9. маха̄ассапурасуттаван̣н̣ана̄
415. евам̣ ме сутанти маха̄ассапурасуттам̣. таттха ан̇гесӯти ан̇га̄ на̄ма джа̄нападино ра̄джакума̄ра̄, тесам̣ нива̄со екопи джанападо рул̣хӣсаддена ‘‘ан̇га̄’’ти вуччати, тасмим̣ ан̇гесу джанападе. ассапурам̣ на̄ма ан̇га̄нам̣ нигамоти ассапуранти нагарана̄мена ладдхавоха̄ро ан̇га̄нам̣ джанападасса еко нигамо, там̣ гочарага̄мам̣ катва̄ вихаратӣти аттхо. бхагава̄ етадавоча̄ти етам̣ ‘‘саман̣а̄ саман̣а̄ти во, бхиккхаве, джано сан̃джа̄на̄тӣ’’тиа̄дивачанамавоча.
касма̄ пана евам̣ авоча̄ти. тасмим̣ кира нигаме манусса̄ саддха̄ пасанна̄ буддхама̄мака̄ дхаммама̄мака̄ сан̇гхама̄мака̄, тадахупаббаджитаса̄ман̣ерампи вассасатикаттхерасадисам̣ катва̄ пасам̣санти; пуббан̣хасамайам̣ бхиккхусан̇гхам̣ пин̣д̣а̄йа пависантам̣ дисва̄ бӣджанан̇гала̄дӣни гахетва̄ кхеттам̣ гаччханта̄пи, пхарасуа̄дӣни гахетва̄ аран̃н̃ам̣ пависанта̄пи та̄ни упакаран̣а̄ни никкхипитва̄ бхиккхусан̇гхасса нисӣданат̣т̣ха̄нам̣ а̄санаса̄лам̣ ва̄ ман̣д̣апам̣ ва̄ руккхамӯлам̣ ва̄ саммаджджитва̄ а̄сана̄ни пан̃н̃апетва̄ араджапа̄нӣйам̣ паччупат̣т̣ха̄петва̄ бхиккхусан̇гхам̣ нисӣда̄петва̄ йа̄гукхаджджака̄дӣни датва̄ катабхаттакиччам̣ бхиккхусан̇гхам̣ уййоджетва̄ тато та̄ни упакаран̣а̄ни а̄да̄йа кхеттам̣ ва̄ аран̃н̃ам̣ ва̄ гантва̄ аттано камма̄ни каронти, каммантат̣т̣ха̄непи несам̣ ан̃н̃а̄ катха̄ на̄ма наттхи. чатта̄ро маггат̣т̣ха̄ чатта̄ро пхалат̣т̣ха̄ти ат̣т̣ха пуггала̄ арийасан̇гхо на̄ма; те ‘‘еварӯпена сӣлена, еварӯпена а̄ча̄рена, еварӯпа̄йа пат̣ипаттийа̄ саманна̄гата̄ ладжджино песала̄ ул̣а̄рагун̣а̄’’ти бхиккхусан̇гхассева ван̣н̣ам̣ катхенти. каммантат̣т̣ха̄нато а̄гантва̄ бхуттаса̄йама̄са̄ гхарадва̄ре нисинна̄пи, сайанигхарам̣ пависитва̄ нисинна̄пи бхиккхусан̇гхассева ван̣н̣ам̣ катхенти. бхагава̄ тесам̣ манусса̄нам̣ нипаччака̄рам̣ дисва̄ бхиккхусан̇гхам̣ пин̣д̣апа̄та̄пача̄йане нийоджетва̄ етадавоча.
йе дхамма̄ саман̣акаран̣а̄ ча бра̄хман̣акаран̣а̄ ча̄ти йе дхамма̄ сама̄да̄йа парипӯрита̄ самитапа̄пасаман̣ан̃ча ба̄хитапа̄пабра̄хман̣ан̃ча каронтӣти аттхо. ‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, саман̣асса саман̣ийа̄ни саман̣акаран̣ӣйа̄ни. катама̄ни тӣн̣и? адхисӣласиккха̄сама̄да̄нам̣, адхичиттасиккха̄сама̄да̄нам̣, адхипан̃н̃а̄сиккха̄сама̄да̄на’’нти (а. ни. 3.82) еттха пана саман̣ена каттаббадхамма̄ вутта̄. тепи ча саман̣акаран̣а̄ хонтийева. идха пана хироттаппа̄дивасена десана̄ виттха̄рита̄. евам̣ но айам̣ амха̄канти еттха ноти нипа̄таматтам̣. евам̣ айам̣ амха̄канти аттхо. махаппхала̄ маха̄нисам̣са̄ти убхайампи аттхато екамева. аван̃джха̄ти амогха̄. сапхала̄ти айам̣ тассева аттхо. йасса̄ хи пхалам̣ наттхи, са̄ ван̃джха̄ на̄ма хоти. саудрайа̄ти савад̣д̣хи, идам̣ сапхалата̄йа вевачанам̣. еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббанти, бхиккхаве, евам̣ тумхехи сиккхитаббам̣. ити бхагава̄ имина̄ еттакена т̣ха̄нена хироттаппа̄дӣнам̣ дхамма̄нам̣ ван̣н̣ам̣ катхеси. касма̄? вачанапатхапаччхинданаттхам̣. саче хи кочи ачирапаббаджито ба̄лабхиккху евам̣ вадеййа – ‘‘бхагава̄ хироттаппа̄дидхамме сама̄да̄йа ваттатха̄ти вадати, ко ну кхо тесам̣ сама̄да̄йа ваттане а̄нисам̣со’’ти? тасса вачанапатхапаччхинданаттхам̣. айан̃ча а̄нисам̣со, име хи дхамма̄ сама̄да̄йа парипӯрита̄ самитапа̄пасаман̣ам̣ на̄ма ба̄хитапа̄пабра̄хман̣ам̣ на̄ма каронти, чатупаччайала̄бхам̣ уппа̄денти, паччайада̄йака̄нам̣ махаппхалатам̣ сампа̄денти, паббаджджам̣ аван̃джхам̣ сапхалам̣ саудрайам̣ каронтӣти ван̣н̣ам̣ абха̄си. айаметтха сан̇кхепо. виттха̄рато пана ван̣н̣акатха̄ сатипат̣т̣ха̄не (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 2.373; ма. ни. ат̣т̣ха. 2.373) вуттанайенева ведитабба̄.
416. хироттаппена̄ти ‘‘йам̣ хирӣйати хирӣйитаббена, оттаппати оттаппитаббена̄’’ти (дха. са. 1331) евам̣ виттха̄рита̄йа хирийа̄ чева оттаппена ча. апичеттха аджджхаттасамут̣т̣ха̄на̄ хирӣ, бахиддха̄самут̣т̣ха̄нам̣ оттаппам̣. атта̄дхипатеййа̄ хирӣ, лока̄дхипатеййам̣ оттаппам̣. ладжджа̄сабха̄васан̣т̣хита̄ хирӣ, бхайасабха̄васан̣т̣хитам̣ оттаппам̣, виттха̄ракатха̄ панеттха сабба̄ка̄рена висуддхимагге вутта̄. апича име две дхамма̄ локам̣ па̄ланато локапа̄ладхамма̄ на̄ма̄ти катхита̄. йатха̄ха – ‘‘двеме, бхиккхаве, сукка̄ дхамма̄ локам̣ па̄ленти. катаме две? хирӣ ча оттаппан̃ча. име кхо, бхиккхаве, две сукка̄ дхамма̄ локам̣ па̄ленти. име ча кхо, бхиккхаве, две сукка̄ дхамма̄ локам̣ на па̄леййум̣, найидха пан̃н̃а̄йетха, ‘ма̄та̄’ти ва̄, ‘ма̄туччха̄’ти ва̄, ‘ма̄тула̄нӣ’ти ва̄, ‘а̄чарийабхарийа̄’ти ва̄, ‘гарӯнам̣ да̄ра̄’ти ва̄, самбхедам̣ локо агамисса, йатха̄ аджел̣ака̄ куккут̣асӯкара̄ сон̣асин̇га̄ла̄’’ти (а. ни. 2.9). имейева джа̄таке ‘‘девадхамма̄’’ти катхита̄. йатха̄ха –
‘‘хириоттаппасампанна̄, суккадхаммасама̄хита̄;
санто саппуриса̄ локе, девадхамма̄ти вуччаре’’ти. (джа̄. 1.1.6);
маха̄чундаттхерасса пана килесасаллекханапат̣ипада̄ти катва̄ дассита̄. йатха̄ха – ‘‘паре ахирика̄ бхависсанти, майаметтха хиримана̄ бхависса̄ма̄ти саллекхо каран̣ӣйо. паре анотта̄пӣ бхависсанти, майаметтха отта̄пӣ бхависса̄ма̄ти саллекхо каран̣ӣйо’’ти (ма. ни. 1.83). имева маха̄кассапаттхерасса ова̄дӯпасампада̄ти катва̄ дассита̄. вуттан̃хетам̣ – ‘‘тасма̄ тиха те, кассапа, евам̣ сиккхитаббам̣, тиббам̣ ме хироттаппам̣ паччупат̣т̣хитам̣ бхависсати тхересу навесу маджджхимесӯти. еван̃хи те, кассапа, сиккхитабба’’нти (сам̣. ни. 2.154). идха панете саман̣адхамма̄ на̄ма̄ти дассита̄.
йасма̄ пана етта̄вата̄ са̄ман̃н̃аттхо маттхакам̣ патто на̄ма хоти, тасма̄ апарепи саман̣акаран̣адхамме дассетум̣ сийа̄ кхо пана, бхиккхаве, тумха̄кантиа̄дима̄ха. таттха са̄ман̃н̃аттхоти сам̣йуттаке та̄ва, ‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, са̄ман̃н̃ам̣? айамева арийо ат̣т̣хан̇гико магго. сеййатхидам̣, самма̄дит̣т̣хи…пе… самма̄сама̄дхи, идам̣ вуччати, бхиккхаве, са̄ман̃н̃ам̣. катамо ча, бхиккхаве, са̄ман̃н̃аттхо? йо, бхиккхаве, ра̄гаккхайо досаккхайо мохаккхайо, айам̣ вуччати, бхиккхаве, са̄ман̃н̃аттхо’’ти (сам̣. ни. 5.36) магго ‘‘са̄ман̃н̃а’’нти, пхаланибба̄на̄ни ‘‘са̄ман̃н̃аттхо’’ти вутта̄ни. имасмим̣ пана т̣ха̄не маггампи пхалампи екато катва̄ са̄ман̃н̃аттхо катхитоти ведитаббо. а̄рочайа̄мӣти катхеми. пат̣иведайа̄мӣти джа̄на̄пеми.
417. парисуддхо но ка̄йасама̄ча̄роти еттха ка̄йасама̄ча̄ро парисуддхо апарисуддхоти дувидхо. йо хи бхиккху па̄н̣ам̣ ханати адиннам̣ а̄дийати, ка̄месу миччха̄ чарати, тасса ка̄йасама̄ча̄ро апарисуддхо на̄ма, айам̣ пана каммапатхавасенева ва̄рито. йо пана па̄н̣ина̄ ва̄ лед̣д̣уна̄ ва̄ дан̣д̣ена ва̄ саттхена ва̄ парам̣ потхети вихет̣хети, тасса ка̄йасама̄ча̄ро апарисуддхо на̄ма, айампи сиккха̄падабаддхенева пат̣иккхитто. имасмим̣ сутте убхайампетам̣ акатхетва̄ парамасаллекхо на̄ма катхито. йо хи бхиккху па̄нӣйагхат̣е ва̄ па̄нӣйам̣ пиванта̄нам̣, патте ва̄ бхаттам̣ бхун̃джанта̄нам̣ ка̄ка̄нам̣ нива̄ран̣авасена хаттхам̣ ва̄ дан̣д̣ам̣ ва̄ лед̣д̣ум̣ ва̄ уггирати, тасса ка̄йасама̄ча̄ро апарисуддхо. випарӣто парисуддхо на̄ма. утта̄ноти уггато па̄кат̣о. виват̣оти ана̄ват̣о асан̃чханно. убхайена̄пи парисуддхатам̣йева дӣпети. на ча чхиддава̄ти сада̄ екасадисо антарантаре чхиддарахито. сам̣вутоти килеса̄нам̣ два̄ра пидаханена пидахито, на ваджджапат̣иччха̄данаттха̄йа.
418. вачӣсама̄ча̄репи йо бхиккху муса̄ вадати, писун̣ам̣ катхети, пхарусам̣ бха̄сати, сампхам̣ палапати, тасса вачӣсама̄ча̄ро апарисуддхо на̄ма. айам̣ пана каммапатхавасена ва̄рито. йо пана гахапатика̄ти ва̄ да̄са̄ти ва̄ песса̄ти ва̄ а̄дӣхи кхум̣сенто вадати, тасса вачӣсама̄ча̄ро апарисуддхо на̄ма. айам̣ пана сиккха̄падабаддхенева пат̣иккхитто. имасмим̣ сутте убхайампетам̣ акатхетва̄ парамасаллекхо на̄ма катхито. йо хи бхиккху дахарена ва̄ са̄ман̣ерена ва̄, ‘‘каччи, бханте, амха̄кам̣ упаджджха̄йам̣ пассатха̄’’ти вутте, самбахула̄, а̄вусо, бхиккхубхиккхунийо екасмим̣ падесе вичадим̣су, упаджджха̄йо те викка̄йикаса̄кабхан̣д̣икам̣ уккхипитва̄ гато бхависсатӣ’’тиа̄дина̄ найена хаса̄дхиппа̄йопи еварӯпам̣ катхам̣ катхети, тасса вачӣсама̄ча̄ро апарисуддхо. випарӣто парисуддхо на̄ма.
419. маносама̄ча̄ре йо бхиккху абхиджджха̄лу бйа̄панначитто миччха̄дит̣т̣хико хоти, тасса маносама̄ча̄ро апарисуддхо на̄ма. айам̣ пана каммапатхавасенева ва̄рито. йо пана упаниккхиттам̣ джа̄тарӯпараджатам̣ са̄дийати, тасса маносама̄ча̄ро апарисуддхо на̄ма. айампи сиккха̄падабаддхенева пат̣иккхитто. имасмим̣ сутте убхайампетам̣ акатхетва̄ парамасаллекхо на̄ма катхито. йо пана бхиккху ка̄мавитаккам̣ ва̄ бйа̄па̄давитаккам̣ ва̄ вихим̣са̄витаккам̣ ва̄ витаккети, тасса маносама̄ча̄ро апарисуддхо. випарӣто парисуддхо на̄ма.
420. а̄джӣвасмим̣ йо бхиккху а̄джӣвахету веджджакаммам̣ пахин̣агаманам̣ ган̣д̣апха̄ланам̣ кароти, арумаккханам̣ дети, телам̣ пачатӣти екавӣсатианесана̄васена джӣвикам̣ каппети. йо ва̄ пана вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джати, тасса а̄джӣво апарисуддхо на̄ма. айам̣ пана сиккха̄падабаддхенева пат̣иккхитто. имасмим̣ сутте убхайампетам̣ акатхетва̄ парамасаллекхо на̄ма катхито. йо хи бхиккху саппинаванӣтателамадхупха̄н̣ита̄дӣни лабхитва̄, ‘‘све ва̄ пунадивасе ва̄ бхависсатӣ’’ти саннидхика̄ракам̣ парибхун̃джати, йо ва̄ пана нимбан̇кура̄дӣни дисва̄ са̄ман̣ере вадати – ‘‘ам̣н̇куре кха̄датха̄’’ти, са̄ман̣ера̄ тхеро кха̄дитука̄моти каппийам̣ катва̄ денти, дахаре пана са̄ман̣ере ва̄ па̄нӣйам̣ пиватха, а̄вусоти вадати, те тхеро па̄нӣйам̣ пивитука̄моти па̄нӣйасан̇кхам̣ дховитва̄ денти, тампи парибхун̃джантасса а̄джӣво апарисуддхо на̄ма хоти. випарӣто парисуддхо на̄ма.
422. маттан̃н̃ӯти парийесанапат̣иггахан̣апарибхогесу маттан̃н̃ӯ, йуттан̃н̃ӯ, пама̄н̣ан̃н̃ӯ.
423. джа̄гарийамануйутта̄ти раттиндивам̣ чха кот̣т̣ха̄се катва̄ екасмим̣ кот̣т̣ха̄се нидда̄йа ока̄сам̣ датва̄ пан̃ча кот̣т̣ха̄се джа̄гарийамхи йутта̄ пайутта̄. сӣхасеййанти еттха ка̄мабхогисеййа̄, петасеййа̄, сӣхасеййа̄, татха̄гатасеййа̄ти чатассо сеййа̄. таттха ‘‘йебхуййена, бхиккхаве, ка̄мабхогӣ сатта̄ ва̄мена пассена сентӣ’’ти (а. ни. 4.246) айам̣ ка̄мабхогисеййа̄, тесу хи йебхуййена даккхин̣апассена сайа̄но на̄ма наттхи.
‘‘йебхуййена, бхиккхаве, пета̄ утта̄на̄ сентӣ’’ти (а. ни. 4.246) айам̣ петасеййа̄, пета̄ хи аппамам̣салохитатта̄ ат̣т̣хисан̇гха̄таджат̣ита̄ екена пассена сайитум̣ на сакконти, утта̄на̄ва сенти.
‘‘йебхуййена, бхиккхаве, сӣхо мигара̄джа̄ нан̇гут̣т̣хам̣ антарасаттхимхи анупаккхипитва̄ даккхин̣ена пассена сетӣ’’ти (а. ни. 4.246) айам̣ сӣхасеййа̄. теджуссадатта̄ хи сӣхо мигара̄джа̄ две пуримапа̄де екасмим̣ т̣ха̄не паччхимапа̄де екасмим̣ т̣хапетва̄ нан̇гут̣т̣хам̣ антарасаттхимхи паккхипитва̄ пуримапа̄дапаччхимапа̄данан̇гут̣т̣ха̄нам̣ т̣хитока̄сам̣ саллаккхетва̄ двиннам̣ пуримапа̄да̄нам̣ маттхаке сӣсам̣ т̣хапетва̄ сайати. дивасампи сайитва̄ пабуджджхама̄но на утра̄санто пабуджджхати. сӣсам̣ пана уккхипитва̄ пуримапа̄да̄нам̣ т̣хитока̄сам̣ саллаккхети. саче кин̃чи т̣ха̄нам̣ виджахитва̄ т̣хитам̣ хоти, ‘‘найидам̣ туйхам̣ джа̄тийа̄, на сӯрабха̄васса ча анурӯпа’’нти анаттамано хутва̄ таттхева сайати, на гочара̄йа паккамати. авиджахитва̄ т̣хите пана ‘‘туйхам̣ джа̄тийа̄ сӯрабха̄васса ча анурӯпамида’’нти хат̣т̣хатут̣т̣хо ут̣т̣ха̄йа сӣхавиджамбхитам̣ виджамбхитва̄ кесарабха̄рам̣ видхунитва̄ тиккхаттум̣ сӣхана̄дам̣ надитва̄ гочара̄йа паккамати. чатуттхаджджха̄насеййа̄ пана татха̄гатасеййа̄ти вуччати. та̄су идха сӣхасеййа̄ а̄гата̄. айан̃хи теджуссадаирийа̄патхатта̄ уттамасеййа̄ на̄ма. па̄де па̄данти даккхин̣апа̄де ва̄мапа̄дам̣. ачча̄дха̄йа̄ти атиа̄дха̄йа ӣсакам̣ атиккамма т̣хапетва̄, гоппхакена хи гоппхаке, джа̄н̣уна̄ ва̄ джа̄н̣умхи сан̇гхат̣т̣ийама̄не абхин̣хам̣ ведана̄ уппаджджати, читтам̣ екаггам̣ на хоти, сеййа̄ апха̄сука̄ хоти. йатха̄ пана на сан̇гхат̣т̣ети, евам̣ атиккамма т̣хапите ведана̄ нуппаджджати, читтам̣ екаггам̣ хоти, сеййа̄ пха̄сука̄ хоти, тасма̄ евама̄ха.
425. абхиджджхам̣ локетиа̄ди чӯл̣ахаттхипаде виттха̄ритам̣.
426. йа̄ пана̄йам̣ сеййатха̄пи, бхиккхавети упама̄ вутта̄. таттха ин̣ам̣ а̄да̄йа̄ти вад̣д̣хийа̄ дханам̣ гахетва̄. бйантӣ кареййа̄ти вигатанта̄ни кареййа. йатха̄ тесам̣ ка̄кан̣икаматтопи парийанто на̄ма на̄васиссати, евам̣ кареййа, саббасо пат̣иниййа̄теййа̄ти аттхо. татонида̄нанти а̄н̣ан̣йанида̄нам̣. со хи ан̣ан̣омхӣти а̄ваджджанто балавапа̄моджджам̣ лабхати, балавасоманассамадхигаччхати. тена вуттам̣ – ‘‘лабхетха па̄моджджам̣, адхигаччхеййа соманасса’’нти.
висабха̄гаведануппаттийа̄ какаченева чатуирийа̄патхам̣ чхинданто а̄ба̄дхатӣти а̄ба̄дхо, сва̄сса аттхӣти а̄ба̄дхико. там̣самут̣т̣ха̄нена дуккхена дуккхито. адхиматтагила̄ноти ба̄л̣хагила̄но. наччха̄деййа̄ти адхиматтабйа̄дхипаретата̄йа на руччеййа. баламатта̄ти баламева, балан̃часса ка̄йе на бхавеййа̄ти аттхо. татонида̄нанти а̄рогйанида̄нам̣, тасса хи арогомхӣти а̄ваджджайато тадубхайам̣ хоти. тена вуттам̣ – ‘‘лабхетха па̄моджджам̣, адхигаччхеййа соманасса’’нти. на часса кин̃чи бхога̄нам̣ вайоти ка̄кан̣икаматтампи бхога̄нам̣ вайо на бхавеййа. татонида̄нанти бандхана̄моккханида̄нам̣, сесам̣ вуттанайенева саббападесу йоджетаббам̣. анатта̄дхӣноти на аттани адхӣно, аттано ручийа̄ кин̃чи ка̄тум̣ на лабхати. пара̄дхӣноти паресу адхӣно, парассева ручийа̄ паваттати. на йена ка̄мам̣ гамоти йена диса̄бха̄генасса ка̄мо хоти. иччха̄ уппаджджати гамана̄йа, тена гантум̣ на лабхати. да̄сабйа̄ти да̄сабха̄ва̄. бхуджиссоти аттано сантако. татонида̄нанти бхуджиссанида̄нам̣. канта̄раддха̄намагганти канта̄рам̣ аддха̄намаггам̣, нирудакам̣ дӣгхамагганти аттхо. татонида̄нанти кхемантабхӯминида̄нам̣.
име пан̃ча нӣваран̣е аппахӣнети еттха бхагава̄ аппахӣнам̣ ка̄маччханданӣваран̣ам̣ ин̣асадисам̣, сеса̄ни рога̄дисадиса̄ни катва̄ дассети. татра̄йам̣ садисата̄ – йо хи паресам̣ ин̣ам̣ гахетва̄ вина̄сети. со техи ин̣ам̣ дехӣти вуччама̄нопи пхарусам̣ вуччама̄нопи баджджхама̄нопи пахарийама̄нопи кин̃чи пат̣иба̄хитум̣ на саккоти, саббам̣ титиккхати, титиккхака̄ран̣ан̃хисса там̣ ин̣ам̣ хоти. евамевам̣ йо йамхи ка̄маччхандена раджджати, тан̣ха̄ган̣ена там̣ ваттхум̣ ган̣ха̄ти, со тена пхарусам̣ вуччама̄нопи баджджхама̄нопи пахарийама̄нопи саббам̣ титиккхати. титиккхака̄ран̣ан̃хисса со ка̄маччхандо хоти гхараса̄микехи вадхӣйама̄на̄нам̣ иттхӣнам̣ вийа̄ти. евам̣ ин̣ам̣ вийа ка̄маччхандо дат̣т̣хаббо.
йатха̄ пана питтарога̄туро мадхусаккара̄дӣсупи диннесу питтарога̄турата̄йа тесам̣ расам̣ на виндати, титтакам̣ титтаканти уггиратийева. евамевам̣ бйа̄панначитто хитака̄мехи а̄чарийупаджджха̄йехи аппаматтакампи овадӣйама̄но ова̄дам̣ на ган̣ха̄ти, ‘‘ати вийа ме тумхе упаддаветха̄’’тиа̄дӣни ватва̄ виббхамати. питтарога̄турата̄йа со пурисо мадхусаккара̄дирасам̣ вийа, кодха̄турата̄йа джха̄насукха̄дибхедам̣ са̄санарасам̣ на виндатӣти. евам̣ рого вийа бйа̄па̄до дат̣т̣хаббо.
йатха̄ пана наккхаттадивасе бандхана̄га̄ре баддхо пурисо наккхаттасса нева а̄дим̣, на маджджхам̣, на парийоса̄нам̣ пассати. со дутийадивасе мутто, ‘‘ахо хиййо наккхаттам̣ мана̄пам̣, ахо наччам̣, ахо гӣта’’нтиа̄дӣни сутва̄пи пат̣ивачанам̣ на дети. ким̣ ка̄ран̣а̄? наккхаттасса ананубхӯтатта̄. евамевам̣ тхинамиддха̄бхибхӯто бхиккху вичиттанайепи дхаммассаване паваттама̄не нева тасса а̄дим̣, на маджджхам̣, на парийоса̄нам̣ джа̄на̄ти. со ут̣т̣хите дхаммассаване, ‘‘ахо дхаммассаванам̣, ахо ка̄ран̣ам̣, ахо упама̄’’ти дхаммассаванасса ван̣н̣ам̣ бхан̣ама̄на̄нам̣ сутва̄пи пат̣ивачанам̣ на дети. ким̣ ка̄ран̣а̄? тхинамиддхавасена дхаммакатха̄йа ананубхӯтатта̄ти. евам̣ бандхана̄га̄рам̣ вийа тхинамиддхам̣ дат̣т̣хаббам̣.
йатха̄ пана наккхаттам̣ кӣл̣антопи да̄со, ‘‘идам̣ на̄ма ачча̄йикам̣ каран̣ӣйам̣ аттхи, сӣгхам̣, таттха гаччха, но че гаччхаси, хаттхапа̄дам̣ ва̄ те чхинда̄ми кан̣н̣ана̄сам̣ ва̄’’ти вутто сӣгхам̣ гаччхатийева, наккхаттасса а̄димаджджхапарийоса̄нам̣ анубхавитум̣ на лабхати. касма̄? пара̄дхӣната̄йа. евамевам̣ винайе аппакатан̃н̃уна̄ вивекаттха̄йа аран̃н̃ам̣ павит̣т̣хена̄пи кисмин̃чидева антамасо каппийамам̣сепи акаппийамам̣сасан̃н̃а̄йа уппанна̄йа вивекам̣ паха̄йа сӣлависодханаттхам̣ винайадхарасса сантике гантаббам̣ хоти. вивекасукхам̣ анубхавитум̣ на лабхати. касма̄? уддхаччакуккучча̄бхибхӯтата̄йа̄ти, евам̣ да̄сабйам̣ вийа уддхаччакуккуччам̣ дат̣т̣аббам̣.
йатха̄ пана канта̄раддха̄намаггапат̣ипанно пурисо чорехи манусса̄нам̣ вилуттока̄сам̣ пахатока̄сан̃ча дисва̄ дан̣д̣акасадденапи сакун̣асадденапи чора̄ а̄гата̄ти уссан̇китапарисан̇кито хоти, гаччхатипи, тит̣т̣хатипи, ниваттатипи, гатат̣т̣ха̄нато а̄гатат̣т̣ха̄намева бахутарам̣ хоти. со киччхена касирена кхемантабхӯмим̣ па̄пун̣а̄ти ва̄, на ва̄ па̄пун̣а̄ти. евамевам̣ йасса ат̣т̣хасу т̣ха̄несу вичикиччха̄ уппанна̄ хоти. со ‘‘буддхо ну кхо, на ну кхо буддхо’’тиа̄дина̄ найена вичикиччханто адхимуччитва̄ саддха̄йа ган̣хитум̣ на саккоти. асакконто маггам̣ ва̄ пхалам̣ ва̄ на па̄пун̣а̄тӣти йатха̄ канта̄раддха̄намагге ‘‘чора̄ аттхи наттхӣ’’ти пунаппунам̣ а̄саппанапарисаппанам̣ апарийога̄ханам̣ чхамбхитатта читтасса уппа̄денто кхемантапаттийа̄ антара̄йам̣ кароти, евам̣ вичикиччха̄пи ‘‘буддхо ну кхо на буддхо’’тиа̄дина̄ найена пунаппунам̣ а̄саппанапарисаппанам̣ апарийога̄ханам̣ чхамбхитаттам̣ читтасса уппа̄дайама̄на̄ арийабхӯмиппаттийа̄ антара̄йам̣ каротӣти канта̄раддха̄намагго вийа дат̣т̣хабба̄.
ида̄ни сеййатха̄пи, бхиккхаве, а̄н̣ан̣йанти еттха бхагава̄ пахӣнака̄маччханданӣваран̣ам̣ а̄н̣ан̣йасадисам̣, сеса̄ни а̄рогйа̄дисадиса̄ни катва̄ дассети. татра̄йам̣ садисата̄ – йатха̄ хи пурисо ин̣ам̣ а̄да̄йа камманте пайоджетва̄ самиддхакамманто, ‘‘идам̣ ин̣ам̣ на̄ма палибодхамӯла’’нти чинтетва̄ савад̣д̣хикам̣ ин̣ам̣ ниййа̄тетва̄ пан̣н̣ам̣ пха̄ла̄пеййа. атхасса тато пат̣т̣ха̄йа нева кочи дӯтам̣ песети, на пан̣н̣ам̣, со ин̣аса̄мике дисва̄пи саче иччхати, а̄сана̄ ут̣т̣хахати, но че, на ут̣т̣хахати. касма̄? техи саддхим̣ ниллепата̄йа алаггата̄йа. евамева бхиккху, ‘‘айам̣ ка̄маччхандо на̄ма палибодхамӯла’’нти сатипат̣т̣ха̄не вуттанайенева чха дхамме бха̄ветва̄ ка̄маччханданӣваран̣ам̣ паджахати. тассевам̣ пахӣнака̄маччхандасса йатха̄ ин̣амуттасса пурисасса ин̣аса̄мике дисва̄ нева бхайам̣ на чхамбхитаттам̣ хоти. евамева параваттхумхи нева сан̇го на бандхо хоти. дибба̄нипи рӯпа̄ни пассато килесо на самуда̄чарати. тасма̄ бхагава̄ а̄н̣ан̣йамива ка̄маччхандаппаха̄нама̄ха.
йатха̄ пана со питтарога̄туро пурисо бхесаджджакирийа̄йа там̣ рогам̣ вӯпасаметва̄ тато пат̣т̣ха̄йа мадхусаккара̄дӣнам̣ расам̣ виндати. евамевам̣ бхиккху, ‘‘айам̣ бйа̄па̄до на̄ма анаттхака̄рако’’ти чха дхамме бха̄ветва̄ бйа̄па̄данӣваран̣ам̣ паджахати. со евам̣ пахӣнабйа̄па̄до йатха̄ питтарогавимутто пурисо мадхусаккара̄дӣни мадхура̄ни сампийа̄йама̄но пат̣исевати. евамевам̣ а̄ча̄рапан̣н̣аттиа̄дӣни сиккха̄пийама̄но сираса̄ сампат̣иччхитва̄ сампийа̄йама̄но сиккхати. тасма̄ бхагава̄ а̄рогйамива бйа̄па̄даппаха̄нама̄ха.
йатха̄ со наккхаттадивасе бандхана̄га̄рам̣ павесито пурисо апарасмим̣ наккхаттадивасе, ‘‘пуббепи ахам̣ пама̄дадосена баддхо там̣ наккхаттам̣ на̄нубхава̄ми, ида̄ни аппаматто бхависса̄мӣ’’ти йатха̄сса паччаттхика̄ ока̄сам̣ на лабханти. евам̣ аппаматто хутва̄ наккхаттам̣ анубхавитва̄ – ‘‘ахо наккхаттам̣ ахо наккхатта’’нти уда̄нам̣ уда̄неси. евамева бхиккху, ‘‘идам̣ тхинамиддхам̣ на̄ма маха̄анаттхакара’’нти чха дхамме бха̄ветва̄ тхинамиддханӣваран̣ам̣ паджахати. со евам̣ пахӣнатхинамиддхо йатха̄ бандхана̄ мутто пурисо сатта̄хампи наккхаттасса а̄димаджджхапарийоса̄нам̣ анубхавати. евамевам̣ бхиккху дхамманаккхаттасса а̄димаджджхапарийоса̄нам̣ анубхаванто саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти. тасма̄ бхагава̄ бандхана̄ моккхамива тхинамиддхаппаха̄нама̄ха.
йатха̄ пана да̄со кан̃чидева миттам̣ упанисса̄йа са̄мика̄нам̣ дханам̣ датва̄ атта̄нам̣ бхуджиссам̣ катва̄ тато пат̣т̣ха̄йа йам̣ иччхати, там̣ кареййа. евамева бхиккху, ‘‘идам̣ уддхаччакуккуччам̣ на̄ма маха̄анаттхакара’’нти чха дхамме бха̄ветва̄ уддхаччакуккуччам̣ паджахати. со евам̣ пахӣнуддхаччакуккуччо йатха̄ бхуджиссо пурисо йам̣ иччхати, там̣ кароти. на там̣ кочи балакка̄рена тато ниваттети. евамевам̣ бхиккху йатха̄сукхам̣ неккхаммапат̣ипадам̣ пат̣ипаджджати, на нам̣ уддхаччакуккуччам̣ балакка̄рена тато ниваттети. тасма̄ бхагава̄ бхуджиссам̣ вийа уддхаччакуккуччаппаха̄нама̄ха.
йатха̄ балава̄ пурисо хаттхаса̄рам̣ гахетва̄ саджджа̄вудхо сапарива̄ро канта̄рам̣ пат̣ипаджджеййа. там̣ чора̄ дӯратова дисва̄ пала̄йеййум̣. со соттхина̄ там̣ канта̄рам̣ ниттхаритва̄ кхемантам̣ патто хат̣т̣хатут̣т̣хо асса. евамевам̣ бхиккху, ‘‘айам̣ вичикиччха̄ на̄ма анаттхака̄рика̄’’ти чха дхамме бха̄ветва̄ вичикиччхам̣ паджахати. со евам̣ пахӣнавичикиччхо йатха̄ балава̄ саджджа̄вудхо сапарива̄ро пурисо ниббхайо чоре тин̣ам̣ вийа аган̣етва̄ соттхина̄ никкхамитва̄ кхемантабхӯмим̣ па̄пун̣а̄ти. евамевам̣ дуччаритаканта̄рам̣ ниттхаритва̄ парамакхемантабхӯмим̣ аматам̣ нибба̄нам̣ па̄пун̣а̄ти. тасма̄ бхагава̄ кхемантабхӯмим̣ вийа вичикиччха̄паха̄нама̄ха.
427. имамева ка̄йанти имам̣ караджака̄йам̣. абхисандетӣти темети снехети, саббаттха паваттапӣтисукхам̣ кароти. парисандетӣти самантато сандети. парипӯретӣти ва̄йуна̄ бхастам̣ вийа пӯрети. париппхаратӣти самантато пхусати. сабба̄вато ка̄йасса̄ти асса бхиккхуно саббакот̣т̣ха̄савато ка̄йасса. кин̃чи упа̄диннакасантатипаваттит̣т̣ха̄не чхавимам̣салохита̄нугатам̣ ан̣уматтампи т̣ха̄нам̣ пат̣хамаджджха̄насукхена апхут̣т̣хам̣ на̄ма на хоти. даккхоти чхеко пат̣ибало нха̄нӣйачун̣н̣а̄ни ка̄тун̃чева йоджетун̃ча саннетун̃ча. кам̣сатха̄лети йена кеначи лохена катабха̄джане. маттикабха̄джанам̣ пана тхирам̣ на хоти, саннентасса бхиджджати, тасма̄ там̣ на дассети. париппхосакам̣ париппхосаканти син̃читва̄ син̃читва̄. саннеййа̄ти ва̄махаттхена кам̣сатха̄лам̣ гахетва̄ даккхин̣ена хаттхена пама̄н̣айуттам̣ удакам̣ син̃читва̄ син̃читва̄ паримадданто пин̣д̣ам̣ кареййа. снеха̄нугата̄ти удакасинехена анугата̄. снехапарета̄ти удакасинехена паригата̄. сантараба̄хира̄ти саддхим̣ антопадесена чева бахипадесена ча, саббаттхакамева удакасинехена пхут̣а̄ти аттхо. на ча паггхарин̣ӣти на бинду бинду удакам̣ паггхарати, сакка̄ хоти хаттхенапи двӣхипи тӣхипи ан̇гулӣхи гахетум̣ оват̣т̣икампи ка̄тунти аттхо.
428. дутийаджджха̄насукхаупама̄йам̣ уббхитодакоти уббхиннаудако, на хет̣т̣ха̄ уббхиджджитва̄ уггаччханаудако, антойева пана уббхиджджанаудакоти аттхо. а̄йамукханти а̄гаманамагго. девоти мегхо. ка̄ленака̄ланти ка̄ле ка̄ле, анваддхама̄сам̣ ва̄ анудаса̄хам̣ ва̄ти аттхо. дха̄ранти вут̣т̣хим̣. на̄нуппавеччхеййа̄ти на павесеййа, на вассеййа̄ти аттхо. сӣта̄ ва̄ридха̄ра̄ уббхиджджитва̄ти сӣтам̣ ва̄ри там̣ удакарахадам̣ пӯрайама̄нам̣ уббхиджджитва̄. хет̣т̣ха̄ уггаччханаудакан̃хи уггантва̄ уггантва̄ бхиджджантам̣ удакам̣ кхобхети. чатӯхи диса̄хи пависанаудакам̣ пура̄н̣апан̣н̣атин̣акат̣т̣хадан̣д̣ака̄дӣхи удакам̣ кхобхети. вут̣т̣хиудакам̣ дха̄ра̄нипа̄тапуппхул̣акехи удакам̣ кхобхети. саннисиннамева пана хутва̄ иддхиниммитамива уппаджджама̄нам̣ удакам̣ имам̣ падесам̣ пхарати, имам̣ падесам̣ на пхаратӣти наттхи. тена апхут̣ока̄со на̄ма на хотӣти. таттха рахадо вийа караджака̄йо, удакам̣ вийа дутийаджджха̄насукхам̣. сесам̣ пуриманайенева ведитаббам̣.
429. татийаджджха̄насукхаупама̄йам̣ уппала̄ни еттха сантӣти уппалинӣ. сесапададвайесупи есева найо. еттха ча сетараттанӣлесу йам̣кин̃чи уппалам̣ уппаламева, ӯнакасатапаттам̣ пун̣д̣арӣкам̣, сатапаттам̣ падумам̣. паттанийамам̣ ва̄ вина̄пи сетам̣ падумам̣, раттам̣ пун̣д̣арӣканти айаметтха виниччхайо. удака̄нуггата̄нӣти удакато на уггата̄ни. антонимуггапосӣнӣти удакаталасса анто нимугга̄нийева хутва̄ посӣни, вад̣д̣хӣнӣти аттхо. сесам̣ пуриманайенева ведитаббам̣.
430. чатуттхаджджха̄насукхаупама̄йам̣ парисуддхена четаса̄ парийода̄тена̄ти еттха нирупаккилесат̣т̣хена парисуддхам̣. пабхассарат̣т̣хена парийода̄там̣ ведитаббам̣. ода̄тена ваттхена̄ти идам̣ утупхаран̣аттхам̣ вуттам̣. килит̣т̣хаваттхена хи утупхаран̣ам̣ на хоти, тан̇кхан̣адхотапарисуддхена утупхаран̣ам̣ балавам̣ хоти. имисса̄ хи упама̄йа ваттхам̣ вийа караджака̄йо. утупхаран̣ам̣ вийа чатуттхаджджха̄насукхам̣. тасма̄ йатха̄ сунха̄тасса пурисасса парисуддхам̣ ваттхам̣ сасӣсам̣ па̄рупитва̄ нисиннасса сарӣрато уту саббамева ваттхам̣ пхарати, на кочи ваттхасса апхут̣ока̄со хоти. евам̣ чатуттхаджджха̄насукхена бхиккхуно караджака̄йасса на кочи ока̄со апхут̣о хотӣти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. чатуттхаджджха̄начиттамева ва̄ ваттхам̣ вийа, там̣самут̣т̣ха̄нарӯпам̣ утупхаран̣ам̣ вийа. йатха̄ хи каттхачи ода̄таваттхе ка̄йам̣ аппхусантепи там̣самут̣т̣ха̄нена утуна̄ саббаттхакамева ка̄йо пхут̣т̣хо хоти. евам̣ чатуттхаджджха̄насамут̣т̣хитена сукхумарӯпена саббаттхакамева бхиккхуно караджака̄йо пхут̣о хотӣти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо.
431. пуббенива̄сан̃а̄н̣аупама̄йам̣ там̣дивасам̣ катакирийа̄ па̄кат̣а̄ хотӣти там̣дивасам̣ гатага̄маттайамева гахитам̣. таттха га̄маттайам̣ гатапурисо вийа пуббенива̄сан̃а̄н̣ала̄бхӣ дат̣т̣хаббо. тайо га̄ма̄ вийа тайо бхава̄ дат̣т̣хабба̄. тасса пурисасса тӣсу га̄месу там̣дивасам̣ катакирийа̄йа а̄вибха̄во вийа пуббенива̄са̄йа читтам̣ абхинӣхаритва̄ нисиннасса бхиккхуно тӣсу бхавесу катакирийа̄йа а̄вибха̄во дат̣т̣хаббо.
432. диббачаккхуупама̄йам̣ две ага̄ра̄ти две гхара̄. садва̄ра̄ти саммукхадва̄ра̄. анучан̇камантети апара̄парам̣ сан̃чаранте. анувичарантети ито чито ча вичаранте, ито пана геха̄ никкхамитва̄ етам̣ гехам̣, етасма̄ ва̄ никкхамитва̄ имам̣ гехам̣ пависанавасенапи дат̣т̣хабба̄. таттха две ага̄ра̄ садва̄ра̄ вийа чутипат̣исандхийо, чаккхума̄ пурисо вийа диббачаккхун̃а̄н̣ала̄бхӣ, чаккхумато пурисасса двиннам̣ геха̄нам̣ антаре т̣хатва̄ пассато две ага̄ре пависанаканиккхаманакапуриса̄нам̣ па̄кат̣ака̄ло вийа диббачаккхула̄бхино а̄локам̣ вад̣д̣хетва̄ олокентасса чаванакаупападжджанакасатта̄нам̣ па̄кат̣ака̄ло. ким̣ пана те н̃а̄н̣асса па̄кат̣а̄, пуггаласса̄ти? н̃а̄н̣асса. тасса па̄кат̣атта̄ пана пуггаласса па̄кат̣а̄йева̄ти.
433. а̄саваккхайан̃а̄н̣аупама̄йам̣ паббатасан̇кхепети паббатаматтхаке. ана̄вилоти никкаддамо. сиппийо ча самбука̄ ча сипписамбукам̣. саккхара̄ ча катхала̄ ча саккхаракатхалам̣. маччха̄нам̣ гумба̄ гхат̣а̄ти маччхагумбам̣. тит̣т̣хантампи чарантампӣти еттха саккхаракатхалам̣ тит̣т̣хатийева, итара̄ни чарантипи тит̣т̣хантипи. йатха̄ пана антарантара̄ т̣хита̄супи нисинна̄супи виджджама̄на̄супи, ‘‘ета̄ га̄во чарантӣ’’ти чарантийо упа̄да̄йа итара̄пи чарантӣти вуччанти. евам̣ тит̣т̣хантамева саккхаракатхалам̣ упа̄да̄йа итарампи двайам̣ тит̣т̣хантанти вуттам̣. итаран̃ча двайам̣ чарантам̣ упа̄да̄йа саккхаракатхалампи чарантанти вуттам̣. таттха чаккхумато пурисасса тӣре т̣хатва̄ пассато сипписамбука̄дӣнам̣ вибхӯтака̄ло вийа а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа читтам̣ нӣхаритва̄ нисиннасса бхиккхуно чатуннам̣ сачча̄нам̣ вибхӯтака̄ло дат̣т̣хаббо.
434. ида̄ни саттаха̄ка̄рехи салин̇гато сагун̣ато кхӣн̣а̄савасса на̄мам̣ ган̣ханто, айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху саман̣о итипӣтиа̄дима̄ха. таттха евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху саман̣о хотӣтиа̄дӣсу, бхиккхаве, евам̣ бхиккху самитапа̄патта̄ саман̣о хоти. ба̄хитапа̄патта̄ бра̄хман̣о хоти. нха̄такилесатта̄ нха̄тако хоти, дхотакилесатта̄ти аттхо. чатумагган̃а̄н̣асан̇кха̄техи ведехи акусаладхамма̄нам̣ гататта̄ ведагӯ хоти, видитатта̄ти аттхо. тенева видита̄сса хонтӣтиа̄дима̄ха. килеса̄нам̣ сутатта̄ соттийо хоти, ниссутатта̄ апахататта̄ти аттхо. килеса̄нам̣ а̄ракатта̄ арийо хоти, хататта̄ти аттхо. техи а̄ракатта̄ арахам̣ хоти, дӯрӣбхӯтатта̄ти аттхо. сесам̣ сабаттха па̄кат̣амева̄ти.
папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа
маха̄ассапурасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.