7. сал̣а̄йатанавибхан̇гасуттаван̣н̣ана̄
304. евам̣ ме сутанти сал̣а̄йатанавибхан̇гасуттам̣. таттха ведитабба̄нӣти сахавипассанена маггена джа̄нитабба̄ни. манопавича̄ра̄ти витаккавича̄ра̄. витаккуппа̄дакан̃хи мано идха маноти адхиппетам̣, манасса упавича̄ра̄ти манопавича̄ра̄. саттапада̄ти ват̣т̣авиват̣т̣аниссита̄нам̣ сатта̄нам̣ пада̄. еттха хи ат̣т̣ха̄раса ват̣т̣апада̄ на̄ма, ат̣т̣ха̄раса виват̣т̣апада̄ на̄ма, тепи сахавипассанена маггенева ведитабба̄. йогга̄чарийа̄нанти хаттхийогга̄диа̄ча̄расиккха̄пака̄нам̣, даметаббадамака̄нанти аттхо. сесам̣ вибхан̇гейева а̄вибхависсати. айамуддесоти идам̣ ма̄тика̄т̣т̣хапанам̣.
305. чаккха̄йатана̄дӣни висуддхимагге виттха̄рита̄ни. чаккхувин̃н̃а̄н̣анти кусала̄кусалавипа̄като две чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄ни. сесапаса̄давин̃н̃а̄н̣есупи есева найо. има̄ни пана даса т̣хапетва̄ сесам̣ идха мановин̃н̃а̄н̣ам̣ на̄ма.
чаккхусампхассоти чаккхумхи сампхассо. чаккхувин̃н̃а̄н̣асампайуттасампхассассетам̣ адхивачанам̣. сесесупи есева найо.
чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ти чаккхувин̃н̃а̄н̣ена рӯпам̣ дисва̄. есева найо саббаттха. соманассат̣т̣ха̄нийанти соманассасса а̄рамман̣авасена ка̄ран̣абхӯтам̣. упавичаратӣти таттха вича̄рапаваттанена упавичарати, витакко там̣сампайутто ча̄ти имина̄ найена ат̣т̣ха̄раса витаккавича̄расан̇кха̄та̄ манопавича̄ра̄ ведитабба̄. чха соманассӯпавича̄ра̄ти еттха пана соманассена саддхим̣ упавичарантӣти соманассӯпавича̄ра̄. сесапададвайепи есева найо.
306. гехасита̄нӣти ка̄магун̣аниссита̄ни. неккхаммасита̄нӣти випассана̄ниссита̄ни. ит̣т̣ха̄нанти парийесита̄нам̣. канта̄нанти ка̄мита̄нам̣. манорама̄нанти мано етесу раматӣти манорама̄ни, тесам̣ манорама̄нам̣. лока̄мисапат̣исам̣йутта̄нанти тан̣ха̄пат̣исам̣йутта̄нам̣. атӣтанти пат̣иладдхам̣. паччуппаннам̣ та̄ва а̄раббха соманассам̣ уппаджджату, атӣте катхам̣ уппаджджатӣти. атӣтепи – ‘‘йатха̄хам̣ етарахи ит̣т̣ха̄рамман̣ам̣ анубхава̄ми, евам̣ пуббепи анубхави’’нти ануссарантасса балавасоманассам̣ уппаджджати.
аниччатанти аничча̄ка̄рам̣. випарин̣а̄мавира̄ганиродханти пакативиджаханена випарин̣а̄мам̣, вигаччханена вира̄гам̣, нируджджханена ниродхам̣. саммапан̃н̃а̄йа̄ти випассана̄пан̃н̃а̄йа. идам̣ вуччати неккхаммаситам̣ соманассанти идам̣ ран̃н̃о вийа аттано сирисампаттим̣ олокентасса випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ нисиннасса сан̇кха̄ра̄нам̣ бхедам̣ пассато сан̇кха̄рагатамхи тиккхе сӯре випассана̄н̃а̄н̣е ваханте уппаннасоманассам̣ ‘‘неккхаммаситам̣ соманасса’’нти вуччати. вуттампи четам̣ –
‘‘сун̃н̃а̄га̄рам̣ павит̣т̣хасса, сантачиттасса бхиккхуно;
ама̄нусӣ ратӣ хоти, самма̄ дхаммам̣ випассато.
йато йато саммасати, кхандха̄нам̣ удайаббайам̣;
лабхатӣ пӣтипа̄моджджам̣, аматантам̣ виджа̄ната’’нти. (дха. па. 373-374);
има̄нӣти има̄ни чхасу два̄ресу ит̣т̣ха̄рамман̣е а̄па̄тхагате аничча̄дивасена випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ нисиннасса уппанна̄ни чха неккхаммасита̄ни соманасса̄ни.
307. атӣтанти паччуппаннам̣ та̄ва паттхетва̄ алабхантасса доманассам̣ уппаджджату, атӣте катхам̣ уппаджджатӣти. атӣтепи ‘‘йатха̄хам̣ етарахи ит̣т̣ха̄рамман̣ам̣ паттхетва̄ на лабха̄ми, евам̣ пуббепи паттхетва̄ на лабхи’’нти ануссарантасса балавадоманассам̣ уппаджджати.
ануттаресу вимоккхесӯти ануттаравимоккхо на̄ма арахаттам̣, арахатте паттханам̣ пат̣т̣хапентасса̄ти аттхо. а̄йатананти арахатта̄йатанам̣. пихам̣ упат̣т̣ха̄пайатоти паттханам̣ пат̣т̣хапентасса. там̣ панетам̣ паттханам̣ пат̣т̣хапентасса уппаджджати, ити паттхана̄мӯлакатта̄ ‘‘пихам̣ упат̣т̣ха̄пайато’’ти вуттам̣. има̄ни чха неккхаммасита̄ни доманасса̄нӣти има̄ни евам̣ чхасу два̄ресу ит̣т̣ха̄рамман̣е а̄па̄тхагате арахатте пихам̣ пат̣т̣хапетва̄ тададхигама̄йа аничча̄дивасена випассанам̣ упат̣т̣хапетва̄ уссукка̄петум̣ асакконтасса – ‘‘имампи паккхам̣ имампи ма̄сам̣ имампи сам̣ваччхарам̣ арахаттам̣ па̄пун̣итум̣ на̄саккхи’’нти анусочато га̄мантапаббха̄рава̄симаха̄сӣваттхерасса вийа ассудха̄ра̄паваттанавасена уппаннадоманасса̄ни чха неккхаммаситадоманасса̄нӣти ведитабба̄ни. ваттху пана суман̇галавила̄синийа̄ дӣгханика̄йат̣т̣хакатха̄йа саккапан̃хаван̣н̣ана̄йам̣ (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 2.361) виттха̄ритам̣, иччхантена тато гахетаббам̣.
308. уппаджджати упеккха̄ти еттха упеккха̄ на̄ма ан̃н̃а̄н̣упекха̄. анодхиджинасса̄ти килесодхим̣ джинитва̄ т̣хитатта̄ кхӣн̣а̄саво одхиджино на̄ма, тасма̄ акхӣн̣а̄савасса̄ти аттхо. авипа̄каджинасса̄ти еттхапи а̄йатим̣ випа̄кам̣ джинитва̄ т̣хитатта̄ кхӣн̣а̄савова випа̄каджино на̄ма, тасма̄ акхӣн̣а̄савассева̄ти аттхо. ана̄дӣнавадасса̄винотиа̄дӣнавато упаддавато апассантасса. има̄ чха гехасита̄ упеккха̄ти има̄ евам̣ чхасу два̄ресу ит̣т̣ха̄рамман̣е а̄па̄тхагате гул̣апин̣д̣аке нилӣнамаккхика̄ вийа рӯпа̄дӣни анативаттама̄на̄ таттха лагга̄ лаггита̄ хутва̄ уппанна̄ упеккха̄ чха гехасита̄ упеккха̄ти ведитабба̄.
рӯпам̣ са̄ ативаттатӣти рӯпам̣ са̄ анатиккамати, таттха никантивасена на тит̣т̣хати. има̄ чха неккхаммасита̄ упеккха̄ти има̄ евам̣ чхасу два̄ресу ит̣т̣ха̄диа̄рамман̣е а̄па̄тхагате ит̣т̣хе араджджантасса, анит̣т̣хе адуссантасса, асамапеккхане асаммуйхантасса, уппаннавипассана̄-н̃а̄н̣асампайутта̄ чха неккхаммасита̄ упеккха̄ти ведитабба̄.
309. татра идам̣ нисса̄йа идам̣ паджахатха̄ти тесу чхаттим̣сасаттападесу ат̣т̣ха̄раса нисса̄йа ат̣т̣ха̄раса паджахатха̄ти аттхо. тенева – ‘‘татра, бхиккхаве, йа̄ни чха неккхаммасита̄нӣ’’тиа̄дима̄ха. нисса̄йа а̄гамма̄ти паваттанавасена нисса̄йа чева а̄гамма ча. еваметесам̣ саматиккамо хотӣти евам̣ неккхаммасита̄нам̣ паваттанена гехасита̄ни атикканта̄ни на̄ма хонти.
евам̣ сариккхакенева сариккхакам̣ джаха̄петва̄ ида̄ни балавата̄ дуббалам̣ джаха̄пенто – ‘‘татра, бхиккхаве, йа̄ни чха неккхаммасита̄ни соманасса̄нӣ’’тиа̄дима̄ха. евам̣ неккхаммаситасоманассехи неккхаммаситадоманасса̄ни, неккхаммаситаупеккха̄хи ча неккхаммаситасоманасса̄ни джаха̄пентена балавата̄ дуббалаппаха̄нам̣ катхитам̣.
еттха пана т̣хатва̄ упеккха̄катха̄ ведитабба̄ – ат̣т̣хасу хи сама̄паттӣсу пат̣хама̄дӣни ча тӣн̣и джха̄на̄ни, суддхасан̇кха̄ре ча па̄даке катва̄ випассанам̣ а̄раддха̄нам̣ чатуннам̣ бхиккхӯнам̣ пуббабха̄гавипассана̄ соманассасахагата̄ ва̄ хоти упеккха̄сахагата̄ ва̄, вут̣т̣ха̄нага̄минӣ пана соманассасахагата̄ва. чатуттхаджджха̄на̄дӣни па̄дака̄ни катва̄ випассанам̣ а̄раддха̄нам̣ пан̃чаннам̣ пуббабха̄гавипассана̄ пуримасадиса̄ва. вут̣т̣ха̄нага̄минӣ пана упеккха̄сахагата̄ хоти. идам̣ сандха̄йа – ‘‘йа̄ чха неккхаммасита̄ упеккха̄, та̄ нисса̄йа та̄ а̄гамма, йа̄ни чха неккхаммасита̄ни соманасса̄ни, та̄ни паджахатха̄’’ти вуттам̣. на кевалан̃ча евам̣пат̣ипаннасса бхиккхуно айам̣ випассана̄йа ведана̄висесова хоти, арийамаггепи пана джха̄нан̇габоджджхан̇гамагган̇га̄нампи висесо хоти.
ко панетам̣ висесам̣ нийамети? кечи та̄ва тхера̄ випассана̄па̄дакаджджха̄нам̣ нийаметӣти ваданти, кечи випассана̄йа а̄рамман̣абхӯта̄ кхандха̄ нийаментӣти ваданти, кечи пуггаладжджха̄сайо нийаметӣти ваданти. тесампи ва̄де айамева пуббабха̄ге вут̣т̣ха̄нага̄минӣвипассана̄ нийаметӣти ведитабба̄. виниччхайакатха̄ панеттха висуддхимагге сан̇кха̄рупеккха̄ниддесе вутта̄ва.
310. на̄натта̄ти на̄на̄ бахӯ анекаппака̄ра̄. на̄наттасита̄ти на̄на̄рамман̣аниссита̄. екатта̄ти ека̄. екаттасита̄ти ека̄рамман̣аниссита̄. катама̄ пана̄йам̣ упеккха̄ти? хет̣т̣ха̄ та̄ва ан̃н̃а̄н̣упеккха̄ вутта̄, упари чхал̣ан̇гупеккха̄ ваккхати, идха саматхаупеккха̄, випассанупеккха̄ти две упеккха̄ гахита̄.
таттха йасма̄ ан̃н̃а̄ва рӯпесу упеккха̄, ан̃н̃а̄ва садда̄дӣсу, на хи йа̄ рӯпе упеккха̄, са̄ садда̄дӣсу хоти. рӯпе упеккха̄ ча рӯпамева а̄рамман̣ам̣ кароти, на садда̄дайо. рӯпе упеккха̄бха̄ван̃ча ан̃н̃а̄ саматхаупеккха̄ патхавӣкасин̣ам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ уппаджджати, ан̃н̃а̄ а̄покасин̣а̄дӣни. тасма̄ на̄наттам̣ на̄наттаситам̣ вибхаджанто аттхи, бхиккхаве, упеккха̄ рӯпесӯтиа̄дима̄ха. йасма̄ пана две ва̄ тӣн̣и ва̄ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатана̄ни ва̄ вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатана̄дӣни ва̄ наттхи, тасма̄ екаттам̣ екаттаситам̣ вибхаджанто аттхи, бхиккхаве, упеккха̄ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатананиссита̄тиа̄дима̄ха.
таттха а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанаупеккха̄ сампайуттавасена а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатананиссита̄, а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанакхандхе випассантасса випассанупеккха̄ а̄рамман̣авасена а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатананиссита̄. сеса̄супи есева найо.
там̣ паджахатха̄ти еттха арӯпа̄вачарасама̄паттиупеккха̄йа рӯпа̄вачарасама̄паттиупеккхам̣ паджаха̄пети, арӯпа̄вачаравипассанупеккха̄йа рӯпа̄вачаравипассанупеккхам̣.
атаммайатанти еттха таммайата̄ на̄ма тан̣ха̄, тасса̄ парийа̄да̄нато вут̣т̣ха̄нага̄минӣвипассана̄ атаммайата̄ти вуччати. там̣ паджахатха̄ти идха вут̣т̣ха̄нага̄минӣвипассана̄йа арӯпа̄вачарасама̄паттиупеккхан̃ча випассанупеккхан̃ча паджаха̄пети.
311. йадарийоти йе сатипат̣т̣ха̄не арийо самма̄самбуддхо севати. таттха тӣсу т̣ха̄несу сатим̣ пат̣т̣хапенто сатипат̣т̣ха̄не севатӣти ведитаббо. на суссӯсантӣти саддахитва̄ сотум̣ на иччханти. на ан̃н̃а̄ти джа̄нанаттха̄йа читтам̣ на упат̣т̣хапенти. воккамма̄ти атиккамитва̄. саттху са̄сана̄ти саттху ова̄дам̣ гахетаббам̣ пӯретаббам̣ на ман̃н̃антӣти аттхо. на ча аттаманоти на сакамано. еттха ча гехаситадоманассавасена аппатӣто хотӣти на еваматтхо дат̣т̣хаббо, аппат̣ипаннакесу пана аттаманата̄ка̄ран̣асса абха̄венетам̣ вуттам̣. анавассутоти пат̣игхаавассавена анавассуто. сато сампаджа̄ноти сатийа̄ ча н̃а̄н̣ена ча саманна̄гато. упеккхакоти чхал̣ан̇гупеккха̄йа упеккхако. аттаманоти идха̄пи гехаситасоманассавасена уппила̄витоти на еваматтхо дат̣т̣хаббо, пат̣ипаннакесу пана анаттаманата̄ка̄ран̣асса абха̄венетам̣ вуттам̣. анавассутоти ра̄га̄вассавена анавассуто.
312. са̄ритоти дамито. екамева дисам̣ дха̄ватӣти аниваттитва̄ дха̄ванто екам̣йева дисам̣ дха̄вати, ниваттитва̄ пана апарам̣ дха̄витум̣ саккоти. ат̣т̣ха диса̄ видха̄ватӣти екапаллан̇кена нисинно ка̄йена аниваттитва̄ва вимоккхавасена екаппаха̄ренева ат̣т̣ха диса̄ видха̄вати, пураттха̄бхимукхо ва̄ даккхин̣а̄дӣсу ан̃н̃атарадиса̄бхимукхо ва̄ нисӣдитва̄ ат̣т̣ха сама̄паттийо сама̄паджджатийева̄ти аттхо. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.
папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа
сал̣а̄йатанавибхан̇гасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.