5. кун̃джаравима̄наван̣н̣ана̄

кун̃джаро те вара̄рохоти кун̃джаравима̄нам̣. тасса ка̄ уппатти? бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. атхекадивасам̣ ра̄джагаханагаре наккхаттам̣ гхоситам̣. на̄гара̄ вӣтхийо содхетва̄ ва̄лукам̣ окиритва̄ ла̄джапан̃чамака̄ни пуппха̄ни виппакирим̣су, гехадва̄ре гехадва̄ре кадалийо ча пун̣н̣агхат̣е ча т̣хапесум̣, йатха̄вибхавам̣ на̄на̄вира̄гаван̣н̣авичитта̄ дхаджапат̣а̄ка̄дайо усса̄песум̣, саббо джано аттано аттано вибхава̄нурӯпам̣ суман̣д̣итапаса̄дхито наккхаттакӣл̣ам̣ кӣл̣и, сакаланагарам̣ деванагарам̣ вийа алан̇катапат̣ийаттам̣ ахоси. атха бимбиса̄рамаха̄ра̄джа̄ пуббача̄риттавасена маха̄джанасса читта̄нураккхан̣аттхан̃ча аттано ра̄джабхаванато никкхамитва̄ махантена парива̄рена махата̄ ра̄джа̄нубха̄вена ул̣а̄рена сирисобхаггена нагарам̣ падаккхин̣ам̣ кароти.

тена ча самайена ра̄джагахава̄синӣ ека̄ куладхӣта̄ ран̃н̃о там̣ вибхавасампаттим̣ сирисобхаггам̣ ра̄джа̄нубха̄ван̃ча пасситва̄ аччхарийаббхутачиттаджа̄та̄ ‘‘айам̣ девиддхисадиса̄ вибхавасампатти кӣдисена ну кхо каммуна̄ лаббхатӣ’’ти пан̣д̣итасаммате пуччхи. те тасса̄ катхесум̣ ‘‘бхадде, пун̃н̃акаммам̣ на̄ма чинта̄ман̣исадисам̣ каппаруккхасадисам̣, кхеттасампаттийа̄ читтасампаттийа̄ ча сати йам̣ йам̣ паттхетва̄ кароти, там̣ там̣ ниппха̄детийева. апича а̄санада̄нена учча̄кулӣната̄ хоти, аннада̄нена баласампаттипат̣ила̄бхо, ваттхада̄нена ван̣н̣асампаттипат̣ила̄бхо, йа̄нада̄нена сукхависесапат̣ила̄бхо, дӣпада̄нена чаккхусампаттипат̣ила̄бхо, а̄ва̄сада̄нена саббасампаттипат̣ила̄бхо хотӣ’’ти. са̄ там̣ сутва̄ ‘‘девасампатти ито ул̣а̄ра̄ хоти ман̃н̃е’’ти таттха читтам̣ т̣хапетва̄ пун̃н̃акирийа̄йа ативийа усса̄хаджа̄та̄ ахоси.

ма̄та̄питаро часса̄ ахатам̣ ваттхайугам̣ навапӣт̣хам̣ екам̣ падумакала̄пам̣ саппимадхусаккхара̄ тан̣д̣улакхӣра̄ни ча парибхогаттха̄йа песесум̣. са̄ та̄ни дисва̄ ‘‘ахан̃ча да̄нам̣ да̄тука̄ма̄, айан̃ча ме деййадхаммо ладдхо’’ти тут̣т̣хама̄наса̄ дутийадивасе да̄нам̣ саджджентӣ апподакамадхупа̄йа̄сам̣ сампа̄детва̄, тасса парива̄рабха̄вена ан̃н̃ампи бахум̣ кха̄данӣйабходжанӣйам̣ пат̣ийа̄детва̄ да̄нагге гандхапарибхан̣д̣ам̣ катва̄ викаситападумапаттакин̃джаккхакесаропасобхитесу падумесу а̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄, ахатена сетаваттхена аттхаритва̄ а̄санасса чатуннам̣ па̄да̄нам̣ упари чатта̄ри падума̄ни ма̄ла̄гул̣ан̃ча т̣хапетва̄, а̄санасса упари вита̄нам̣ бандхитва̄ ма̄ла̄да̄маоламбакада̄ма̄ни оламбитва̄, а̄санасса самантато бхӯмим̣ сакесарехи падумапаттехи саббасантхарам̣ сантхаритва̄ ‘‘даккхин̣еййе а̄гате пӯджесса̄мӣ’’ти пуппхапӯритам̣ чан̇кот̣акам̣ екаманте т̣хапеси.

атхевам̣ катада̄нӯпакаран̣асам̣видха̄на̄ сӣсам̣нха̄та̄ суддхаваттханиваттха̄ суддхуттара̄сан̇га̄ велам̣ саллаккхетва̄ екам̣ да̄сим̣ а̄н̣а̄песи ‘‘гаччха дже, амха̄кам̣ та̄дисам̣ даккхин̣еййам̣ парийеса̄хӣ’’ти. тена ча самайена а̄йасма̄ са̄рипутто сахассатхавикам̣ никкхипанто вийа ра̄джагахе пин̣д̣а̄йа чаранто антаравӣтхим̣ пат̣ипанно хоти. атха са̄ да̄сӣ тхерам̣ вандитва̄ а̄ха ‘‘бханте, тумха̄кам̣ паттам̣ ме детха̄’’ти. ‘‘екисса̄ упа̄сика̄йа ануггахаттхам̣ ито етха̄’’ти ча а̄ха. тхеро тасса̄ паттам̣ ада̄си. са̄ тхерам̣ гехам̣ павесеси. атха са̄ иттхӣ тхерасса паччуггаманам̣ катва̄ а̄санам̣ дассетва̄ ‘‘нисӣдатха, бханте, идама̄санам̣ пан̃н̃атта’’нти ватва̄ тхере таттха нисинне сакесарехи падумапаттехи тхерам̣ пӯджайама̄на̄ а̄санасса самантато окиритва̄ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ саппимадхусаккхара̄саммиссена апподакамадхупа̄йа̄сена паривиси. паривисантӣ ча ‘‘имасса ме пун̃н̃асса̄нубха̄вена диббагаджакӯт̣а̄га̄рапаллан̇касобхита̄ диббасампаттийо хонту, сабба̄су паваттӣсу падума̄ на̄ма ма̄ вигата̄ хонтӯ’’ти паттханам̣ ака̄си. пуна тхере катабхаттакичче паттам̣ дховитва̄ саппимадхусаккхара̄хи пӯретва̄ паллан̇ке аттхатам̣ са̄т̣акам̣ чумбат̣акам̣ катва̄ тхерасса хаттхе т̣хапетва̄ тхере ча анумоданам̣ катва̄ паккаманте две пурисе а̄н̣а̄песи ‘‘тхерасса хаттхе паттам̣ иман̃ча паллан̇кам̣ виха̄рам̣ нетва̄ тхерасса ниййа̄тетва̄ а̄гаччхатха̄’’ти. те татха̄ акам̣су.

са̄ апарабха̄ге ка̄лам̣ катва̄ та̄ватим̣сабхаване йоджанасатуббедхе канакавима̄не ниббатти аччхара̄сахассапарива̄ра̄. паттхана̄васена часса̄ пан̃чайоджануббедхо падумама̄ла̄лан̇като самантато падумапаттакин̃джаккхакесаропасобхито манун̃н̃адассано сукхасампхассо вивидхаратанарам̣сиджа̄ласамуджджалахема̄бхаран̣авибхӯсито гаджаваро ниббатти. тассӯпари йатха̄вуттасобха̄тисайайутто йоджанико канакапаллан̇ко ниббатти. са̄ диббасампаттим̣ анубхавантӣ антарантара̄ там̣ кун̃джаравима̄насса упари ратанавичиттам̣ паллан̇кам̣ абхируйха махата̄ девата̄нубха̄вена нанданаванам̣ гаччхати. атхекасмим̣ уссавадивасе девата̄су йатха̄сакам̣ дибба̄нубха̄вена уййа̄накӣл̣анаттхам̣ нанданаванам̣ гаччхантӣсӯтиа̄дина̄ саббам̣ пат̣хамапӣт̣хавима̄наван̣н̣ана̄йам̣ а̄гатасадисам̣, тасма̄ таттха вуттанайенева ведитаббам̣. идха пана тхеро –

31. ‘‘кун̃джаро те вара̄рохо, на̄на̄ратанакаппано;

ручиро тха̄мава̄ джавасампанно, а̄ка̄самхи самӣхати.

32. ‘‘падуми падмапаттаккхи, падмуппаладжутиндхаро;

падмачун̣н̣а̄бхикин̣н̣ан̇го, сон̣н̣апоккхарама̄ладха̄.

33. ‘‘падума̄нусат̣ам̣ маггам̣, падмапаттавибхӯситам̣;

т̣хитам̣ ваггу мануггха̄тӣ, митам̣ гаччхати ва̄ран̣о.

34. ‘‘тасса паккамама̄насса, сон̣н̣акам̣са̄ ратиссара̄;

тесам̣ суййати ниггхосо, тӯрийе пан̃чан̇гике йатха̄.

35. ‘‘тасса на̄гасса кхандхамхи, сучиваттха̄ алан̇ката̄;

махантам̣ аччхара̄сан̇гхам̣, ван̣н̣ена атирочаси.

36. ‘‘да̄насса те идам̣ пхалам̣, атхо сӣласса ва̄ пана;

атхо ан̃джаликаммасса, там̣ ме аккха̄хи пуччхита̄’’ти. – а̄ха;

31. таттха кун̃джаро те вара̄рохоти кун̃дже гиритат̣е рамати абхирамати, таттха ва̄ равати кон̃чана̄дам̣ наданто вичарати. кум̣ ва̄ патхавим̣ тадабхигха̄тена джарайатӣти кун̃джаро, гиричара̄дибхедо мануссалоке хаттхӣ, айам̣ пана кӣл̣анака̄ле кун̃джарасадисата̄йа евам̣ вутто. а̄руйхатӣти а̄рохо, а̄роханӣйоти аттхо. варо агго сет̣т̣хо а̄рохоти вара̄рохо, уттамайа̄нанти вуттам̣ хоти. на̄на̄ратанакаппаноти на̄на̄видха̄ни ратана̄ни етесанти на̄на̄ратана̄, кумбха̄лан̇ка̄ра̄дихаттха̄лан̇ка̄ра̄. техи вихито каппанно санна̄хо йасса со на̄на̄ратанакаппано. ручим̣ абхиратим̣ детӣти ручиро, манун̃н̃оти аттхо. тха̄мава̄ти тхиро, балава̄ти аттхо. джавасампанноти сампаннаджаво, сӣгхаджавоти вуттам̣ хоти. а̄ка̄самхи самӣхатӣти а̄ка̄се анталиккхе самма̄ ӣхати, а̄рул̣ха̄нам̣ кхобхам̣ акаронто чарати гаччхатӣти аттхо.

32. падумӣти падумасама̄наван̣н̣ата̄йа ‘‘падума’’нти ладдхана̄мена кумбхаван̣н̣ена саманна̄гататта̄ падумӣ. падмапаттаккхӣти камаладаласадисанайане, а̄лапанаметам̣ тасса̄ девата̄йа. падмуппаладжутиндхароти диббападумуппалама̄ла̄лан̇катасарӣрата̄йа тахам̣ тахам̣ виппхурантам̣ виджджотама̄нам̣ падумуппаладжутим̣ дха̄ретӣти падумуппаладжутиндхаро. падмачун̣н̣а̄бхикин̣н̣ан̇готи падумапаттакин̃джаккхакесарехи самантато окин̣н̣агатто. сон̣н̣апоккхарама̄ладха̄ти хемамайакамалама̄ла̄бха̄рӣ.

33. падума̄нусат̣ам̣ маггам̣ падмапаттавибхӯситанти хаттхино паданиккхепе паданиккхепе тасса па̄дам̣ сандха̄рентехи махантехи падумехи анусат̣ам̣ виппакин̣н̣ам̣, на̄на̄вира̄гаван̣н̣ехи тесам̣йева ча паттехи ито чито ча париббхамантехи висесато ман̣д̣итата̄йа вибхӯситам̣ маггам̣ гаччхатӣти йоджана̄. т̣хитанти идам̣ маггависесанам̣, падумапаттавибхӯситам̣ хутва̄ т̣хитам̣ магганти аттхо. ваггӯти ча̄ру, кирийа̄висесанан̃четам̣, ма-ка̄ро падасандхикаро. ануггха̄тӣти на уггха̄ти, аттано упари нисинна̄нам̣ ӣсакампи кхобхам̣ акаронтоти аттхо. митанти ниммитам̣, никкхепападам̣ вӣтиккаманти аттхо. айан̃хеттха аттхо ‘‘ваггу ча̄ру паданиккхепам̣ катва̄ гаччхатӣ’’ти. митанти ва̄ паримитам̣ пама̄н̣айуттам̣, на̄тисӣгхам̣, на̄тисан̣иканти вуттам̣ хоти. ва̄ран̣оти хаттхӣ. со хи паччаттхикава̄ран̣ато гаманапариккилесава̄ран̣ато ча ‘‘ва̄ран̣о’’ти вуччати.

34. тасса паккамама̄насса, сон̣н̣асам̣ка̄ ратиссара̄ти тасса йатха̄вуттасса кун̃джарасса гаччхантасса сон̣н̣акам̣са̄ суван̣н̣амайа̄ гхан̣т̣а̄ ратиссара̄ раман̣ӣйасадда̄ манун̃н̃аниггхоса̄ оламбантӣти адхиппа̄йо. тасса хи кун̃джарасса убхосу пассесу маха̄коламбаппама̄н̣а̄ ман̣имутта̄дикхачита̄ хемамайа̄ анекасата̄ махантийо гхан̣т̣а̄ тахам̣ тахам̣ оламбама̄на̄ пачаланти, йато чхекена гандхаббакена пайуттава̄дитато ативийа манохарасаддо ниччхарати. тена̄ха ‘‘тесам̣ суййати ниггхосо, тӯрийе пан̃чан̇гике йатха̄’’ти. тассаттхо – йатха̄ на̄ма а̄татам̣ витатам̣ а̄татавитатам̣ гханам̣ сусиранти евам̣ пан̃чан̇гике тӯрийе кусалехи ва̄дийама̄не т̣ха̄нуппаттийа̄ мандата̄равибха̄гам̣ дассентена га̄йантена самӣрито ва̄дитасаро ваггу раджанӣйо ниггхосо суййати, евам̣ тесам̣ сован̣н̣акам̣са̄нам̣ тапанӣйагхан̣т̣а̄нам̣ ниггхосо суййатӣти.

35. на̄гасса̄ти хаттхина̄гасса. махантанти сампаттимахаттена̄пи сан̇кхйа̄махаттена̄пи махантам̣. аччхара̄сан̇гханти девакан̃н̃а̄самӯхам̣. ван̣н̣ена̄ти рӯпена.

36. да̄насса̄ти да̄намайапун̃н̃асса. сӣласса̄ти ка̄йикасам̣вара̄дисам̣варасӣласса. ва̄-саддо авуттавикаппанаттхо. тена абхива̄дана̄дим̣ авуттам̣ ча̄риттасӣлам̣ сан̇ган̣ха̄ти.

евам̣ тхерена пуччхита̄ са̄ девата̄ пан̃хам̣ виссаджджеси, таматтхам̣ дассетум̣ –

37. ‘‘са̄ девата̄ аттамана̄, моггалла̄нена пуччхита̄;

пан̃хам̣ пут̣т̣ха̄ вийа̄ка̄си, йасса каммассидам̣ пхала’’нти. –

айам̣ га̄тха̄ дхаммасан̇га̄хакехи вутта̄, тасса̄ аттхо хет̣т̣ха̄ вутто ева.

38. ‘‘дисва̄на гун̣асампаннам̣, джха̄йим̣ джха̄наратам̣ сатам̣;

ада̄сим̣ пуппха̄бхикин̣н̣ам̣, а̄санам̣ дуссасантхатам̣.

39. ‘‘упад̣д̣хам̣ падмама̄ла̄хам̣, а̄санасса самантато;

аббхокириссам̣ паттехи, пасанна̄ сехи па̄н̣ибхи.

40. ‘‘тасса каммакусаласса, идам̣ ме ӣдисам̣ пхалам̣;

сакка̄ро гарука̄ро ча, дева̄нам̣ апачита̄ ахам̣.

41. ‘‘йо ве самма̄вимутта̄нам̣, санта̄нам̣ брахмача̄ринам̣;

пасанно а̄санам̣ даджджа̄, евам̣ нанде йатха̄ ахам̣.

42. ‘‘тасма̄ хи аттака̄мена, махаттамабхикан̇кхата̄;

а̄санам̣ да̄таббам̣ хоти, сарӣрантимадха̄рина’’нти. – девата̄йа вуттага̄тха̄;

38. таттха гун̣асампаннанти саббехи са̄вакагун̣ехи саманна̄гатам̣, техи ва̄ парипун̣н̣ам̣. етена са̄вакапа̄рамин̃а̄н̣асса маттхакаппаттим̣ дассети. джха̄йинти а̄рамман̣ӯпаниджджха̄нам̣ лаккхан̣ӯпаниджджха̄нанти дувидхена̄пи джха̄нена джха̄йанасӣлам̣, тена ва̄ джха̄петаббам̣ саббасам̣килесапаккхам̣ джха̄петва̄ т̣хитам̣. тато ева джха̄не ратанти джха̄наратам̣. сатанти сама̄нам̣, сантам̣ ва̄, саппурисанти аттхо. пуппха̄бхикин̣н̣анти пуппхехи абхикин̣н̣ам̣, камаладалехи абхиппакин̣н̣анти аттхо. дуссасантхатанти ваттхена упари аттхатам̣.

39. упад̣д̣хам̣ падмама̄ла̄ханти упад̣д̣хам̣ падумапуппхам̣ ахам̣. а̄санасса самантатоти тхерена нисиннасса а̄санасса саманта̄ бхӯмийам̣. аббхокириссанти абхиокирим̣ абхиппакирим̣. катхам̣? паттехӣти, тасса упад̣д̣хападумасса висум̣ висум̣ катехи паттехи пуппхавасса̄бхивассанаканийа̄мена окиринти аттхо.

40. идам̣ ме ӣдисам̣ пхаланти имина̄ ‘‘кун̃джаро те вара̄рохо’’тиа̄дина̄ тхерена гахитам̣ аггахитан̃ча а̄йуйасасукхарӯпа̄дибхедам̣ аттано диббасампаттим̣ екато дассетва̄ пунапи тхерена аггахитамева аттано а̄нубха̄васампаттим̣ дассетум̣ ‘‘сакка̄ро гарука̄ро’’тиа̄дима̄ха. тена ‘‘на кевалам̣ бханте тумхехи йатха̄вуттамева идха майхам̣ пун̃н̃апхалам̣, апича кхо идам̣ диббам̣ а̄дхипатеййампӣ’’ти дассети. таттха сакка̄роти а̄даракирийа̄, девехи аттано сакка̄таббата̄ти аттхо. татха̄ гарука̄роти гарука̄таббата̄. дева̄нанти девехи. апачита̄ти пӯджита̄.

41. самма̄вимутта̄нанти сут̣т̣ху вимутта̄нам̣ саббасам̣килесаппаха̄йӣнам̣. санта̄нанти сантака̄йавачӣманокамма̄нам̣ са̄дхӯнам̣. маггабрахмачарийасса ча са̄санабрахмачарийасса ча чин̣н̣атта̄ брахмача̄ринам̣. пасанно а̄санам̣ даджджа̄ти каммапхаласаддха̄йа ратанаттайасаддха̄йа ча пасаннама̄насо хутва̄ йади а̄санаматтампи дадеййа. евам̣ нанде йатха̄ аханти йатха̄ ахам̣ тена а̄санада̄нена етарахи нанда̄ми мода̄ми, евамева ан̃н̃опи нандеййа модеййа.

42. тасма̄ти тена ка̄ран̣ена. хи-саддо нипа̄таматтам̣. аттака̄мена̄ти аттано хитака̄мена. йо хи аттано хита̄вахам̣ каммам̣ кароти, на ахита̄вахам̣, со аттака̄мо. махаттанти випа̄камахаттам̣. сарӣрантимадха̄ринанти антимам̣ дехам̣ дха̄рента̄нам̣, кхӣн̣а̄сава̄нанти аттхо. айан̃хеттха аттхо – йасма̄ арахатам̣ а̄санада̄нена ахам̣ евам̣ диббасампаттийа̄ мода̄ми, тасма̄ ан̃н̃ена̄пи аттано абхивуддхим̣ паттхайама̄нена антимасамуссайе т̣хита̄нам̣ а̄санам̣ да̄таббам̣, наттхи та̄дисам̣ пун̃н̃анти дассети. тесам̣ вуттасадисамева̄ти.

кун̃джаравима̄наван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.