4. сундарӣнанда̄тхерӣга̄тха̄ван̣н̣ана̄
а̄турам̣ асучинтиа̄дика̄ сундарӣнанда̄йа тхерийа̄ га̄тха̄. айампи кира падумуттарасса бхагавато ка̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патва̄, саттху сантике дхаммам̣ сун̣антӣ саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхуним̣ джха̄йинӣнам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхетва̄ кусалам̣ упачинантӣ каппасатасахассам̣ девамануссесу сам̣сарантӣ имасмим̣ буддхуппа̄де сакйара̄джакуле ниббатти. нанда̄тисса̄ на̄мам̣ акам̣су. апарабха̄ге рӯпасампаттийа̄ сундарӣнанда̄, джанападакалйа̄н̣ӣти ча пан̃н̃а̄йиттха. са̄ амха̄кам̣ бхагавати саббан̃н̃утам̣ патва̄ анупуббена капилаваттхум̣ гантва̄ нандакума̄ран̃ча ра̄хулакума̄ран̃ча пабба̄джетва̄ гате суддходанамаха̄ра̄дже ча париниббуте маха̄паджа̄патиготамийа̄ ра̄хулама̄та̄йа ча паббаджита̄йа чинтеси – ‘‘майхам̣ джет̣т̣хабха̄та̄ чаккаваттираджджам̣ паха̄йа паббаджитва̄ локе аггапуггало буддхо джа̄то, путтописса ра̄хулакума̄ро паббаджи, бхатта̄пи ме нандара̄джа̄, ма̄та̄пи маха̄паджа̄патиготамӣ, бхагинӣпи ра̄хулама̄та̄ паббаджита̄, ида̄на̄хам̣ гехе ким̣ карисса̄ми, паббаджисса̄мӣ’’ти бхиккхунупассайам̣ гантва̄ н̃а̄тисинехена паббаджи, но саддха̄йа. тасма̄ паббаджитва̄пи рӯпам̣ нисса̄йа уппаннамада̄. ‘‘саттха̄ рӯпам̣ виван̣н̣ети гарахати, анекапарийа̄йена рӯпе а̄дӣнавам̣ дассетӣ’’ти буддхупат̣т̣ха̄нам̣ на гаччхатӣтиа̄ди саббам̣ хет̣т̣ха̄ абхирӯпананда̄йа ваттхусмим̣ вуттанайенева ведитаббам̣. айам̣ пана висесо – саттха̄ра̄ ниммитам̣ иттхирӯпам̣ ануккамена джара̄бхибхӯтам̣ дисва̄ аниччато дуккхато анаттато манасикаронтийа̄ тхерийа̄ каммат̣т̣ха̄на̄бхимукхам̣ читтам̣ ахоси. там̣ дисва̄ саттха̄ тасса̄ саппа̄йавасена дхаммам̣ десенто –
82. ‘‘а̄турам̣ асучим̣ пӯтим̣, пасса нанде самуссайам̣;
асубха̄йа читтам̣ бха̄вехи, екаггам̣ сусама̄хитам̣.
83. ‘‘йатха̄ идам̣ татха̄ етам̣, йатха̄ етам̣ татха̄ идам̣;
дуггандхам̣ пӯтикам̣ ва̄ти, ба̄ла̄нам̣ абхинандитам̣.
84. ‘‘еваметам̣ авеккхантӣ, раттиндиваматандита̄;
тато сака̄йа пан̃н̃а̄йа, абхиниббиджджха даккхиса’’нти. –
има̄ тиссо га̄тха̄ абха̄си.
са̄ десана̄нуса̄рена н̃а̄н̣ам̣ песетва̄ сота̄паттипхале патит̣т̣хахи. тасса̄ упаримаггаттха̄йа каммат̣т̣ха̄нам̣ а̄чиккханто ‘‘нанде, имасмим̣ сарӣре аппаматтакопи са̄ро наттхи, мам̣салохиталепано джара̄дӣнам̣ ва̄сабхӯто, ат̣т̣хипун̃джаматто ева̄йа’’нти дассетум̣ –
‘‘ат̣т̣хинам̣ нагарам̣ катам̣, мам̣салохиталепанам̣;
йаттха джара̄ ча маччу ча, ма̄но маккхо ча охито’’ти. (дха. па. 150) –
дхаммападе имам̣ га̄тхама̄ха.
са̄ десана̄васа̄не арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхерӣ 2.3.166-219) –
‘‘падумуттаро на̄ма джино, саббадхамма̄на па̄рагӯ;
ито сатасахассамхи, каппе уппаджджи на̄йако.
‘‘ова̄дако вин̃н̃а̄пако, та̄рако саббапа̄н̣инам̣;
десана̄кусало буддхо, та̄реси джанатам̣ бахум̣.
‘‘анукампако ка̄рун̣ико, хитесӣ саббапа̄н̣инам̣;
сампатте титтхийе саббе, пан̃часӣле патит̣т̣хапи.
‘‘евам̣ нира̄кулам̣ а̄си, сун̃н̃атам̣ титтхийехи ча;
вичиттам̣ арахантехи, васӣбхӯтехи та̄дибхи.
‘‘ратана̄нат̣т̣хапан̃н̃а̄сам̣, уггатова маха̄муни;
кан̃чанаггхийасан̇ка̄со, ба̄ттим̣саваралаккхан̣о.
‘‘вассасатасахасса̄ни, а̄йу виджджати та̄ваде;
та̄вата̄ тит̣т̣хама̄но со, та̄реси джанатам̣ бахум̣.
‘‘тада̄хам̣ хам̣саватийам̣, джа̄та̄ сет̣т̣хикуле ахум̣;
на̄на̄ратанападжджоте, маха̄сукхасамаппита̄.
‘‘упетва̄ там̣ маха̄вӣрам̣, ассосим̣ дхаммадесанам̣;
аматам̣ парамасса̄дам̣, параматтханиведакам̣.
‘‘тада̄ нимантайитва̄на, сасан̇гхам̣ локана̄йакам̣;
датва̄ тасса маха̄да̄нам̣, пасанна̄ сехи па̄н̣ибхи.
‘‘джха̄йинӣнам̣ бхиккхунӣнам̣, аггат̣т̣ха̄намапаттхайим̣;
нипачча сираса̄ дхӣрам̣, сасан̇гхам̣ локана̄йакам̣.
‘‘тада̄ адантадамако, тилокасаран̣о пабхӯ;
бйа̄ка̄си нараса̄ратхи, лаччхасе там̣ супаттхитам̣.
‘‘сатасахассито каппе, окка̄какуласамбхаво;
готамо на̄ма готтена, саттха̄ локе бхависсати.
‘‘тасса дхаммесу да̄йа̄да̄, ораса̄ дхамманиммита̄;
нанда̄ти на̄ма на̄мена, хессати саттху са̄вика̄.
‘‘там̣ сутва̄ мудита̄ хутва̄, йа̄ваджӣвам̣ тада̄ джинам̣;
меттачитта̄ паричарим̣, паччайехи вина̄йакам̣.
‘‘тена каммена сукатена, четана̄пан̣идхӣхи ча;
джахитва̄ ма̄нусам̣ дехам̣, та̄ватим̣самагаччхахам̣.
‘‘тато чута̄ йа̄мамагам̣, татохам̣ туситам̣ гата̄;
тато ча нимма̄наратим̣, васаваттипурам̣ тато.
‘‘йаттха йаттхӯпападжджа̄ми, тасса каммасса ва̄хаса̄;
таттха таттхева ра̄джӯнам̣, махеситтамака̄райим̣.
‘‘тато чута̄ мануссатте, ра̄джа̄нам̣ чаккаваттинам̣;
ман̣д̣алӣнан̃ча ра̄джӯнам̣, махеситтамака̄райим̣.
‘‘сампаттим̣ анубхотва̄на, девесу мануджесу ча;
саббаттха сукхита̄ хутва̄, некакаппесу сам̣сарим̣.
‘‘паччхиме бхаве сампатте, сурамме капилавхайе;
ран̃н̃о суддходанасса̄хам̣, дхӣта̄ а̄сим̣ аниндита̄.
‘‘сирийа̄ рӯпиним̣ дисва̄, нандитам̣ а̄си там̣ кулам̣;
тена нанда̄ти ме на̄мам̣, сундарам̣ паварам̣ аху.
‘‘йуватӣнан̃ча сабба̄сам̣, калйа̄н̣ӣти ча виссута̄;
тасмимпи нагаре рамме, т̣хапетва̄ там̣ йасодхарам̣.
‘‘джет̣т̣хо бха̄та̄ тилокагго, паччхимо араха̄ татха̄;
ека̄кинӣ гахат̣т̣ха̄хам̣, ма̄тара̄ паричодита̄.
‘‘са̄кийамхи куле джа̄та̄, путте буддха̄нуджа̄ тувам̣;
нанденапи вина̄ бхӯта̄, ага̄ре кинну аччхаси.
‘‘джара̄васа̄нам̣ йоббан̃н̃ам̣, рӯпам̣ асучисамматам̣;
рогантамапича̄рогйам̣, джӣвитам̣ маран̣антикам̣.
‘‘идампи те субхам̣ рӯпам̣, сасӣкантам̣ манохарам̣;
бхӯсана̄нам̣ алан̇ка̄рам̣, сирисан̇гха̄т̣асам̣нибхам̣.
‘‘пун̃джитам̣ локаса̄рам̣ва, найана̄нам̣ раса̄йанам̣;
пун̃н̃а̄нам̣ киттиджананам̣, укка̄какулананданам̣.
‘‘на чиренева ка̄лена, джара̄ самадхисессати;
виха̄йа гехам̣ ка̄рун̃н̃е, чара дхаммаманиндите.
‘‘сутва̄хам̣ ма̄ту вачанам̣, паббаджим̣ анага̄рийам̣;
дехена нату читтена, рӯпайоббанала̄л̣ита̄.
‘‘махата̄ ча пайаттена, джха̄наджджхена парам̣ мама;
ка̄тун̃ча вадате ма̄та̄, на ча̄хам̣ таттха уссука̄.
‘‘тато маха̄ка̄рун̣ико, дисва̄ мам̣ ка̄мала̄ласам̣;
ниббанданаттхам̣ рӯпасмим̣, мама чаккхупатхе джино.
‘‘сакена а̄нубха̄вена, иттхим̣ ма̄песи собхиним̣;
дассанӣйам̣ суручирам̣, маматопи сурӯпиним̣.
‘‘тамахам̣ вимхита̄ дисва̄, ативимхитадехиним̣;
чинтайим̣ сапхалам̣ мети, неттала̄бхан̃ча ма̄нусам̣.
‘‘тамахам̣ ехи субхаге, йенаттхо там̣ вадехи ме;
кулам̣ те на̄маготтан̃ча, вада ме йади те пийам̣.
‘‘на ван̃чака̄ло субхаге, уччхан̇ге мам̣ нива̄сайа;
сӣдантӣва маман̇га̄ни, пасуппайамухуттакам̣.
‘‘тато сӣсам̣ маман̇ге са̄, катва̄ сайи сулочана̄;
тасса̄ нала̄т̣е патита̄, луддха̄ парамада̄рун̣а̄.
‘‘саха тасса̄ нипа̄тена, пил̣ака̄ упападжджатха;
паггхарим̣су пабхинна̄ ча, кун̣апа̄ пуббалохита̄.
‘‘пабхиннам̣ ваданан̃ча̄пи, кун̣апам̣ пӯтигандханам̣;
уддхума̄там̣ винилан̃ча, пуббан̃ча̄пи сарӣракам̣.
‘‘са̄ паведитасаббан̇гӣ, ниссасантӣ мухум̣ мухум̣;
ведайантӣ сакам̣ дуккхам̣, карун̣ам̣ паридевайи.
‘‘дуккхена дуккхита̄ хоми, пхусайанти ча ведана̄;
маха̄дуккхе нимуггамхи, саран̣ам̣ хохи ме сакхӣ.
‘‘кухим̣ ваданасотам̣ те, кухим̣ те тун̇гана̄сика̄;
тамбабимбаварот̣т̣ханте, ваданам̣ те кухим̣ гатам̣.
‘‘кухим̣ сасӣнибхам̣ ван̣н̣ам̣, камбугӣва̄ кухим̣ гата̄;
дол̣а̄ лола̄ва те кан̣н̣а̄, веван̣н̣ам̣ самупа̄гата̄.
‘‘макул̣акха̄рака̄ка̄ра̄, калика̄ва пайодхара̄;
пабхинна̄ пӯтикун̣апа̄, дут̣т̣хагандхиттама̄гата̄.
‘‘ведимаджджха̄ва суссон̣ӣ, сӯна̄ва нӣтакиббиса̄;
джа̄та̄ амаджджхабхарита̄, ахо рӯпамасассатам̣.
‘‘саббам̣ сарӣрасан̃джа̄там̣, пӯтигандхам̣ бхайа̄накам̣;
суса̄намива бӣбхаччхам̣, раманте йаттха ба̄лиса̄.
‘‘тада̄ маха̄ка̄рун̣ико, бха̄та̄ ме локана̄йако;
дисва̄ сам̣виггачиттам̣ мам̣, има̄ га̄тха̄ абха̄сатха.
‘‘а̄турам̣ кун̣апам̣ пӯтим̣, пасса нанде самуссайам̣;
асубха̄йа читтам̣ бха̄вехи, екаггам̣ сусама̄хитам̣.
‘‘йатха̄ идам̣ татха̄ етам̣, йатха̄ етам̣ татха̄ идам̣;
дуггандхам̣ пӯтикам̣ ва̄ти, ба̄ла̄нам̣ абхинандитам̣.
‘‘еваметам̣ авеккхантӣ, раттиндиваматандита̄;
тато сака̄йа пан̃н̃а̄йа, абхиниббиджджха даккхисам̣.
‘‘татохам̣ атисам̣вигга̄, сутва̄ га̄тха̄ субха̄сита̄;
татрат̣т̣хита̄вахам̣ сантӣ, арахаттамапа̄пун̣им̣.
‘‘йаттха йаттха нисинна̄хам̣, сада̄ джха̄напара̄йан̣а̄;
джино тасмим̣ гун̣е тут̣т̣хо, етадагге т̣хапеси мам̣.
‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.
арахаттам̣ пана патва̄ аттано пат̣ипаттим̣ паччавеккхитва̄ уда̄навасена ‘‘а̄турам̣ асучи’’нтиа̄дина̄ саттха̄ра̄ десита̄хи тӣхи га̄тха̄хи саддхим̣ –
85. ‘‘тасса̄ ме аппаматта̄йа, вичинантийа̄ йонисо;
йатха̄бхӯтам̣ айам̣ ка̄йо, дит̣т̣хо сантараба̄хиро.
86. ‘‘атха ниббиндахам̣ ка̄йе, аджджхаттан̃ча вираджджахам̣;
аппаматта̄ висам̣йутта̄, упасанта̄мхи ниббута̄’’ти. –
има̄ две га̄тха̄ абха̄си.
таттха еваметам̣ авеккхантӣ…пе… даккхисанти етам̣ а̄тура̄дисабха̄вам̣ ка̄йам̣ евам̣ ‘‘йатха̄ идам̣ татха̄ ета’’нтиа̄дина̄ вуттаппака̄рена раттиндивам̣ саббака̄лам̣ атандита̄ хутва̄ парато гхосахетукам̣ сутамайан̃а̄н̣ам̣ мун̃читва̄, тато там̣нимиттам̣ аттани самбхӯтатта̄ сака̄йабха̄вана̄майа̄йа пан̃н̃а̄йа йа̄тха̄вато гханавиниббхогакаран̣ена абхиниббиджджха, катхам̣ ну кхо даккхисам̣ пассиссанти а̄бхогапуреча̄рикена пуббабха̄ган̃а̄н̣ачаккхуна̄ авеккхантӣ вичинантӣти аттхо.
тена̄ха ‘‘тасса̄ ме аппаматта̄йа̄’’тиа̄ди. тассаттхо – тасса̄ ме сатиавиппава̄сена аппаматта̄йа йонисо упа̄йена аничча̄дивасена випассана̄пан̃н̃а̄йа вичинантийа̄ вӣмам̣сантийа̄, айам̣ кхандхапан̃чакасан̇кха̄то ка̄йо сасанта̄напарасанта̄навибха̄гато сантараба̄хиро йатха̄бхӯтам̣ дит̣т̣хо.
атха татха̄ дассанато паччха̄ ниббиндахам̣ ка̄йе випассана̄пан̃н̃а̄сахита̄йа маггапан̃н̃а̄йа аттабха̄ве ниббиндим̣, висесатова аджджхаттасанта̄не вираджджи вира̄гам̣ а̄паджджим̣, ахам̣ йатха̄бхӯта̄йа аппама̄дапат̣ипаттийа̄ маттхакаппаттийа̄ аппаматта̄ саббасо сам̣йоджана̄нам̣ самуччхиннатта̄ висам̣йутта̄ упасанта̄ ча ниббута̄ ча амхӣти.
сундарӣнанда̄тхерӣга̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.