10. пат̣а̄ча̄ра̄тхерӣга̄тха̄ван̣н̣ана̄

нан̇галехи касам̣ кхеттантиа̄дика̄ пат̣а̄ча̄ра̄йа тхерийа̄ га̄тха̄. айампи падумуттарасса бхагавато ка̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патва̄, екадивасам̣ саттху сантике дхаммам̣ сун̣антӣ саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхуним̣ винайадхара̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄, адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. са̄ йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣сарантӣ кассапабуддхака̄ле кикисса ка̄сиран̃н̃о гехе пат̣исандхим̣ гахетва̄ саттаннам̣ бхагинӣнам̣ аббхантара̄ хутва̄ вӣсати вассасахасса̄ни брахмачарийам̣ чаритва̄ бхиккхусан̇гхасса паривен̣ам̣ ака̄си. са̄ тато чута̄ девалоке ниббатта̄, екам̣ буддхантарам̣ диббасампаттим̣ анубхавитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ сет̣т̣хигехе ниббаттитва̄ вайаппатта̄ аттано гехе екена каммака̄рена саддхим̣ килесасантхавам̣ ака̄си. там̣ ма̄та̄питаро самаджа̄тикасса кума̄расса да̄тум̣ дивасам̣ сан̣т̣хапесум̣. там̣ н̃атва̄ са̄ хаттхаса̄рам̣ гахетва̄ тена катасантхавена пурисена саддхим̣ аггадва̄рена никкхамитва̄ екасмим̣ га̄маке васантӣ габбхинӣ ахоси. са̄ парипакке габбхе ‘‘ким̣ идха ана̄тхава̄сена, кулагехам̣ гаччха̄ма, са̄мӣ’’ти ватва̄ тасмим̣ ‘‘аджджа гаччха̄ма, све гаччха̄ма̄’’ти ка̄лаккхепам̣ каронте ‘‘на̄йам̣ ба̄ло мам̣ нессатӣ’’ти тасмим̣ бахи гате гехе пат̣иса̄метаббам̣ пат̣иса̄метва̄ ‘‘кулагхарам̣ гата̄ти майхам̣ са̄микасса катхетха̄’’ти пат̣ивиссакагхарава̄сӣнам̣ а̄чиккхитва̄ ‘‘екика̄ва кулагхарам̣ гамисса̄мӣ’’ти маггам̣ пат̣ипаджджи. со а̄гантва̄ гехе там̣ апассанто пат̣ивиссаке пуччхитва̄ ‘‘кулагхарам̣ гата̄’’ти сутва̄ ‘‘мам̣ нисса̄йа куладхӣта̄ ана̄тха̄ джа̄та̄’’ти пада̄нупадам̣ гантва̄ сампа̄пун̣и. тасса̄ антара̄магге ева габбхавут̣т̣ха̄нам̣ ахоси. са̄ пасутака̄лато пат̣т̣ха̄йа пат̣иппассаддхагамануссукка̄ са̄микам̣ гахетва̄ ниватти. дутийава̄рампи габбхинӣ ахосӣтиа̄ди саббам̣ пуриманайенева виттха̄ретаббам̣.

айам̣ пана висесо – йада̄ тасса̄ антара̄магге каммаджава̄та̄ чалим̣су, тада̄ маха̄ака̄ламегхо удапа̄ди. самантато виджджулата̄хи а̄диттам̣ вийа мегхатханитехи бхиджджама̄нам̣ вийа ча удакадха̄ра̄нипа̄танирантарам̣ набхам̣ ахоси. са̄ там̣ дисва̄, ‘‘са̄ми, ме ановассакам̣ т̣ха̄нам̣ джа̄на̄хӣ’’ти а̄ха. со ито чито ча олокенто екам̣ тин̣асан̃чханнам̣ гумбам̣ дисва̄ таттха гантва̄ хаттхагата̄йа ва̄сийа̄ тасмим̣ гумбе дан̣д̣аке чхиндитука̄мо тин̣ехи сан̃чха̄дитаваммикасӣсанте ут̣т̣хитаруккхадан̣д̣акам̣ чхинди. та̄вадева ча нам̣ тато ваммикато никкхамитва̄ гхорависо а̄сӣвисо д̣ам̣си. со таттхева патитва̄ ка̄ламака̄си. са̄ маха̄дуккхам̣ анубхавантӣ тасса а̄гаманам̣ олокентӣ двепи да̄раке ва̄тавут̣т̣хим̣ асахама̄не вираванте урантаре катва̄, двӣхи джа̄н̣укехи двӣхи хаттхехи ча бхӯмим̣ уппӣл̣етва̄ йатха̄т̣хита̄ва раттим̣ вӣтина̄метва̄ вибха̄та̄йа раттийа̄ мам̣сапесиван̣н̣ам̣ екам̣ путтам̣ пилотикачумбат̣аке нипаджджа̄петва̄ хаттхехи урехи ча париггахетва̄, итарам̣ ‘‘ехи, та̄та, пита̄ те ито гато’’ти ватва̄ са̄микена гатамаггена гаччхантӣ там̣ ваммикасамӣпе ка̄лан̇катам̣ нисиннам̣ дисва̄ ‘‘мам̣ нисса̄йа мама са̄мико мато’’ти родантӣ паридевантӣ сакалараттим̣ девена вут̣т̣хатта̄ джан̣н̣укаппама̄н̣ам̣ тханаппама̄н̣ам̣ удакам̣ савантим̣ антара̄магге надим̣ патва̄, аттано мандабуддхита̄йа дуббалата̄йа ча двӣхи да̄ракехи саддхим̣ удакам̣ отаритум̣ ависахантӣ джет̣т̣хапуттам̣ ориматӣре т̣хапетва̄ итарам̣ а̄да̄йа паратӣрам̣ гантва̄ са̄кха̄бхан̇гам̣ аттхаритва̄ таттха пилотикачумбат̣аке нипаджджа̄петва̄ ‘‘итарасса сантикам̣ гамисса̄мӣ’’ти ба̄лапуттакам̣ паха̄тум̣ асакконтӣ пунаппунам̣ ниваттитва̄ олокайама̄на̄ надим̣ отарати.

атхасса̄ надӣмаджджхам̣ гатака̄ле еко сено там̣ да̄ракам̣ дисва̄ ‘‘мам̣сапесӣ’’ти сан̃н̃а̄йа а̄ка̄сато бхасси. са̄ там̣ дисва̄ убхо хаттхе уккхипитва̄ ‘‘сӯсӯ’’ти тиккхаттум̣ маха̄саддам̣ ниччха̄реси. сено дӯрабха̄вена там̣ ана̄дийанто кума̄рам̣ гахетва̄ веха̄сам̣ уппати. ориматӣре т̣хито путто убхо хаттхе уккхипитва̄ маха̄саддам̣ ниччха̄райама̄нам̣ дисва̄ ‘‘мам̣ сандха̄йа вадатӣ’’ти сан̃н̃а̄йа вегена удаке пати. ити ба̄лапуттако сенена, джет̣т̣хапуттако удакена хато. са̄ ‘‘еко ме путто сенена гахито, еко удакена вӯл̣хо, пантхе ме пати мато’’ти родантӣ паридевантӣ гаччхантӣ са̄ваттхито а̄гаччхантам̣ екам̣ пурисам̣ дисва̄ пуччхи – ‘‘каттха ва̄сикоси, та̄та̄’’ти? ‘‘са̄ваттхива̄сикомхи, амма̄’’ти. ‘‘са̄ваттхийам̣ асукавӣтхийам̣ асукакулам̣ на̄ма аттхи, там̣ джа̄на̄си, та̄та̄’’ти? ‘‘джа̄на̄ми, амма, там̣ пана ма̄ пуччхи, ан̃н̃ам̣ пуччха̄’’ти. ‘‘ан̃н̃ена ме пайоджанам̣ наттхи, тадева пуччха̄ми, та̄та̄’’ти. ‘‘амма, твам̣ аттано ана̄чиккхитум̣ на деси, аджджа те саббараттим̣ дево вассанто дит̣т̣хо’’ти? ‘‘дит̣т̣хо ме, та̄та, майхамева со саббараттим̣ вут̣т̣хо, там̣ ка̄ран̣ам̣ паччха̄ катхесса̄ми, етасмим̣ та̄ва ме сет̣т̣хигехе паваттим̣ катхехӣ’’ти. ‘‘амма, аджджа раттийам̣ сет̣т̣хи ча бхарийа̄ ча сет̣т̣хипутто ча̄ти тайопи джане аваттхарама̄нам̣ гехам̣ пати, те екачитака̄йам̣ джха̄йанти, сва̄йам̣ дхӯмо пан̃н̃а̄йати, амма̄’’ти. са̄ тасмим̣ кхан̣е ниваттхаваттхампи патама̄нам̣ на сан̃джа̄ни. сокумматтаттам̣ патва̄ джа̄тарӯпенева –

‘‘убхо путта̄ ка̄лан̇ката̄, пантхе майхам̣ патӣ мато;

ма̄та̄ пита̄ ча бха̄та̄ ча, екачитамхи д̣айхаре’’ти. (апа. тхерӣ 2.2.498) –

вилапантӣ париббхамати.

тато пат̣т̣ха̄йа тасса̄ нива̄санаматтенапи пат̣ена ачаран̣ато патита̄ча̄ратта̄ пат̣а̄ча̄ра̄твева саман̃н̃а̄ ахоси. там̣ дисва̄ манусса̄ ‘‘гаччха, умматтике’’ти кечи качаварам̣ маттхаке кхипанти, ан̃н̃е пам̣сум̣ окиранти, апаре лед̣д̣ум̣ кхипанти. саттха̄ джетаване маха̄париса̄маджджхе нисӣдитва̄ дхаммам̣ десенто там̣ татха̄ париббхамантим̣ дисва̄ н̃а̄н̣апарипа̄кан̃ча олокетва̄ йатха̄ виха̄ра̄бхимукхӣ а̄гаччхати, татха̄ ака̄си. париса̄ там̣ дисва̄ ‘‘имисса̄ умматтика̄йа ито а̄гантум̣ ма̄даттха̄’’ти а̄ха. ‘‘бхагава̄ ма̄ нам̣ ва̄райиттха̄’’ти ватва̄ авидӯрат̣т̣ха̄нам̣ а̄гатака̄ле ‘‘сатим̣ пат̣илабха бхагинӣ’’ти а̄ха. са̄ та̄вадева буддха̄нубха̄вена сатим̣ пат̣илабхитва̄ ниваттхаваттхасса патитабха̄вам̣ саллаккхетва̄ хироттаппам̣ паччупат̣т̣хапетва̄ уккут̣икам̣ упанисаджджа̄йа нисӣди. еко пурисо уттараса̄т̣акам̣ кхипи. са̄ там̣ нива̄сетва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄, ‘‘бханте, авассайо ме хотха, екам̣ ме путтам̣ сено ган̣хи, еко удакена вӯл̣хо, пантхе пати мато, ма̄та̄питаро бха̄та̄ ча гехена аваттхат̣а̄ мата̄ екачитакасмим̣ джха̄йантӣ’’ти са̄ сокака̄ран̣ам̣ а̄чиккхи. саттха̄ ‘‘пат̣а̄ча̄ре, ма̄ чинтайи, тава авассайо бхавитум̣ саматтхассева сантикам̣ а̄гата̄си. йатха̄ хи твам̣ ида̄ни путта̄дӣнам̣ маран̣анимиттам̣ ассӯни паваттеси, евам̣ анаматагге сам̣са̄ре путта̄дӣнам̣ маран̣ахету паваттитам̣ ассу чатуннам̣ маха̄самудда̄нам̣ удакато бахутара’’нти дассенто –

‘‘чатӯсу самуддесу джалам̣ париттакам̣, тато бахум̣ ассуджалам̣ анаппакам̣;

дуккхена пхут̣т̣хасса нарасса сочана̄, ким̣ ка̄ран̣а̄ амма тувам̣ памаджджасӣ’’ти. (дха. па. ат̣т̣ха. 1.112 пат̣а̄ча̄ра̄тхерӣваттху) –

га̄тхам̣ абха̄си.

евам̣ саттхари анаматаггапарийа̄йакатхам̣ (сам̣. ни. 2.125-126) катхенте тасса̄ соко танутарабха̄вам̣ агама̄си. атха нам̣ танубхӯтасокам̣ н̃атва̄ ‘‘пат̣а̄ча̄ре, путта̄дайо на̄ма паралокам̣ гаччхантасса та̄н̣ам̣ ва̄ лен̣ам̣ ва̄ саран̣ам̣ ва̄ бхавитум̣ на сакконтӣ’’ти виджджама̄на̄пи те на санти ева, тасма̄ пан̣д̣итена аттано сӣлам̣ висодхетва̄ нибба̄нага̄мимаггойева са̄дхетабботи дассенто –

‘‘на санти путта̄ та̄н̣а̄йа, на пита̄ на̄пи бандхава̄;

антакена̄дхипаннасса, наттхи н̃а̄тӣсу та̄н̣ата̄.

‘‘етаматтхавасам̣ н̃атва̄, пан̣д̣ито сӣласам̣вуто;

нибба̄нагаманам̣ маггам̣, кхиппамева висодхайе’’ти. (дха. па. 288-289) –

има̄хи га̄тха̄хи дхаммам̣ десеси. десана̄васа̄не пат̣а̄ча̄ра̄ сота̄паттипхале патит̣т̣хахитва̄ саттха̄рам̣ паббаджджам̣ йа̄чи. саттха̄ там̣ бхиккхунӣнам̣ сантикам̣ нетва̄ пабба̄джеси. са̄ ладдхӯпасампада̄ упаримаггаттха̄йа випассана̄йа каммам̣ каронтӣ екадивасам̣ гхат̣ена удакам̣ а̄да̄йа па̄де дховантӣ удакам̣ а̄син̃чи. там̣ тхокам̣ т̣ха̄нам̣ гантва̄ паччхиджджи, дутийава̄рам̣ а̄ситтам̣ тато дӯрам̣ агама̄си, татийава̄рам̣ а̄ситтам̣ татопи дӯратарам̣ агама̄си. са̄ тадева а̄рамман̣ам̣ гахетва̄ тайо вайе париччхиндитва̄ ‘‘майа̄ пат̣хамам̣ а̄ситтаудакам̣ вийа име сатта̄ пат̣хамавайепи маранти, тато дӯрам̣ гатам̣ дутийава̄рам̣ а̄ситтам̣ удакам̣ вийа маджджхимавайепи, тато дӯратарам̣ гатам̣ татийава̄рам̣ а̄ситтам̣ удакам̣ вийа паччхимавайепи марантийева̄’’ти чинтеси. саттха̄ гандхакут̣ийам̣ нисиннова обха̄сам̣ пхаритва̄ тасса̄ саммукхе т̣хатва̄ катхенто вийа ‘‘еваметам̣, пат̣а̄ча̄ре, саббепиме сатта̄ маран̣адхамма̄, тасма̄ пан̃чаннам̣ кхандха̄нам̣ удайаббайам̣ апассантасса вассасатам̣ джӣвато там̣ пассантасса ека̄хампи екаккхан̣ампи джӣвитам̣ сеййо’’ти имаматтхам̣ дассенто –

‘‘йо ча вассасатам̣ джӣве, апассам̣ удайаббайам̣;

ека̄хам̣ джӣвитам̣ сеййо, пассато удайаббайа’’нти. (дха. па. 113) –

га̄тхама̄ха. га̄тха̄парийоса̄не пат̣а̄ча̄ра̄ саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхерӣ 2.2.468-511) –

‘‘падумуттаро на̄ма джино, саббадхамма̄на па̄рагӯ;

ито сатасахассамхи, каппе уппаджджи на̄йако.

‘‘тада̄хам̣ хам̣саватийам̣, джа̄та̄ сет̣т̣хикуле ахум̣;

на̄на̄ратанападжджоте, маха̄сукхасамаппита̄.

‘‘упетва̄ там̣ маха̄вӣрам̣, ассосим̣ дхаммадесанам̣;

тато джа̄тапаса̄да̄хам̣, упесим̣ саран̣ам̣ джинам̣.

‘‘тато винайадха̄рӣнам̣, аггам̣ ван̣н̣еси на̄йако;

бхиккхуним̣ ладжджиним̣ та̄дим̣, каппа̄каппависа̄радам̣.

‘‘тада̄ мудитачитта̄хам̣, там̣ т̣ха̄намабхикан̇кхинӣ;

нимантетва̄ дасабалам̣, сасан̇гхам̣ локана̄йакам̣.

‘‘бходжайитва̄на сатта̄хам̣, дадитва̄ва тичӣварам̣;

нипачча сираса̄ па̄де, идам̣ вачанамабравим̣.

‘‘йа̄ тайа̄ ван̣н̣ита̄ вӣра, ито ат̣т̣хамаке муни;

та̄диса̄хам̣ бхависса̄ми, йади сиджджхати на̄йака.

‘‘тада̄ авоча мам̣ саттха̄, бхадде ма̄ бха̄йи ассаса;

ана̄гатамхи аддха̄не, лаччхасе там̣ маноратхам̣.

‘‘сатасахассито каппе, окка̄какуласамбхаво;

готамо на̄ма готтена, саттха̄ локе бхависсати.

‘‘тасса дхаммесу да̄йа̄да̄, ораса̄ дхамманиммита̄;

пат̣а̄ча̄ра̄ти на̄мена, хессати саттху са̄вика̄.

‘‘тада̄хам̣ мудита̄ хутва̄, йа̄ваджӣвам̣ тада̄ джинам̣;

меттачитта̄ паричарим̣, сасан̇гхам̣ локана̄йакам̣.

‘‘тена каммена сукатена, четана̄пан̣идхӣхи ча;

джахитва̄ ма̄нусам̣ дехам̣, та̄ватим̣самагаччхахам̣.

‘‘имамхи бхаддаке каппе, брахмабандху маха̄йасо;

кассапо на̄ма готтена, уппаджджи вадатам̣ варо.

‘‘упат̣т̣ха̄ко махесисса, тада̄ а̄си нариссаро;

ка̄сира̄джа̄ кикӣ на̄ма, ба̄ра̄н̣асипуруттаме.

‘‘тасса̄сим̣ татийа̄ дхӣта̄, бхиккхунӣ ити виссута̄;

дхаммам̣ сутва̄ джинаггасса, паббаджджам̣ самарочайим̣.

‘‘ануджа̄ни на но та̄то, ага̄рева тада̄ майам̣;

вӣсавассасахасса̄ни, вичаримха атандита̄.

‘‘кома̄рибрахмачарийам̣, ра̄джакан̃н̃а̄ сукхедхита̄;

буддхопат̣т̣ха̄нанирата̄, мудита̄ саттадхӣтаро.

‘‘саман̣ӣ саман̣агутта̄ ча, бхиккхунӣ бхиккхуда̄йика̄;

дхамма̄ чева судхамма̄ ча, саттамӣ сан̇гхада̄йика̄.

‘‘ахам̣ уппалаван̣н̣а̄ ча, кхема̄ бхадда̄ ча бхиккхунӣ;

киса̄готамӣ дхаммадинна̄, виса̄кха̄ хоти саттамӣ.

‘‘техи каммехи сукатехи, четана̄пан̣идхӣхи ча;

джахитва̄ ма̄нусам̣ дехам̣, та̄ватим̣самагаччхахам̣.

‘‘паччхиме ча бхаве да̄ни, джа̄та̄ сет̣т̣хикуле ахам̣;

са̄ваттхийам̣ пураваре, иддхе пхӣте махаддхане.

‘‘йада̄ ча йоббанӯпета̄, витаккавасага̄ ахам̣;

нарам̣ джа̄рапатим̣ дисва̄, тена саддхим̣ агаччхахам̣.

‘‘екапуттапасӯта̄хам̣, дутийо куччхийа̄ мама;

тада̄хам̣ ма̄та̄питаро, оккха̄мӣти суниччхита̄.

‘‘на̄рочесим̣ патим̣ майхам̣, тада̄ тамхи пава̄сите;

екика̄ ниггата̄ геха̄, гантум̣ са̄ваттхимуттамам̣.

‘‘тато ме са̄ми а̄гантва̄, самбха̄веси патхе мамам̣;

тада̄ ме каммаджа̄ ва̄та̄, уппанна̄ атида̄рун̣а̄.

‘‘ут̣т̣хито ча маха̄мегхо, пасӯтисамайе мама;

даббаттха̄йа тада̄ гантва̄, са̄ми саппена ма̄рито.

‘‘тада̄ виджа̄тадуккхена, ана̄тха̄ капан̣а̄ ахам̣;

куннадим̣ пӯритам̣ дисва̄, гаччхантӣ сакула̄лайам̣.

‘‘ба̄лам̣ а̄да̄йа атарим̣, па̄ракӯле ча екакам̣;

са̄йетва̄ ба̄лакам̣ путтам̣, итарам̣ таран̣а̄йахам̣.

‘‘ниватта̄ уккусо ха̄си, тарун̣ам̣ вилапантакам̣;

итаран̃ча вахӣ сото, са̄хам̣ сокасамаппита̄.

‘‘са̄ваттхинагарам̣ гантва̄, ассосим̣ саджане мате;

тада̄ авочам̣ сокат̣т̣а̄, маха̄сокасамаппита̄.

‘‘убхо путта̄ ка̄лан̇ката̄, пантхе майхам̣ патӣ мато;

ма̄та̄ пита̄ ча бха̄та̄ ча, екачитамхи д̣айхаре.

‘‘тада̄ киса̄ ча пан̣д̣у ча, ана̄тха̄ дӣнама̄наса̄;

ито тато бхамантӣхам̣, аддасам̣ нараса̄ратхим̣.

‘‘тато авоча мам̣ саттха̄, путте ма̄ сочи ассаса;

атта̄нам̣ те гавесассу, ким̣ нираттхам̣ вихан̃н̃аси.

‘‘на санти путта̄ та̄н̣а̄йа, на н̃а̄тӣ на̄пи бандхава̄;

антакена̄дхипаннасса, наттхи н̃а̄тӣсу та̄н̣ата̄.

‘‘там̣ сутва̄ мунино ва̄кйам̣, пат̣хамам̣ пхаламаджджхагам̣;

паббаджитва̄на начирам̣, арахаттамапа̄пун̣им̣.

‘‘иддхӣсу ча васӣ хоми, дибба̄йа сотадха̄туйа̄;

парачитта̄ни джа̄на̄ми, саттхуса̄санака̄рика̄.

‘‘пуббенива̄сам̣ джа̄на̄ми, диббачаккху висодхитам̣;

кхепетва̄ а̄саве саббе, висуддха̄сим̣ суниммала̄.

‘‘татохам̣ винайам̣ саббам̣, сантике саббадассино;

уггахим̣ саббавиттха̄рам̣, бйа̄харин̃ча йатха̄татхам̣.

‘‘джино тасмим̣ гун̣е тут̣т̣хо, етадагге т̣хапеси мам̣;

агга̄ винайадха̄рӣнам̣, пат̣а̄ча̄ра̄ва екика̄.

‘‘паричин̣н̣о майа̄ саттха̄, катам̣ буддхасса са̄санам̣;

охито гаруко бха̄ро, бхаванетти самӯхата̄.

‘‘йассаттха̄йа паббаджита̄, ага̄расма̄нага̄рийам̣;

со ме аттхо ануппатто, саббасам̣йоджанаккхайо.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ секкхака̄ле аттано пат̣ипаттим̣ паччавеккхитва̄ упаривисесасса ниббаттита̄ка̄рам̣ вибха̄вентӣ уда̄навасена –

112. ‘‘нан̇галехи касам̣ кхеттам̣, бӣджа̄ни павапам̣ чхама̄;

путтада̄ра̄ни посента̄, дханам̣ винданти ма̄н̣ава̄.

113. ‘‘кимахам̣ сӣласампанна̄, саттхуса̄санака̄рика̄;

нибба̄нам̣ на̄дхигаччха̄ми, акусӣта̄ ануддхата̄.

114. ‘‘па̄де паккха̄лайитва̄на, удакесу каромахам̣;

па̄додакан̃ча дисва̄на, тхалато ниннама̄гатам̣.

115. ‘‘тато читтам̣ сама̄дхесим̣, ассам̣ бхадрам̣ваджа̄нийам̣;

тато дӣпам̣ гахетва̄на, виха̄рам̣ па̄висим̣ ахам̣;

сеййам̣ олокайитва̄на, ман̃чакамхи упа̄висим̣.

116. ‘‘тато сӯчим̣ гахетва̄на, ват̣т̣им̣ окассайа̄махам̣;

падӣпассева нибба̄нам̣, вимоккхо аху четасо’’ти. – има̄ га̄тха̄ абха̄си;

таттха касанти касанта̄ касикаммам̣ каронта̄. бахуттхе хи идам̣ екавачанам̣. павапанти бӣджа̄ни вапанта̄. чхама̄ти чхама̄йам̣. бхумматтхе хи идам̣ паччаттавачанам̣. айан̃хеттха сан̇кхепаттхо – име ма̄н̣ава̄ сатта̄ нан̇галехи пха̄лехи кхеттам̣ касанта̄ йатха̄дхиппа̄йам̣ кхеттабхӯмийам̣ пуббан̣н̣а̄паран̣н̣абхеда̄ни бӣджа̄ни вапанта̄ там̣хету там̣нимиттам̣ атта̄нам̣ путтада̄ра̄дӣни посента̄ хутва̄ дханам̣ пат̣илабханти. евам̣ имасмим̣ локе йонисо пайутто паччаттапурисака̄ро на̄ма сапхало саудайо.

таттха кимахам̣ сӣласампанна̄, саттхуса̄санака̄рика̄. нибба̄нам̣ на̄дхигаччха̄ми, акусӣта̄ ануддхата̄ти ахам̣ сувисуддхасӣла̄ а̄раддхавӣрийата̄йа акусӣта̄ аджджхаттам̣ сусама̄хитачиттата̄йа ануддхата̄ ча хутва̄ чатусаччакаммат̣т̣ха̄набха̄вана̄сан̇кха̄там̣ саттху са̄санам̣ каронтӣ касма̄ нибба̄нам̣ на̄дхигаччха̄ми, адхигамисса̄ми ева̄ти.

евам̣ пана чинтетва̄ випассана̄йа каммам̣ каронтӣ екадивасам̣ па̄дадхованаудаке нимиттам̣ ган̣хи. тена̄ха ‘‘па̄де паккха̄лайитва̄на̄’’тиа̄ди. тассаттхо – ахам̣ па̄де дховантӣ па̄дапаккха̄ланахету тиккхаттум̣ а̄ситтесу удакесу тхалато ниннама̄гатам̣ па̄додакам̣ дисва̄ нимиттам̣ кароми.

‘‘йатха̄ идам̣ удакам̣ кхайадхаммам̣ вайадхаммам̣, евам̣ сатта̄нам̣ а̄йусан̇кха̄ра̄’’ти евам̣ аниччалаккхан̣ам̣, тадануса̄рена дуккхалаккхан̣ам̣, анатталаккхан̣ан̃ча упадха̄ретва̄ випассанам̣ вад̣д̣хентӣ тато читтам̣ сама̄дхесим̣, ассам̣ бхадрам̣ваджа̄нийанти йатха̄ ассам̣ бхадрам̣ а̄джа̄нийам̣ кусало са̄ратхи сукхена са̄рети, евам̣ майхам̣ читтам̣ сукхенева сама̄дхесим̣, випассана̄сама̄дхина̄ сама̄хитам̣ ака̄сим̣. евам̣ пана випассанам̣ вад̣д̣хентӣ утусаппа̄йаниджигиса̄йа оваракам̣ пависантӣ андхака̄равидхаманаттхам̣ дӣпам̣ гахетва̄ габбхам̣ пависитва̄ дӣпам̣ т̣хапетва̄ ман̃чаке нисиннаматта̄ва дӣпам̣ виджджха̄петум̣ аггал̣асӯчийа̄ дӣпават̣т̣им̣ а̄кад̣д̣хим̣, та̄вадева утусаппа̄йала̄бхена тасса̄ читтам̣ сама̄хитам̣ ахоси, випассана̄вӣтхим̣ отари, маггена гхат̣т̣еси. тато маггапат̣ипа̄т̣ийа̄ саббасо а̄сава̄нам̣ кхайо ахоси. тена вуттам̣ – ‘‘тато дӣпам̣ гахетва̄на…пе… вимоккхо аху четасо’’ти. таттха сеййам̣ олокайитва̄на̄ти дӣпа̄локена сеййам̣ пасситва̄.

сӯчинти аггал̣асӯчим̣. ват̣т̣им̣ окассайа̄мӣти дӣпам̣ виджджха̄петум̣ тела̄бхимукхам̣ дӣпават̣т̣им̣ а̄кад̣д̣хеми. вимоккхоти килесехи вимоккхо. со пана йасма̄ параматтхато читтасса сантати, тасма̄ вуттам̣ ‘‘четасо’’ти. йатха̄ пана ват̣т̣итела̄дике паччайе сати уппаджджана̄рахо падӣпо тадабха̄ве ануппаджджанато ниббутоти вуччати, евам̣ килеса̄дипаччайе сати уппаджджана̄рахам̣ читтам̣ тадабха̄ве ануппаджджанато вимуттанти вуччатӣти а̄ха – ‘‘падӣпассева нибба̄нам̣, вимоккхо аху четасо’’ти.

пат̣а̄ча̄ра̄тхерӣга̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.