1. пун̣н̣а̄тхерӣга̄тха̄ван̣н̣ана̄
сол̣асанипа̄те удаха̄рӣ ахам̣ сӣтетиа̄дика̄ пун̣н̣а̄йа тхерийа̄ га̄тха̄. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ра̄ таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ кусалам̣ упачинантӣ випассисса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патва̄ хетусампанната̄йа сан̃джа̄тасам̣вега̄ бхиккхунӣнам̣ сантикам̣ гантва̄ дхаммам̣ сутва̄ ладдхаппаса̄да̄ паббаджитва̄ парисуддхасӣла̄ тӣн̣и пит̣ака̄ни уггахетва̄ бахуссута̄ дхаммадхара̄ дхаммакатхика̄ ча ахоси. йатха̄ ча випассисса бхагавато са̄сане, евам̣ сикхисса вессабхусса какусандхасса кон̣а̄гаманасса кассапасса ча бхагавато са̄сане паббаджитва̄ сӣласампанна̄ бахуссута̄ дхаммадхара̄ дхаммакатхика̄ ча ахоси. ма̄надха̄тукатта̄ пана килесе самуччхиндитум̣ на̄саккхи. ма̄нопаниссайавасена каммасса кататта̄ имасмим̣ буддхуппа̄де ана̄тхапин̣д̣икасса сет̣т̣хино гхарада̄сийа̄ куччхимхи ниббатти, пун̣н̣а̄тисса̄ на̄мам̣ ахоси. са̄ сӣхана̄дасуттантадесана̄йа (ма. ни. 1.146 а̄дайо) сота̄панна̄ хутва̄ паччха̄ удакасуддхикам̣ бра̄хман̣ам̣ даметва̄ сет̣т̣хина̄ самбха̄вита̄ хутва̄ тена бхуджиссабха̄вам̣ па̄пита̄ там̣ паббаджджам̣ ануджа̄на̄петва̄ паббаджитва̄ випассана̄йа каммам̣ каронтӣ на чирассева саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхерӣ 2.4.184-203) –
‘‘випассино бхагавато, сикхино вессабхусса ча;
какусандхасса мунино, кон̣а̄гаманата̄дино.
‘‘кассапасса ча буддхасса, паббаджитва̄на са̄сане;
бхиккхунӣ сӣласампанна̄, нипака̄ сам̣вутиндрийа̄.
‘‘бахуссута̄ дхаммадхара̄, дхамматтхапат̣ипуччхика̄;
уггахета̄ ча дхамма̄нам̣, сота̄ пайирупа̄сита̄.
‘‘десентӣ джанамаджджхехам̣, ахосим̣ джинаса̄сане;
ба̄хусаччена тена̄хам̣, песала̄ абхиман̃н̃исам̣.
‘‘паччхиме ча бхаве да̄ни, са̄ваттхийам̣ пуруттаме;
ана̄тхапин̣д̣ино гехе, джа̄та̄хам̣ кумбхада̄сийа̄.
‘‘гата̄ удакаха̄рийам̣, соттхийам̣ диджамаддасам̣;
сӣтат̣т̣ам̣ тойамаджджхамхи, там̣ дисва̄ идамабравим̣.
‘‘удаха̄рӣ ахам̣ сӣте, сада̄ удакамотарим̣;
аййа̄нам̣ дан̣д̣абхайабхӣта̄, ва̄ча̄досабхайат̣т̣ита̄.
‘‘касса бра̄хман̣а твам̣ бхӣто, сада̄ удакамотари;
ведхама̄нехи гаттехи, сӣтам̣ ведайасе бхусам̣.
‘‘джа̄нантӣ вата мам̣ бхоти, пун̣н̣ике парипуччхаси;
каронтам̣ кусалам̣ каммам̣, рундхантам̣ катапа̄пакам̣.
‘‘йо ча вуд̣д̣хо дахаро ва̄, па̄пакаммам̣ пакуббати;
дака̄бхисечана̄ сопи, па̄пакамма̄ памуччати.
‘‘уттарантасса аккха̄сим̣, дхамматтхасам̣хитам̣ падам̣;
тан̃ча сутва̄ са сам̣вигго, паббаджитва̄раха̄ аху.
‘‘пӯрентӣ ӯнакасатам̣, джа̄та̄ да̄сикуле йато;
тато пун̣н̣а̄ти на̄мам̣ ме, бхуджиссам̣ мам̣ акам̣су те.
‘‘сет̣т̣хим̣ татонуджа̄нетва̄, паббаджим̣ анага̄рийам̣;
на чиренева ка̄лена, арахаттамапа̄пун̣им̣.
‘‘иддхӣсу ча васӣ хоми, дибба̄йа сотадха̄туйа̄;
четопарийан̃а̄н̣асса, васӣ хоми маха̄муне.
‘‘пуббенива̄сам̣ джа̄на̄ми, диббачаккху висодхитам̣;
сабба̄савапариккхӣн̣а̄, наттхи да̄ни пунаббхаво.
‘‘аттхадхамманируттӣсу, пат̣ибха̄не татхева ча;
н̃а̄н̣ам̣ ме вималам̣ суддхам̣, буддхасет̣т̣хасса ва̄хаса̄.
‘‘бха̄вана̄йа маха̄пан̃н̃а̄, сутенева сута̄винӣ;
ма̄нена нӣчакуладжа̄, на хи каммам̣ винассати.
‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.
арахаттам̣ пана патва̄ аттано пат̣ипаттим̣ паччавеккхитва̄ уда̄навасена –
236. ‘‘удаха̄рӣ ахам̣ сӣте, сада̄ удакамотарим̣;
аййа̄нам̣ дан̣д̣абхайабхӣта̄, ва̄ча̄досабхайат̣т̣ита̄.
237. ‘‘касса бра̄хман̣а твам̣ бхӣто, сада̄ удакамотари;
ведхама̄нехи гаттехи, сӣтам̣ ведайасе бхусам̣.
238. ‘‘джа̄нантӣ вата мам̣ бхоти, пун̣н̣ике парипуччхаси;
каронтам̣ кусалам̣ каммам̣, рундхантам̣ катапа̄пакам̣.
239. ‘‘йо ча вуд̣д̣хо дахаро ва̄, па̄пакаммам̣ пакуббати;
дака̄бхисечана̄ сопи, па̄пакамма̄ памуччати.
240. ‘‘ко ну те идамаккха̄си, аджа̄нантасса аджа̄нако;
‘дака̄бхисечана̄ на̄ма, па̄пакамма̄ памуччати’.
241. ‘‘саггам̣ нӯна гамиссанти, саббе ман̣д̣ӯкакаччхапа̄;
на̄га̄ ча сусума̄ра̄ ча, йе чан̃н̃е удаке чара̄.
242. ‘‘ораббхика̄ сӯкарика̄, маччхика̄ мигабандхака̄;
чора̄ ча ваджджхагха̄та̄ ча, йе чан̃н̃е па̄пакаммино;
дака̄бхисечана̄ тепи, па̄пакамма̄ памуччаре.
243. ‘‘саче има̄ надийо те, па̄пам̣ пуббе катам̣ вахум̣;
пун̃н̃ампи ма̄ вахеййум̣ те, тена твам̣ париба̄хиро.
244. ‘‘йасса бра̄хман̣а твам̣ бхӣто, сада̄ удакамотари;
тамева брахме ма̄ка̄си, ма̄ те сӣтам̣ чхавим̣ хане.
245. ‘‘куммаггапат̣ипаннам̣ мам̣, арийамаггам̣ сама̄найи;
дака̄бхисечана̄ бхоти, имам̣ са̄т̣ам̣ дада̄ми те.
246. ‘‘туйхева са̄т̣ако хоту, на̄хамиччха̄ми са̄т̣акам̣;
саче бха̄йаси дуккхасса, саче те дуккхамаппийам̣.
247. ‘‘ма̄ка̄си па̄пакам̣ каммам̣, а̄ви ва̄ йади ва̄ рахо;
саче ча па̄пакам̣ каммам̣, кариссаси кароси ва̄.
248. ‘‘на те дуккха̄ памутйаттхи, упечча̄пи пала̄йато;
саче бха̄йаси дуккхасса, саче те дуккхамаппийам̣.
249. ‘‘упехи саран̣ам̣ буддхам̣, дхаммам̣ сан̇гхан̃ча та̄динам̣;
сама̄дийа̄хи сӣла̄ни, там̣ те аттха̄йа хехити.
250. ‘‘упеми саран̣ам̣ буддхам̣, дхаммам̣ сан̇гхан̃ча та̄динам̣;
сама̄дийа̄ми сӣла̄ни, там̣ ме аттха̄йа хехити.
251. ‘‘брахмабандху пуре а̄сим̣, аджджамхи саччабра̄хман̣о;
тевиджджо ведасампанно, соттийо чамхи нха̄тако’’ти. –
има̄ га̄тха̄ абха̄си.
таттха удаха̄рӣти гхат̣ена удакам̣ ва̄хика̄. сӣте тада̄ удакамотаринти сӣтака̄лепи саббада̄ раттиндивам̣ удакам̣ отарим̣. йада̄ йада̄ аййака̄нам̣ удакена аттхо, тада̄ тада̄ удакам̣ па̄висим̣, удакамотаритва̄ удакам̣ упанесинти адхиппа̄йо. аййа̄нам̣ дан̣д̣абхайабхӣта̄ти аййака̄нам̣ дан̣д̣абхайена бхӣта̄. ва̄ча̄досабхайат̣т̣ита̄ти вачӣдан̣д̣абхайена чева досабхайена ча ат̣т̣ита̄ пӣл̣ита̄, сӣтепи удакамотаринти йоджана̄.
атхекадивасам̣ пун̣н̣а̄ да̄сӣ гхат̣ена удакам̣ а̄нетум̣ удакатиттхам̣ гата̄. таттха аддаса ан̃н̃атарам̣ бра̄хман̣ам̣ удакасуддхикам̣ химапа̄тасамайе махати сӣте ваттама̄не па̄това удакам̣ отаритва̄ сасӣсам̣ нимуджджитва̄ манте джаппитва̄ удакато ут̣т̣хахитва̄ аллаваттхам̣ аллакесам̣ паведхантам̣ дантавӣн̣ам̣ ва̄дайама̄нам̣. там̣ дисва̄ карун̣а̄йа сан̃чодитама̄наса̄ тато нам̣ дит̣т̣хигата̄ вивечетука̄ма̄ ‘‘касса, бра̄хман̣а, твам̣ бхӣто’’ти га̄тхама̄ха. таттха касса, бра̄хман̣а, твам̣ куто ча на̄ма бхайахетуто бхӣто хутва̄ сада̄ удакамотари саббака̄лам̣ са̄йам̣ па̄там̣ удакам̣ отари. отаритва̄ ча ведхама̄нехи кампама̄нехи гаттехи сарӣра̄вайавехи сӣтам̣ ведайасе бхусам̣ сӣтадуккхам̣ ативийа дуссахам̣ пат̣исам̣ведайаси паччанубхаваси.
джа̄нантӣ вата мам̣ бхотӣти, бхоти пун̣н̣ике, твам̣ там̣ упачитам̣ па̄пакаммам̣ рундхантам̣ нива̄ран̣асаматтхам̣ кусалам̣ каммам̣ имина̄ удакороханена каронтам̣ мам̣ джа̄нантӣ вата парипуччхаси.
нану айаматтхо локе па̄кат̣о ева. катха̄пи майам̣ туйхам̣ вада̄ма̄ти дассенто ‘‘йо ча вуд̣д̣хо’’ти га̄тхама̄ха. тассаттхо – вуд̣д̣хо ва̄ дахаро ва̄ маджджхимо ва̄ йо кочи хим̣са̄дибхедам̣ па̄пакаммам̣ пакуббати ативийа кароти, сопи бхусам̣ па̄пакамманирато дака̄бхисечана̄ сина̄нена тато па̄пакамма̄ памуччати аччантамева вимуччатӣти.
там̣ сутва̄ пун̣н̣ика̄ тасса пат̣ивачанам̣ дентӣ ‘‘ко ну те’’тиа̄дима̄ха. таттха ко ну те идамаккха̄си, аджа̄нантасса аджа̄накоти каммавипа̄кам̣ аджа̄нантасса те саббена саббам̣ каммавипа̄кам̣ аджа̄нато аджа̄нако авиддасу ба̄ло удака̄бхисечанахету па̄пакаммато памуччатӣти, идам̣ аттхаджа̄там̣ ко ну на̄ма аккха̄си, на со саддхеййавачано, на̄пи четам̣ йуттанти адхиппа̄йо.
ида̄нисса тамева йуттиабха̄вам̣ вибха̄вентӣ ‘‘саггам̣ нӯна гамиссантӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха на̄га̄ти виджджхаса̄. сусума̄ра̄ти кумбхӣла̄. йе чан̃н̃е удаке чара̄ти йе чан̃н̃епи ва̄ригочара̄ маччхамакаранандийа̄ватта̄дайо ча, тепи саггам̣ нӯна гамиссанти девалокам̣ упападжджиссанти ман̃н̃е, удака̄бхисечана̄ па̄пакаммато мутти хоти чети аттхо.
ораббхика̄ти ураббхагха̄така̄. сӯкарика̄ти сӯкарагха̄така̄. маччхика̄ти кеват̣т̣а̄. мигабандхака̄ти ма̄гавика̄. ваджджхагха̄та̄ти ваджджхагха̄такамме нийутта̄.
пун̃н̃ампи ма̄ вахеййунти има̄ ачираватиа̄дайо надийо йатха̄ тайа̄ пуббе катам̣ па̄пам̣ таттха удака̄бхисечанена саче вахум̣ нӣхареййум̣, татха̄ тайа̄ катам̣ пун̃н̃ампи има̄ надийо вахеййум̣ пава̄хеййум̣. тена твам̣париба̄хиро асса татха̄ сати тена пун̃н̃акаммена твам̣ париба̄хиро вирахитова бхавеййа̄ти на четам̣ йуттанти адхиппа̄йо. йатха̄ ва̄ удакена удакорохакасса пун̃н̃апава̄ханам̣ на хоти, евам̣ па̄папава̄ханампи на хоти ева. касма̄? нха̄насса па̄пахетӯнам̣ аппат̣ипаккхабха̄вато. йо йам̣ вина̄сети, со тасса пат̣ипаккхо. йатха̄ а̄локо андхака̄расса, виджджа̄ ча авиджджа̄йа, на евам̣ нха̄нам̣ па̄пасса. тасма̄ нит̣т̣хаметтха гантаббам̣ ‘‘на удака̄бхисечана̄ па̄пато паримуттӣ’’ти. тена̄ха бхагава̄ –
‘‘на удакена сучӣ хоти, бахветтха нха̄йатӣ джано;
йамхи саччан̃ча дхаммо ча, со сучӣ со ча бра̄хман̣о’’ти. (уда̄. 9; нетти. 104);
ида̄ни йади па̄пам̣ пава̄хетука̄моси, саббена саббам̣ па̄пам̣ ма̄ карохӣти дассетум̣ ‘‘йасса, бра̄хман̣а̄’’ти га̄тхама̄ха. таттха тамева брахме ма̄ка̄сӣти йато па̄пато твам̣ бхӣто, тамева па̄пам̣ брахме, бра̄хман̣а, твам̣ ма̄ ака̄си. удакороханам̣ пана ӣдисе сӣтака̄ле кевалам̣ сарӣрамева ба̄дхати. тена̄ха – ‘‘ма̄ те сӣтам̣ чхавим̣ хане’’ти, ӣдисе сӣтака̄ле удака̄бхисечанена джа̄тасӣтам̣ тава сарӣраччхавим̣ ма̄ ханеййа ма̄ ба̄дхесӣти аттхо.
куммаггапат̣ипаннам̣ манти ‘‘удака̄бхисечанена суддхи хотӣ’’ти имам̣ куммаггам̣ миччха̄га̄хам̣ пат̣ипаннам̣ паггайха т̣хитам̣ мам̣. арийамаггам̣ сама̄найӣти ‘‘саббапа̄пасса акаран̣ам̣, кусаласса упасампада̄’’ти (дӣ. ни. 2.90; дха. па. 183; нетти. 30, 116, 124; пет̣ако. 29) имам̣ буддха̄дӣхи арийехи гатамаггам̣ сама̄найи, саммадева упанеси, тасма̄ бхоти имам̣ са̄т̣акам̣ тут̣т̣хида̄нам̣ а̄чарийабха̄гам̣ туйхам̣ дада̄ми, там̣ пат̣игган̣ха̄ти аттхо.
са̄ там̣ пат̣иккхипитва̄ дхаммам̣ катхетва̄ саран̣есу сӣлесу ча патит̣т̣ха̄петум̣ ‘‘туйхева са̄т̣ако хоту, на̄хамиччха̄ми са̄т̣ака’’нти ватва̄ ‘‘саче бха̄йаси дуккхасса̄’’тиа̄дима̄ха. тассаттхо – йади тувам̣ сакала̄па̄йике сугатийан̃ча апха̄суката̄добхаггата̄дибхеда̄ дуккха̄ бха̄йаси. йади те там̣ аппийам̣ на ит̣т̣хам̣. а̄ви ва̄ паресам̣ па̄кат̣абха̄вена аппат̣иччханнам̣ катва̄ ка̄йена ва̄ча̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄дивасена ва̄ йади ва̄ рахо апа̄кат̣абха̄вена пат̣иччханнам̣ катва̄ манодва̄рейева абхиджджха̄дивасена ва̄ ан̣уматтампи па̄пакам̣ ла̄макам̣ каммам̣ ма̄ка̄си ма̄ кари. атха пана там̣ па̄пакаммам̣ а̄йатим̣ кариссаси, етарахи кароси ва̄, ‘‘нирайа̄дӣсу чатӯсу апа̄йесу мануссесу ча тасса пхалабхӯтам̣ дуккхам̣ ито етто ва̄ пала̄йанте майи на̄нубандхиссатӣ’’ти адхиппа̄йена упечча сан̃чичча пала̄йатопи те тато па̄пато мутти моккха̄ наттхи, гатика̄ла̄дипаччайантарасамава̄йе сати випаччате ева̄ти аттхо. ‘‘уппачча̄’’ти ва̄ па̄т̣хо, уппатитва̄ти аттхо. евам̣ па̄пасса акаран̣ена дуккха̄бха̄вам̣ дассетва̄ ида̄ни пун̃н̃асса каран̣енапи там̣ дассетум̣ ‘‘саче бха̄йасӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха та̄динанти дит̣т̣ха̄дӣсу та̄дибха̄ваппаттам̣. йатха̄ ва̄ пуримака̄ самма̄самбуддха̄ пасситабба̄, татха̄ пасситаббато та̄ди, там̣ буддхам̣ саран̣ам̣ упехӣти йоджана̄. дхаммасан̇гхесупи есева найо. та̄дӣнам̣ варабуддха̄нам̣ дхаммам̣, ат̣т̣ханнам̣ арийапуггала̄нам̣ сан̇гхам̣ самӯханти йоджана̄. танти саран̣агаманам̣ сӣла̄нам̣ сама̄да̄нан̃ча. хехитӣти бхависсати.
со бра̄хман̣о саран̣есу сӣлесу ча патит̣т̣ха̄йа апарабха̄ге саттху сантике дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ гхат̣енто ва̄йаманто на чирассева тевиджджо хутва̄ аттано пат̣ипаттим̣ паччавеккхитва̄ уда̄ненто ‘‘брахмабандхӯ’’ти га̄тхама̄ха.
тассаттхо – ахам̣ пуббе бра̄хман̣акуле уппаттиматтена брахмабандху на̄ма̄сим̣. татха̄ ируббеда̄дӣнам̣ аджджхена̄диматтена тевиджджо ведасампанно соттийо нха̄тако ча на̄ма̄сим̣. ида̄ни саббасо ба̄хитапа̄пата̄йа саччабра̄хман̣о параматтхабра̄хман̣о, виджджаттайа̄дхигамена тевиджджо, магган̃а̄н̣асан̇кха̄тена ведена саманна̄гататта̄ ведасампанно, ниттхарасаббапа̄пата̄йа нха̄тако ча амхӣти. еттха ча бра̄хман̣ена вуттага̄тха̄пи аттана̄ вуттага̄тха̄пи паччха̄ тхерийа̄ паччекам̣ бха̄сита̄ти сабба̄ тхерийа̄ га̄тха̄ ева джа̄та̄ти.
пун̣н̣а̄тхерӣга̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
сол̣асанипа̄таван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.