6. маха̄кассапасуттаван̣н̣ана̄

6. чхат̣т̣хе ра̄джагахети евам̣на̄маке нагаре. тан̃хи маха̄мандха̄тумаха̄говинда̄дӣхи париггахитатта̄ ‘‘ра̄джагаха’’нти вуччати. ‘‘дурабхибхаванӣйатта̄ пат̣ира̄джӯнам̣ гахабхӯтанти ра̄джагаха’’нтиа̄дина̄ ан̃н̃енеттха пака̄рена ван̣н̣айанти. кинтехи? на̄маметам̣ тасса нагарасса. там̣ панетам̣ буддхака̄ле чаккаваттика̄ле ча нагарам̣ хоти, сесака̄ле сун̃н̃ам̣ йаккхапариггахитам̣ тесам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ хутва̄ тит̣т̣хати. вел̣уване каландаканива̄пети вел̣увананти тасса виха̄расса на̄мам̣. там̣ кира ат̣т̣ха̄расахаттхуббедхена па̄ка̄рена париккхиттам̣ буддхасса бхагавато васана̄нуччхавика̄йа махатийа̄ гандхакут̣ийа̄ ан̃н̃ехи ча па̄са̄дакут̣илен̣аман̣д̣апачан̇камадва̄ракот̣т̣хака̄дӣхи пат̣иман̣д̣итам̣ бахи вел̣ӯхи париккхиттам̣ ахоси нӣлобха̄сам̣ манорамам̣, тена ‘‘вел̣увана’’нти вуччати. каландака̄нан̃четтха нива̄пам̣ адам̣су, тасма̄ ‘‘каландаканива̄по’’ти вуччати. пуббе кира ан̃н̃атаро ра̄джа̄ там̣ уййа̄нам̣ кӣл̣анаттхам̣ павит̣т̣хо сура̄мадаматто дива̄сеййам̣ упагато супи, париджанописса ‘‘сутто ра̄джа̄’’ти пуппхапхала̄дӣхи палобхийама̄но ито чито ча пакка̄ми. атха сура̄гандхена ан̃н̃атарасма̄ руккхасусира̄ кан̣хасаппо никкхамитва̄ ран̃н̃о абхимукхо а̄гаччхати. там̣ дисва̄ руккхадевата̄ ‘‘ран̃н̃о джӣвитам̣ дасса̄мӣ’’ти каландакавесена гантва̄ кан̣н̣амӯле саддамака̄си. ра̄джа̄ пат̣ибуджджхи, кан̣хасаппо ниватто. со там̣ дисва̄ ‘‘има̄йа ка̄л̣ака̄йа мама джӣвитам̣ динна’’нти ка̄л̣ака̄нам̣ нива̄пам̣ таттха пат̣т̣хапеси, абхайагхосан̃ча гхоса̄песи. тасма̄ тато пат̣т̣ха̄йа там̣ ‘‘каландаканива̄па’’нти сан̇кхам̣ гатам̣. каландака̄ти хи ка̄л̣ака̄нам̣ на̄мам̣, тасмим̣ вел̣уване каландаканива̄пе.

маха̄кассапоти махантехи сӣлаккхандха̄дӣхи саманна̄гататта̄ маханто кассапоти маха̄кассапо, апича кума̄ракассапаттхерам̣ упа̄да̄йа айам̣ маха̄тхеро ‘‘маха̄кассапо’’ти вуччати. пиппалигуха̄йанти тасса̄ кира гуха̄йа два̄расамӣпе еко пиппалируккхо ахоси, тена са̄ ‘‘пиппалигуха̄’’ти пан̃н̃а̄йиттха. тассам̣ пиппалигуха̄йам̣. а̄ба̄дхикоти а̄ба̄дхо асса аттхӣти а̄ба̄дхико, бйа̄дхикоти аттхо. дуккхитоти ка̄йасаннисситам̣ дуккхам̣ сан̃джа̄там̣ асса̄ти дуккхито, дуккхаппаттоти аттхо. ба̄л̣хагила̄ноти адхиматтагелан̃н̃о, там̣ пана гелан̃н̃ам̣ сато сампаджа̄но хутва̄ адхива̄сеси. атхасса бхагава̄ там̣ паваттим̣ н̃атва̄ таттха гантва̄ боджджхан̇гапариттам̣ абха̄си, тенева тхерасса со а̄ба̄дхо вӯпасами. вуттан̃хетам̣ боджджхан̇гасам̣йутте –

‘‘тена кхо пана самайена а̄йасма̄ маха̄кассапо пиппалигуха̄йам̣ вихарати а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но. атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена̄йасма̄ маха̄кассапо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄…пе… етадавоча – ‘каччи те, кассапа, кхаманӣйам̣, каччи йа̄панӣйам̣, каччи дуккха̄ ведана̄ пат̣иккаманти, но абхиккаманти, пат̣иккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати но абхиккамо’ти? ‘на ме, бханте, кхаманӣйам̣, на йа̄панӣйам̣, ба̄л̣ха̄ ме бханте, дуккха̄ ведана̄ абхиккаманти но пат̣иккаманти, абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати но пат̣иккамо’ти.

‘‘‘саттиме, кассапа, боджджхан̇га̄ майа̄ саммадаккха̄та̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттанти. катаме сатта? сатисамбоджджхан̇го кхо, кассапа, майа̄ саммадаккха̄то бха̄вито бахулӣкато абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати…пе… упеккха̄самбоджджхан̇го кхо, кассапа, майа̄ саммадаккха̄то бха̄вито бахулӣкато абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати. име кхо, кассапа, сатта боджджхан̇га̄ майа̄ саммадаккха̄та̄ бха̄вита̄ бахӯлӣката̄ абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттантӣ’ти. ‘таггха бхагава̄ боджджхан̇га̄, таггха, сугата, боджджхан̇га̄’’’ти.

‘‘идамавоча бхагава̄. аттамано а̄йасма̄ маха̄кассапо бхагавато бха̄ситам̣ абхинанди. вут̣т̣хахи ча̄йасма̄ маха̄кассапо тамха̄ а̄ба̄дха̄, татха̄ пахӣно ча̄йасмато маха̄кассапасса со а̄ба̄дхо ахосӣ’’ти.

тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо апарена самайена тамха̄ а̄ба̄дха̄ вут̣т̣ха̄сӣ’’ти.

етадахосӣти пуббе гелан̃н̃адивасесу саддхивиха̄рикехи упанӣтам̣ пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джитва̄ виха̄ре ева ахоси. атхасса тамха̄ а̄ба̄дха̄ вут̣т̣хитасса етам̣ ‘‘йам̣нӯна̄хам̣ ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа пависеййа’’нти паривитакко ахоси. пан̃чаматта̄ни девата̄сата̄нӣти саккасса деваран̃н̃о парича̄рика̄ пан̃часата̄ какут̣апа̄динийо аччхара̄йо. уссуккам̣ а̄панна̄ни хонтӣти тхерасса пин̣д̣апа̄там̣ дасса̄ма̄ти пан̃чапин̣д̣апа̄тасата̄ни саджджетва̄ суван̣н̣абха̄джанехи а̄да̄йа антара̄магге т̣хатва̄, ‘‘бханте, имам̣ пин̣д̣апа̄там̣ ган̣хатха, сан̇гахам̣ но каротха̄’’ти вадама̄на̄ пин̣д̣апа̄тада̄не йуттаппайутта̄ни хонти. тена вуттам̣ ‘‘а̄йасмато маха̄кассапасса пин̣д̣апа̄таппат̣ила̄бха̄йа̄’’ти.

сакко кира девара̄джа̄ тхерасса читтаппаваттим̣ н̃атва̄ та̄ аччхара̄йо уййоджеси ‘‘гаччхатха тумхе аййасса маха̄кассапаттхерасса пин̣д̣апа̄там̣ датва̄ аттано патит̣т̣хам̣ каротха̄’’ти. евам̣ хисса ахоси ‘‘има̄су сабба̄су гата̄су када̄чи екисса̄пи хаттхато пин̣д̣апа̄там̣ тхеро пат̣игган̣хеййа, там̣ тасса̄ бхависсати дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти. пат̣иккхипи тхеро, ‘‘бханте, майхам̣ пин̣д̣апа̄там̣ ган̣хатха, майхам̣ пин̣д̣апа̄там̣ ган̣хатха̄’’ти вадантийо ‘‘гаччхатха тумхе катапун̃н̃а̄ маха̄бхога̄, ахам̣ дуггата̄нам̣ сан̇гахам̣ карисса̄мӣ’’ти ватва̄, ‘‘бханте, ма̄ но на̄сетха, сан̇гахам̣ но каротха̄’’ти вадантийо пунапи пат̣иккхипитва̄ пунапи апагантум̣ аниччхама̄на̄ йа̄чантийо ‘‘на аттано пама̄н̣ам̣ джа̄на̄тха, апагаччхатха̄’’ти ватва̄ аччхарам̣ пахари. та̄ тхерасса аччхара̄саддам̣ сутва̄ сантаджджита̄ т̣ха̄тум̣ асакконтийо пала̄йитва̄ девалокамева гата̄. тена вуттам̣ – ‘‘пан̃чаматта̄ни девата̄сата̄ни пат̣иккхипитва̄’’ти.

пуббан̣хасамайанти пуббан̣хе екам̣ самайам̣, екасмим̣ ка̄ле. нива̄сетва̄ти виха̄ранива̄санапариваттанавасена нива̄санам̣ дал̣хам̣ нива̄сетва̄. паттачӣварама̄да̄йа̄ти чӣварам̣ па̄рупитва̄ паттам̣ хаттхена гахетва̄. пин̣д̣а̄йа па̄висӣти пин̣д̣апа̄таттха̄йа па̄виси. далиддависикха̄ти дуггатаманусса̄нам̣ васанока̄со. капан̣ависикха̄ти бхогапа̄риджун̃н̃аппаттийа̄ дӣнаманусса̄нам̣ ва̄со. песака̄рависикха̄ти тантава̄йава̄со. аддаса̄ кхо бхагава̄ти катхам̣ аддаса? ‘‘а̄ба̄дха̄ вут̣т̣хито мама путто кассапо кинну кхо каротӣ’’ти а̄вадждженто вел̣уване нисинно ева бхагава̄ диббачаккхуна̄ аддаса.

етаматтхам̣ видитва̄ти йа̄йам̣ а̄йасмато маха̄кассапасса пан̃чахи аччхара̄сатехи упанӣтам̣ анекасӯпам̣ анекабйан̃джанам̣ диббапин̣д̣апа̄там̣ пат̣иккхипитва̄ капан̣аджана̄нуггахаппат̣ипатти вутта̄, етаматтхам̣ джа̄нитва̄. имам̣ уда̄нанти имам̣ парамаппиччхата̄дассанамукхена кхӣн̣а̄савасса та̄дӣбха̄ва̄нубха̄вадӣпакам̣ уда̄нам̣ уда̄неси.

таттха анан̃н̃апосинти ан̃н̃ам̣ посетӣти ан̃н̃апосӣ, на ан̃н̃апосӣ анан̃н̃апосӣ, аттана̄ посетаббасса ан̃н̃асса абха̄вена адутийо, екакоти аттхо. тена тхерасса субхаратам̣ дассети. тхеро хи ка̄йапариха̄рикена чӣварена куччхипариха̄рикена ча пин̣д̣апа̄тена атта̄намева посенто парамаппиччхо хутва̄ вихарати, ан̃н̃ам̣ н̃а̄тимитта̄дӣсу кан̃чи на посети каттхачи алаггабха̄вато. атха ва̄ ан̃н̃ена ан̃н̃атарена посетаббата̄йа абха̄вато анан̃н̃апосӣ. йо хи екасмим̣йева паччайада̄йаке пат̣ибаддхачатупаччайо со анан̃н̃апосӣ на̄ма на хоти ека̄йаттавуттито. тхеро пана ‘‘йатха̄пи бхамаро пуппха’’нти (дха. па. 49) га̄тха̄йа вуттанайена джан̇гха̄балам̣ нисса̄йа пин̣д̣а̄йа чаранто кулесу ниччанаво хутва̄ миссакабхаттена йа̄пети. татха̄ хи нам̣ бхагава̄ чандӯпамаппат̣ипада̄йа тхомеси. ан̃н̃а̄танти абхин̃н̃а̄там̣, йатха̄бхуччагун̣ехи паттхат̣айасам̣, тенева ва̄ анан̃н̃апосибха̄вена аппиччхата̄сантут̣т̣хита̄хи н̃а̄там̣. атха ва̄ ан̃н̃а̄танти саббасо пахӣнатан̣хата̄йа ла̄бхасакка̄расилоканика̄манахету атта̄нам̣ джа̄на̄панавасена на н̃а̄там̣. авӣтатан̣хо хи па̄пиччхо кухаката̄йа самбха̄вана̄дхиппа̄йена атта̄нам̣ джа̄на̄пети. дантанти чхал̣ан̇гупеккха̄васена индрийесу уттамадаманена дантам̣. са̄ре патит̣т̣хитанти вимуттиса̄ре ават̣т̣хитам̣, асеккхасӣлаккхандха̄дике ва̄ сӣла̄диса̄ре патит̣т̣хитам̣. кхӣн̣а̄савам̣ вантадосанти ка̄ма̄сава̄дӣнам̣ чатуннам̣ а̄сава̄нам̣ анавасесам̣ пахӣнатта̄ кхӣн̣а̄савам̣. тато ева ра̄га̄дидоса̄нам̣ саббасо вантатта̄ вантадосам̣. тамахам̣ брӯми бра̄хман̣анти там̣ йатха̄вуттагун̣ам̣ параматтхабра̄хман̣ам̣ ахам̣ бра̄хман̣анти вада̄мӣти. идха̄пи хет̣т̣ха̄ вуттанайенева десана̄на̄наттам̣ ведитаббам̣.

чхат̣т̣хасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.