14. маха̄ратхавима̄наван̣н̣ана̄

сахассайуттам̣ хайава̄ханам̣ субханти маха̄ратхавима̄нам̣. тасса ка̄ уппатти? бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване. тена ча самайена а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но хет̣т̣ха̄ вуттанайена девача̄рикам̣ чаранто та̄ватим̣сабхаване гопа̄ласса на̄ма девапуттасса аттано вима̄нато никкхамитва̄ сахассайуттам̣ махантам̣ диббаратхам̣ абхируйха махантена парива̄рена махатийа̄ девиддхийа̄ уййа̄накӣл̣анаттхам̣ гаччхантасса авидӯре па̄турахоси. там̣ дисва̄ девапутто сан̃джа̄тага̄равабахума̄но сахаса̄ ратхато оруйха упасан̇камитва̄ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ ан̃джалим̣ сираси паггайха ат̣т̣ха̄си.

тассидам̣ пуббакаммам̣ – со кира випассим̣ бхагавантам̣ суван̣н̣ама̄ла̄йа пӯджетва̄ ‘‘имасса пун̃н̃асса а̄нубха̄вена майхам̣ бхаве бхаве сован̣н̣амайа̄ ураччхадама̄ла̄ ниббаттатӯ’’ти катапан̣идха̄на̄йа анекакаппесу сугатӣсуйева сам̣сарантийа̄ кассапасса бхагавато ка̄ле кикисса ка̄сиран̃н̃о аггамахесийа̄ куччхимхи ниббатта̄йа йатха̄пан̣идха̄нам̣ суван̣н̣ама̄ла̄ла̄бхена ‘‘ураччхадама̄ла̄’’ти ладдхана̄ма̄йа девакан̃н̃а̄садиса̄йа ра̄джадхӣта̄йа а̄чарийо гопа̄ло на̄ма бра̄хман̣о хутва̄ саса̄вакасан̇гхасса кассапасса бхагавато асадисада̄на̄дӣни маха̄да̄на̄ни паваттетва̄ индрийа̄нам̣ апарипаккабха̄вена атта̄нам̣ ра̄джадхӣтаран̃ча уддисса саттха̄ра̄ деситам̣ дхаммам̣ сутва̄пи висесам̣ ниббаттетум̣ асакконто путхуджджанака̄лакирийамева катва̄ йатхӯпачитапун̃н̃а̄нубха̄вена та̄ватим̣сесу йоджанасатике канакавима̄не ниббатти, анекакот̣иаччхара̄парива̄ро ахоси, саттаратанамайо часса сахассайутто сувибхаттабхиттивичитто синиддхамадхураниггхосо аттано пабха̄самудайена авахасанто вийа диван̇караман̣д̣алам̣ диббо а̄джан̃н̃аратхо ниббатти.

со таттха йа̄вата̄йукам̣ диббасампаттим̣ анубхавитва̄ апара̄парам̣ девесуйева сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де тассева каммасса випа̄ка̄васесена йатха̄вуттасампаттивибхаво гопа̄ло ева на̄ма девапутто хутва̄ та̄ватим̣сесуйева ниббатти. там̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘тена ча самайена а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но…пе… ан̃джалим̣ сираси паггайха ат̣т̣ха̄сӣ’’ти.

евам̣ пана упасан̇камитва̄ т̣хитам̣ там̣ девапуттам̣ а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но има̄хи га̄тха̄хи пуччхи –

1015. ‘‘сахассайуттам̣ хайава̄ханам̣ субхам̣, а̄руйхимам̣ санданам̣ некачиттам̣;

уййа̄набхӯмим̣ абхито ануккамам̣, пуриндадо бхӯтапатӣва ва̄саво.

1016. ‘‘сован̣н̣амайа̄ те ратхакуббара̄ убхо, пхалехи ам̣сехи атӣва сан̇гата̄;

суджа̄тагумба̄ наравӣранит̣т̣хита̄, вирочати паннарасева чандо.

1017. ‘‘суван̣н̣аджа̄ла̄ватато ратхо айам̣, бахӯхи на̄на̄ратанехи читтито;

сунандигхосо ча субхассаро ча, вирочатӣ ча̄марахаттхаба̄хубхи.

1018. ‘‘има̄ ча на̄бхйо манаса̄бхиниммита̄, ратхасса па̄дантарамаджджхабхӯсита̄;

има̄ ча на̄бхйо сатара̄джичиттита̄, сатерата̄ виджджуриваппабха̄саре.

1019. ‘‘анекачитта̄ватато ратхо айам̣, путхӯ ча немӣ ча сахассарам̣сико;

тесам̣ саро суййати ваггурӯпо, пан̃чан̇гикам̣ тӯрийамиваппава̄дитам̣.

1020. ‘‘сирасмим̣ читтам̣ ман̣ичандакаппитам̣, сада̄ висуддхам̣ ручирам̣ пабхассарам̣;

суван̣н̣ара̄джӣхи атӣва сан̇гатам̣, вел̣урийара̄джӣва атӣва собхати.

1021. ‘‘име ча ва̄л̣ӣ ман̣ичандакаппита̄, а̄рохакамбӯ суджава̄ брахӯпама̄;

браха̄ маханта̄ балино маха̄джава̄, мано таван̃н̃а̄йа татхева сим̣саре.

1022. ‘‘име ча саббе сахита̄ чатуккама̄, мано таван̃н̃а̄йа татхева сим̣саре;

самам̣ вахантӣ мудука̄ ануддхата̄, а̄модама̄на̄ турага̄намуттама̄.

1023. ‘‘дхунанти вагганти патанти чамбаре, аббхуддхунанта̄ сукате пил̣андхане;

тесам̣ саро суййати ваггурӯпо, пан̃чан̇гикам̣ тӯрийамиваппава̄дитам̣.

1024. ‘‘ратхасса гхосо апил̣андхана̄на ча, кхурасса на̄до абхихим̣сана̄йа ча;

гхосо суваггӯ самитасса суййати, гандхаббатӯрийа̄ни вичитрасам̣ване.

1025. ‘‘ратхе т̣хита̄та̄ мигамандалочана̄, а̄л̣а̄рапамха̄ хасита̄ пийам̣вада̄;

вел̣урийаджа̄ла̄ватата̄ тануччхава̄, садева гандхаббасӯраггапӯджита̄.

1026. ‘‘та̄ раттараттамбарапӣтава̄саса̄, виса̄ланетта̄ абхиратталочана̄;

куле суджа̄та̄ сутанӯ сучимхита̄, ратхе т̣хита̄ пан̃джалика̄ упат̣т̣хита̄.

1027. ‘‘та̄ камбукейӯрадхара̄ сува̄саса̄, сумаджджхима̄ ӯрутханӯпапанна̄;

ват̣т̣ан̇гулийо сумукха̄ судассана̄, ратхе т̣хита̄ пан̃джалика̄ упат̣т̣хита̄.

1028. ‘‘ан̃н̃а̄ сувен̣ӣ сусу миссакесийо, самам̣ вибхатта̄хи пабхассара̄хи ча;

ануббата̄ та̄ тава ма̄насе рата̄, ратхе т̣хита̄ пан̃джалика̄ упат̣т̣хита̄.

1029. ‘‘а̄вел̣инийо падумуппалаччхада̄, алан̇ката̄ чанданаса̄рава̄сита̄;

ануббата̄ та̄ тава ма̄насе рата̄, ратхе т̣хита̄ пан̃джалика̄ упат̣т̣хита̄.

1030. ‘‘та̄ ма̄линийо падумуппалаччхада̄, алан̇ката̄ чанданаса̄рава̄сита̄;

ануббата̄ та̄ тава ма̄насе рата̄, ратхе т̣хита̄ пан̃джалика̄ упат̣т̣хита̄.

1031. ‘‘кан̣т̣хесу те йа̄ни пил̣андхана̄ни, хаттхесу па̄десу татхева сӣсе;

обха̄сайантӣ даса саббасо диса̄, аббхуддайам̣ са̄радикова бха̄н̣ума̄.

1032. ‘‘ва̄тасса вегена ча сампакампита̄, бхуджесу ма̄ла̄ апил̣андхана̄ни ча;

мун̃чанти гхосам̣ ручирам̣ сучим̣ субхам̣, саббехи вин̃н̃ӯхи сутаббарӯпам̣.

1033. ‘‘уййа̄набхӯмйа̄ ча дуваддхато т̣хита̄, ратха̄ ча на̄га̄ тӯрийа̄ни ча саро;

тамева девинда памодайанти, вӣн̣а̄ йатха̄ поккхарапаттаба̄хубхи.

1034. ‘‘има̄су вӣн̣а̄су бахӯсу ваггӯсу, манун̃н̃арӯпа̄су хадайеритам̣ пӣтим̣;

паваджджама̄на̄су атӣва аччхара̄, бхаманти кан̃н̃а̄ падумесу сиккхита̄.

1035. ‘‘йада̄ ча гӣта̄ни ча ва̄дита̄ни ча, начча̄ни чима̄ни саменти екато;

атхеттха наччанти атхеттха аччхара̄, обха̄сайантӣ убхато вариттхийо.

1036. ‘‘со модаси тӯрийаган̣аппабодхано, махӣйама̄но ваджира̄вудхорива;

има̄су вӣн̣а̄су бахӯсу ваггӯсу, манун̃н̃арӯпа̄су хадайеритам̣ пӣтим̣.

1037. ‘‘ким̣ твам̣ пуре каммамака̄си аттана̄, мануссабхӯто пурима̄йа джа̄тийа̄;

упосатхам̣ кам̣ ва̄ тувам̣ упа̄васи, кам̣ дхаммачарийам̣ ватама̄бхирочайи.

1038. ‘‘найӣдамаппасса катасса каммуно, пуббе сучин̣н̣асса упосатхасса ва̄;

иддха̄нубха̄во випуло айам̣ тава, йам̣ девасан̇гхам̣ абхирочасе бхусам̣.

1039. ‘‘да̄насса те идам̣ пхалам̣, атхо сӣласса ва̄ пана;

атхо ан̃джаликаммасса, там̣ ме аккха̄хи пуччхито’’ти.

1015. таттха сахассайуттанти сахассена йуттам̣, сахассам̣ ва̄ йуттам̣ йоджитам̣ етасминти сахассайуттам̣. касса панетам̣ сахассанти? ‘‘хайава̄хана’’нти анантарам̣ вуччама̄натта̄ хайа̄нанти айаматтхо вин̃н̃а̄йатева. хайа̄ ва̄ханам̣ етасса̄ти хайава̄ханам̣. кечи пана ‘‘сахассайуттахайава̄хана’’нти ануна̄сикалопам̣ екамева сама̄сападам̣ катва̄ ван̣н̣енти, етасмим̣ паккхе хайава̄ханам̣ вийа ва̄хананти аттхо йуджджати. хайава̄ханасахассайуттам̣ йуттахайава̄ханасахассанти хи аттхо. апаре пана ‘‘сахассайуттанти сахассадибба̄джан̃н̃айутта’’нти ваданти. сандананти ратхам̣. некачиттанти анекачиттам̣ на̄на̄видхавичиттавантам̣. уййа̄набхӯмим̣ абхитоти уййа̄набхӯмийа̄ самӣпе. ‘‘абхито’’ти хи падам̣ апеккхитва̄ са̄миаттхе етам̣ упайогавачанам̣. кечи пана ‘‘уййа̄набхӯмйа̄’’типи пат̣ханти, те садданайампи анупадха̄рента̄ пат̣ханти. ануккаманти гаччханто пуриндадо бхӯтапатӣва ва̄саво вирочасӣти самбандхо.

1016. сован̣н̣амайа̄ти суван̣н̣амайа̄. тети тава. ратхакуббара̄ убхоти ратхасса убхосу пассесу ведика̄. йо хи ратхасса собханаттхан̃чева упари т̣хита̄нам̣ гуттаттхан̃ча убхосу пассесу ведика̄ка̄рена париккхепо карӣйати, тасса пуримабха̄ге убхосу пассесу йа̄ва ратхӣса̄, та̄ва хаттхехи гахан̣айогго ратхасса авайавависесо, идха со ева куббароти адхиппето. тенева̄ха ‘‘убхо’’ти. ан̃н̃аттха пана ратхӣса̄ куббароти вуччати. пхалехӣти ратхӯпаттхамбхасса даккхин̣ава̄мабхедехи двӣхи пхалехи, парийанта̄веттха пхала̄ти вутта̄. ам̣сехӣти куббарапхале патит̣т̣хитехи хет̣т̣химаам̣сехи. атӣва сан̇гата̄ти ативийа сут̣т̣ху сан̇гата̄ супхассита̄ ниббивара̄. идан̃ча сиппивирачите киттимаратхе лаббхама̄нависесам̣ таттха а̄ропетва̄ вуттам̣. со пана апорисата̄йа акиттимо сайам̣джа̄то кеначи агхат̣итойева. суджа̄тагумба̄ти сусан̣т̣хитатхамбхакасамуда̄йа̄. йе хи ведика̄йа нирантарам̣ т̣хита̄ сусан̣т̣хитагхат̣ака̄диавайавависесаванто тхамбхакасамуда̄йа̄, тесам̣ васеневам̣ вуттам̣ ‘‘суджа̄тагумба̄’’ти. наравӣранит̣т̣хита̄ти сиппа̄чарийехи нит̣т̣ха̄питасадиса̄. сиппа̄чарийа̄ хи аттано сарӣракхедам̣ ачинтетва̄ вӣрийабалена сиппасса сут̣т̣ху вича̄ран̣ато наресу вӣрийавантоти идха ‘‘наравӣра̄’’ти вутта̄. наравӣра̄ти ва̄ девапуттасса а̄лапанам̣. нит̣т̣хита̄ти парийосита̄ парипун̣н̣асобха̄тисайа̄. ‘‘наравӣраниммита̄’’ти ва̄ па̄т̣хо, наресу дхитисампаннехи ниммитасадиса̄ти аттхо. евам̣видхакуббарата̄йа айам̣ тава ратхо вирочати. ким̣ вийа? паннарасева чандо, суккапаккхе паннарасийам̣ парипун̣н̣ака̄ле чандима̄ вийа.

1017. суван̣н̣аджа̄ла̄вататоти суван̣н̣аджа̄лакехи аватато чха̄дито. ‘‘суван̣н̣аджа̄ла̄витато’’типи па̄т̣хо, гаваччхитоти аттхо. бахӯхӣти анекехи. на̄на̄ратанехӣти падумара̄гапхуссара̄га̄дина̄на̄видхаратанехи. сунандигхосоти сут̣т̣ху нандитаббагхосо, саванӣйамадхуранинна̄доти аттхо. сунандигхосоти ва̄ сут̣т̣ху катанандигхосо, наччана̄дӣнам̣ дассана̄дӣсу паваттитаса̄дхука̄расадда̄дивасена катапамоданинна̄доти аттхо, ‘‘ка̄лена ка̄лам̣ а̄сӣва̄данавасена сут̣т̣ху пайуттанандигхосо’’ти ча ваданти. субхассароти сут̣т̣ху ативийа обха̄санасабха̄во, таттха ва̄ паваттама̄на̄нам̣ девата̄нам̣ собханена гӣтава̄дитассарена субхассаро. ча̄марахаттхаба̄хубхӣти ча̄марахаттхайуттаба̄хӯхи ито чито ча бӣджайама̄на ча̄маракала̄пехи девата̄нам̣ бхуджехи, татха̄бхӯта̄хи девата̄хи ва̄ вирочати.

1018. на̄бхйоти ратхачакка̄нам̣ на̄бхийо. манаса̄бхиниммита̄ти ‘‘име ӣдиса̄ хонтӯ’’ти читтена ниммитасадиса̄. ратхасса па̄дантарамаджджхабхӯсита̄ти ратхасса па̄да̄нам̣ ратхачакка̄нам̣ антена немина̄ на̄на̄ратанасамуджджалена ара̄нам̣ вемаджджхена ча ман̣д̣ита̄. сатара̄джичиттита̄ти анекаван̣н̣а̄хи анекасата̄хи ра̄джӣхи лекха̄хи читтита̄ вичиттабха̄вам̣ гата̄. сатерата̄ виджджурива̄ти сатератасан̇кха̄тавиджджулата̄ вийа пабха̄саре виджджотанти.

1019. анекачитта̄вататоти анекехи ма̄ла̄камма̄дичиттехи аватато самокин̣н̣о. ‘‘анекачитта̄витато’’типи пат̣ханти, сойева аттхо, га̄тха̄сукхаттхам̣ пана дӣгхакаран̣ам̣. путхӯ ча немӣ ча̄ти путхуланеми ча, еко ча-ка̄ро нипа̄таматтам̣. сахассарам̣сикоти анекасахассарам̣сико. ‘‘сахассарам̣сийо’’типи па̄л̣и. апаре пана ‘‘ната̄ рам̣сийо’’ти ча пат̣ханти, таттха ната̄ти аджийадханудан̣д̣ако вийа он̣ата̄ немиппадеса̄. сахассарам̣сийоти сӯрийаман̣д̣алам̣ вийа виппхурантакиран̣аджа̄ла̄. тесанти оламбама̄накин̇кин̣икаджа̄ла̄нам̣ немиппадеса̄нам̣.

1020. сирасминти сӣсе, ратхасса сӣсети аттхо. сиро ва̄ асмим̣ ратхе. читтанти вичиттам̣. ман̣ичандакаппитанти ман̣имайаман̣д̣ала̄нувиддхам̣ чандаман̣д̣аласадисена ман̣ина̄ анувиддхам̣. ручирам̣ пабхассаранти имина̄ тасса чандаман̣д̣аласадисатам̣йева вибха̄вети, сада̄ висуддханти имина̄ панасса чандаман̣д̣алатопи висесам̣ дассети. суван̣н̣ара̄джӣхӣти антарантара̄ ват̣т̣а̄ка̄рена сан̣т̣хита̄хи суван̣н̣алекха̄хи. сан̇гатанти сахитам̣. вел̣урийара̄джӣва̄ти антарантара̄ суван̣н̣ара̄джӣхи кхачитаман̣иман̣д̣алатта̄ вел̣урийара̄джӣхи вийа собхати. ‘‘вел̣урийара̄джӣхӣ’’ти ча пат̣ханти.

1021. ва̄л̣ӣти ва̄л̣аванто сампаннава̄л̣адхино, ассе сандха̄йа вадати. ‘‘ва̄джӣ’’ти ва̄ па̄т̣хо. ман̣ичандакаппита̄ти ча̄мароламбанат̣т̣ха̄несу ман̣имайачандака̄нувиддха̄. а̄рохакамбӯти учча̄ чева таданурӯпапарин̣а̄ха̄ ча, а̄рохапарин̣а̄хасампанна̄ти аттхо. суджава̄ти сундараджава̄ джававанто маха̄джава̄, собханагатика̄ти аттхо. брахӯпама̄ти браха̄ вийа паминитабба̄, аттано пама̄н̣ато адхика̄ вийа пан̃н̃а̄йанта̄ти аттхо. браха̄ти вуд̣д̣ха̄ павад̣д̣хасаббан̇гапаччан̇га̄. маханта̄ти маха̄нубха̄ва̄ махиддхика̄. балиноти сарӣрабалена ча усса̄хабалена ча балаванто. маха̄джава̄ти сӣгхавега̄. мано таван̃н̃а̄йа̄ти тава читтам̣ н̃атва̄. татхева̄ти читта̄нурӯпамева. сим̣сарети сам̣саппаре, паваттарети аттхо.

1022. имети йатха̄вуттаассе сандха̄йа̄ха. саббети сахассаматта̄пи. сахита̄ти сама̄наджавата̄йа сама̄нагаманата̄йа ча гатийам̣ сахита̄, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ анӯна̄дхикагамана̄ти аттхо. чатӯхи па̄дехи каманти гаччхантӣти чатуккама̄. самам̣ вахантӣти ‘‘сахита̄’’ти падена вуттамеваттхам̣ па̄кат̣атарам̣ кароти. мудука̄ти мудусабха̄ва̄, бхадра̄ а̄джа̄нӣйа̄ти аттхо. тена̄ха ‘‘ануддхата̄’’ти, уддхатарахита̄ кхобхам̣ акаронта̄ти аттхо. а̄модама̄на̄ти памодама̄на̄, акхал̣ун̇ката̄йа ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ратхика̄дӣнан̃ча тут̣т̣хим̣ паведайанта̄ти аттхо.

1023. дхунантӣти ча̄марабха̄рам̣ кесарабха̄рам̣ ва̄ладхин̃ча видхунанти. ваггантӣти када̄чи паде падам̣ никкхипанта̄ вагганена гаманена гаччханти. патантӣти када̄чи паваттанти, лан̇гхантӣти аттхо. ‘‘плавантӣ’’ти ча кечи пат̣ханти, сойеваттхо. аббхуддхунанта̄ти каммасиппина̄ сукате сут̣т̣ху ниммите кхуддакагхан̣т̣а̄диасса̄лан̇ка̄ре абхиуддхунанта̄ адхикам̣ уддхунанта̄. тесанти тесам̣ пил̣андхана̄нам̣.

1024. ратхасса гхосоти йатха̄вутто ратханиггхосо. апил̣андхана̄на ча̄ти а-ка̄ро нипа̄таматтам̣. пил̣андхана̄нам̣ а̄бхаран̣а̄нам̣. апил̣андхананти ча а̄бхаран̣апарийа̄йоти ва̄ ваданти, ратхасса̄нам̣ а̄бхаран̣а̄нан̃чагхосоти аттхо. кхурассана̄доти туран̇га̄нам̣ кхуранипа̄тасаддо. кин̃ча̄пи асса̄ а̄ка̄сена гаччханти, мадхурасса пана кхуранипа̄тасаддасса упаладдхихетубхӯтена каммуна̄ тесам̣ кхураниккхепе кхураниккхепе пат̣игха̄то лаббхатӣти ваданти. абхихим̣сана̄йа ча̄ти асса̄нам̣ адхикахим̣санена ча, антарантара̄ ассехи паваттитахесанена ча̄ти аттхо. ‘‘абхихесана̄йа ча̄’’ти кечи пат̣ханти. самитасса̄ти самудитасса диббаджанасса гхосо ча суваггу сумадхурам̣ суййати. ким̣ вийа̄ти а̄ха ‘‘гандхаббатӯрийа̄ни вичитрасам̣ване’’ти, читралата̄ване гандхаббадевапутта̄нам̣ пан̃чан̇гикатӯрийа̄ни вийа. тӯрийасанниссито хи саддо ‘‘тӯрийа̄нӣ’’ти вутто ниссайавоха̄рена. ‘‘гандхаббатӯрийа̄на ча вичитрасам̣ване’’ти ча па̄т̣хо, ‘‘тӯрийа̄нан̃ча’’ити ануна̄сикам̣ а̄нетва̄ йоджетаббам̣. апаре ‘‘гандхаббатӯрийа̄ни вичитрапаване’’ти пат̣ханти.

1025. ратхе т̣хита̄та̄ти ратхе т̣хита̄ ета̄. мигамандалочана̄ти мигаччха̄пика̄нам̣ вийа мудусиниддхадит̣т̣хинипа̄та̄. а̄л̣а̄рапамха̄ти бахаласан̇гатапакхума̄, гопакхума̄ти аттхо. хасита̄ти пахасита̄, пахам̣ситамукха̄ти аттхо. пийам̣вада̄ти пийава̄динийо. вел̣урийаджа̄ла̄ватата̄ти вел̣урийаман̣имайена джа̄лена чха̄дитасарӣра̄. тануччхава̄ти сукхумаччхавийо. садева̄ти сада̄ ева саббака̄ламева. гандхаббасӯраггапӯджита̄ти гандхаббадевата̄хи чева апара̄хи ча аггадевата̄хи ладдхапӯджа̄.

1026. та̄ раттараттамбарапӣтава̄саса̄ти раджанӣйарӯпа̄ ча раттапӣтаваттха̄ ча. абхиратталочана̄ти висесато раттара̄джӣхи упасобхитанайана̄. куле суджа̄та̄ти синдхавакуле суджа̄та̄ висит̣т̣хадеваника̄йе самбхава̄. сутанӯти сундарасарӣра̄. сучимхита̄ти суддхаситакаран̣а̄.

1027. та̄ камбукейӯрадхара̄ти суван̣н̣амайакейӯрадхара̄. сумаджджхима̄ти вилаггамаджджха̄. ӯрутханӯпапанна̄ти сампаннаӯрутхана̄, кадаликкхандхасадисаӯру чева самуггасадисатхана̄ ча. ват̣т̣ан̇гулийоти анупуббато ват̣т̣ан̇гулийо. сумукха̄ти сундарамукха̄, памудитамукха̄ ва̄. судассана̄ти дассанӣйа̄.

1028. ан̃н̃а̄ти екачча̄. сувен̣ӣти сундаракесавен̣ийо. сусӯти дахара̄. миссакесийоти раттама̄ла̄дӣхи мисситакесават̣т̣ийо. катхам̣? самам̣ вибхатта̄хи пабхассара̄хи ча̄ти, самам̣ ан̃н̃аман̃н̃асадисам̣ на̄на̄вибхаттивасена вибхатта̄хи суван̣н̣ачӣра̄дикхачита̄хи инданӣламан̣иа̄дайо вийа пабхассара̄хи кесават̣т̣ӣхи мисситакесийоти йоджана̄. ануббата̄ти анукӯлакирийа̄. та̄ти аччхара̄йо.

1029. чанданаса̄равосита̄ти са̄рабхӯтена диббачанданена уллитта̄ виччхурита̄.

1031. кан̣т̣хесӯтиа̄дина̄ гӣвӯпагахаттхӯпагапа̄дӯпагасӣсӯпага̄диа̄бхаран̣а̄ни дассети. обха̄сайантӣти кан̣т̣хесу йа̄ни пил̣андхана̄ни, техи обха̄сайантӣти йоджана̄. евам̣ сесесупи. аббхуддайанти абхиуггаччханто, ‘‘аббхуддаса’’нтипи па̄т̣хо, сойеваттхо. са̄радикоти сарадака̄лико. бха̄н̣ума̄ти сӯрийо. со хи аббха̄дидосавирахена дасапи диса̄ сут̣т̣ху обха̄сети.

1032. ва̄тасса вегена ча̄ти манун̃н̃агандхӯпаха̄рам̣ саддӯпаха̄ран̃ча каронтена упахарантена вийа ва̄йантена ва̄тасса вегена ратхатуран̇гавегена ча. мун̃чантӣти виссадждженти. ручиранти пан̃чан̇гикатӯрийа̄ни вийа упарӯпари ручида̄йакам̣. сучинти суддхам̣ асам̣сат̣т̣хам̣. субханти манун̃н̃ам̣. саббехи вин̃н̃ӯхи сутаббарӯпанти саббехипи вин̃н̃уджа̄тикехи гандхаббасамайан̃н̃ӯхи сотаббам̣ саванӣйам̣ уттамасабха̄вам̣ гхосам̣ мун̃чантӣти йоджана̄.

1033. уййа̄набхӯмйа̄ти уййа̄набхӯмийам̣. дуваддхатоти двӣхи аддхапассехи. ‘‘дубхато ча т̣хита̄’’типи пат̣ханти, сойеваттхо. ратха̄ти ратхе. на̄га̄ти на̄ге. упайогаттхе хи етам̣ паччаттавачанам̣. сароти ратхана̄гатӯрийа̄ни пат̣ичча ниббатто саро. девинда̄ти девапуттам̣ а̄лапати. вӣн̣а̄ йатха̄ поккхарапаттаба̄хубхӣти йатха̄ вӣн̣а̄ саммадева йоджитехи дон̣ипаттаба̄худан̣д̣ехи там̣там̣муччхана̄нурӯпам̣ ават̣т̣хитехи ва̄дийама̄на̄ сун̣антам̣ джанам̣ памодети, евам̣ там̣ ратха̄дайо аттано сарена памодайанти. сусиккхитабха̄вена поккхарабха̄вам̣ сундарабха̄вам̣ паттехи вӣн̣а̄ва̄дакасса хаттхехи пава̄дита̄ вӣн̣а̄ йатха̄ маха̄джанам̣ памодети, евам̣ там̣ ратха̄дайо аттано сарена памодайантӣти.

1034. има̄су вӣн̣а̄сӯти га̄тха̄йа айам̣ сан̇кхепаттхо – има̄су уджукот̣иван̇кабрахатӣнандинӣтисараа̄дибхеда̄су бахӯсу вӣн̣а̄су синиддхамадхурассарата̄йа ваггӯсу тато ева манун̃н̃арӯпа̄су хадайеритам̣ хадайан̇гамам̣ хадайаха̄риним̣ пӣтим̣ пӣтинимиттам̣ паваджджама̄на̄су пава̄дийама̄на̄су аччхара̄ девакан̃н̃а̄ пӣтивегуккхиттата̄йа аттано сусиккхитата̄йа ча диббападумесу бхаманти наччам̣ дассентийо сан̃чаранти.

1035. има̄нӣти идам̣ паччекам̣ йоджетаббам̣ ‘‘има̄ни гӣта̄ни, има̄ни ва̄дита̄ни, има̄ни начча̄ни ча̄’’ти. саменти екатоти екаджджхам̣ самараса̄ни хонти. атха ва̄ саменти екатоти екато екаджджхам̣ сама̄ни самараса̄ни каронти, тантиссарам̣ гӣтассарена, гӣтассаран̃ча тантиссарена сам̣сандантийо наччанена йатха̄дхигате хасса̄дирасе апариха̄пентийо саменти сама̄нентӣти аттхо. аттхеттха наччанти атхеттха аччхара̄ обха̄сайантӣти евам̣ гӣта̄дӣни самарасе каронтийо атха ан̃н̃а̄ екачча̄ аччхара̄ еттха етасмим̣ тава ратхе наччанти, атха ан̃н̃а̄ вариттхийо уттамиттхийо наччам̣ пассантийо аттано сарӣробха̄сена чева ваттха̄бхаран̣аобха̄сена ча еттха етасмим̣ падесе убхато двӣсу пассесу дасапи диса̄ кевалам̣ обха̄сайанти виджджотайантӣти аттхо.

1036. соти со твам̣ евам̣бхӯто. тӯрийаган̣аппабодханоти диббатӯрийасамӯхена катапӣтипабодхано. махӣйама̄ноти пӯджӣйама̄но. ваджира̄вудхорива̄ти индо вийа.

1037. упосатхам̣ кам̣ ва̄ тувам̣ упа̄васӣти ан̃н̃ехипи упосатхо упавасӣйати, твам̣ кам̣ ва̄ кӣдисам̣ на̄ма упосатхам̣ упавасӣти пуччхати. дхаммачарийанти да̄на̄дипун̃н̃апат̣ипаттим̣. ватанти ватасама̄да̄нам̣. абхирочайӣти абхирочеси, руччитва̄ пӯресӣти аттхо. ‘‘абхира̄дхайӣ’’типи па̄т̣хо, са̄дхеси ниппха̄десӣти аттхо.

1038. иданти нипа̄таматтам̣, идам̣ ва̄ пхаланти адхиппа̄йо. абхирочасети абхибхавитва̄ виджджотаси.

евам̣ маха̄тхерена пут̣т̣хо девапутто таматтхам̣ а̄чиккхи. тена вуттам̣ –

1040. ‘‘со девапутто аттамано, моггалла̄нена пуччхито;

пан̃хам̣ пут̣т̣хо вийа̄ка̄си, йасса каммассидам̣ пхала’’нти.

1041. ‘‘джитиндрийам̣ буддхаманоманиккамам̣, наруттамам̣ кассапамаггапуггалам̣;

ава̄пурантам̣ аматасса два̄рам̣, дева̄тидевам̣ сатапун̃н̃алаккхан̣ам̣.

1042. ‘‘тамаддасам̣ кун̃джарамогхатин̣н̣ам̣, суван̣н̣асин̇гӣнадабимбаса̄дисам̣;

дисва̄на там̣ кхиппамахум̣ сучӣмано, тамева дисва̄на субха̄ситаддхаджам̣.

1043. ‘‘таманнапа̄нам̣ атхава̄пи чӣварам̣, сучим̣ пан̣ӣтам̣ расаса̄ упетам̣;

пуппха̄бхикин̣н̣амхи саке нивесане, патит̣т̣хапесим̣ са асан̇гама̄насо.

1044. ‘‘таманнапа̄нена ча чӣварена ча, кхаджджена бходжджена ча са̄йанена ча;

сантаппайитва̄ двипада̄намуттамам̣, со саггасо девапуре рама̄махам̣.

1045. ‘‘етенупа̄йена имам̣ нираггал̣ам̣, йан̃н̃ам̣ йаджитва̄ тивидхам̣ висуддхам̣;

паха̄йахам̣ ма̄нусакам̣ самуссайам̣, индӯпамо девапуре рама̄махам̣.

1046. ‘‘а̄йун̃ча ван̣н̣ан̃ча сукхам̣ балан̃ча, пан̣ӣтарӯпам̣ атикан̇кхата̄ муни;

аннан̃ча па̄нан̃ча бахум̣ сусан̇кхатам̣, патит̣т̣хапетаббамасан̇гама̄насе.

1047. ‘‘найимасмим̣ локе парасмим̣ ва̄ пана, буддхена сет̣т̣хо ва само ва виджджати;

а̄хунеййа̄нам̣ парама̄хутим̣ гато, пун̃н̃аттхика̄нам̣ випулаппхалесина’’нти.

1041. таттха джитиндрийанти маначчхат̣т̣ха̄нам̣ индрийа̄нам̣ бодхимӯлейева аггамаггена джитатта̄ ниббисеванабха̄васса кататта̄ джитиндрийам̣. абхин̃н̃еййа̄дӣнам̣ абхин̃н̃еййа̄дибха̄вато анавасесато абхисамбуддхатта̄ буддхам̣. пурипун̣н̣авӣрийата̄йа аноманиккамам̣ чатуран̇гасаманна̄гатасса вӣрийасса чатуббидхасаммаппадха̄насса ча па̄рипӯрийа̄ти аттхо. наруттаманти нара̄нам̣ уттамам̣ двипадуттамам̣. кассапанти бхагавантам̣ готтена вадати. ава̄пурантам̣ аматасса два̄ранти кон̣а̄гаманасса бхагавато са̄санантарадха̄нато пабхути пихитам̣ нибба̄намаха̄нагарасса два̄рам̣ арийамаггам̣ виварантам̣. дева̄тидеванти саббесампи дева̄нам̣ атидевам̣. сатапун̃н̃алаккхан̣анти анекасатапун̃н̃авасена ниббаттамаха̄пурисалаккхан̣ам̣.

1042. кун̃джаранти килесапат̣исаттуниммадданена кун̃джарасадисам̣, маха̄на̄ганти аттхо. чатуннам̣ огха̄нам̣ сам̣са̄рамахогхасса таритатта̄ огхатин̣н̣ам̣. суван̣н̣асин̇гӣнадабимбаса̄дисанти син̇гӣсуван̣н̣аджамбунадасуван̣н̣арӯпасадисам̣, кан̃чанасаннибхаттачанти аттхо. дисва̄на там̣ кхиппамахум̣ сучӣманоти там̣ кассапасамма̄самбуддхам̣ дисва̄ кхиппам̣ та̄вадева ‘‘самма̄самбуддхо бхагава̄’’ти паса̄давасена килесамала̄пагаманена сучимано висуддхамано ахосим̣, тан̃ча кхо тамева дисва̄на там̣ дисва̄ ева. субха̄ситаддхаджанти дхаммаддхаджам̣.

1043. таманнапа̄нанти тамхи бхагавати аннан̃ча па̄нан̃ча. атхава̄пи чӣваранти атха чӣварампи. расаса̄ упетанти расена упетам̣ са̄дурасам̣, ул̣а̄ранти аттхо. пуппха̄бхикин̣н̣амхӣти гантхитехи ча агантхикехи ча пуппхехи оламбанавасена сантхаран̣авасена ча абхикин̣н̣е. патит̣т̣хапесинти пат̣ипа̄десим̣ ада̄сим̣. асан̇гама̄насоти каттхачи алаггачитто со аханти йоджана̄.

1044. саггасоти апара̄парӯпапаттивасена сагге сагге, таттха̄пи ча девапуре судассанамаха̄нагаре. рама̄мӣти кӣл̣а̄ми мода̄ми.

1045. етенупа̄йена̄ти гопа̄лабра̄хман̣ака̄ле саса̄вакасан̇гхасса кассапабхагавато йатха̄ асадисада̄нам̣ ада̄сим̣, етена упа̄йена. имам̣ нираггал̣ам̣ йан̃н̃ам̣ йаджитва̄ тивидхам̣ висуддханти ана̄ват̣адва̄рата̄йа муттача̄гата̄йа ча нираггал̣ам̣, тӣсупи ка̄лесу тӣхи два̄рехи каран̣ака̄ра̄пана̄нуссаран̣авидхӣхи сампанната̄йа тивидхам̣, таттха сам̣килеса̄бха̄вена висуддхам̣ апаримитадханапаричча̄габха̄вена маха̄ча̄гата̄йа йан̃н̃ам̣ йаджитва̄, маха̄да̄нам̣ датва̄ти аттхо. там̣ пана да̄нам̣ чиракатампи кхеттаваттхучитта̄нам̣ ул̣а̄рата̄йа антарантара̄ ануссаран̣ена аттано па̄кат̣ам̣ а̄саннам̣ паччаккхам̣ вийа упат̣т̣хитам̣ гахетва̄ а̄ха ‘‘има’’нти.

1046. евам̣ девапутто аттана̄ катакаммам̣ тхерасса катхетва̄ ида̄ни та̄диса̄йа сампаттийа̄ парепи патит̣т̣ха̄петука̄матам̣ татха̄гате ча уттамам̣ аттано паса̄дабахума̄нам̣ паведенто ‘‘а̄йун̃ча ван̣н̣ан̃ча̄’’тиа̄дина̄ га̄тха̄двайама̄ха. таттха абхикан̇кхата̄ти иччхантена. мунӣти тхерам̣ а̄лапати.

1047. найимасмим̣ локети девапутто аттано паччаккхабхӯтам̣ локам̣ вадати. парасминти тато ан̃н̃асмим̣. етена саббепи садеваке локе дассети. само ча виджджатӣти сет̣т̣хо та̄ва тит̣т̣хату, само ева на виджджатӣти аттхо. а̄хунеййа̄нам̣ парама̄хутим̣ гатоти имасмим̣ локе йаттака̄ а̄хунеййа̄ на̄ма, тесу саббесу парама̄хутим̣ парамам̣ а̄хунеййабха̄вам̣ гато. ‘‘даккхин̣еййа̄нам̣ парамаггатам̣ гато’’ти ва̄ па̄т̣хо, таттха парамаггатанти парамам̣ аггабха̄вам̣, аггадаккхин̣еййабха̄ванти аттхо. кесанти а̄ха ‘‘пун̃н̃аттхика̄нам̣ випулаппхалесина’’нти, пун̃н̃ена аттхика̄нам̣ випулам̣ махантам̣ пун̃н̃апхалам̣ иччханта̄нам̣, татха̄гато ева локасса пун̃н̃аккхеттанти дассети. кечи пана ‘‘а̄хунеййа̄нам̣ парамаггатам̣ гато’’ти пат̣ханти, сойеваттхо.

евам̣ катхентамева там̣ тхеро каллачиттам̣ мудучиттам̣ винӣваран̣ачиттам̣ удаггачиттам̣ пасанначиттан̃ча н̃атва̄ сачча̄ни пака̄сеси. со саччапарийоса̄не сота̄паттипхале патит̣т̣хахи. атха тхеро мануссалокам̣ а̄гантва̄ бхагавато таматтхам̣ аттана̄ ча девапуттена ча катхитанийа̄менева а̄рочеси. саттха̄ таматтхам̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ сампаттапарийа̄йа дхаммам̣ десеси. са̄ десана̄ маха̄джанасса са̄ттхика̄ ахосӣти.

маха̄ратхавима̄наван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

ити параматтхадӣпанийа̄ кхуддакат̣т̣хакатха̄йа вима̄наваттхусмим̣

чуддасаваттхупат̣иман̣д̣итасса пан̃чамасса маха̄ратхаваггасса

аттхаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.