9. джат̣иласуттаван̣н̣ана̄
9. наваме гайа̄йанти еттха гайа̄ти га̄мопи титтхампи вуччати. гайа̄га̄масса хи авидӯре вихаранто бхагава̄ ‘‘гайа̄йам̣ вихаратӣ’’ти вуччати, татха̄ гайа̄титтхасса. гайа̄титтханти хи гайа̄га̄масса авидӯре ека̄ поккхаран̣ӣ аттхи надӣпи, тадубхайам̣ ‘‘па̄папава̄ханатиттха’’нти локийамаха̄джано самуда̄чарати. гайа̄сӣсети гаджасӣсасадисасикхаро таттха еко паббато гайа̄сӣсана̄мако, йаттха хаттхикумбхасадисо пит̣т̣хипа̄са̄н̣о бхиккхусахассасса ока̄со пахоти, татра бхагава̄ вихарати. тена вуттам̣ – ‘‘гайа̄йам̣ вихарати гайа̄сӣсе’’ти.
джат̣ила̄ти та̄паса̄. те хи джат̣а̄дха̄рита̄йа идха ‘‘джат̣ила̄’’ти вутта̄. антарат̣т̣хаке химапа̄тасамайети хемантасса утуно аббхантарабхӯте ма̄гхама̄сасса аваса̄не чатта̄ро пхаггун̣ама̄сасса а̄димхи чатта̄роти ат̣т̣хадивасапарима̄н̣е химасса патанака̄ле. гайа̄йам̣ уммуджджантӣти кечи тасмим̣ титтхасаммате удаке пат̣хамам̣ нимуггасакаласарӣра̄ тато уммуджджанти вут̣т̣хаханти уппилаванти. нимуджджантӣти сасӣсам̣ удаке осӣданти. уммуджджанимуджджампи каронтӣти пунаппунам̣ уммуджджананимуджджана̄нипи каронти.
таттха хи кечи ‘‘екуммуджджаненева па̄пасуддхи хотӣ’’ти евам̣дит̣т̣хика̄, те уммуджджанамева катва̄ гаччханти. уммуджджанам̣ пана нимуджджанамантарена наттхӣти авина̄бха̄вато нимуджджанампи те каронтийева. йепи ‘‘еканимуджджаненева па̄пасуддхи хотӣ’’ти евам̣дит̣т̣хика̄, тепи екава̄рамева нимуджджитва̄ вуттанайена авина̄бха̄вато уммуджджанампи катва̄ паккаманти. йе пана ‘‘тасмим̣ титтхе нимуджджаненева па̄пасуддхи хотӣ’’ти евам̣дит̣т̣хика̄, те таттха нимуджджитва̄ асса̄се саннирумбхитва̄ маруппапа̄тапатита̄ вийа таттхева джӣвитаккхайам̣ па̄пун̣анти. апаре ‘‘пунаппунам̣ уммуджджананимуджджана̄ни катва̄ нха̄те па̄пасуддхи хотӣ’’ти евам̣дит̣т̣хика̄, те ка̄лена ка̄лам̣ уммуджджананимуджджана̄ни каронти. те саббепи сандха̄йа вуттам̣ – ‘‘уммуджджантипи нимуджджантипи уммуджджанимуджджампи каронтӣ’’ти. еттха ча кин̃ча̄пи нимуджджанапуббакам̣ уммуджджанам̣, нимуджджанамева пана каронта̄ катипайа̄, уммуджджанам̣ тадубхайан̃ча каронта̄ бахӯти тесам̣ йебхуййабха̄вадассанаттхам̣ уммуджджанам̣ пат̣хамам̣ вуттам̣. татха̄ самбахула̄ джат̣ила̄ти джат̣ила̄нам̣ йебхуййата̄йа вуттам̣, мун̣д̣асикхан̣д̣инопи ча бра̄хман̣а̄ удакасуддхика̄ тасмим̣ ка̄ле таттха татха̄ каронти.
осин̃чантӣти кечи гайа̄йа удакам̣ хаттхена гахетва̄ аттано сӣсе ча сарӣре ча осин̃чанти, апаре гхат̣ехи удакам̣ гахетва̄ тӣре т̣хатва̄ татха̄ каронти. аггим̣ джухантӣти кечи гайа̄тӣре ведим̣ саджджетва̄ дхӯмадаббхипӯджа̄дике упакаран̣е упанетва̄ аггихутам̣ джуханти аггихутам̣ паричаранти. имина̄ суддхӣти имина̄ гайа̄йам̣ уммуджджана̄дина̄ аггипаричаран̣ена ча па̄памалато суддхи па̄папава̄хана̄ сам̣са̄расуддхи ева ва̄ хотӣти евам̣дит̣т̣хика̄ хутва̄ти аттхо.
уммуджджана̄ди четтха нидассанаматтам̣ вуттанти дат̣т̣хаббам̣. тесу хи кечи удакава̄сам̣ васанти, кечи удакассан̃джалим̣ денти, кечи тасмим̣ удаке т̣хатва̄ чандимасӯрийе анупариваттанти, кечи анекасахассава̄рам̣ са̄виттиа̄дике джапанти, кечи ‘‘инда а̄гаччха̄’’тиа̄дина̄ виджджа̄джапам̣ авха̄йанти, кечи махатупат̣т̣ха̄нам̣ каронти, еван̃ча каронта̄ кечи отаранти, кечи уттаранти кечи уттаритва̄ суддхикаа̄чаманам̣ каронти, кечи антоудаке т̣хита̄ тантӣ ва̄денти, вӣн̣ам̣ ва̄дентӣти евама̄дика̄ на̄наппака̄ракирийа̄ дассенти. йасма̄ ва̄ те еварӯпа̄ вика̄ракирийа̄ каронта̄пи тасмим̣ удаке нимуджджанауммуджджанапуббакамева каронти, тасма̄ там̣ саббам̣ нимуджджануммуджджанантогадхамева катва̄ ‘‘уммуджджантӣ’’типиа̄ди вуттам̣. евам̣ таттха а̄кулабйа̄куле ваттама̄не упарипаббате т̣хито бхагава̄ тесам̣ там̣ кола̄халам̣ сутва̄ ‘‘кинну кхо ета’’нти олокенто там̣ кирийавика̄рам̣ аддаса, там̣ сандха̄йа вуттам̣ – ‘‘аддаса̄ кхо бхагава̄…пе… имина̄ суддхӣ’’ти, там̣ вуттаттхамева.
етаматтхам̣ видитва̄ти етам̣ аттхам̣ удакорохана̄диасуддхимагге тесам̣ суддхимаггапара̄масанам̣ сачча̄дике ча суддхимагге аттано авипарӣта̄вабодхам̣ сабба̄ка̄рато видитва̄. имам̣ уда̄нанти имам̣ удакасуддхийа̄ асуддхимаггабха̄вадӣпакам̣ сачча̄дидхамма̄нан̃ча йа̄тха̄вато суддхимаггабха̄вадӣпакам̣ уда̄нам̣ уда̄неси.
таттха на удакена сучӣ хотӣти еттха удакена̄ти удакуммуджджана̄дина̄. удакуммуджджана̄ди хи идха уттарападалопена ‘‘удака’’нти вуттам̣ йатха̄ рӯпабхаво рӯпанти. атха ва̄ удакена̄ти уммуджджана̄дикирийа̄йа са̄дханабхӯтена удакена сучи саттасса суддхи на̄ма на хоти, наттхӣти аттхо. атха ва̄ сучӣти тена йатха̄вуттена удакена сучи па̄памалато суддхо на̄ма сатто на хоти. касма̄? бахветтха нха̄йатӣ джано. йади хи удакорохана̄дина̄ йатха̄вуттена па̄пасуддхи на̄ма сийа̄, баху еттха удаке джано нха̄йати, ма̄тугха̄та̄дипа̄пакаммака̄рӣ ан̃н̃о ча гомахим̣са̄дико антамасо маччхакаччхапе упа̄да̄йа, тасса саббасса̄пи па̄пасуддхи сийа̄, на паневам̣ хоти. касма̄? нха̄насса па̄пахетӯнам̣ аппат̣ипаккхабха̄вато. йан̃хи йам̣ вина̄сети, со тасса пат̣ипаккхо йатха̄ а̄локо андхака̄расса, виджджа̄ ча авиджджа̄йа, на евам̣ нха̄нам̣ па̄пасса. тасма̄ нит̣т̣хаметтха гантаббам̣ ‘‘на удакена сучи хотӣ’’ти.
йена пана сучи хоти, там̣ дассетум̣ ‘‘йамхи саччан̃ча̄’’тиа̄дима̄ха. таттха йамхӣти йасмим̣ пуггале. саччанти вачӣсаччан̃чева виратисаччан̃ча. атха ва̄ саччанти н̃а̄н̣асаччан̃чева параматтхасаччан̃ча. дхаммоти арийамаггадхаммо, пхаладхаммо ча, со саббопи йасмим̣ пуггале упалаббхати, со сучӣ со ча бра̄хман̣оти со арийапуггало висесато кхӣн̣а̄саво аччантасуддхийа̄ сучи ча бра̄хман̣о ча̄ти. касма̄ панеттха саччам̣ дхаммато висум̣ катва̄ гахитам̣? саччасса бахӯпака̄ратта̄. татха̄ хи ‘‘саччам̣ ве амата̄ ва̄ча̄ (су. ни. 455), саччам̣ хаве са̄дутарам̣ раса̄нам̣ (сам̣. ни. 1.246; су. ни. 184), сачче аттхе ча дхамме ча, а̄ху санто патит̣т̣хита̄ (су. ни. 455), сачче т̣хита̄ саман̣абра̄хман̣а̄ ча̄’’тиа̄дина̄ (джа̄. 2.21.433) анекесу суттападесу саччагун̣а̄ пака̄сита̄. саччавипарийасса ча ‘‘екам̣ дхаммам̣ атӣтасса, муса̄ва̄дисса джантуно (дха. па. 176), абхӯтава̄дӣ нирайам̣ упетӣ’’ти (дха. па. 306) ча а̄дина̄ пака̄сита̄ти.
навамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.