4. ба̄куласуттаван̣н̣ана̄

209. евам̣ ме сутанти ба̄куласуттам̣. таттха ба̄кулоти йатха̄ два̄вӣсати дваттим̣са̄тиа̄димхи ваттаббе ба̄вӣсати ба̄ттим̣са̄тиа̄дӣни вуччанти, евамева двикулоти ваттаббе ба̄кулоти вуттам̣. тасса хи тхерасса две кула̄ни ахесум̣. со кира девалоко чавитва̄ косамбинагаре на̄ма маха̄сет̣т̣хикуле ниббатто, таменам̣ пан̃чаме дивасе сӣсам̣ нха̄петва̄ ган̇га̄кӣл̣ам̣ акам̣су. дха̄тийа̄ да̄ракам̣ удаке нимуджджануммуджджанавасена кӣл̣а̄пентийа̄ еко маччхо да̄ракам̣ дисва̄ ‘‘бхаккхо ме айа’’нти ман̃н̃ама̄но мукхам̣ виваритва̄ упагато. дха̄тӣ да̄ракам̣ чхад̣д̣етва̄ пала̄та̄. маччхо там̣ гили. пун̃н̃ава̄ сатто дуккхам̣ на па̄пун̣и, сайанагаббхам̣ пависитва̄ нипанно вийа ахоси. маччхо да̄ракасса теджена таттакапаллам̣ гилитва̄ дайхама̄но вийа вегена тим̣сайоджанамаггам̣ гантва̄ ба̄ра̄н̣асинагарава̄сино маччхабандхасса джа̄лам̣ па̄виси, маха̄маччха̄ на̄ма джа̄лабаддха̄ пахарийама̄на̄ маранти. айам̣ пана да̄ракасса теджена джа̄лато нӣхат̣аматтова мато. маччхабандха̄ ча махантам̣ маччхам̣ лабхитва̄ пха̄летва̄ виккин̣анти. там̣ пана да̄ракасса а̄нубха̄вена апха̄летва̄ сакаламева ка̄джена харитва̄ сахассена дема̄ти ваданта̄ нагаре вичарим̣су. кочи на ган̣ха̄ти.

тасмим̣ пана нагаре апуттакам̣ асӣтикот̣ивибхавам̣ сет̣т̣хикулам̣ аттхи, тасса два̄рамӯлам̣ патва̄ ‘‘ким̣ гахетва̄ детха̄’’ти вутта̄ каха̄пан̣анти а̄хам̣су. техи каха̄пан̣ам̣ датва̄ гахито. сет̣т̣хибхарийа̄пи ан̃н̃есу дивасесу маччхе на кела̄йати, там̣ дивасам̣ пана маччхам̣ пхалаке т̣хапетва̄ сайамева пха̄леси. маччхан̃ча на̄ма куччхито пха̄ленти, са̄ пана пит̣т̣хито пха̄лентӣ маччхакуччхийам̣ суван̣н̣аван̣н̣ам̣ да̄ракам̣ дисва̄ – ‘‘маччхакуччхийам̣ ме путто ладдхо’’ти на̄дам̣ надитва̄ да̄ракам̣ а̄да̄йа са̄микасса сантикам̣ агама̄си. сет̣т̣хи та̄вадева бхерим̣ чара̄петва̄ да̄ракам̣ а̄да̄йа ран̃н̃о сантикам̣ гантва̄ – ‘‘маччхакуччхийам̣ ме дева да̄рако ладдхо, ким̣ каромӣ’’ти а̄ха. пун̃н̃ава̄ еса, йо маччхакуччхийам̣ арого васи, посехи нанти.

ассоси кхо итарам̣ кулам̣ – ‘‘ба̄ра̄н̣асийам̣ кира екам̣ сет̣т̣хикулам̣ маччхакуччхийам̣ да̄ракам̣ лабхатӣ’’ти, те таттха агамам̣су. атхасса ма̄та̄ да̄ракам̣ алан̇каритва̄ кӣл̣а̄пийама̄нам̣ дисва̄ва ‘‘мана̄по вата̄йам̣ да̄рако’’ти гантва̄ паватим̣ а̄чиккхи. итара̄ майхам̣ путтотиа̄дима̄ха. кахам̣ те ладдхоти? маччхакуччхийанти. но туйхам̣ путто, майхам̣ путтоти. кахам̣ те ладдхоти? майа̄ дасама̄се куччхийа̄ дха̄рито, атха нам̣ надийа̄ кӣл̣а̄пийама̄нам̣ маччхо гилӣти. туйхам̣ путто ан̃н̃ена маччхена гилито бхависсати, айам̣ пана майа̄ маччхакуччхийам̣ ладдхоти, убхопи ра̄джакулам̣ агамам̣су. ра̄джа̄ а̄ха – ‘‘айам̣ даса ма̄се куччхийа̄ дха̄ритатта̄ ама̄та̄ ка̄тум̣ на сакка̄, маччхам̣ ган̣ханта̄пи ваккайакана̄дӣни бахи катва̄ ган̣ханта̄ на̄ма наттхӣти маччхакуччхийам̣ ладдхатта̄ айампи ама̄та̄ ка̄тум̣ на сакка̄, да̄рако убхиннампи кула̄нам̣ да̄йа̄до хоту, убхопи нам̣ джаггатха̄’’ти убхопи джаггим̣су.

вин̃н̃утам̣ паттасса двӣсупи нагаресу па̄са̄дам̣ ка̄ретва̄ на̄т̣ака̄ни паччупат̣т̣ха̄песум̣. екекасмим̣ нагаре чатта̄ро чатта̄ро ма̄се васати, екасмим̣ нагаре чатта̄ро ма̄се вут̣т̣хасса сан̇гха̄т̣ана̄ва̄йа ман̣д̣апам̣ ка̄ретва̄ таттха нам̣ саддхим̣ на̄т̣ака̄хи а̄ропенти. со сампаттим̣ анубхавама̄но итарам̣ нагарам̣ гаччхати. там̣нагарава̄сино на̄т̣ака̄ни упад̣д̣хамаггам̣ агамам̣су. те паччуггантва̄ там̣ парива̄ретва̄ аттано па̄са̄дам̣ найанти. итара̄ни на̄т̣ака̄ни ниваттитва̄ аттано нагарамева гаччханти. таттха чатта̄ро ма̄се васитва̄ тенева нийа̄мена пуна итарам̣ нагарам̣ гаччхати. евамасса сампаттим̣ анубхавантасса асӣти васса̄ни парипун̣н̣а̄ни.

атха бхагава̄ ча̄рикам̣ чарама̄но ба̄ра̄н̣асим̣ патто. со бхагавато сантике дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджито. паббаджитва̄ сатта̄хамева путхуджджано ахоси, ат̣т̣хаме пана со саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣ӣти евамасса две кула̄ни ахесум̣. тасма̄ ба̄кулоти сан̇кхам̣ агама̄сӣти.

пура̄н̣агихисаха̄йоти пуббе гихика̄ле саха̄йо. айампи дӣгха̄йукова тхерам̣ паббаджитам̣ пасситум̣ гаччханто асӣтиме вассе гато. метхуно дхаммоти ба̄ло наггасаман̣ако ба̄лапуччхам̣ пуччхати, на са̄санавачанам̣, ида̄ни тхерена диннанайе т̣хито имехи пана тети пуччхи.

210. йам̣па̄йасма̄тиа̄дӣни пада̄ни саббава̄ресу дхаммасан̇га̄хакаттхерехи нийаметва̄ т̣хапита̄ни. таттха сан̃н̃а̄ уппаннаматта̄ва, витакко каммапатхабхедакоти. тхеро пана̄ха – ‘‘касма̄ висум̣ каротха, убхайампетам̣ каммапатхабхедакамева̄’’ти.

211. гахапатичӣваранти васса̄ва̄сикам̣ чӣварам̣. саттхена̄ти пиппхалакена. сӯчийа̄ти сӯчим̣ гахетва̄ сиббитабха̄вам̣ на сара̄мӣти аттхо. катхине чӣваранти катхиначӣварам̣, катхиначӣварампи хи васса̄ва̄сикагатикамева. тасма̄ таттха ‘‘сиббита̄ на̄бхиджа̄на̄мӣ’’ти а̄ха.

еттакам̣ панасса ка̄лам̣ гахапатичӣварам̣ аса̄дийантасса чхинданасиббана̄дӣни акаронтасса куто чӣварам̣ уппаджджатӣти. двӣхи нагарехи. тхеро хи маха̄йасассӣ, тасса путтадхӣтаро наттапанаттака̄ сукхумаса̄т̣акехи чӣвара̄ни ка̄ретва̄ раджа̄петва̄ самугге паккхипитва̄ пахин̣анти. тхерасса нха̄нака̄ле нха̄накот̣т̣хаке т̣хапенти. тхеро та̄ни нива̄сети чева па̄рупати ча, пура̄н̣ачӣвара̄ни сампаттапаббаджита̄нам̣ дети. тхеро та̄ни нива̄сетва̄ ча па̄рупитва̄ ча навакаммам̣ на кароти, кин̃чи а̄йӯханакаммам̣ наттхи. пхаласама̄паттим̣ аппетва̄ аппетва̄ нисӣдати. чатӯсу ма̄сесу паттесу ломакилит̣т̣ха̄ни хонти, атхасса пуна тенева нийа̄мена пахин̣итва̄ денти. ад̣д̣хама̄се ад̣д̣хама̄се париваттатӣтипи вадантийева.

аначчхарийан̃четам̣ тхерасса маха̄пун̃н̃асса маха̄бхин̃н̃асса сатасахассакаппе пӯритапа̄рамисса, асокадхаммаран̃н̃о кулӯпако нигродхаттхеро дивасасса никкхаттум̣ чӣварам̣ париваттеси. тасса хи тичӣварам̣ хаттхиккхандхе т̣хапетва̄ пан̃чахи ча гандхасамуггасатехи пан̃чахи ча ма̄ла̄самуггасатехи саддхим̣ па̄това а̄харийиттха, татха̄ дива̄ чева са̄йан̃ча. ра̄джа̄ кира дивасасса никкхаттум̣ са̄т̣аке париваттенто ‘‘тхерасса чӣварам̣ нӣта’’нти пуччхитва̄ ‘‘а̄ма нӣта’’нти сутва̄ва париваттеси. тхеропи на бхан̣д̣икам̣ бандхитва̄ т̣хапеси, сампаттасабрахмача̄рӣнам̣ ада̄си. тада̄ кира джамбудӣпе бхиккхусан̇гхасса йебхуййена нигродхассева сантакам̣ чӣварам̣ ахоси.

ахо вата мам̣ кочи нимантеййа̄ти ким̣ пана читтасса ануппа̄данам̣ бха̄рийам̣, уппаннасса паха̄нанти. читтам̣ на̄ма лахукапариваттам̣, тасма̄ ануппа̄данам̣ бха̄рийам̣, уппаннасса паха̄нампи бха̄рийамева. антарагхарети маха̄сакулуда̄йисутте (ма. ни. 2.237) индакхӣлато пат̣т̣ха̄йа антарагхарам̣ на̄ма идха нимбодакапатанат̣т̣ха̄нам̣ адхиппетам̣. куто панасса бхиккха̄ уппаджджиттха̄ти. тхеро двӣсу нагаресу абхин̃н̃а̄то, гехадва̄рам̣ а̄гатассевасса паттам̣ гахетва̄ на̄на̄расабходжанасса пӯретва̄ денти. со ладдхат̣т̣ха̄нато ниваттати, бхаттакиччакаран̣ат̣т̣ха̄нам̣ панасса нибаддхамева ахоси. анубйан̃джанасоти тхерена кира рӯпе нимиттам̣ гахетва̄ ма̄туга̄мо на олокитапуббо. ма̄туга̄масса дхамманти ма̄туга̄масса чхаппан̃чава̄ча̄хи дхаммам̣ десетум̣ ват̣т̣ати, пан̃хам̣ пут̣т̣хена га̄тха̄сахассампи ваттум̣ ват̣т̣атийева. тхеро пана каппийамева на ака̄си. йебхуййена хи кулӯпакатхера̄наметам̣ каммам̣ хоти. бхиккхунупассайанти бхиккхуниупассайам̣. там̣ пана гила̄напуччхакена гантум̣ ват̣т̣ати, тхеро пана каппийамева на ака̄си. еса найо саббаттха. чун̣н̣ена̄ти косамбачун̣н̣а̄дина̄. гаттапарикаммети сарӣрасамба̄ханакамме. вича̄рита̄ти пайоджайита̄. гаддӯханаматтанти га̄вим̣ тхане гахетва̄ екам̣ кхӣрабиндум̣ дӯханака̄ламаттампи.

кена пана ка̄ран̣ена тхеро нира̄ба̄дхо ахоси. падумуттаре кира бхагавати сатасахассабхиккхупарива̄ре ча̄рикам̣ чарама̄не химавати висаруккха̄ пуппхим̣су. бхиккхусатасахасса̄нампи тин̣апуппхакарого уппаджджати. тхеро тасмим̣ самайе иддхима̄ та̄пасо хоти, со а̄ка̄сена гаччханто бхиккхусан̇гхам̣ дисва̄ отаритва̄ рогам̣ пуччхитва̄ химавантато осадхам̣ а̄харитва̄ ада̄си. упасин̇гханаматтенева рого вӯпасами. кассапасамма̄самбуддхака̄лепи пат̣хамаваппадивасе ваппам̣ т̣хапетва̄ бхиккхусан̇гхасса парибхогам̣ аггиса̄лан̃чева ваччакут̣ин̃ча ка̄ретва̄ бхиккхусан̇гхасса бхесаджджаваттам̣ нибандхи, имина̄ каммена нира̄ба̄дхо ахоси. уккат̣т̣ханесаджджико панеса уккат̣т̣ха̄ран̃н̃ако ча тасма̄ ‘‘на̄бхиджа̄на̄ми апассенакам̣ апассайита̄’’тиа̄дима̄ха.

саран̣оти сакилесо. ан̃н̃а̄ удапа̄дӣти анупасампаннасса ан̃н̃ам̣ бйа̄ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. тхеро касма̄ бйа̄ка̄си? на тхеро ахам̣ араха̄ти а̄ха, ан̃н̃а̄ удапа̄дӣти пана̄ха. апича тхеро араха̄ти па̄кат̣о, тасма̄ евама̄ха.

212. паббаджджанти тхеро сайам̣ нева пабба̄джеси, на упасампа̄деси ан̃н̃ехи пана бхиккхӯхи евам̣ ка̄ра̄песи. ава̄пуран̣ам̣ а̄да̄йа̄ти кун̃чикам̣ гахетва̄.

нисиннакова паринибба̄йӣти ахам̣ дхарама̄нопи на ан̃н̃асса бхиккхусса бха̄ро ахосим̣, париниббутасса̄пи ме сарӣрам̣ бхиккхусан̇гхасса палибодхо ма̄ ахосӣти теджодха̄тум̣ сама̄паджджитва̄ паринибба̄йи. сарӣрато джа̄ла̄ ут̣т̣хахи, чхавимам̣салохитам̣ саппи вийа джха̄йама̄нам̣ париккхайам̣ гатам̣, суманамакуласадиса̄ дха̄туйова авасесим̣су. сесам̣ саббаттха па̄кат̣амева. идам̣ пана суттам̣ дутийасан̇гахе сан̇гӣтанти.

папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа

ба̄куласуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.