5. чан̇кӣсуттаван̣н̣ана̄

422. евам̣ ме сутанти чан̇кӣсуттам̣. таттха деваване са̄лаванети тасмим̣ кира девата̄нам̣ баликаммам̣ карӣйати, тена там̣ деваванантипи са̄лаванантипи вуччати. опа̄са̄дам̣ аджджха̄васатӣти опа̄са̄дана̄маке бра̄хман̣ага̄ме васати, абхибхавитва̄ ва̄ а̄васати, тасса са̄мӣ хутва̄ йа̄йа марийа̄да̄йа таттха васитаббам̣, та̄йа марийа̄да̄йа васати. упасаггавасена панеттха бхумматтхе упайогавачанам̣ ведитаббам̣, татхасса ануппайогатта̄ва сесападесу. таттха лаккхан̣ам̣ саддасаттхато парийеситаббам̣. саттуссаданти саттехи уссадам̣ уссаннам̣, бахуджанам̣ а̄кин̣н̣амануссам̣ поса̄ванийахаттхиассаморамига̄дианекасаттасама̄кин̣н̣ан̃ча̄ти аттхо. йасма̄ пана со га̄мо бахи а̄виджджхитва̄ джа̄тена хаттхиасса̄дӣнам̣ гха̄сатин̣ена чева гехаччхаданатин̣ена ча сампанно, татха̄ да̄рукат̣т̣хехи чева гехасамбха̄ракат̣т̣хехи ча, йасма̄ часса аббхантаре ват̣т̣ачатурасса̄дисан̣т̣ха̄на̄ бахӯ поккхаран̣ийо, джаладжакусумавичитта̄ни ча бахи анека̄ни тал̣а̄ка̄ни ва̄ удакасса ниччабхарита̄нева хонти, тасма̄ сатин̣акат̣т̣ходаканти вуттам̣.

саха дхан̃н̃ена садхан̃н̃ам̣, пуббан̣н̣а̄паран̣н̣а̄дибхедам̣ бахудхан̃н̃асанничайанти аттхо. етта̄вата̄ йасмим̣ га̄ме бра̄хман̣о сетаччхаттам̣ усса̄петва̄ ра̄джалӣла̄йа васати. тасса самиддхисампатти дӣпита̄ хоти. ра̄джато ладдхам̣ бхоггам̣ ра̄джабхоггам̣. кена диннанти че, ран̃н̃а̄ пасенадина̄ косалена диннам̣. ра̄джада̄йанти ран̃н̃о да̄йабхӯтам̣, да̄йаджджанти аттхо. брахмадеййанти сет̣т̣хадеййам̣, чхаттам̣ усса̄петва̄ ра̄джасан̇кхепена бхун̃джитаббанти аттхо. атха ва̄ ра̄джабхогганти саббам̣ чхеджджабхеджджам̣ ануса̄сантена титтхапаббата̄дӣсу сун̇кам̣ ган̣хантена сетаччхаттам̣ усса̄петва̄ ран̃н̃а̄ хутва̄ бхун̃джитаббам̣. таттха ран̃н̃а̄ пасенадина̄ косалена диннам̣ ра̄джада̄йанти. еттха ран̃н̃а̄ диннатта̄ ра̄джада̄йам̣, да̄йакара̄джадӣпанаттхам̣ панасса ‘‘ран̃н̃а̄ пасенадина̄ косалена динна’’нти идам̣ вуттам̣. брахмадеййанти сет̣т̣хадеййам̣, йатха̄ диннам̣ на пуна гахетаббам̣ хоти ниссат̣т̣хапариччаттам̣, евам̣ диннанти аттхо.

423. бахӯ бахӯ хутва̄ сам̣хата̄ти сан̇гха̄. екекисса̄ диса̄йа сан̇гхо тесам̣ аттхӣти сан̇гхӣ. пуббе га̄масса анто аган̣а̄ бахи никкхамитва̄ ган̣а̄ сампанна̄ти ган̣ӣбхӯта̄. уттаренамукха̄ти уттарадиса̄бхимукха̄. кхаттам̣ а̄мантесӣти кхатта̄ вуччати пуччхитапан̃хабйа̄каран̣асаматтхо маха̄матто, там̣ а̄мантеси. а̄гаментӯти мухуттам̣ пат̣има̄ненту, аччхантӯти вуттам̣ хоти.

424. на̄на̄вераджджака̄нанти на̄на̄видхесу раджджесу ан̃н̃есу ка̄сикосала̄дӣсу джа̄та̄ ва̄ нивасанти ва̄, тато ва̄ а̄гата̄ти на̄на̄вераджджака̄, тесам̣ на̄на̄вераджджака̄нам̣. кеначидева̄ти анийамитена йан̃н̃упа̄сана̄дина̄ кеначи киччена. те тасса гаманам̣ сутва̄ чинтесум̣ – ‘‘айам̣, чан̇кӣ, уггатабра̄хман̣о, йебхуййена ча ан̃н̃е бра̄хман̣а̄ саман̣ам̣ готамам̣ саран̣ам̣ гата̄, айамева на гато. сва̄йам̣ саче таттха гамиссати, аддха̄ саман̣асса готамасса а̄ват̣т̣анийа̄ ма̄йа̄йа а̄ват̣т̣ито саран̣ам̣ гамиссати. тато етасса̄пи гехадва̄ре бра̄хман̣а̄нам̣ асаннипа̄то бхависсати. хандасса гаманантара̄йам̣ карома̄’’ти саммантайитва̄ таттха агамам̣су. там̣ сандха̄йа ‘‘атха кхо те бра̄хман̣а̄’’тиа̄ди вуттам̣.

таттха убхатоти двӣхи паккхехи. ма̄тито ча питито ча̄ти, бхото ма̄та̄ бра̄хман̣ӣ, ма̄тума̄та̄ бра̄хман̣ӣ, тасса̄пи ма̄та̄ бра̄хман̣ӣ. пита̄ бра̄хман̣о, питупита̄ бра̄хман̣о, тассапи пита̄ бра̄хман̣оти. евам̣ бхавам̣ убхато суджа̄то, ма̄тито ча питито ча. сам̣суддхагахан̣икоти сам̣суддха̄ те ма̄ту гахан̣ӣ, сам̣суддха̄ те ма̄ту куччхӣти аттхо. йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ти еттха питу пита̄ пита̄махо, пита̄махасса йугам̣ пита̄махайугам̣. йуганти а̄йуппама̄н̣ам̣ вуччати. абхила̄паматтамева четам̣, аттхато пана пита̄махова пита̄махайугам̣. тато уддхам̣ саббепи пуббапуриса̄ пита̄махаггахан̣енева гахита̄. евам̣ йа̄ва саттамо пурисо, та̄ва сам̣суддхагахан̣ико. атха ва̄ аккхитто анупакут̣т̣хо джа̄тива̄дена̄ти дассети. аккхиттоти апанетха етам̣, ким̣ имина̄ти евам̣ аккхитто анаваккхитто. анупаккут̣т̣хоти на упакут̣т̣хо, на аккосам̣ ва̄ ниндам̣ ва̄ паттапуббо. кена ка̄ран̣ена̄ти. джа̄тива̄дена, итипи хӣнаджа̄тико есоти еварӯпена вачанена̄ти аттхо. имина̄пан̇гена̄ти имина̄пи ка̄ран̣ена.

ад̣д̣хоти иссаро. махаддханоти махата̄ дханена саманна̄гато. бхото хи гехе патхавийам̣ пам̣сува̄лика̄ вийа баху дханам̣, саман̣о пана готамо адхано бхиккха̄йа ударам̣ пӯретва̄ йа̄петӣти дассенти. маха̄бхоготи пан̃чака̄магун̣авасена маха̄упабхого. евам̣ йам̣ йам̣ гун̣ам̣ ваданти, тасса тасса пат̣ипаккхавасена бхагавато агун̣ам̣йева дассема̄ти ман̃н̃ама̄на̄ ваданти.

абхирӯпоти ан̃н̃ехи мануссехи адхикарӯпо. дассанӣйоти дивасампи пассанта̄нам̣ атиттикаран̣ато дассанайогго, дассаненева читтапаса̄даджананато па̄са̄дико. поккхарата̄ вуччати сундарабха̄во, ван̣н̣асса поккхарата̄ ван̣н̣апоккхарата̄, та̄йа ван̣н̣апоккхарата̄йа, ван̣н̣асампаттийа̄ти аттхо. пора̄н̣а̄ пана поккхаранти сарӣрам̣ ваданти, ван̣н̣ам̣ ван̣н̣амева. тесам̣ матена ван̣н̣о ча поккхаран̃ча ван̣н̣апоккхара̄ни, тесам̣ бха̄во ван̣н̣апоккхарата̄. ити парама̄йа ван̣н̣апоккхарата̄йа̄ти уттамапарисуддхена ван̣н̣ена чева сарӣрасан̣т̣ха̄насампаттийа̄ ча̄ти аттхо. брахмаван̣н̣ӣти сет̣т̣хаван̣н̣ӣ, парисуддхаван̣н̣есупи сет̣т̣хена суван̣н̣аван̣н̣енева саманна̄гатоти аттхо. брахмаваччхасӣти маха̄брахмуно сарӣрасадисена сарӣрена саманна̄гато. акхудда̄вака̄со дассана̄йа̄ти бхото сарӣре дассанасса ока̄со на кхуддако маха̄. сабба̄нева те ан̇гапаччан̇га̄ни дассанӣйа̄нева, та̄ни ча̄пи маханта̄нева̄ти дӣпети.

сӣламасса аттхӣти сӣлава̄. вуддхам̣ вад̣д̣хитам̣ сӣламасса̄ти вуддхасӣлӣ. вуддхасӣлена̄ти вуддхена вад̣д̣хитена сӣлена. саманна̄гатоти йутто, идам̣ вуддхасӣлӣпадассева вевачанам̣. саббаметам̣ пан̃часӣламаттамева сандха̄йа ваданти.

ка̄лйа̄н̣ава̄чотиа̄дӣсу калйа̄н̣а̄ сундара̄ париман̣д̣алападабйан̃джана̄ ва̄ча̄ асса̄ти калйа̄н̣ава̄чо. калйа̄н̣ам̣ мадхурам̣ ва̄ккаран̣ам̣ асса̄ти калйа̄н̣ава̄ккаран̣о. ва̄ккаран̣анти уда̄харан̣агхосо. гун̣апарипун̣н̣абха̄вена пуре бхава̄ти порӣ. пуре ва̄ бхаватта̄ порӣ. на̄гарикиттхийа̄ сукхума̄латтанена садиса̄типи порӣ. та̄йа порийа̄. виссат̣т̣ха̄йа̄ти апалибуддха̄йа, сандит̣т̣хавиламбита̄дидосарахита̄йа. анелагала̄йа̄ти елагалена вирахита̄йа. екаччасса хи катхентасса елам̣ галати, ла̄ла̄ ва̄ паггхарати, кхел̣апхусита̄ни ва̄ никкхаманти, тасса ва̄ча̄ елагала̄ на̄ма хоти. таббипарита̄йа̄ти аттхо. аттхасса вин̃н̃а̄панийа̄тиа̄димаджджхапарийоса̄нам̣ па̄кат̣ам̣ катва̄ бха̄ситаттхасса вин̃н̃а̄панасаматтха̄йа. сесаметтха бра̄хман̣аван̣н̣е утта̄намева.

425. евам̣ вуттети евам̣ техи бра̄хман̣ехи вутте, чан̇кӣ, ‘‘име бра̄хман̣а̄ аттано ван̣н̣е вуччама̄не атуссанакасатто на̄ма наттхи, ван̣н̣амасса бхан̣итва̄ нива̄ресса̄ма̄ти джа̄тиа̄дӣхи мама ван̣н̣ам̣ ваданти, на кхо пана ме йуттам̣ аттано ван̣н̣е раджджитум̣. ханда̄хам̣ етесам̣ ва̄дам̣ бхиндитва̄ саман̣асса готамасса махантабха̄вам̣ н̃а̄петва̄ етесам̣ таттха гаманам̣ каромӣ’’ти чинтетва̄ тена хи, бхо, мама̄пи сун̣а̄тха̄тиа̄дима̄ха. таттха йепи ‘‘убхато суджа̄то’’тиа̄дайо аттано гун̣ехи садиса̄ гун̣а̄, тепи ‘‘ко ча̄хам̣, ке ча саман̣асса готамасса джа̄тисампаттиа̄дайо гун̣а̄’’ти аттано гун̣ехи уттаритарейева ман̃н̃ама̄но, итаре пана екантенева бхагавато махантабха̄вадӣпанаттхам̣ пака̄сети. майамева араха̄ма̄ти евам̣ нийаменто четтха идам̣ дӣпети – йади гун̣амахантата̄йа упасан̇камитаббо на̄ма хоти, йатха̄ синерум̣ упанидха̄йа са̄сапо, маха̄самуддам̣ упанидха̄йа гопадакам̣, саттасу маха̄саресу удакам̣ упанидха̄йа усса̄вабинду паритто ла̄мако, евамевам̣ саман̣асса готамасса джа̄тисампаттиа̄дайо гун̣е упанидха̄йа амха̄кам̣ гун̣а̄ паритта̄ ла̄мака̄, тасма̄ майамева араха̄ма там̣ бхавантам̣ готамам̣ дассана̄йа упасан̇камитунти.

бхӯмигатан̃ча веха̄сат̣т̣хан̃ча̄ти еттха ра̄джан̇ган̣е чева уййа̄не ча судха̄мат̣т̣ха̄ поккхаран̣ийо саттаратанапӯрим̣ катва̄ бхӯмийам̣ т̣хапитам̣ дханам̣ бхӯмигатам̣ на̄ма, па̄са̄данийӯха̄дайо пана пӯретва̄ т̣хапитам̣ веха̄сат̣т̣хам̣ на̄ма. евам̣ та̄ва кулапарийа̄йена а̄гатам̣. татха̄гатасса пана джа̄тадивасейева сан̇кхо ело уппало пун̣д̣арӣкоти чатта̄ро нидхайо упагата̄. тесу сан̇кхо га̄вутико, ело ад̣д̣хайоджанико, уппало тига̄вутико пун̣д̣арӣко йоджаникоти. тесупи гахитагахитат̣т̣ха̄нам̣ пӯратийева. ити бхагава̄ пахӯтам̣ хиран̃н̃асуван̣н̣ам̣ оха̄йа паббаджитоти ведитаббо. дахаро ва̄тиа̄дӣни хет̣т̣ха̄ виттха̄рита̄нева.

акхудда̄вака̄соти еттха бхагавати апарима̄н̣ойева дассана̄вака̄соти ведитаббо. татридам̣ ваттхум̣ – ра̄джагахе кира ан̃н̃атаро бра̄хман̣о ‘‘саман̣асса кира готамасса пама̄н̣ам̣ гахетум̣ на сакка̄’’ти сутва̄ бхагавато пин̣д̣а̄йа пависанака̄ле сат̣т̣хихаттхам̣ вел̣ум̣ гахетва̄ нагарадва̄расса бахи т̣хатва̄ сампатте бхагавати вел̣ум̣ гахетва̄ самӣпе ат̣т̣ха̄си, вел̣у бхагавато джа̄н̣уматтам̣ па̄пун̣и. пунадивасе две вел̣ӯ гхат̣етва̄ самӣпе ат̣т̣ха̄си, бхагава̄ двиннам̣ вел̣ӯнам̣ упари двивен̣уматтамева пан̃н̃а̄йама̄но, ‘‘бра̄хман̣а, ким̣ каросӣ’’ти а̄ха? тумха̄кам̣ пама̄н̣ам̣ ган̣ха̄мӣти. ‘‘бра̄хман̣а, сачепи твам̣ сакалачаккава̄л̣агаббхам̣ пӯретва̄ т̣хитавел̣ум̣ гхат̣етва̄ а̄гамиссаси, нева ме пама̄н̣ам̣ гахетум̣ саккхиссаси. на хи майа̄ чатта̄ри асан̇кхйеййа̄ни каппасатасахассан̃ча татха̄ па̄рамийо пӯрита̄, йатха̄ ме паро пама̄н̣ам̣ ган̣хеййа, атуло бра̄хман̣а, татха̄гато аппамеййо’’ти ватва̄ дхаммападе га̄тхама̄ха. га̄тха̄парийоса̄не чатура̄сӣтипа̄н̣асахасса̄ни аматам̣ пивим̣су.

апарампи ваттху – ра̄ху кира асуриндо чатта̄ри йоджанасахасса̄ни ат̣т̣ха ча йоджанасата̄ни уччо, ба̄хантарамасса два̄дасайоджанасата̄ни, хаттхаталапа̄датала̄нам̣ путхулата̄ тӣн̣и йоджанасата̄ни, ан̇гулипабба̄ни пан̣н̣а̄сайоджана̄ни, бхамукантарам̣ пан̣н̣а̄сайоджанам̣, нала̄т̣ам̣ тийоджанасатам̣, сӣсам̣ навайоджанасатам̣. со – ‘‘ахам̣ уччосми, саттха̄рам̣ онамитва̄ олокетум̣ на саккхисса̄мӣ’’ти на гаччхати. со екадивасам̣ бхагавато ван̣н̣ам̣ сутва̄ ‘‘йатха̄ катхан̃ча олокесса̄мӣ’’ти а̄гато. бхагава̄ тасса аджджха̄сайам̣ видитва̄ ‘‘чатӯсу ирийа̄патхесу катарена дассемӣ’’ти чинтетва̄ ‘‘т̣хитако на̄ма нӣчопи уччо вийа пан̃н̃а̄йати, нипанновасса атта̄нам̣ дассесса̄мӣ’’ти, ‘‘а̄нанда, гандхакут̣ипаривен̣е ман̃чакам̣ пан̃н̃а̄пехӣ’’ти ватва̄ таттха сӣхасеййам̣ каппеси. ра̄ху а̄гантва̄ нипаннам̣ бхагавантам̣ гӣвам̣ унна̄метва̄ набхамаджджхе пун̣н̣ачандам̣ вийа уллокети. кимидам̣ асуринда̄ти ча вутте, бхагава̄ онамитва̄ олокетум̣ на саккхисса̄мӣти на гаччхинти. на майа̄ асуринда адхомукхена па̄рамийо пӯрита̄, уддхаггам̣ ме катва̄ да̄нам̣ диннанти. там̣дивасам̣ ра̄ху саран̣ам̣ агама̄си. евам̣ бхагава̄ акхудда̄вака̄со дассана̄йа.

чатупа̄рисуддхисӣлена сӣлава̄. там̣ пана сӣлам̣ арийам̣ уттамам̣ парисуддхам̣, тена̄ха арийасӣлӣти. тадева анаваджджат̣т̣хена кусалам̣, тена̄ха кусаласӣлӣти. кусалена сӣлена̄ти идамасса вевачанам̣. бахӯнам̣ а̄чарийапа̄чарийоти бхагавато екека̄йа дхаммадесана̄йа чатура̄сӣтипа̄н̣асахасса̄ни апарима̄н̣а̄пи деваманусса̄ маггапхала̄матам̣ пиванти. тасма̄ бахӯнам̣ а̄чарийо, са̄вакавинеййа̄нам̣ па̄чарийоти.

кхӣн̣ака̄мара̄готи еттха ка̄мам̣ бхагавато саббепи килеса̄ кхӣн̣а̄, бра̄хман̣о пана те на джа̄на̄ти, аттано джа̄нанат̣т̣ха̄нейева гун̣ам̣ катхети. вигатача̄паллоти ‘‘паттаман̣д̣ана̄ чӣвараман̣д̣ана̄ сена̄санаман̣д̣ана̄ имасса ва̄ пӯтика̄йасса…пе… келана̄ пат̣икелана̄’’ти евам̣ вуттача̄палйавирахито.

апа̄папуреккха̄роти апа̄пе навалокуттарадхамме пурато катва̄ вичарати. брахман̃н̃а̄йа паджа̄йа̄ти са̄рипуттамоггалла̄намаха̄кассапа̄дибхеда̄йа бра̄хман̣ападжа̄йа. (авируддхо хи со) етисса̄йа паджа̄йа пуреккха̄ро. айан̃хи паджа̄ саман̣ам̣ готамам̣ пурато катва̄ чаратӣти аттхо. апича апа̄папуреккха̄роти на па̄пупуреккха̄ро, на па̄пам̣ пурато катва̄ чарати, па̄пам̣ на иччхатӣти аттхо. касса? брахман̃н̃а̄йа паджа̄йа аттана̄ саддхим̣ пат̣ивируддха̄йапи бра̄хман̣ападжа̄йа авируддхо хитасукхаттхикойева̄ти вуттам̣ хоти.

тирорат̣т̣ха̄ти парарат̣т̣хато. тироджанапада̄ти параджанападато. сам̣пуччхитум̣ а̄гаччхантӣти кхаттийапан̣д̣ита̄дайо чева бра̄хман̣агандхабба̄дайо ча пан̃хе абхисан̇кхаритва̄ пуччхисса̄ма̄ти а̄гаччханти. таттха кечи пуччха̄йа ва̄ досам̣ виссаджджанасампат̣иччхане ва̄ асаматтхатам̣ саллаккхетва̄ апуччхитва̄ва тун̣хӣ нисӣданти, кечи пуччханти, кесан̃чи бхагава̄ пуччха̄йа усса̄хам̣ джанетва̄ виссаджджети. евам̣ саббесампи тесам̣ виматийо тӣрам̣ патва̄ маха̄самуддасса ӯмийо вийа бхагавантам̣ патва̄ва бхиджджанти. сесаметтха татха̄гатасса ван̣н̣е утта̄намева.

атитхӣ но те хонтӣти те амха̄кам̣ а̄гантука̄ навака̄ па̄хунака̄ хонтӣти аттхо. парийа̄пун̣а̄мӣти джа̄на̄ми. апарима̄н̣аван̣н̣оти татха̄рӯпенева саббан̃н̃уна̄пи аппамеййаван̣н̣о, пагева ма̄дисена̄ти дассети. вуттампи четам̣ –

‘‘буддхопи буддхасса бхан̣еййа ван̣н̣ам̣,

каппампи че ан̃н̃амабха̄сама̄но;

кхӣйетха каппо чирадӣгхамантаре,

ван̣н̣о на кхӣйетха татха̄гатасса̄’’ти.

имам̣ пана гун̣акатхам̣ сутва̄ те бра̄хман̣а̄ чинтайим̣су ‘‘йатха̄, чан̇кӣ, саман̣асса готамасса ван̣н̣ам̣ бха̄сати, аномагун̣о со бхавам̣ готамо, евам̣ тасса гун̣е джа̄нама̄нена кхо пана имина̄ атичирам̣ адхива̄ситам̣, ханда нам̣ ануватта̄ма̄’’ти ануваттама̄на̄ ‘‘тена хи, бхо’’тиа̄дима̄хам̣су.

426. опа̄тетӣти павесети. сам̣пуреккхаронтӣти путтаматтанаттаматтампи сама̄нам̣ пурато катва̄ вичаранти.

427. мантападанти манта̄йева мантападам̣, ведоти аттхо. итихитиха парампара̄йа̄ти евам̣ кира евам̣ кира̄ти парампарабха̄вена а̄гатанти дӣпети. пит̣акасампада̄йа̄ти па̄вачанасан̇кха̄тасампаттийа̄. са̄виттиа̄дӣхи чхандабандхехи ча ваггабандхехи ча сампа̄детва̄ а̄гатанти дассети. таттха ча̄ти тасмим̣ мантападе. паватта̄роти паваттайита̄ро. йесанти йесам̣ сантакам̣. мантападанти ведасан̇кха̄там̣ мантамева. гӣтанти ат̣т̣хака̄дӣхи дасахи пора̄н̣акабра̄хман̣ехи падасампаттивасена саджджха̄йитам̣. павуттанти ан̃н̃есам̣ вуттам̣, ва̄читанти аттхо. самихитанти самупабйӯл̣хам̣ ра̄сикатам̣, пин̣д̣ам̣ катва̄ т̣хапитанти аттхо. тадануга̄йантӣти етарахи бра̄хман̣а̄ там̣ техи пуббе гӣтам̣ ануга̄йанти анусаджджха̄йанти ва̄денти. таданубха̄сантӣти там̣ анубха̄санти, идам̣ пуримассева вевачанам̣. бха̄ситаманубха̄сантӣти техи бха̄ситам̣ саджджха̄йитам̣ анусаджджха̄йанти. ва̄читаманува̄чентӣти техи ан̃н̃есам̣ ва̄читам̣ анува̄ченти. сеййатхиданти те катамети аттхо. ат̣т̣хакотиа̄дӣни тесам̣ на̄ма̄ни, те кира диббена чаккхуна̄ олокетва̄ парӯпагха̄там̣ акатва̄ кассапасамма̄самбуддхасса бхагавато па̄вачанена саха сам̣сандетва̄ манте гантхесум̣, апара̄паре пана бра̄хман̣а̄ па̄н̣а̄типа̄та̄дӣни паккхипитва̄ тайо веде бхиндитва̄ буддхавачанена саддхим̣ вируддхе акам̣су.

428. андхавен̣ӣти андхапавен̣ӣ. екена хи чаккхумата̄ гахитайат̣т̣хийа̄ кот̣им̣ еко андхо ган̣ха̄ти, там̣ андхам̣ ан̃н̃о, там̣ ан̃н̃оти евам̣ пан̣н̣а̄са сат̣т̣хи андха̄ пат̣ипа̄т̣ийа̄ гхат̣ита̄ андхавен̣ӣти вуччати. парампара̄сам̣сатта̄ти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ лагга̄, йат̣т̣хигга̄хакенапи чаккхумата̄ вирахита̄ти аттхо. еко кира дхутто андхаган̣ам̣ дисва̄ ‘‘асукасмим̣ на̄ма га̄ме кхаджджабходжджам̣ сулабха’’нти усса̄хетва̄ техи ‘‘таттха но са̄ми нехи, идам̣ на̄ма те дема̄’’ти вутте лан̃джам̣ гахетва̄ антара̄магге магга̄ оккамма махантам̣ гаччхам̣ анупаригантва̄ пуримасса хаттхена паччхимасса каччхам̣ ган̣ха̄петва̄ ‘‘кин̃чи каммам̣ аттхи, гаччхатха та̄ва тумхе’’ти ватва̄ пала̄йи. те дивасампи гантва̄ маггам̣ авиндама̄на̄ ‘‘кахам̣, бхо, чаккхума̄ кахам̣ магго’’ти паридевитва̄ маггам̣ авиндама̄на̄ таттхева марим̣су. те сандха̄йа вуттам̣ ‘‘парампара̄сам̣сатта̄’’ти. пуримопӣти пуримесу дасасу бра̄хман̣есу екопи. маджджхимопӣти маджджхе а̄чарийапа̄чарийесу екопи. паччхимопӣти ида̄ни бра̄хман̣есу екопи.

пан̃ча кхоти па̄л̣иа̄гатесу двӣсу ан̃н̃епи еварӯпе тайо паккхипитва̄ вадати. дведха̄випа̄ка̄ти бхӯтавипа̄ка̄ ва̄ абхӯтавипа̄ка̄ ва̄. на̄ламеттха̄ти, бха̄радва̄джа, саччам̣ анураккхисса̄мӣти пат̣ипаннена вин̃н̃уна̄ ‘‘йам̣ майа̄ гахитам̣, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’’нти еттха екам̣сенева нит̣т̣хам̣ гантум̣ на̄лам̣ на йуттанти упари пуччха̄йа маггам̣ виваритва̄ т̣хапеси.

430. идха, бха̄радва̄джа, бхиккхӯти джӣвакасутте (ма. ни. 2.51 а̄дайо) вийа маха̄ваччхасутте (ма. ни. 2.193 а̄дайо) вийа ча атта̄нан̃н̃ева сандха̄йа вадати. лобханӣйесу дхаммесӯти лобхадхаммесу. сесапададвайепи есева найо.

432. саддхам̣ нивесетӣти окаппанийасаддхам̣ нивесети. упасан̇каматӣти упагаччхати. пайирупа̄сатӣти сантике нисӣдати. сотанти паса̄дасотам̣ одахати. дхамманти десана̄дхаммам̣ сун̣а̄ти. дха̄ретӣти пагун̣ам̣ катва̄ дха̄рети. упапариккхатӣти аттхато ча ка̄ран̣ато ча вӣмам̣сати. ниджджха̄нам̣ кхамантӣти олоканам̣ кхаманти, идха сӣлам̣ катхитам̣, идха сама̄дхӣти евам̣ упат̣т̣хахантӣти аттхо. чхандоти каттукамйата̄ чхандо. уссахатӣти ва̄йамати. тулетӣти аничча̄дивасена тӣрети. падахатӣти маггападха̄нам̣ падахати. ка̄йена чева парамасаччанти сахаджа̄тана̄мака̄йена ча нибба̄нам̣ саччхикароти, пан̃н̃а̄йа ча килесе ниббиджджхитва̄ тадева вибхӯтам̣ па̄кат̣ам̣ каронто пассати.

433. сачча̄нубодхоти магга̄нубодхо. сачча̄нуппаттӣти пхаласаччхикирийа̄. тесам̣йева̄ти хет̣т̣ха̄ вутта̄нам̣ два̄дасаннам̣, евам̣ дӣгхам̣ маггава̄дам̣ ануломети, тасма̄ на̄йаматтхо. айам̣ панеттха аттхо – тесам̣йева̄ти тесам̣ маггасампайуттадхамма̄нам̣. падха̄нанти маггападха̄нам̣. тан̃хи пхаласаччхикирийасан̇кха̄та̄йа сачча̄нуппаттийа̄ бахука̄рам̣, магге асати пхала̄бха̄ватоти. имина̄ найена саббападесу аттхо ведитаббо. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.

папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа

чан̇кӣсуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.