9. маха̄пун̣н̣амасуттаван̣н̣ана̄

85. евам̣ ме сутанти маха̄пун̣н̣амасуттам̣. таттха тадахӯти тасмим̣ аху, тасмим̣ дивасети аттхо. упавасанти еттха̄ти упосатхо. упавасантӣти сӣлена ва̄ анасанена ва̄ упета̄ хутва̄ васантӣти аттхо. айам̣ панеттха аттхуддха̄ро – ‘‘а̄йа̄ма, а̄вусо, каппина, упосатхам̣ гамисса̄ма̄’’тиа̄дӣсу хи па̄тимоккхуддесо упосатхо. ‘‘ат̣т̣хан̇гасаманна̄гато кхо виса̄кхе упосатхо упавуттхо’’тиа̄дӣсу (а. ни. 8.53) сӣлам̣. ‘‘суддхасса ве сада̄ пхаггу, суддхассупосатхо сада̄’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 1.79) упава̄со. ‘‘упосатхо на̄ма на̄гара̄джа̄’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 2.246) пан̃н̃атти. ‘‘на, бхиккхаве, тадахупосатхе сабхиккхука̄ а̄ва̄са̄’’тиа̄дӣсу (маха̄ва. 181) упаваситаббадивасо. идха̄пи сойева адхиппето. со панеса ат̣т̣хамӣча̄туддасӣпаннарасӣбхедена тивидхо. тасма̄ сесадвайанива̄ран̣аттхам̣ паннарасети вуттам̣. тена вуттам̣ ‘‘упавасанти еттха̄ти упосатхо’’ти. ма̄сапун̣н̣ата̄йа пун̣н̣а̄ сам̣пун̣н̣а̄ти пун̣н̣а̄. ма̄-ити чандо вуччати, со еттха пун̣н̣оти пун̣н̣ама̄. евам̣ пун̣н̣а̄йа пун̣н̣ама̄йа̄ти имасмим̣ пададвайе аттхо ведитаббо.

десанти ка̄ран̣ам̣. тена хи твам̣ бхиккху саке а̄сане нисӣдитва̄ пуччха̄ти касма̄ бхагава̄ т̣хитасса акатхетва̄ нисӣда̄песӣти. айам̣ кира бхиккху сат̣т̣химатта̄нам̣ падха̄нийабхиккхӯнам̣ сан̇гхаттхеро сат̣т̣хи бхиккхӯ гахетва̄ аран̃н̃е васати, те тасса сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ гхат̣енти ва̄йаманти. маха̄бхӯта̄ни паригган̣ханти упа̄да̄рӯпа̄ни, на̄марӯпапаччайалаккхан̣а̄рамман̣икавипассанам̣ паригган̣ханти. атха не а̄чарийупат̣т̣ха̄нам̣ а̄гантва̄ вандитва̄ нисинне тхеро маха̄бхӯтапариггаха̄дӣни пуччхати. те саббам̣ катхенти, маггапхалапан̃хам̣ пуччхита̄ пана катхетум̣ на сакконти. атха тхеро чинтеси – ‘‘мама сантике етесам̣ ова̄дасса париха̄ни наттхи, име ча а̄раддхавӣрийа̄ вихаранти. куккут̣асса па̄нӣйапиванака̄ламаттампи несам̣ пама̄дакирийа̄ наттхи. евам̣ сантепи маггапхала̄ни ниббаттетум̣ на сакконти. ахам̣ имесам̣ аджджха̄сайам̣ на джа̄на̄ми, буддхавенеййа̄ ете бхависсанти, гахетва̄ не саттху сантикам̣ гаччха̄ми, атха несам̣ саттха̄ чарийавасена дхаммам̣ десессатӣ’’ти, те бхиккхӯ гахетва̄ саттху сантикам̣ а̄гато.

саттха̄пи са̄йанхасамайе а̄нандаттхерена упанӣтам̣ удакам̣ а̄да̄йа сарӣрам̣ утум̣ ган̣ха̄петва̄ мига̄рама̄тупа̄са̄дапаривен̣е пан̃н̃аттаварабуддха̄сане нисӣди, бхиккхусан̇гхопи нам̣ парива̄ретва̄ нисӣди.

тасмим̣ самайе сӯрийо аттхан̇гамети, чандо уггаччхати, маджджхат̣т̣ха̄не ча бхагава̄ нисинно. чандасса пабха̄ наттхи, сӯрийасса пабха̄ наттхи, чандимасӯрийа̄нам̣ пабхам̣ маккхетва̄ чхаббан̣н̣а̄ йамакабуддхарасмийо виджджотама̄на̄ пун̃джа̄ пун̃джа̄ хутва̄ диса̄видиса̄су дха̄вантӣти саббам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайена виттха̄ретаббам̣. ван̣н̣абхӯми на̄меса̄, дхаммакатхикассеветтха тха̄мо пама̄н̣ам̣, йаттакам̣ саккоти, таттакам̣ катхетаббам̣. дуккатхитанти на ваттаббам̣. евам̣ саннисинна̄йа париса̄йа тхеро ут̣т̣хахитва̄ саттха̄рам̣ пан̃хасса ока̄сам̣ ка̄реси. тато бхагава̄ – ‘‘саче имасмим̣ т̣хитаке пуччханте ‘а̄чарийо но ут̣т̣хито’ти сесабхиккхӯ ут̣т̣хахиссанти, евам̣ татха̄гате ага̄раво като бхависсати. атха нисинна̄ва пуччхиссанти, а̄чарийе ага̄раво като бхависсати, екагга̄ хутва̄ дхаммадесанам̣ пат̣иччхитум̣ на саккун̣иссанти. а̄чарийе пана нисинне тепи нисӣдиссанти. тато екагга̄ дхаммадесанам̣ пат̣иччхитум̣ саккун̣иссантӣ’’ти имина̄ ка̄ран̣ена бхагава̄ т̣хитасса акатхетва̄ нисӣда̄петӣти.

име ну кхо, бхантети виматипуччха̄ вийа катхита̄. тхеро пана пан̃чаккхандха̄нам̣ удайаббайам̣ паригган̣хитва̄ арахаттам̣ патто маха̄кхӣн̣а̄саво, наттхи етасса вимати. джа̄нантенапи пана аджа̄нантена вийа хутва̄ пуччхитум̣ ват̣т̣ати. саче хи джа̄нанто вийа пуччхати, ‘‘джа̄на̄ти айа’’нти тасса тасса виссадждженто екадесамева катхети. аджа̄нантена вийа пуччхите пана катхенто ито ча етто ча ка̄ран̣ам̣ а̄харитва̄ па̄кат̣ам̣ катва̄ катхети. кочи пана аджа̄нантопи джа̄нанто вийа пуччхати. тхеро еварӯпам̣ вачанам̣ ким̣ кариссати, джа̄нантойева пана аджа̄нанто вийа пуччхатӣти ведитаббо.

чхандамӯлака̄ти тан̣ха̄мӯлака̄. евам̣рӯпо сийанти саче ода̄то хотука̄мо, харита̄лаван̣н̣о ва̄ маносила̄ван̣н̣о ва̄ сийанти паттхети. саче ка̄л̣о хотука̄мо, нӣлуппалаван̣н̣о ва̄ ан̃джанаван̣н̣о ва̄ атасӣпуппхаван̣н̣о ва̄ сийанти паттхети. евам̣веданоти кусалаведано ва̄ сукхаведано ва̄ сийанти паттхети. сан̃н̃а̄дӣсупи есева найо. йасма̄ пана атӣте паттхана̄ на̄ма наттхи, паттхентена̄пи ча на сакка̄ там̣ ладдхум̣, паччуппаннепи на хоти, на хи ода̄то ка̄л̣абха̄вам̣ паттхетва̄ паччуппанне ка̄л̣о хоти, на ка̄л̣о ва̄ ода̄то, дӣгхо ва̄ рассо, рассо ва̄ дӣгхо, да̄нам̣ пана датва̄ сӣлам̣ ва̄ сама̄дийитва̄ ‘‘ана̄гате кхаттийо ва̄ хоми бра̄хман̣о ва̄’’ти паттхентасса паттхана̄ самиджджхати. тасма̄ ана̄гатамева гахитам̣.

кхандха̄дхивачананти кхандха̄нам̣ кхандхапан̣н̣атти киттакена хотӣти пуччхати.

маха̄бхӯта̄ хетӯти ‘‘тайо кусалахетӯ’’тиа̄дӣсу (дха. са. 1441) хи хетухету вутто. авиджджа̄ пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ра̄дӣнам̣ са̄дха̄ран̣атта̄ са̄дха̄ран̣ахету. кусала̄кусалам̣ аттано аттано випа̄када̄не уттамахету. идха паччайахету адхиппето. таттха патхавӣдха̄ту маха̄бхӯтам̣ итаресам̣ тин̣н̣ам̣ бхӯта̄нам̣ упа̄да̄рӯпасса ча пан̃н̃а̄пана̄йа дассанаттха̄йа хету чева паччайо ча. евам̣ сесесупи йоджана̄ ведитабба̄.

пхассоти ‘‘пхут̣т̣хо, бхиккхаве, ведети, пхут̣т̣хо сан̃джа̄на̄ти, пхут̣т̣хо чететӣ’’ти (сам̣. ни. 4.93) вачанато пхассо тин̣н̣ам̣ кхандха̄нам̣ пан̃н̃а̄пана̄йа хету чева паччайо ча. вин̃н̃а̄н̣аккхандхасса̄ти еттха пат̣исандхивин̃н̃а̄н̣ена та̄ва саддхим̣ габбхасеййака̄нам̣ упаримапариччхедена саматим̣са рӯпа̄ни сампайутта̄ ча тайо кхандха̄ уппаджджанти, там̣ на̄марӯпам̣ пат̣исандхивин̃н̃а̄н̣асса пан̃н̃а̄пана̄йа хету чева паччайо ча. чаккхудва̄ре чаккхупаса̄до чева рӯпа̄рамман̣ан̃ча рӯпам̣, сампайутта̄ тайо кхандха̄ на̄мам̣. там̣ на̄марӯпам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣асса пан̃н̃а̄пана̄йа хету чева паччайо ча. есева найо сесавин̃н̃а̄н̣есу.

87. катхам̣ пана, бхантети идам̣ киттакена ну кхоти ват̣т̣ам̣ пуччханто евама̄ха. сакка̄йадит̣т̣хи на хотӣти идам̣ виват̣т̣ам̣ пуччханто евама̄ха.

88. айам̣ рӯпе асса̄доти имина̄ парин̃н̃а̄пат̣иведхо чева дуккхасаччан̃ча катхитам̣. айам̣ рӯпе а̄дӣнавоти имина̄ паха̄напат̣иведхо чева самудайасаччан̃ча. идам̣ рӯпе ниссаран̣анти имина̄ саччхикирийа̄пат̣иведхо чева ниродхасаччан̃ча. йе имесу тӣсу т̣ха̄несу самма̄дит̣т̣хиа̄дайо дхамма̄, айам̣ бха̄вана̄пат̣иведхо маггасаччам̣. сесападесупи есева найо.

89. бахиддха̄ти парасса савин̃н̃а̄н̣аке ка̄йе. саббанимиттесӯти имина̄ пана аниндрийабаддхампи сан̇ган̣ха̄ти. ‘‘савин̃н̃а̄н̣аке ка̄йе’’ти вачанена ва̄ аттано ча парасса ча ка̄йо гахитова, бахиддха̄ ча саббанимиттаггахан̣ена аниндрийабаддхам̣ ган̣ха̄ти.

90. анаттаката̄нӣти анаттани т̣хатва̄ ката̄ни. каматта̄нам̣ пхусиссантӣти катарасмим̣ аттани т̣хатва̄ випа̄кам̣ дассентӣти сассатадассанам̣ оккаманто евама̄ха. тан̣ха̄дхипатеййена̄ти тан̣ха̄джет̣т̣хакена. татра татра̄ти тесу тесу дхаммесу. сат̣т̣химатта̄нанти име бхиккхӯ пакатикаммат̣т̣ха̄нам̣ джахитва̄ ан̃н̃ам̣ навакаммат̣т̣ха̄нам̣ саммасанта̄ паллан̇кам̣ абхиндитва̄ тасмим̣йева а̄сане арахаттам̣ па̄пун̣им̣су. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.

папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа

маха̄пун̣н̣амасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.