5. бхаддиттхивима̄наван̣н̣ана̄

нӣла̄ пӣта̄ ча ка̄л̣а̄ ча̄ти бхаддиттхивима̄нам̣. тасса ка̄ уппатти? бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена ча самайена кимиланагаре рохако на̄ма гахапатипутто ахоси саддхо пасанно сӣла̄ча̄расампанно. тасмим̣йева ча нагаре тена сама̄намаха̄бхоге куле ека̄ да̄рика̄ ахоси саддха̄ пасанна̄ пакатийа̄пи бхаддата̄йа бхадда̄ти на̄мена. атха рохакасса ма̄та̄питаро там̣ кума̄рим̣ ва̄ретва̄ та̄дисе ка̄ле там̣ а̄нетва̄ а̄ва̄хавива̄хам̣ акам̣су. те убхопи самаггава̄сам̣ васанти. са̄ аттано а̄ча̄расампаттийа̄ ‘‘бхаддиттхӣ’’ти тасмим̣ нагаре па̄кат̣а̄ пан̃н̃а̄та̄ ахоси.

тена ча самайена две аггаса̄вака̄ пан̃часатапан̃часатабхиккхупарива̄ра̄ джанападача̄рикам̣ чаранта̄ кимиланагарам̣ па̄пун̣им̣су. рохако тесам̣ таттха гатабха̄вам̣ н̃атва̄ соманассаджа̄то тхере упасан̇камитва̄ вандитва̄ сва̄тана̄йа нимантетва̄ дутийадивасе пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сапарива̄ре те сантаппетва̄ сапуттада̄ро техи деситам̣ дхаммадесанам̣ сутва̄ тесам̣ ова̄де патит̣т̣хаханто саран̣а̄ни ган̣хи, пан̃ча сӣла̄ни сама̄дийи. бхарийа̄ панасса ат̣т̣хамӣча̄туддасӣпаннарасӣпа̄т̣иха̄рийапаккхесу упосатхам̣ упаваси, висесато сӣла̄ча̄расампанна̄ ахоси девата̄хи ча анукампита̄. та̄йа ева ча девата̄нукампа̄йа аттано упари патитам̣ миччха̄пава̄дам̣ нирам̣катва̄ сувисуддхасӣла̄ча̄рата̄йа ативийа локе паттхат̣айаса̄ ахоси.

са̄ хи сайам̣ кимиланагаре т̣хита̄ аттано са̄микасса ван̣иджджа̄васена таккасила̄йам̣ васантасса, уссавадивасе саха̄йехи усса̄хитасса наккхаттакӣл̣а̄читте уппанне гхарадевата̄йа аттано дибба̄нубха̄вена там̣ таттха нетва̄ са̄микена саха йоджита̄ тенева сама̄гамена патит̣т̣хитагаббха̄ хутва̄ девата̄йа кимиланагарам̣ пат̣инӣта̄, ануккамена габбхинибха̄ве па̄кат̣е джа̄те сассуа̄дӣхи ‘‘атича̄ринӣ’’ти а̄сан̇кита̄, та̄йа ева девата̄йа аттано а̄нубха̄вена ган̇га̄махогхе кимиланагарам̣ оттхаранте вийа упат̣т̣ха̄пите аттано патиббата̄бха̄васам̣сӯчакена сачча̄дхит̣т̣ха̄напуббакена сапатхена ва̄тавегасамут̣т̣хитавӣчиджа̄лам̣ ган̇га̄махогхам̣ аттано упари а̄патитам̣ а̄йассан̃ча ниваттетва̄, са̄микена сама̄гата̄пи тена пуббе сассуа̄дӣхи вийа а̄сан̇кита̄ таккасила̄йам̣ тена диннам̣ на̄мамуддитам̣ сан̃н̃а̄н̣ан̃ча аппентӣ, там̣ а̄сан̇кам̣ нирам̣катва̄ бхаттуно н̃а̄тиджанасса ча маха̄джанасса ча самбха̄ванӣйа̄ джа̄та̄. тена вуттам̣ ‘‘сувисуддхасӣла̄ча̄рата̄йа ативийа локе паттхат̣айаса̄ ахосӣ’’ти.

са̄ апарена самайена ка̄лам̣ катва̄ та̄ватим̣сабхаване уппанна̄. атха бхагавати са̄ваттхито та̄ватим̣сабхаванам̣ гантва̄ па̄риччхаттакамӯле пан̣д̣укамбаласила̄йам̣ нисинне, девапариса̄йа ча бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисинна̄йа бхаддиттхӣпи упасан̇камитва̄ вандитва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. атха бхагава̄ дасасахассилокадха̄тӯсу саннипатита̄йа девабрахмапариса̄йа маджджхе та̄йа девата̄йа катапун̃н̃акаммам̣ пуччханто –

206. ‘‘нӣла̄ пӣта̄ ча ка̄л̣а̄ ча, ман̃джит̣т̣ха̄ атха лохита̄;

учча̄вача̄нам̣ ван̣н̣а̄нам̣, кин̃джаккхапарива̄рита̄.

207. ‘‘манда̄рава̄нам̣ пуппха̄нам̣, ма̄лам̣ дха̄реси муддхани;

найиме ан̃н̃есу ка̄йеса, руккха̄ санти сумедхасе.

208. ‘‘кена ка̄йам̣ упапанна̄, та̄ватим̣сам̣ йасассинӣ;

девате пуччхита̄чиккха, кисса каммассидам̣ пхала’’нти. – а̄ха;

206-7. таттха нӣла̄ пӣта̄ ча ка̄л̣а̄ ча, ман̃джит̣т̣ха̄ атха лохита̄ти еттха ча-саддо вуттаттхасамуччайо, со нӣла̄ ча пӣта̄ ча̄тиа̄дина̄ паччекам̣ йоджетаббо. атха̄ти ан̃н̃аттхе нипа̄то. тена ода̄та̄дике авуттаван̣н̣е сан̇ган̣ха̄ти. ити-саддо луттаниддит̣т̣хо ведитаббо. ча-саддо ва̄ авуттаттхасамуччайо. атха̄ти ити-саддаттхе нипа̄то. учча̄вача̄нам̣ ван̣н̣а̄нанти еттха учча̄вача̄нанти вибхаттийа̄ алопо дат̣т̣хаббо, учча̄вачаван̣н̣а̄нам̣ на̄на̄видхаван̣н̣а̄нанти аттхо. ван̣н̣а̄нанти ва̄ ван̣н̣аванта̄нам̣. кин̃джаккхапарива̄рита̄ти кин̃джаккхехи парива̄рита̄нам̣. са̄миаттхе хи етам̣ паччаттавачанам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – нӣла̄ ча пӣта̄ ча ка̄л̣а̄ ча ман̃джит̣т̣ха̄ ча лохита̄ ча атха ан̃н̃е ода̄та̄дайо ча̄ти имесам̣ васена учча̄вачаван̣н̣а̄нам̣ татха̄бхӯтехийева кин̃джаккхехи кесарехи парива̄рита̄нам̣ вичиттасан̣т̣ха̄на̄дита̄йа ва̄ учча̄вача̄нам̣ йатха̄вуттаван̣н̣аванта̄нам̣ манда̄раваруккхасамбхӯтата̄йа манда̄рава̄нам̣ пуппха̄нам̣ ма̄лам̣ техи катам̣ ма̄ла̄гун̣ам̣ твам̣ девате аттано сӣсе дха̄реси пил̣андхасӣти.

йато руккхато та̄ни пуппха̄ни, тесам̣ висесаван̣н̣ата̄йа анан̃н̃аса̄дха̄ран̣атам̣ дассетум̣ ‘‘найиме ан̃н̃есу ка̄йесу, руккха̄ санти сумедхасе’’ти вуттам̣. таттха имети йатха̄вуттаван̣н̣асан̣т̣ха̄на̄дийутта̄ пуппхаванто руккха̄ на сантӣти йоджана̄. ка̄йесӯти деваника̄йесу. сумедхасети сундарапан̃н̃е.

таттха нӣла̄ти инданӣламаха̄нӣла̄диман̣иратана̄нам̣ васена нӣлобха̄са̄. пӣта̄ти пуппхара̄гакаккетанапулака̄диман̣иратана̄нан̃чева син̇гӣсуван̣н̣асса ча васена пӣтобха̄са̄. ка̄л̣а̄ти асмакаупалака̄диман̣иратана̄нам̣ васена кан̣хобха̄са̄. ман̃джит̣т̣ха̄ти джотирасагомуттакагомедака̄диман̣иратана̄нам̣ васена ман̃джит̣т̣хобха̄са̄. лохита̄ти падумара̄галохитан̇капава̄л̣аратана̄дӣнам̣ васена лохитобха̄са̄. кечи пана нӣла̄дипада̄ни ‘‘руккха̄’’ти имина̄ ‘‘нӣла̄ руккха̄’’тиа̄дина̄ йоджетва̄ ваданти. руккха̄пи хи нӣла̄диван̣н̣ехи пуппхехи сан̃чханнатта̄ нӣла̄дийогато нӣла̄дивоха̄рам̣ лабхантӣти техи ‘‘нӣла̄…пе… лохита̄…пе… найиме ан̃н̃есу ка̄йесу руккха̄ санти сумедхасети, йато твам̣ учча̄вача̄нам̣ ван̣н̣а̄нам̣ кин̃джаккхапарива̄рита̄нам̣ манда̄рава̄нам̣ пуппха̄нам̣ ма̄лам̣ дха̄ресӣ’’ти йоджана̄ ка̄табба̄. таттха йатха̄дит̣т̣хе ван̣н̣ависесайутте пуппхе киттетва̄ тесам̣ аса̄дха̄ран̣абха̄вадассанена руккха̄нам̣ а̄веникабха̄вадассанам̣ пат̣хаманайо, руккха̄нам̣ аса̄дха̄ран̣абха̄вадассанена пуппха̄нам̣ а̄веникабха̄вадассанам̣ дутийанайо. пат̣хаманайе ван̣н̣а̄дайо сарӯпена гахита̄, дутийанайе ниссайамукхена̄ти айаметесам̣ висесо.

208. кена̄ти кена пун̃н̃акаммена, ка̄йам̣ та̄ватим̣санти йоджана̄. пуччхита̄чиккха̄ти пуччхита̄ твам̣ а̄чиккха катхехи.

евам̣ бхагавата̄ пуччхита̄ са̄ девата̄ има̄хи га̄тха̄хи бйа̄ка̄си –

209. ‘‘бхаддиттхика̄ти мам̣ ан̃н̃ам̣су, кимила̄йам̣ упа̄сика̄;

саддха̄ сӣлена сампанна̄, сам̣вибха̄гарата̄ сада̄.

210. ‘‘аччха̄данан̃ча бхаттан̃ча, сена̄санам̣ падӣпийам̣;

ада̄сим̣ уджубхӯтесу, виппасаннена четаса̄.

211. ‘‘ча̄туддасим̣ пан̃чадасим̣, йа̄ ча паккхасса ат̣т̣хамӣ;

па̄т̣иха̄рийапаккхан̃ча, ат̣т̣хан̇гасусама̄гатам̣.

212. ‘‘упосатхам̣ упавасиссам̣, сада̄ сӣлесу сам̣вута̄;

сан̃н̃ама̄ сам̣вибха̄га̄ ча, вима̄нам̣ а̄васа̄махам̣.

213. ‘‘па̄н̣а̄типа̄та̄ вирата̄, муса̄ва̄да̄ ча сан̃н̃ата̄;

тхеййа̄ ча атича̄ра̄ ча, маджджапа̄на̄ ча а̄рака̄.

214. ‘‘пан̃часиккха̄паде рата̄, арийасачча̄на ковида̄;

упа̄сика̄ чаккхумато, аппама̄давиха̄ринӣ;

ката̄ва̄са̄ катакусала̄ тато чута̄, сайам̣пабха̄ анувичара̄ми нанданам̣.

215. ‘‘бхиккхӯ ча̄хам̣ парамахита̄нукампаке, абходжайим̣ тапассийугам̣ маха̄муним̣;

ката̄ва̄са̄ катакусала̄ тато чута̄, сайам̣пабха̄ анувичара̄ми нанданам̣.

216. ‘‘ат̣т̣хан̇гикам̣ апаримитам̣ сукха̄вахам̣, упосатхам̣ сататамупа̄васим̣ ахам̣;

ката̄ва̄са̄ катакусала̄ тато чута̄, сайам̣пабха̄ анувичара̄ми нандана’’нти.

209-214. таттха бхаддиттхика̄ти мам̣ ан̃н̃ам̣су, кимила̄йам̣ упа̄сика̄ти а̄ча̄расампаттийа̄ саччакирийа̄йа уббаттама̄намахогханиваттанена акхан̣д̣асӣла̄ти сан̃джа̄таниччхайа̄ бхадда̄ сундара̄ айам̣ иттхӣ, тасма̄ ‘‘бхаддиттхика̄ упа̄сика̄’’ти ча мам̣ кимиланагарава̄сино джа̄ним̣су. саддха̄ сӣлена сампанна̄тиа̄ди хет̣т̣ха̄ вуттанайатта̄ утта̄наттхамева.

апича ‘‘саддха̄’’ти имина̄ саддха̄дханам̣, ‘‘сам̣вибха̄гарата̄, аччха̄данан̃ча бхаттан̃ча, сена̄санам̣ падӣпийам̣. ада̄сим̣ уджубхӯтесу, виппасаннена четаса̄’’ти имина̄ ча̄гадханам̣, ‘‘сӣлена сампанна̄, чатуддасим̣ пан̃чадасим̣…пе… пан̃часиккха̄паде рата̄’’ти имина̄ сӣладханам̣ хиридханам̣ оттаппадханан̃ча, ‘‘арийасачча̄на ковида̄’’ти имина̄ сутадханам̣ пан̃н̃а̄дханан̃ча дасситанти са̄ аттано саттавидхаарийадханапат̣ила̄бхам̣. ‘‘упа̄сика̄ чаккхумато…пе… анувичара̄ми нандана’’нти имина̄ тасса дит̣т̣хадхаммикам̣ сампара̄йикан̃ча а̄нисам̣сам̣ вибха̄вети. таттха ката̄ва̄са̄ти ниппха̄дитасучарита̄ва̄са̄. сучаритакамман̃хи тадатте а̄йатин̃ча сукха̄ва̄сахетута̄йа ‘‘сукхавиха̄расса а̄ва̄со’’ти вуччати. тена̄ха ‘‘катакусала̄’’ти.

215. пуббе ана̄маситакхеттависесам̣ аттано да̄намайам̣ пун̃н̃ам̣ ватва̄ ида̄ни тасса а̄йатанагататам̣ дассетум̣ ‘‘бхиккхӯ ча̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха бхиккхӯти анавасесабхиннакилесата̄йа бхиккхӯ. парамахита̄нукампакети парамам̣ ативийа дит̣т̣хадхаммика̄дина̄ хитена анугга̄хаке. абходжайинти пан̣ӣтена бходжанена бходжесим̣. тапассийуганти уттамена тапаса̄ саббакилесамалам̣ та̄петва̄ самуччхиндитва̄ т̣хитатта̄ тапассибхӯтам̣ йугам̣. маха̄мунинти тато ева маха̄исибхӯтам̣, махато ва̄ аттано висайасса махантенева н̃а̄н̣ена мунанато париччхинданато маха̄муним̣. саббаметам̣ две аггаса̄ваке сандха̄йа вадати.

216. апаримитам̣ сукха̄ваханти ануна̄сикалопам̣ акатва̄ вуттам̣. ‘‘йа̄ван̃чидам̣, бхиккхаве, на сукарам̣ аккха̄нена па̄пун̣итум̣ йа̄ва сукха̄ сагга̄’’ти (ма. ни. 3.255) вачанато бхагаватопи вачанапатха̄тӣтапарима̄н̣арахитасукханиббаттакам̣ аттано ва̄ а̄нубха̄вена апаримитасукха̄вахам̣ сукхасса а̄ваханакам̣. сататанти саббака̄лам̣. там̣ там̣ упосатхараккхан̣адивасам̣ аха̄петва̄, там̣ там̣ ва̄ упосатхараккхан̣адивасам̣ акхан̣д̣ам̣ катва̄ парипун̣н̣ам̣ катва̄ сататам̣ ва̄ саббака̄лам̣ сукха̄ваханти йоджана̄. сесам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайамева.

атха бхагава̄ ма̄тудевапуттаппамукха̄нам̣ дасасахассилокадха̄тува̄сӣнам̣ девабрахмасан̇гха̄нам̣ тайо ма̄се абхидхаммапит̣акам̣ десетва̄ мануссалокам̣ а̄гантва̄ бхаддиттхивима̄нам̣ бхиккхӯнам̣ десеси. са̄ десана̄ сампаттапариса̄йа са̄ттхика̄ ахосӣти.

бхаддиттхивима̄наван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.