӣре ва̄, аттанойева ва̄ сарӣрам̣ аваттхаритва̄ сайанато пӯтидехасайа̄. нимугга̄ кун̣апамхетети дасама̄се ма̄тукуччхисан̇кха̄те кун̣апасмим̣ ете нимугга̄. етам̣ тесам̣ пихайа̄мӣти етесам̣ етам̣ пихайа̄ми паттхайа̄ми. на те сам̣ кот̣т̣хе опентӣти на те сам̣ сантакам̣ дхан̃н̃ам̣ кот̣т̣хе паккхипанти. на хи етесам̣ дхан̃н̃ам̣ аттхи. на кумбхӣти на кумбхийам̣. на кал̣опийанти на паччхийам̣. паранит̣т̣хитамеса̄на̄ти паресам̣ нит̣т̣хитам̣ парагхаре паккам̣ бхиккха̄ча̄раваттена есама̄на̄ гавесама̄на̄. тена̄ти евам̣ парийит̣т̣хена. суббата̄ти дасапи…пе… сат̣т̣хипи васса̄ни сусама̄диннасундаравата̄.

сумантамантиноти дхаммам̣ саджджха̄йисса̄ма, дхутан̇гам̣ сама̄дийисса̄ма, аматам̣ парибхун̃джисса̄ма, саман̣адхаммам̣ карисса̄ма̄ти евам̣ субха̄ситабха̄сино. тун̣хӣбхӯта̄ саман̃чара̄ти тийа̄мараттим̣ асанигхосена гхосита̄ вийа дхаммам̣ катхента̄пи тун̣хӣбхӯта̄ самам̣ чарантийева на̄ма. касма̄? нираттхакавачанасса̄бха̄ва̄. путхумачча̄ ча̄ти бахусатта̄ ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ вируддха̄. аттадан̣д̣есу ниббута̄ти паравихет̣ханаттхам̣ гахитадан̣д̣есу саттесу ниббута̄ виссат̣т̣хадан̣д̣а̄. са̄да̄несу ана̄да̄на̄ти сагахан̣есу саттесу ча бхавайониа̄дӣнам̣ екакот̣т̣ха̄сасса̄пи агахитатта̄ агахан̣а̄. дасамам̣.

дутийо вагго.