6. ан̇гулима̄ласуттаван̣н̣ана̄
347. евам̣ ме сутанти ан̇гулима̄ласуттам̣. таттха ан̇гулӣнам̣ ма̄лам̣ дха̄ретӣти касма̄ дха̄рети? а̄чарийавачанена. татра̄йам̣ анупуббикатха̄ –
айам̣ кира косаларан̃н̃о пурохитасса манта̄н̣ийа̄ на̄ма бра̄хман̣ийа̄ куччхисмим̣ пат̣исандхим̣ аггахеси. бра̄хман̣ийа̄ раттибха̄ге габбхавут̣т̣ха̄нам̣ ахоси. тасса ма̄тукуччхито никкхаманака̄ле сакаланагаре а̄вудха̄ни паджджалим̣су, ран̃н̃о ман̇галасакунтопи сирисайане т̣хапита̄ асилат̣т̣хипи паджджали. бра̄хман̣о никкхамитва̄ наккхаттам̣ олокенто чоранаккхаттена джа̄тоти ран̃н̃о сантикам̣ гантва̄ сукхасеййабха̄вам̣ пуччхи.
ра̄джа̄ ‘‘куто, ме а̄чарийа, сукхасеййа̄? майхам̣ ман̇гала̄вудхам̣ паджджали, раджджасса ва̄ джӣвитасса ва̄ антара̄йо бхависсати ман̃н̃е’’ти. ма̄ бха̄йи, маха̄ра̄джа, майхам̣ гхаре кума̄ро джа̄то, тасса̄нубха̄вена на кевалам̣ туйхам̣ нивесане, сакаланагарепи а̄вудха̄ни паджджалита̄нӣти. ким̣ бхависсати а̄чарийа̄ти? чоро бхависсати маха̄ра̄джа̄ти. ким̣ екачорако, уда̄ху раджджадӯсако чороти? екачорако дева̄ти. евам̣ ватва̄ ча пана ран̃н̃о манам̣ ган̣хитука̄мо а̄ха – ‘‘ма̄ретха нам̣ дева̄’’ти. екачорако сама̄но ким̣ кариссати? карӣсасахассакхетте екаса̄лисӣсам̣ вийа хоти, пат̣иджаггатха нанти. тасса на̄маггахан̣ам̣ ган̣ханта̄ сайане т̣хапитаман̇галаасилат̣т̣хи, чхадане т̣хапита̄ сара̄, каппа̄сапичумхи т̣хапитам̣ та̄лаван̣т̣акаран̣асаттхаканти ете паджджаланта̄ кин̃чи на хим̣сим̣су, тасма̄ ахим̣сакоти на̄мам̣ акам̣су. там̣ сиппуггахан̣ака̄ле таккасӣлам̣ песайим̣су.
со дхаммантева̄сико хутва̄ сиппам̣ пат̣т̣хапеси. ваттасампанно ким̣ка̄рапат̣исса̄вӣ мана̄пача̄рӣ пийава̄дӣ ахоси. сесаантева̄сика̄ ба̄хирака̄ ахесум̣. те – ‘‘ахим̣сакама̄н̣авакасса а̄гатака̄лато пат̣т̣ха̄йа майам̣ на пан̃н̃а̄йа̄ма, катхам̣ нам̣ бхиндеййа̄ма̄’’ти? нисӣдитва̄ мантайанта̄ – ‘‘саббехи атирекапан̃н̃атта̄ дуппан̃н̃оти. на сакка̄ ваттум̣, ваттасампаннатта̄ дуббаттоти. на сакка̄ ваттум̣, джа̄тисампаннатта̄ дуджджа̄тоти на сакка̄ ваттум̣, кинти карисса̄ма̄’’ти? тато екам̣ кхарамантам̣ мантайим̣су ‘‘а̄чарийасса антарам̣ катва̄ нам̣ бхиндисса̄ма̄’’ти тайо ра̄сӣ хутва̄ пат̣хамам̣ екачче а̄чарийам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ ат̣т̣хам̣су. ким̣ та̄та̄ти? имасмим̣ гехе ека̄ катха̄ суййатӣти. ким̣ та̄та̄ти? ахим̣сакама̄н̣аво тумха̄кам̣ антаре дуббхатӣти ман̃н̃а̄ма̄ти. а̄чарийо сантаджджетва̄ – ‘‘гаччхатха васала̄, ма̄ ме путтам̣ майхам̣ антаре парибхиндатха̄’’ти нит̣т̣хубхи. тато итаре, атха итарехи тайопи кот̣т̣ха̄са̄ а̄гантва̄ татхева ватва̄ – ‘‘амха̄кам̣ асаддаханта̄ упапариккхитва̄ джа̄на̄тха̄’’ти а̄хам̣су.
а̄чарийо синехена ваданте дисва̄ ‘‘аттхи ман̃н̃е сантхаво’’ти парибхиджджитва̄ чинтеси ‘‘гха̄теми на’’нти. тато чинтеси – ‘‘саче гха̄тесса̄ми ‘диса̄па̄моккхо а̄чарийо аттано сантикам̣ сиппуггахан̣аттхам̣ а̄гате ма̄н̣аваке досам̣ уппа̄детва̄ джӣвита̄ воропетӣ’ти. пуна кочи сиппуггахан̣аттхам̣ на а̄гамиссати, евам̣ ме ла̄бхо париха̄йиссати, атха нам̣ сиппасса парийоса̄нупача̄роти ватва̄ джан̇гхасахассам̣ гха̄техӣти ваккха̄ми. авассам̣ еттха еко ут̣т̣ха̄йа там̣ гха̄тессатӣ’’ти.
атха нам̣ а̄ха – ‘‘ехи та̄та джан̇гхасахассам̣ гха̄техи, евам̣ те сиппасса упача̄ро като бхависсатӣ’’ти. майам̣ ахим̣сакакуле джа̄та̄, на сакка̄ а̄чарийа̄ти. аладдхупача̄рам̣ сиппам̣ пхалам̣ на дети та̄та̄ти. со пан̃ча̄вудхам̣ гахетва̄ а̄чарийам̣ вандитва̄ ат̣авим̣ павит̣т̣хо. ат̣авим̣ пависанат̣т̣ха̄непи ат̣авимаджджхепи ат̣авито никкхаманат̣т̣ха̄непи т̣хатва̄ мануссе гха̄тети. ваттхам̣ ва̄ вет̣ханам̣ ва̄ на ган̣ха̄ти. еко двети ган̣итаматтамева каронто гаччхати, ган̣анампи на угган̣ха̄ти. пакатийа̄пи пан̃н̃ава̄ еса, па̄н̣а̄типа̄тино пана читтам̣ на патит̣т̣ха̄ти, тасма̄ ануккамена ган̣анампи на саллаккхеси, екекам̣ ан̇гулим̣ чхиндитва̄ т̣хапети. т̣хапитат̣т̣ха̄не ан̇гулийо винассанти, тато виджджхитва̄ ан̇гулӣнам̣ ма̄лам̣ катва̄ дха̄реси, тенева часса ан̇гулима̄лоти сан̇кха̄ удапа̄ди. со саббам̣ аран̃н̃ам̣ ниссан̃ча̄рамака̄си, да̄руа̄дӣнам̣ аттха̄йа аран̃н̃ам̣ гантум̣ саматтхо на̄ма наттхи.
раттибха̄ге антога̄мампи а̄гантва̄ па̄дена пахаритва̄ два̄рам̣ уггха̄тети. тато сайитейева ма̄ретва̄ еко екоти гахетва̄ гаччхати. га̄мо осаритва̄ нигаме ат̣т̣ха̄си, нигамо нагаре. манусса̄ тийоджанато пат̣т̣ха̄йа гхара̄ни паха̄йа да̄раке хаттхесу гахетва̄ а̄гамма са̄ваттхим̣ парива̄ретва̄ кхандха̄ва̄рам̣ бандхитва̄ ра̄джан̇ган̣е саннипатитва̄ – ‘‘чоро, те дева, виджите ан̇гулима̄ло на̄ма̄’’тиа̄дӣни ваданта̄ канданти. бхаггаво ‘‘майхам̣ путто бхависсатӣ’’ти н̃атва̄ бра̄хман̣им̣ а̄ха – бхоти ан̇гулима̄ло на̄ма чоро уппанно, со на ан̃н̃о, тава путто ахим̣сакакума̄ро. ида̄ни ра̄джа̄ там̣ ган̣хитум̣ никкхамиссати, ким̣ каттаббанти? гаччха са̄ми, путтам̣ ме гахетва̄ ехӣти. на̄хам̣ бхадде уссаха̄ми, чатӯсу хи джанесу висса̄со на̄ма наттхи, чоро ме пура̄н̣асаха̄йоти ависса̄санӣйо, са̄кха̄ ме пура̄н̣асантхата̄ти ависса̄санӣйа̄, ра̄джа̄ мам̣ пӯджетӣти ависса̄санӣйо, иттхӣ ме васам̣ гата̄ти ависса̄санӣйа̄ти. ма̄ту хадайам̣ пана мудукам̣ хоти. тасма̄ ахам̣ пана гантва̄ майхам̣ путтам̣ а̄несса̄мӣти никкханта̄.
там̣дивасан̃ча бхагава̄ паччӯсасамайе локам̣ волокенто ан̇гулима̄лам̣ дисва̄ – ‘‘майи гате етасса соттхи бхависсати. ага̄маке аран̃н̃е т̣хито чатуппадикам̣ га̄тхам̣ сутва̄ мама сантике паббаджитва̄ чха абхин̃н̃а̄ саччхикариссати. саче на гамисса̄ми, ма̄тари апараджджхитва̄ ануддхаран̣ӣйо бхависсати, карисса̄мисса сан̇гаха’’нти пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ пин̣д̣а̄йа пависитва̄ катабхаттакиччо там̣ сан̇ган̣хитука̄мо виха̄ра̄ никкхами. етаматтхам̣ дассетум̣ ‘‘атха кхо бхагава̄’’тиа̄ди вуттам̣.
348. сан̇каритва̄ сан̇каритва̄ти сан̇кетам̣ катва̄ ваггавагга̄ хутва̄. хаттхаттхам̣ гаччхантӣти хаттхе аттхам̣ вина̄сам̣ гаччханти. ким̣ пана те бхагавантам̣ сан̃джа̄нитва̄ евам̣ ваданти асан̃джа̄нитва̄ти? асан̃джа̄нитва̄. ан̃н̃а̄такавесена хи бхагава̄ екакова агама̄си. чоропи тасмим̣ самайе дӣгхараттам̣ дуббходжанена ча дуккхасеййа̄йа ча уккан̣т̣хито хоти. киттака̄ пана̄нена манусса̄ ма̄рита̄ти? екенӯнасахассам̣. со пана ида̄ни екам̣ лабхитва̄ сахассам̣ пӯрессатӣти сан̃н̃ӣ хутва̄ йамева пат̣хамам̣ пасса̄ми, там̣ гха̄тетва̄ ган̣анам̣ пӯретва̄ сиппасса упача̄рам̣ катва̄ кесамассум̣ оха̄ретва̄ нха̄йитва̄ ваттха̄ни париваттетва̄ ма̄та̄питаро пассисса̄мӣти ат̣авимаджджхато ат̣авимукхам̣ а̄гантва̄ екамантам̣ т̣хитова бхагавантам̣ аддаса. етаматтхам̣ дассетум̣ ‘‘аддаса̄ кхо’’тиа̄ди вуттам̣.
иддха̄бхисан̇кха̄рам̣ абхисан̇кха̄сӣти маха̄патхавим̣ уммийо ут̣т̣хапенто вийа сам̣харитва̄ апарабха̄ге аккамати, орабха̄ге валийо никкхаманти, ан̇гулима̄ло сараккхепаматтам̣ мун̃читва̄ гаччхати. бхагава̄ пурато махантам̣ ан̇ган̣ам̣ дассетва̄ сайам̣ маджджхе хоти, чоро анте. со ‘‘ида̄ни нам̣ па̄пун̣итва̄ ган̣хисса̄мӣ’’ти саббатха̄мена дха̄вати. бхагава̄ ан̇ган̣асса па̄риманте хоти, чоро маджджхе. со ‘‘еттха нам̣ па̄пун̣итва̄ ган̣хисса̄мӣ’’ти вегена дха̄вати. бхагава̄ тасса пурато ма̄тикам̣ ва̄ тхалам̣ ва̄ дассети, етенупа̄йена тӣн̣и йоджана̄ни гахетва̄ агама̄си. чоро килами, мукхе кхел̣о сусси, каччхехи седа̄ муччим̣су. атхасса ‘‘аччхарийам̣ вата бхо’’ти етадахоси. мигампӣти мигам̣ касма̄ ган̣ха̄ти? чха̄тасамайе а̄ха̄раттхам̣. со кира екам̣ гумбам̣ гхат̣т̣етва̄ миге ут̣т̣ха̄пети. тато читтаручийам̣ мигам̣ анубандханто ган̣хитва̄ пачитва̄ кха̄дати. пуччхеййанти йена ка̄ран̣ена̄йам̣ гаччхантова т̣хито на̄ма, ахан̃ча т̣хитова ат̣т̣хито на̄ма, йам̣нӯна̄хам̣ имам̣ саман̣ам̣ там̣ ка̄ран̣ам̣ пуччхеййанти аттхо.
349. нидха̄йа̄ти йо вихим̣санаттхам̣ бхӯтесу дан̣д̣о паваттайитаббо сийа̄, там̣ нидха̄йа апанетва̄ метта̄йа кхантийа̄ пат̣исан̇кха̄йа авихим̣са̄йа са̄ран̣ӣйадхаммесу ча т̣хито аханти аттхо. тувамат̣т̣хитосӣти па̄н̣есу асан̃н̃ататта̄ еттака̄ни па̄н̣асахасса̄ни гха̄тентасса тава метта̄ ва̄ кханти ва̄ пат̣исан̇кха̄ ва̄ авихим̣са̄ ва̄ са̄ран̣ӣйадхаммо ва̄ наттхи, тасма̄ тувам̣ ат̣т̣хитоси, ида̄ни ирийа̄патхена т̣хитопи нирайе дха̄виссаси, тираччха̄найонийам̣ петтивисайе асурака̄йе ва̄ дха̄виссасӣти вуттам̣ хоти.
тато чоро – ‘‘маха̄ айам̣ сӣхана̄до, махантам̣ гаджджитам̣, на идам̣ ан̃н̃асса бхависсати, маха̄ма̄йа̄йа путтасса сиддхаттхасса саман̣аран̃н̃о етам̣ гаджджитам̣, дит̣т̣хо ватамхи ман̃н̃е тикхин̣ачаккхуна̄ самма̄самбуддхена, сан̇гахакаран̣аттхам̣ ме бхагава̄ а̄гато’’ти чинтетва̄ чирассам̣ вата метиа̄дима̄ха. таттха махитоти деваманусса̄дӣхи чатупаччайапӯджа̄йа пӯджито. паччупа̄дӣти чирассам̣ ка̄ласса аччайена майхам̣ сан̇гахаттха̄йа имам̣ маха̄ванам̣ пат̣ипаджджи. паха̄йа па̄панти паджахитва̄ па̄пам̣.
итвева̄ти евам̣ ватва̄йева. а̄вудханти пан̃ча̄вудхам̣. соббхети самантато чхинне. папа̄тети екато чхинне. наракети пхалитат̣т̣ха̄не. идха пана тӣхипи имехи падехи аран̃н̃амева вуттам̣. акирӣти кхипи чхад̣д̣еси.
тамехи бхиккхӯти тада̄ авоча̄ти бхагавато имам̣ пабба̄дженто кухим̣ саттхакам̣ лабхисса̄ми, кухим̣ паттачӣваранти парийесанакиччам̣ наттхи, каммам̣ пана олокеси. атхасса пуббе сӣлаванта̄нам̣ ат̣т̣хапариккха̄рабхан̣д̣акасса диннабха̄вам̣ н̃атва̄ даккхин̣ахаттхам̣ паса̄ретва̄ – ‘‘ехи бхиккху сва̄ккха̄то дхаммо, чара брахмачарийам̣ самма̄ дуккхасса антакирийа̄йа̄’’ти а̄ха. со саха вачаненева иддхимайапаттачӣварам̣ пат̣илабхи. та̄вадевасса гихилин̇гам̣ антарадха̄йи, саман̣алин̇гам̣ па̄турахоси.
‘‘тичӣваран̃ча патто ча, ва̄си сӯчи ча бандханам̣;
парисса̄ванена ат̣т̣хете, йуттайогасса бхиккхуно’’ти. –
евам̣ вутта̄ ат̣т̣ха париккха̄ра̄ сарӣрапат̣ибаддха̄ва хутва̄ ниббаттим̣су. есева тасса аху бхиккхубха̄воти еса ехибхиккхубха̄во тасса упасампаннабхиккхубха̄во ахоси, на хи ехибхиккхӯнам̣ висум̣ упасампада̄ на̄ма аттхи.
350. паччха̄саман̣ена̄ти бхан̣д̣агга̄хакена паччха̄саман̣ена, тенева аттано паттачӣварам̣ га̄ха̄петва̄ там̣ паччха̄саман̣ам̣ катва̄ гатоти аттхо. ма̄та̄писса ат̣т̣хаусабхаматтена т̣ха̄нена антарита̄, – ‘‘та̄та, ахим̣сака каттха т̣хитоси, каттха нисинноси, кухим̣ гатоси? майа̄ саддхим̣ на катхеси та̄та̄’’ти вадантӣ а̄хин̣д̣итва̄ апассама̄на̄ еттова гата̄.
пан̃чаматтехи ассасатехӣти саче чорасса пара̄джайо бхависсати, анубандхитва̄ нам̣ ган̣хисса̄ми. саче майхам̣ пара̄джайо бхависсати, вегена пала̄йисса̄мӣти саллахукена балена никкхами. йена а̄ра̄моти касма̄ а̄ра̄мам̣ агама̄си? со кира чорасса бха̄йати, читтена гантука̄мо на гаччхати, гараха̄бхайена никкхами. тенасса етадахоси – ‘‘самма̄самбуддхам̣ вандитва̄ нисӣдисса̄ми, со пуччхиссати ‘касма̄ балам̣ гахетва̄ никкхантосӣ’ти. атха̄хам̣ а̄рочесса̄ми, бхагава̄ хи мам̣ на кевалам̣ сампара̄йикенева аттхена сан̇ган̣ха̄ти, дит̣т̣хадхаммикенапи сан̇ган̣ха̄тийева. со саче майхам̣ джайо бхависсати, адхива̄сессати. саче пара̄джайо бхависсати ‘ким̣ те, маха̄ра̄джа, екам̣ чорам̣ а̄раббха гаманена̄’ти ваккхати. тато мам̣ джано евам̣ сан̃джа̄ниссати – ‘ра̄джа̄ чорам̣ гахетум̣ никкханто, самма̄самбуддхена пана ниваттито’ти’’ гарахамоккхам̣ сампассама̄но агама̄си.
куто панасса̄ти касма̄ а̄ха? апи на̄ма бхагава̄ тасса упаниссайам̣ олокетва̄ там̣ а̄нетва̄ пабба̄джеййа̄ти бхагавато париган̣ханаттхам̣ а̄ха. ран̃н̃оти на кевалам̣ ран̃н̃ойева бхайам̣ ахоси, авасесопи маха̄джано бхӣто пхалака̄вудха̄ни чхад̣д̣етва̄ саммукхасаммукхат̣т̣ха̄нева пала̄йитва̄ нагарам̣ пависитва̄ два̄рам̣ пидха̄йа ат̣т̣а̄лаке а̄руйха олокенто ат̣т̣ха̄си. еван̃ча авоча – ‘‘ан̇гулима̄ло ‘ра̄джа̄ майхам̣ сантикам̣ а̄гаччхатӣ’ти н̃атва̄ пат̣хаматарам̣ а̄гантва̄ джетаване нисинно, ра̄джа̄ тена гахито, майам̣ пана пала̄йитва̄ мутта̄’’ти. наттхи те ито бхайанти айан̃хи ида̄ни кунтхакипилликам̣ джӣвита̄ на воропети, наттхи те имасса сантика̄ бхайанти аттхо.
катхам̣ готтоти? касма̄ пуччхати? паббаджитам̣ да̄рун̣акаммена уппаннана̄мам̣ гахетва̄ вохаритум̣ на йуттам̣, ма̄та̄питӯнам̣ готтавасена нам̣ самуда̄чарисса̄мӣти ман̃н̃ама̄но пуччхи. париккха̄ра̄нанти етесам̣ аттха̄йа ахам̣ уссуккам̣ карисса̄мӣти аттхо. катхентойева ча ударе баддхаса̄т̣акам̣ мун̃читва̄ тхерасса па̄дамӯле т̣хапеси.
351. а̄ран̃н̃икотиа̄дӣни чатта̄ри дхутан̇га̄ни па̄л̣ийам̣ а̄гата̄ни. тхерена пана терасапи сама̄динна̄нева ахесум̣, тасма̄ аланти а̄ха. йан̃хи майам̣, бхантети ким̣ сандха̄йа вадати? ‘‘хаттхимпи дха̄вантам̣ анубандхитва̄ ган̣ха̄мӣ’’ти а̄гатат̣т̣ха̄не ран̃н̃а̄ песитахаттха̄дайо со евам̣ аггахеси. ра̄джа̄пи – ‘‘хаттхӣхийева нам̣ париккхипитва̄ ган̣хатха, ассехева, ратхехева̄’’ти евам̣ анекава̄рам̣ бахӯ хаттха̄дайо песеси. евам̣ гатесу пана тесу – ‘‘ахам̣ аре ан̇гулима̄ло’’ти тасмим̣ ут̣т̣ха̄йа саддам̣ каронте екопи а̄вудхам̣ париваттетум̣ на̄саккхи, саббева кот̣т̣етва̄ ма̄реси. хаттхӣ аран̃н̃ахаттхӣ, асса̄ аран̃н̃аасса̄, ратха̄пи таттхева бхиджджантӣти идам̣ сандха̄йа ра̄джа̄ евам̣ вадати.
пин̣д̣а̄йа па̄висӣти на идам̣ пат̣хамам̣ па̄виси. иттхидассанадивасам̣ сандха̄йа панетам̣ вуттам̣. девасикампи панеса пависатева, манусса̄ ча нам̣ дисва̄ уттасантипи пала̄йантипи два̄рампи тхакенти, екачче ан̇гулима̄лоти сутва̄ва пала̄йитва̄ аран̃н̃ам̣ ва̄ пависанти, гхарам̣ ва̄ пависитва̄ два̄рам̣ тхакенти. пала̄йитум̣ асакконта̄ пит̣т̣хим̣ датва̄ тит̣т̣ханти. тхеро ул̣ун̇гайа̄гумпи кат̣аччхубхиккхампи на лабхати, пин̣д̣апа̄тена киламати. бахи алабханто нагарам̣ саббаса̄дха̄ран̣анти нагарам̣ пависати. йена два̄рена пависати, таттха ан̇гулима̄ло а̄гатоти кӯт̣асахасса̄нам̣ бхиджджанака̄ран̣ам̣ хоти. етадахосӣти ка̄рун̃н̃аппаттийа̄ ахоси. екена ӯнамануссасахассам̣ гха̄тентасса екадивасампи ка̄рун̃н̃ам̣ на̄хоси, габбхамӯл̣ха̄йа иттхийа̄ дассанаматтенева катхам̣ уппаннанти? паббаджджа̄балена, паббаджджа̄балан̃хи етам̣.
тена хӣти йасма̄ те ка̄рун̃н̃ам̣ уппаннам̣, тасма̄ти аттхо. арийа̄йа джа̄тийа̄ти, ан̇гулима̄ла, етам̣ твам̣ ма̄ ган̣хи, неса̄ тава джа̄ти. гихика̄ло еса, гихӣ на̄ма па̄н̣ампи хананти, адинна̄да̄на̄дӣнипи каронти. ида̄ни пана те арийа̄ на̄ма джа̄ти. тасма̄ твам̣ ‘‘йато ахам̣, бхагини, джа̄то’’ти саче евам̣ ваттум̣ куккучча̄йаси, тена хи ‘‘арийа̄йа джа̄тийа̄’’ти евам̣ висесетва̄ вада̄хӣти уййоджеси.
там̣ иттхим̣ етадавоча̄ти иттхӣнам̣ габбхавут̣т̣ха̄нат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма на сакка̄ пурисена упасан̇камитум̣. тхеро ким̣ каросӣти? ан̇гулима̄латтхеро саччакирийам̣ катва̄ соттхикаран̣аттха̄йа а̄гатоти а̄роча̄песи. тато те са̄н̣ийа̄ париккхипитва̄ тхерасса бахиса̄н̣ийам̣ пӣт̣хакам̣ пан̃н̃а̄песум̣. тхеро таттха нисӣдитва̄ – ‘‘йато ахам̣ бхагини саббан̃н̃убуддхасса арийа̄йа джа̄тийа̄ джа̄то’’ти саччакирийам̣ ака̄си, саха саччавачаненева дхамакаран̣ато муттаудакам̣ вийа да̄рако никкхами. ма̄та̄путта̄нам̣ соттхи ахоси. иман̃ча пана париттам̣ на кин̃чи париссайам̣ на маддати, маха̄париттам̣ на̄метанти вуттам̣. тхерена нисӣдитва̄ саччакирийакатат̣т̣ха̄не пӣт̣хакам̣ акам̣су. габбхамӯл̣хам̣ тираччха̄нагатиттхимпи а̄нетва̄ таттха нисаджджа̄пенти, та̄вадева сукхена габбхавут̣т̣ха̄нам̣ хоти. йа̄ дуббала̄ хоти на сакка̄ а̄нетум̣, тасса̄ пӣт̣хакадхованаудакам̣ нетва̄ сӣсе син̃чанти, тан̇кхан̣ам̣йева габбхавут̣т̣ха̄нам̣ хоти, ан̃н̃ампи рогам̣ вӯпасамети. йа̄ва каппа̄ тит̣т̣ханакапа̄т̣иха̄рийам̣ киретам̣.
ким̣ пана бхагава̄ тхерам̣ веджджакаммам̣ ка̄ра̄песӣти? на ка̄ра̄песи. тхеран̃хи дисва̄ манусса̄ бхӣта̄ пала̄йанти. тхеро бхиккха̄ха̄рена киламати, саман̣адхаммам̣ ка̄тум̣ на саккоти. тасса ануггахена саччакирийам̣ ка̄реси. евам̣ кирасса ахоси – ‘‘ида̄ни кира ан̇гулима̄латтхеро меттачиттам̣ пат̣илабхитва̄ саччакирийа̄йа манусса̄нам̣ соттхибха̄вам̣ каротӣти манусса̄ тхерам̣ упасан̇камитаббам̣ ман̃н̃иссанти, тато бхиккха̄ха̄рена акиламанто саман̣адхаммам̣ ка̄тум̣ саккхиссатӣ’’ти ануггахена саччакирийам̣ ка̄реси. на хи саччакирийа̄ веджджакаммам̣ хоти. тхерасса̄пи ча ‘‘саман̣адхаммам̣ карисса̄мӣ’’ти мӯлакаммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄не нисиннасса читтам̣ каммат̣т̣ха̄на̄бхимукхам̣ на гаччхати, ат̣авийам̣ т̣хатва̄ манусса̄нам̣ гха̄титат̣т̣ха̄намева па̄кат̣ам̣ хоти. ‘‘дуггатомхи, кхуддакапуттомхи, джӣвитам̣ ме дехи са̄мӣти маран̣абхӣта̄нам̣ вачана̄ка̄ро ча хаттхапа̄давика̄ро ча а̄па̄тхам̣ а̄гаччхати, со виппат̣иса̄рӣ хутва̄ татова ут̣т̣ха̄йа гаччхати, атхасса бхагава̄ там̣ джа̄тим̣ аббоха̄рикам̣ катва̄ва̄йам̣ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ ган̣хиссатӣти арийа̄йа джа̄тийа̄ саччакирийам̣ ка̄реси. еко вӯпакат̣т̣хотиа̄ди ваттхасутте (ма. ни. 1.80) виттха̄ритам̣.
352. ан̃н̃енапи лед̣д̣у кхиттоти ка̄касунакхасӯкара̄дӣнам̣ пат̣иккама̄панаттха̄йа саманта̄ сараккхепаматте т̣ха̄не йена кеначи диса̄бха̄гена кхитто а̄гантва̄ тхерассева ка̄йе патати. киттаке т̣ха̄не евам̣ хоти? ган̣т̣хикам̣ пат̣имун̃читва̄ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ пат̣иниваттетва̄ йа̄ва ган̣т̣хикапат̣имуккат̣т̣ха̄нам̣ а̄гаччхати, та̄ва хоти. бхиннена сӣсена̄ти маха̄чаммам̣ чхиндитва̄ йа̄ва ат̣т̣химарийа̄да̄ бхиннена.
бра̄хман̣а̄ти кхӣн̣а̄савабха̄вам̣ сандха̄йа а̄ха. йасса кхо твам̣, бра̄хман̣а, каммасса випа̄кена̄ти идам̣ сабха̄гадит̣т̣хадхаммаведанӣйакаммам̣ сандха̄йа вуттам̣. камман̃хи карийама̄намева тайо кот̣т̣ха̄се пӯрети. саттасу читтесу кусала̄ ва̄ акусала̄ ва̄ пат̣хамаджаваначетана̄ дит̣т̣хадхаммаведанӣйакаммам̣ на̄ма хоти. там̣ имасмим̣йева аттабха̄ве випа̄кам̣ дети. татха̄ асакконтам̣ ахосикаммам̣, на̄хоси каммавипа̄ко, на бхависсати каммавипа̄ко, наттхи каммавипа̄коти имасса тикасса васена ахосикаммам̣ на̄ма хоти. аттхаса̄дхика̄ саттамаджаваначетана̄ упападжджаведанӣйакаммам̣ на̄ма. там̣ анантаре аттабха̄ве випа̄кам̣ дети. татха̄ асакконтам̣ вуттанайенева там̣ ахосикаммам̣ на̄ма хоти. убхиннамантаре пан̃чаджаваначетана̄ апара̄парийаведанӣйакаммам̣ на̄ма хоти. там̣ ана̄гате йада̄ ока̄сам̣ лабхати, тада̄ випа̄кам̣ дети. сати сам̣са̄раппаваттийа̄ ахосикаммам̣ на̄ма на хоти. тхерасса пана упападжджаведанӣйан̃ча апара̄парийаведанӣйан̃ча̄ти има̄ни две камма̄ни каммаккхайакарена арахаттамаггена самуггха̄т̣ита̄ни, дит̣т̣хадхаммаведанӣйам̣ аттхи. там̣ арахаттаппаттасса̄пи випа̄кам̣ детийева. там̣ сандха̄йа бхагава̄ ‘‘йасса кхо тва’’нтиа̄дима̄ха. тасма̄ йасса кхоти еттха йа̄дисасса кхо твам̣, бра̄хман̣а, каммасса випа̄кена̄ти евам̣ аттхо ведитаббо.
аббха̄ муттоти десана̄сӣсаматтаметам̣, аббха̄ махика̄ дхӯмо раджо ра̄хӯти имехи пана упаккилесехи мутто чандима̄ идха адхиппето. йатха̄ хи евам̣ нирупаккилесо чандима̄ локам̣ пабха̄сети, евам̣ пама̄дакилесавимутто аппаматто бхиккху имам̣ аттано кхандха̄йатанадха̄тулокам̣ пабха̄сети, вихатакилесандхака̄рам̣ кароти.
кусалена пидхӣйатӣти маггакусалена пидхӣйати аппат̣исандхикам̣ карӣйати. йун̃джати буддхаса̄санети буддхаса̄сане ка̄йена ва̄ча̄йа манаса̄ ча йуттаппайутто вихарати. има̄ тиссо тхерасса уда̄нага̄тха̄ на̄ма.
диса̄ хи мети идам̣ кира тхеро аттано паритта̄н̣а̄ка̄рам̣ каронто а̄ха. таттха диса̄ хи мети мама сапатта̄. йе мам̣ евам̣ упаваданти – ‘‘йатха̄ майам̣ ан̇гулима̄лена ма̄рита̄нам̣ н̃а̄така̄нам̣ васена дуккхам̣ ведийа̄ма, евам̣ ан̇гулима̄лопи ведийатӯ’’ти, те майхам̣ диса̄ чатусаччадхаммакатхам̣ сун̣антӯти аттхо. йун̃джантӯти ка̄йава̄ча̄манехи йуттаппайутта̄ вихаранту. йе дхаммамева̄дапайанти сантоти йе санто саппуриса̄ дхаммам̣йева а̄дапенти сама̄дапенти ган̣ха̄пенти, те мануджа̄ майхам̣ сапатта̄ бхаджанту севанту пайирупа̄сантӯти аттхо.
авиродхаппасам̣сӣнанти авиродхо вуччати метта̄, метта̄пасам̣сака̄нанти аттхо. сун̣анту дхаммам̣ ка̄лена̄ти кхан̣е кхан̣е кхантиметта̄пат̣исан̇кха̄са̄ран̣ӣйадхаммам̣ сун̣анту. тан̃ча анувидхӣйантӯти тан̃ча дхаммам̣ анукаронту пӯренту.
на хи джа̄ту со мамам̣ хим̣сети йо майхам̣ дисо, со мам̣ екам̣сенева на хим̣сеййа. ан̃н̃ам̣ ва̄ пана кин̃чи нанти на кевалам̣ мам̣, ан̃н̃ампи пана кан̃чи пуггалам̣ ма̄ хим̣санту ма̄ вихет̣хенту. паппуййа парамам̣ сантинти парамам̣ сантибхӯтам̣ нибба̄нам̣ па̄пун̣итва̄. раккхеййа тасатха̄варети таса̄ вуччанти сатан̣ха̄, тха̄вара̄ ниттан̣ха̄. идам̣ вуттам̣ хоти – йо нибба̄нам̣ па̄пун̣а̄ти, со саббам̣ тасатха̄варам̣ раккхитум̣ саматтхо хоти. тасма̄ майхампи диса̄ нибба̄нам̣ па̄пун̣анту, евам̣ мам̣ екам̣сенева на хим̣сиссантӣти. има̄ тиссо га̄тха̄ аттано париттам̣ ка̄тум̣ а̄ха.
ида̄ни аттанова пат̣ипаттим̣ дӣпенто удакан̃хи найанти неттика̄ти а̄ха. таттха неттика̄ти йе ма̄тикам̣ содхетва̄ бандхитаббат̣т̣ха̄не бандхитва̄ удакам̣ найанти. усука̄ра̄ти усука̄рака̄. намайантӣти телакан̃джикена маккхетва̄ куккул̣е та̄петва̄ уннатуннатат̣т̣ха̄не намента̄ уджум̣ каронти. теджананти кан̣д̣ам̣. тан̃хи исса̄со теджам̣ кароти, паран̃ча таджджети, тасма̄ теджананти вуччати. атта̄нам̣ дамайантӣти йатха̄ неттика̄ уджумаггена удакам̣ найанти, усука̄ра̄ теджанам̣, таччхака̄ ча да̄рум̣ уджум̣ каронти, евамевам̣ пан̣д̣ита̄ атта̄нам̣ даменти уджукам̣ каронти ниббисеванам̣ каронти.
та̄дина̄ти ит̣т̣ха̄нит̣т̣ха̄дӣсу ниббика̄рена – ‘‘пан̃чаха̄ка̄рехи бхагава̄ та̄дӣ, ит̣т̣ха̄нит̣т̣хе та̄дӣ, ванта̄вӣти та̄дӣ, чатта̄вӣти та̄дӣ, тин̣н̣а̄вӣти та̄дӣ, танниддеса̄ти та̄дӣ’’ти (маха̄ни. 38; 192) евам̣ та̄дилаккхан̣аппаттена саттха̄ра̄. бхаванеттӣти бхавараджджу, тан̣ха̄йетам̣ на̄мам̣. та̄йа хи гон̣а̄ вийа гӣва̄йа раджджуйа̄, сатта̄ хадайе баддха̄ там̣ там̣ бхавам̣ нӣйанти, тасма̄ бхаванеттӣти вуччати. пхут̣т̣хо каммавипа̄кена̄ти маггачетана̄йа пхут̣т̣хо. йасма̄ хи маггачетана̄йа каммам̣ паччати випаччати д̣айхати, париккхайам̣ гаччхати, тасма̄ са̄ каммавипа̄коти вутта̄. та̄йа хи пхут̣т̣хатта̄ еса ан̣ан̣о никкилесо джа̄то, на дуккхаведана̄йа ан̣ан̣о. бхун̃джа̄мӣти четтха тхеййапарибхого ин̣апарибхого да̄йаджджапарибхого са̄мипарибхоготи чатта̄ро парибхога̄ ведитабба̄. таттха дуссӣласса парибхого тхеййапарибхого на̄ма. со хи чатта̄ро паччайе тхенетва̄ бхун̃джати. вуттампи четам̣ ‘‘тхеййа̄йа во, бхиккхаве, рат̣т̣хапин̣д̣о бхутто’’ти (па̄ра̄. 195). сӣлавато пана апаччавеккхан̣апарибхого ин̣апарибхого на̄ма. саттаннам̣ секкха̄нам̣ парибхого да̄йаджджапарибхого на̄ма. кхӣн̣а̄савасса парибхого са̄мипарибхого на̄ма. идха килесаин̣а̄нам̣ абха̄вам̣ сандха̄йа ‘‘ан̣ан̣о’’ти вуттам̣. ‘‘анин̣о’’типи па̄т̣хо. са̄мипарибхогам̣ сандха̄йа ‘‘бхун̃джа̄ми бходжана’’нти вуттам̣.
ка̄маратисантхаванти дувидхесупи ка̄месу тан̣ха̄ратисантхавам̣ ма̄ ануйун̃джатха ма̄ кариттха. найидам̣ думмантитам̣ мама̄ти йам̣ майа̄ самма̄самбуддхам̣ дисва̄ паббаджисса̄мӣти мантитам̣, там̣ мама мантитам̣ на думмантитам̣. сам̣вибхаттесу дхаммесӯти ахам̣ саттха̄ти евам̣ локе уппаннехи йе дхамма̄ сам̣вибхатта̄, тесу дхаммесу йам̣ сет̣т̣хам̣ нибба̄нам̣, тадева ахам̣ упагамам̣ упагато сампатто, тасма̄ майхам̣ идам̣ а̄гаманам̣ сва̄гатам̣ на̄ма гатанти. тиссо виджджа̄ти пуббенива̄садиббачаккхуа̄саваккхайапан̃н̃а̄. катам̣ буддхасса са̄сананти йам̣ буддхасса са̄сане каттаббакиччам̣ аттхи, там̣ саббам̣ майа̄ катам̣. тӣхи виджджа̄хи навахи ча локуттарадхаммехи десанам̣ маттхакам̣ па̄песӣти.
папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа
ан̇гулима̄ласуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.