18. чатта̄лӣсанипа̄то
1. маха̄кассапаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
чатта̄лӣсанипа̄те на ган̣ена пураккхатотиа̄дика̄ а̄йасмато маха̄кассапаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айам̣ кира падумуттарасса бхагавато ка̄ле хам̣саватӣнагаре ведехо на̄ма асӣтикот̣ивибхаво кут̣умбико ахоси. со буддхама̄мако, дхаммама̄мако, сан̇гхама̄мако упа̄сако хутва̄ вихаранто екасмим̣ упосатхадивасе па̄това субходжанам̣ бхун̃джитва̄ упосатхан̇га̄ни адхит̣т̣ха̄йа гандхапуппха̄дӣни гахетва̄ виха̄рам̣ гантва̄ саттха̄рам̣ пӯджетва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисӣди.
тасмин̃ча кхан̣е саттха̄ маха̄нисабхаттхерам̣ на̄ма татийаса̄вакам̣ ‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, мама са̄вака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ дхутава̄да̄нам̣, йадидам̣ нисабхо’’ти етадагге т̣хапеси. упа̄сако там̣ сутва̄ пасанно дхаммакатха̄васа̄не маха̄джане ут̣т̣ха̄йа гате саттха̄рам̣ вандитва̄ ‘‘све майхам̣ бхиккхам̣ адхива̄сетха̄’’ти нимантеси. ‘‘маха̄ кхо, упа̄сака, бхиккхусан̇гхо’’ти. ‘‘киттако, бханте’’ти? ‘‘ат̣т̣хасат̣т̣хибхиккхусатасахасса’’нти. ‘‘бханте, екам̣ са̄ман̣ерампи виха̄ре асесетва̄ майхам̣ бхиккхам̣ адхива̄сетха̄’’ти. саттха̄ адхива̄сеси. упа̄сако саттху адхива̄санам̣ видитва̄ гехам̣ гантва̄ маха̄да̄нам̣ саджджетва̄ пунадивасе саттху ка̄лам̣ а̄роча̄песи. саттха̄ паттачӣварама̄да̄йа бхиккхусан̇гхапаривуто упа̄сакасса гхарам̣ гантва̄ пан̃н̃атта̄сане нисинно даккхин̣одака̄васа̄не йа̄гуа̄дӣни сампат̣иччханто бхаттависсаггам̣ ака̄си. упа̄сакопи саттху сантике нисӣди.
тасмим̣ антаре маха̄нисабхаттхеро пин̣д̣а̄йа чаранто тамева вӣтхим̣ пат̣ипаджджи. упа̄сако дисва̄ ут̣т̣ха̄йа гантва̄ тхерам̣ вандитва̄ ‘‘паттам̣, бханте, детха̄’’ти а̄ха. тхеро паттам̣ ада̄си. ‘‘бханте, идхева пависатха, саттха̄пи гехе нисинно’’ти. ‘‘на ват̣т̣иссати, упа̄сака̄’’ти. со тхерасса паттам̣ гахетва̄ пин̣д̣апа̄тасса пӯретва̄ ада̄си. тато тхерам̣ анугантва̄ ниватто саттху сантике нисӣдитва̄ евама̄ха – ‘‘маха̄нисабхаттхеро, бханте, ‘саттха̄пи гехе нисинно’ти вуттепи пависитум̣ на иччхи, аттхи ну кхо етасса тумха̄кам̣ гун̣ехи атирекагун̣о’’ти. буддха̄нан̃ча ван̣н̣амаччхерам̣ на̄ма наттхи, тасма̄ саттха̄ евама̄ха – ‘‘упа̄сака, майам̣ бхиккхам̣ а̄гамайама̄на̄ гехе нисӣда̄ма, со пана бхиккху на евам̣ нисӣдитва̄ бхиккхам̣ удиккхати, майам̣ га̄мантасена̄сане васа̄ма, со аран̃н̃асмим̣йева васати, майам̣ чханне васа̄ма, со аббхока̄сейева васатӣ’’ти бхагава̄ ‘‘айан̃ча айан̃четасса гун̣о’’ти маха̄самуддам̣ пӯрайама̄но вийа тасса гун̣ам̣ катхеси.
упа̄сако пакатийа̄пи джалама̄нападӣпо телена а̄ситто вийа сут̣т̣хутарам̣ пасанно хутва̄ чинтеси – ‘‘ким̣ майхам̣ ан̃н̃а̄йа сампаттийа̄, ана̄гате екасса буддхасса сантике дхутава̄да̄нам̣ аггабха̄ваттха̄йа паттханам̣ карисса̄мӣ’’ти. со пунапи саттха̄рам̣ нимантетва̄ тенева нийа̄мена сатта дивасе маха̄да̄нам̣ датва̄ саттаме дивасе буддхаппамукхасса маха̄бхиккхусан̇гхасса тичӣвара̄ни датва̄ саттху па̄дамӯле нипаджджитва̄ евама̄ха – ‘‘йам̣ ме, бханте, сатта дивасе да̄нам̣ дентасса меттам̣ ка̄йакаммам̣, меттам̣ вачӣкаммам̣, меттам̣ манокаммам̣ паччупат̣т̣хитам̣, имина̄хам̣ на ан̃н̃ам̣ девасампаттим̣ ва̄ саккама̄рабрахмасампаттим̣ ва̄ паттхеми, идам̣ пана ме каммам̣ ана̄гате екасса буддхасса сантике маха̄нисабхаттхерена паттат̣т̣ха̄нантарам̣ па̄пун̣анаттха̄йа терасадхутан̇гадхара̄нам̣ аггабха̄васса адхика̄ро хотӯ’’ти. саттха̄ ‘‘махантам̣ т̣ха̄нам̣ имина̄ паттхитам̣, самиджджхиссати ну кхо, но’’ти олокенто самиджджханабха̄вам̣ дисва̄ а̄ха – ‘‘мана̄пам̣ те т̣ха̄нам̣ паттхитам̣, ана̄гате сатасахассакаппа̄васа̄не готамо на̄ма буддхо уппаджджиссати, тасса твам̣ татийаса̄вако маха̄кассапаттхеро на̄ма бхависсасӣ’’ти бйа̄ка̄си. там̣ сутва̄ упа̄сако ‘‘буддха̄нам̣ две катха̄ на̄ма наттхӣ’’ти пунадивасе паттаббам̣ вийа там̣ сампаттим̣ аман̃н̃иттха. со йа̄вата̄йукам̣ да̄нам̣ датва̄, сӣлам̣ сама̄да̄йа раккхитва̄, на̄наппака̄рам̣ калйа̄н̣акаммам̣ катва̄, ка̄лам̣ катва̄, сагге ниббатти.
тато пат̣т̣ха̄йа девамануссесу сампаттим̣ анубхаванто ито еканавуте каппе випассисамма̄самбуддхе бандхуматӣнагарам̣ упанисса̄йа кхеме мигада̄йе вихаранте девалока̄ чавитва̄ ан̃н̃атарасмим̣ париджин̣н̣абра̄хман̣акуле ниббатти. тасмин̃ча ка̄ле випассӣ бхагава̄ саттаме саттаме сам̣ваччхаре дхаммам̣ катхеси, махантам̣ кола̄халам̣ хоти. сакаладжамбудӣпе девата̄ ‘‘саттха̄ дхаммам̣ катхессатӣ’’ти а̄рочесум̣. бра̄хман̣о там̣ са̄санам̣ ассоси. тасса ча нива̄санаса̄т̣ако екойева хоти, татха̄ бра̄хман̣ийа̄. па̄рупанам̣ пана двиннампи екамева. со сакаланагаре ‘‘екаса̄т̣акабра̄хман̣о’’ти пан̃н̃а̄йи. со бра̄хман̣а̄нам̣ кеначидева киччена саннипа̄те сати бра̄хман̣им̣ гехе т̣хапетва̄ сайам̣ там̣ ваттхам̣ па̄рупитва̄ гаччхати. бра̄хман̣ӣнам̣ саннипа̄те сати сайам̣ гехе аччхати, бра̄хман̣ӣ там̣ ваттхам̣ па̄рупитва̄ гаччхати. тасмим̣ пана дивасе бра̄хман̣о бра̄хман̣им̣ а̄ха – ‘‘бхоти, ким̣ раттим̣ дхаммам̣ сун̣иссаси, дива̄’’ти? ‘‘майам̣ ма̄туга̄маджа̄тика̄ на̄ма раттим̣ сотум̣ на саккома, дива̄ сосса̄ма̄’’ти бра̄хман̣ам̣ гехе т̣хапетва̄ там̣ ваттхам̣ па̄рупитва̄ упа̄сика̄хи саддхим̣ дива̄ гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екаманте нисинна̄ дхаммам̣ сутва̄ упа̄сика̄хийева саддхим̣ а̄гама̄си. атха бра̄хман̣о бра̄хман̣им̣ гехе т̣хапетва̄ там̣ ваттхам̣ па̄рупитва̄ виха̄рам̣ гато.
тасмим̣ самайе саттха̄ парисамаджджхе алан̇катадхамма̄сане нисинно читтабӣджаним̣ а̄да̄йа а̄ка̄саган̇гам̣ ота̄ренто вийа, синерум̣ мантхам̣ катва̄ са̄гарам̣ нимматхенто вийа, дхаммакатхам̣ катхеси. бра̄хман̣асса парисапарийанте нисиннасса дхаммам̣ сун̣антасса пат̣хамайа̄масмим̣йева сакаласарӣрам̣ пӯрайама̄на̄ пан̃чаван̣н̣а̄ пӣти уппаджджи. со па̄рутаваттхам̣ сан̇гхаритва̄ ‘‘дасабаласса дасса̄мӣ’’ти чинтеси. атхасса а̄дӣнавасахассам̣ дассайама̄нам̣ маччхерам̣ уппаджджи. со ‘‘бра̄хман̣ийа̄ майхан̃ча екамева ваттхам̣, ан̃н̃ам̣ кин̃чи па̄рупанам̣ наттхи, апа̄рупитва̄ ча на̄ма бахи вичаритум̣ на сакка̄’’ти саббатха̄пи ада̄тука̄мо ахоси, атхасса никкханте пат̣хамайа̄ме маджджхимайа̄мепи татхева пӣти уппаджджи. татхева чинтетва̄ татхева ада̄тука̄мо ахоси. атхасса маджджхимайа̄ме никкханте паччхимайа̄мепи татхева пӣти уппаджджи. тада̄ со ‘‘йам̣ ва̄ хоту там̣ ва̄ паччха̄пи джа̄нисса̄мӣ’’ти ваттхам̣ сан̇гхаритва̄ саттху па̄дамӯле т̣хапеси. тато ва̄махаттхам̣ а̄бхуджитва̄ даккхин̣ена хаттхена тиккхаттум̣ аппхот̣етва̄ ‘‘джитам̣ ме, джитам̣ ме’’ти тайо ва̄ре нади.
тасмин̃ча самайе бандхумара̄джа̄ дхамма̄санасса паччхато антоса̄н̣ийам̣ нисинно дхаммам̣ сун̣а̄ти. ран̃н̃о ча на̄ма ‘‘джитам̣ ме’’ти саддо амана̄по хоти. со пурисам̣ песеси – ‘‘гаччха, етам̣ пуччха ким̣ вадасӣ’’ти. со тена гантва̄ пуччхито ‘‘авасеса̄ хаттхийа̄на̄дӣни а̄руйха асичамма̄дӣни гахетва̄ парасенам̣ джинанти, на там̣ аччхарийам̣. ахам̣ пана паччхато а̄гаччхантасса кӯт̣агон̣асса муггарена сӣсам̣ бхиндитва̄ там̣ пала̄пенто вийа маччхерачиттам̣ маддитва̄ па̄рутаваттхам̣ дасабаласса ада̄сим̣, там̣ ме маччхарийам̣ джита’’нти а̄ха. со пурисо а̄гантва̄ там̣ паваттим̣ ран̃н̃о а̄рочеси. ра̄джа̄ а̄ха – ‘‘амхе, бхан̣е, дасабаласса анурӯпам̣ на джа̄нимха, бра̄хман̣о джа̄нӣ’’ти ваттхайугам̣ песеси. там̣ дисва̄ бра̄хман̣о чинтеси – ‘‘айам̣ майхам̣ тун̣хӣнисиннасса пат̣хамам̣ кин̃чи адатва̄ саттху гун̣е катхентасса ада̄си. саттху гун̣е пат̣ичча уппаннена пана майхам̣ ко аттхо’’ти тампи ваттхайугам̣ дасабалассева ада̄си. ра̄джа̄пи ‘‘ким̣ бра̄хман̣ена ката’’нти пуччхитва̄ ‘‘тампи тена ваттхайугам̣ татха̄гатассева динна’’нти сутва̄ ан̃н̃а̄нипи две ваттхайуга̄ни песеси, со та̄нипи ада̄си. ра̄джа̄ ан̃н̃а̄нипи чатта̄рӣти евам̣ йа̄ва дваттим̣саваттхайуга̄ни песеси. атха бра̄хман̣о ‘‘идам̣ вад̣д̣хетва̄ вад̣д̣хетва̄ гахан̣ам̣ вийа хотӣ’’ти аттано аттха̄йа екам̣, бра̄хман̣ийа̄ еканти две ваттхайуга̄ни гахетва̄ тим̣сайуга̄ни татха̄гатассева ада̄си. тато пат̣т̣ха̄йа ча со саттху висса̄сико джа̄то.
атха нам̣ ра̄джа̄ екадивасам̣ сӣтасамайе саттху сантике дхаммам̣ сун̣антам̣ дисва̄ сатасахассаггханакам̣ аттана̄ па̄рутараттакамбалам̣ датва̄ а̄ха – ‘‘ито пат̣т̣ха̄йа имам̣ па̄рупитва̄ дхаммам̣ сун̣а̄хӣ’’ти. со ‘‘ким̣ ме имина̄ камбалена имасмим̣ пӯтика̄йе упанӣтена̄’’ти чинтетва̄ антогандхакут̣ийам̣ татха̄гатасса ман̃часса упари вита̄нам̣ катва̄ агама̄си. атхекадивасам̣ ра̄джа̄ па̄това виха̄рам̣ гантва̄ антогандхакут̣ийам̣ саттху сантике нисӣди. тасмин̃ча самайе чхаббан̣н̣а̄ буддхарасмийо камбале пат̣ихан̃н̃анти, камбало ативийа вирочати. ра̄джа̄ уллокенто сан̃джа̄нитва̄ а̄ха – ‘‘амха̄кам̣, бханте, еса камбало, амхехи екаса̄т̣акабра̄хман̣асса динно’’ти. ‘‘тумхехи, маха̄ра̄джа, бра̄хман̣о пӯджито, бра̄хман̣ена майам̣ пӯджита̄’’ти. ра̄джа̄ ‘‘бра̄хман̣о йуттам̣ ан̃н̃а̄си, на майа’’нти пасӣдитва̄ йам̣ манусса̄нам̣ упака̄рабхӯтам̣, там̣ саббам̣ ат̣т̣хат̣т̣хакам̣ катва̄ саббат̣т̣хакам̣ на̄ма да̄нам̣ датва̄ пурохитат̣т̣ха̄не т̣хапеси. сопи ‘‘ат̣т̣хат̣т̣хакам̣ на̄ла чатусат̣т̣хи хотӣ’’ти чатусат̣т̣хи сала̄кабхатта̄ни упанибандха̄петва̄ йа̄ваджӣвам̣ да̄нам̣ датва̄ сӣлам̣ раккхитва̄ тато чуто сагге ниббатти.
пуна тато чуто имасмим̣ каппе кон̣а̄гаманасса ча бхагавато кассападасабаласса ча̄ти двиннам̣ буддха̄нам̣ антаре ба̄ра̄н̣асийам̣ кут̣умбийагхаре ниббатто. со вуддхиманва̄йа гхара̄ва̄сам̣ васанто екадивасам̣ аран̃н̃е джан̇гхавиха̄рам̣ чарати. тасмин̃ча самайе паччекабуддхо надӣтӣре чӣваракаммам̣ каронто анува̄те аппахонте сан̇гхаритва̄ т̣хапетум̣ а̄раддхо. со дисва̄ ‘‘касма̄, бханте, сан̇гхаритва̄ т̣хапетха̄’’ти а̄ха. ‘‘анува̄то наппахотӣ’’ти. ‘‘имина̄, бханте, каротха̄’’ти уттараса̄т̣акам̣ датва̄ ‘‘ниббаттаниббаттат̣т̣ха̄не ме кеначи париха̄ни ма̄ хотӯ’’ти паттханам̣ пат̣т̣хапеси.
гхареписса бхагинийа̄ саддхим̣ бхарийа̄йа калахам̣ каронтийа̄ паччекабуддхо пин̣д̣а̄йа па̄виси. атхасса бхагинӣ паччекабуддхасса пин̣д̣апа̄там̣ датва̄ тасса бхарийам̣ сандха̄йа ‘‘еварӯпам̣ ба̄лам̣ йоджанасатена париваджджеййа’’нти паттханам̣ пат̣т̣хапеси. са̄ гехан̇ган̣е т̣хита̄ сутва̄ ‘‘има̄йа диннабхаттам̣ ма̄ еса бхун̃джатӯ’’ти паттам̣ гахетва̄ пин̣д̣апа̄там̣ чхад̣д̣етва̄ калаласса пӯретва̄ ада̄си. итара̄ дисва̄ ‘‘ба̄ле, твам̣ мам̣ та̄ва аккоса ва̄ пахара ва̄, еварӯпасса пана две асан̇кхйеййа̄ни пӯритапа̄рамисса паттато бхаттам̣ чхад̣д̣етва̄ калалам̣ да̄тум̣ на йутта’’нти а̄ха. атхасса бхарийа̄йа пат̣исан̇кха̄нам̣ уппаджджи. са̄ ‘‘тит̣т̣хатха, бханте’’ти калалам̣ чхад̣д̣етва̄ паттам̣ дховитва̄ гандхачун̣н̣ена. уббат̣т̣етва̄ пан̣ӣтабхаттасса чатумадхурасса ча пӯретва̄ упари а̄ситтена падумагаббхаван̣н̣ена саппина̄ виджджотама̄нам̣ паччекабуддхасса хаттхе т̣хапетва̄ ‘‘йатха̄ айам̣ пин̣д̣апа̄то обха̄саджа̄то, евам̣ обха̄саджа̄там̣ ме сарӣрам̣ хотӯ’’ти паттханам̣ пат̣т̣хапеси. паччекабуддхо анумодитва̄ а̄ка̄сам̣ паккханди.
тепи джа̄йампатика̄ йа̄вата̄йукам̣ кусалам̣ катва̄ сагге ниббаттитва̄ пуна тато чавитва̄ упа̄сако кассапасамма̄самбуддхака̄ле ба̄ра̄н̣асийам̣ асӣтикот̣ивибхавасса сет̣т̣хино путто хутва̄ ниббатти, итара̄пи та̄дисассева сет̣т̣хино дхӣта̄ хутва̄ ниббатти. тасса вуддхиппаттасса тамева сет̣т̣хидхӣтарам̣ а̄найим̣су. тасса̄ пуббе анит̣т̣хавипа̄касса па̄пакаммасса а̄нубха̄вена патикулам̣ павит̣т̣хаматта̄йа умма̄раббхантаре сакаласарӣрам̣ уггха̄т̣итаваччакут̣и вийа дуггандхам̣ джа̄там̣. сет̣т̣хикума̄ро ‘‘касса̄йам̣ гандхо’’ти пуччхитва̄, ‘‘сет̣т̣хикан̃н̃а̄йа̄’’ти сутва̄, ‘‘нӣхаратха, нӣхаратха̄’’ти а̄бхатанийа̄менева кулагхарам̣ песеси. са̄ етенева нӣха̄рена саттасу т̣ха̄несу пат̣иниваттита̄.
тена ча самайена кассападасабало паринибба̄йи. тасса гханакот̣т̣има̄хи сатасахассаггханика̄хи раттасуван̣н̣ит̣т̣хака̄хи йоджануббедхам̣ четийам̣ а̄рабхим̣су. тасмим̣ четийе карӣйама̄не са̄ сет̣т̣хидхӣта̄ чинтеси – ‘‘ахам̣ саттасу т̣ха̄несу пат̣иниваттита̄, ким̣ ме джӣвитена̄’’ти аттано а̄бхаран̣абхан̣д̣ам̣ бхан̃джа̄петва̄ суван̣н̣ит̣т̣хакам̣ ка̄реси ратана̄йатам̣ видаттхивиттхиннам̣ чатуран̇гулуббедхам̣. тато харита̄ламаносила̄пин̣д̣ам̣ гахетва̄ ат̣т̣ха уппалахаттхаке а̄да̄йа четийакаран̣ат̣т̣ха̄нам̣ гата̄. тасмин̃ча кхан̣е ека̄ ит̣т̣хака̄панти париккхипитва̄ а̄гаччхама̄на̄ гхат̣анит̣т̣хака̄йа ӯна̄ хоти, сет̣т̣хидхӣта̄ вад̣д̣хаким̣ а̄ха – ‘‘имам̣ ит̣т̣хакам̣ еттха т̣хапетха̄’’ти. ‘‘амма, бхаддаке ка̄ле а̄гата̄си, сайамева т̣хапехӣ’’ти. са̄ а̄руйха телена харита̄ламаносила̄пин̣д̣ам̣ йоджетва̄ тена бандханена ит̣т̣хакам̣ патит̣т̣хапетва̄ упари ат̣т̣хахи уппалахаттхакехи пӯджам̣ катва̄ вандитва̄ ‘‘ниббаттаниббаттат̣т̣ха̄не ме ка̄йато чанданагандхо ва̄йату, мукхато уппалагандхо’’ти паттханам̣ катва̄ четийам̣ вандитва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ агама̄си.
атха тасмим̣йева кхан̣е йасса сет̣т̣хипуттасса пат̣хамам̣ гехам̣ нӣта̄, тасса там̣ а̄раббха сати удапа̄ди. нагарепи наккхаттам̣ сан̇гхут̣т̣хам̣ хоти. со упат̣т̣ха̄ке а̄ха – ‘‘тада̄ идха а̄нӣта̄ сет̣т̣хидхӣта̄ аттхи, кахам̣ са̄’’ти? ‘‘кулагехе са̄мӣ’’ти. ‘‘а̄нетха нам̣, наккхаттам̣ кӣл̣исса̄ма̄’’ти. те гантва̄ там̣ вандитва̄ т̣хита̄ ‘‘ким̣, та̄та̄, а̄гататтха̄’’ти та̄йа пут̣т̣ха̄ там̣ паваттим̣ а̄чиккхим̣су. ‘‘та̄та̄, майа̄ а̄бхаран̣абхан̣д̣ена четийам̣ пӯджитам̣, а̄бхаран̣ам̣ ме наттхӣ’’ти. те гантва̄ сет̣т̣хипуттасса а̄рочесум̣. а̄нетха нам̣, пил̣андханам̣ лабхиссатӣти. те а̄найим̣су. тасса̄ саха гхарапавесанена сакалагехам̣ чанданагандхо чева нӣлуппалагандхо ча ва̄йи. сет̣т̣хипутто там̣ пуччхи – ‘‘пат̣хамам̣ тава сарӣрато дуггандхо ва̄йи, ида̄ни пана те сарӣрато чанданагандхо, мукхато уппалагандхо ва̄йати. ким̣ ета’’нти? са̄ а̄дито пат̣т̣ха̄йа аттана̄ катакаммам̣ а̄рочеси. сет̣т̣хипутто ‘‘ниййа̄никам̣ вата буддхаса̄сана’’нти пасӣдитва̄ йоджаникам̣ суван̣н̣ачетийам̣ камбалакан̃чукена париккхипитва̄ таттха таттха ратхачаккаппама̄н̣ехи суван̣н̣ападумехи алан̇кари. тесам̣ два̄дасахаттха̄ оламбака̄ хонти.
со таттха йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ сагге ниббаттитва̄ тато чуто ба̄ра̄н̣асито йоджанаматте т̣ха̄не ан̃н̃атарасмим̣ амаччакуле ниббатти, сет̣т̣хикан̃н̃а̄пи девалокато чавитва̄ ра̄джакуле джет̣т̣хадхӣта̄ хутва̄ ниббатти. тесу вайаппаттесу кума̄расса васанага̄ме наккхаттам̣ сан̇гхут̣т̣хам̣. со ма̄тарам̣ а̄ха – ‘‘са̄т̣акам̣ ме, амма, дехи, наккхаттам̣ кӣл̣исса̄мӣ’’ти. са̄ дхотаваттхам̣ нӣхаритва̄ ада̄си. ‘‘амма, тхӯлам̣ ида’’нти а̄ха. са̄ ан̃н̃ам̣ нӣхаритва̄ ада̄си, тампи пат̣иккхипи. атха нам̣ ма̄та̄ а̄ха – ‘‘та̄та, йа̄дисе гехе майам̣ джа̄та̄, наттхи но ито сукхуматарасса пат̣ила̄бха̄йа пун̃н̃а’’нти. ‘‘тена хи лабханат̣т̣ха̄нам̣ гаччха̄ми амма̄’’ти. ‘‘путта, ахам̣ аджджева туйхам̣ ба̄ра̄н̣асинагаре раджджапат̣ила̄бхампи иччха̄мӣ’’ти. со ма̄тарам̣ вандитва̄ а̄ха – ‘‘гаччха̄ми, амма̄’’ти. ‘‘гаччха, та̄та̄’’ти. евам̣ кирасса̄ читтам̣ ахоси – ‘‘кахам̣ гамиссати? идха ва̄ еттха ва̄ гехе нисӣдиссатӣ’’ти. со пана пун̃н̃анийа̄мена никкхамитва̄ ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ уййа̄не ман̇галасила̄пат̣т̣е сасӣсам̣ па̄рупитва̄ нипаджджи. со ча ба̄ра̄н̣асиран̃н̃о ка̄лан̇катасса саттамо дивасо хоти.
амачча̄ ран̃н̃о сарӣракиччам̣ катва̄ ра̄джан̇ган̣е нисӣдитва̄ мантайим̣су – ‘‘ран̃н̃о ека̄ дхӣта̄ва аттхи, путто наттхи, ара̄джакам̣ раджджам̣ нассати, ко ра̄джа̄ хотӣ’’ти? ‘‘твам̣ хохи, твам̣ хохӣ’’ти а̄хам̣су. пурохито а̄ха – ‘‘бахум̣ олокетум̣ на ват̣т̣ати, пхуссаратхам̣ виссаджджема̄’’ти. те кумудаван̣н̣е чатта̄ро синдхаве йоджетва̄ пан̃чавидхам̣ ра̄джакакудхабхан̣д̣ам̣ сетаччхаттан̃ча ратхасмим̣йева т̣хапетва̄ ратхам̣ виссаджджетва̄ паччхато тӯрийа̄ни пагган̣ха̄песум̣. ратхо па̄чӣнадва̄рена никкхамитва̄ уййа̄на̄бхимукхо ахоси. ‘‘паричайена уййа̄на̄бхимукхо гаччхати, ниваттема̄’’ти кечи а̄хам̣су. пурохито ‘‘ма̄ ниваттайиттха̄’’ти а̄ха. ратхо кума̄рам̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ а̄роханасаджджо хутва̄ ат̣т̣ха̄си, пурохито па̄рупанакан̣н̣ам̣ апанетва̄ па̄датала̄ни олокенто, ‘‘тит̣т̣хату айам̣ дӣпо, двисахассадӣпапарива̄ресу чатӯсу маха̄дӣпесу еса раджджам̣ ка̄ретум̣ йутто’’ти ватва̄ ‘‘пунапи тӯрийа̄ни пагган̣хатха, пунапи пагган̣хатха̄’’ти тиккхаттум̣ тӯрийа̄ни пагган̣ха̄песи.
атха кума̄ро мукхам̣ виваритва̄ олокетва̄, ‘‘кена каммена а̄гататтха̄’’ти а̄ха. ‘‘дева, тумха̄кам̣ раджджам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти. ‘‘ра̄джа̄ каха’’нти? ‘‘деваттам̣ гато, са̄мӣ’’ти. ‘‘кати диваса̄ атикканта̄’’ти? ‘‘аджджа саттамо дивасо’’ти. ‘‘путто ва̄ дхӣта̄ ва̄ наттхӣ’’ти? ‘‘дхӣта̄ аттхи дева, путто наттхӣ’’ти. ‘‘карисса̄ми раджджа’’нти. те та̄вадева абхисекаман̣д̣апам̣ ка̄ретва̄ ра̄джадхӣтарам̣ сабба̄лан̇ка̄рехи алан̇каритва̄, уййа̄нам̣ а̄нетва̄ кума̄расса абхисекам̣ акам̣су. атхасса ката̄бхисекасса сатасахассаггханакам̣ ваттхам̣ упахарим̣су. со ‘‘кимидам̣, та̄та̄’’ти а̄ха. ‘‘нива̄санаваттхам̣ дева̄’’ти. ‘‘нану, та̄та̄, тхӯла’’нти? ‘‘манусса̄нам̣ парибхогаваттхесу ито сукхуматарам̣ наттхи, дева̄’’ти. ‘‘тумха̄кам̣ ра̄джа̄ еварӯпам̣ нива̄сесӣ’’ти? ‘‘а̄ма, дева̄’’ти. ‘‘на ман̃н̃е пун̃н̃ава̄ тумха̄кам̣ ра̄джа̄, суван̣н̣абхин̇га̄рам̣ а̄харатха, лабхисса̄ма ваттха’’нти. суван̣н̣абхин̇га̄рам̣ а̄харим̣су. со ут̣т̣ха̄йа хаттхе дховитва̄ мукхам̣ виккха̄летва̄ хаттхена удакам̣ а̄да̄йа пураттхимадиса̄йам̣ аббхуккири. та̄вадева гханапатхавим̣ бхиндитва̄ ат̣т̣ха каппаруккха̄ ут̣т̣хахим̣су. пуна удакам̣ гахетва̄ даккхин̣а̄йам̣ паччхима̄йам̣ уттара̄йанти евам̣ чатӯсу диса̄су аббхуккири. саббадиса̄су ат̣т̣хат̣т̣хакам̣ катва̄ дваттим̣са каппаруккха̄ ут̣т̣хахим̣су. со екам̣ диббадуссам̣ нива̄сетва̄ екам̣ па̄рупитва̄ ‘‘нандаран̃н̃о виджите суттакантика̄ иттхийо ма̄ суттам̣ кантим̣сӯти евам̣ бхерим̣ чара̄петха̄’’ти ватва̄ чхаттам̣ усса̄петва̄ алан̇катапат̣ийатто хаттхиккхандхаварагато нагарам̣ пависитва̄ па̄са̄дам̣ а̄руйха маха̄сампаттим̣ анубхави.
евам̣ ка̄ле гаччханте екадивасам̣ девӣ ран̃н̃о маха̄сампаттим̣ дисва̄, ‘‘ахо тапассӣ’’ти ка̄рун̃н̃а̄ка̄рам̣ дассети. ‘‘кимидам̣, девӣ’’ти ча пут̣т̣ха̄ ‘‘атимахатӣ те, дева, сампатти. атӣте буддха̄нам̣ саддахитва̄ калйа̄н̣ам̣ акаттха, ида̄ни ана̄гатасса паччайам̣ кусалам̣ на каротха̄’’ти а̄ха. ‘‘касса дасса̄ма, сӣлаванто наттхӣ’’ти? ‘‘асун̃н̃о, дева, джамбудӣпо арахантехи, тумхе да̄намева саджджетха, ахам̣ араханте лаччха̄мӣ’’ти а̄ха. ра̄джа̄ пунадивасе па̄чӣнадва̄ре да̄нам̣ саджджа̄песи. девӣ па̄това упосатхан̇га̄ни адхит̣т̣ха̄йа упарипа̄са̄де пураттха̄бхимукха̄ урена нипаджджитва̄ ‘‘саче етиссам̣ диса̄йам̣ араханто аттхи, свева а̄гантва̄ амха̄кам̣ бхиккхам̣ ган̣хантӯ’’ти а̄ха. тассам̣ диса̄йам̣ араханто на̄хесум̣, там̣ сакка̄рам̣ капан̣айа̄чака̄нам̣ адам̣су. пунадивасе даккхин̣адва̄ре да̄нам̣ саджджетва̄ татхева ака̄си, пунадивасе паччхимадва̄ре. уттарадва̄ре саджджитадивасе пана девийа̄ татхева нимантентийа̄ химаванте васанта̄нам̣ падумаватийа̄ путта̄нам̣ пан̃часата̄нам̣ паччекабуддха̄нам̣ джет̣т̣хако маха̄падумапаччекабуддхо бха̄тике а̄мантеси, ‘‘ма̄риса̄, нандара̄джа̄, тумхе нимантети, адхива̄сетха тасса̄’’ти. те адхива̄сетва̄ пунадивасе анотаттадахе мукхам̣ дховитва̄, а̄ка̄сена а̄гантва̄ уттарадва̄ре отарим̣су. манусса̄ дисва̄ гантва̄ ‘‘пан̃часата̄, дева, паччекабуддха̄ а̄гата̄’’ти ран̃джо а̄рочесум̣. ра̄джа̄ саддхим̣ девийа̄ гантва̄, вандитва̄, паттам̣ гахетва̄ паччекабуддхе па̄са̄дам̣ а̄ропетва̄, татра несам̣ да̄нам̣ датва̄, бхаттакичча̄васа̄не ра̄джа̄ сан̇гхаттхерасса, девӣ, сан̇гханавакасса па̄дамӯле нипаджджитва̄ ‘‘аййа̄ паччайехи на киламиссанти, майам̣ пун̃н̃ена на ха̄йисса̄ма. амха̄кам̣ йа̄ваджӣвам̣ идха нива̄са̄йа пат̣ин̃н̃ам̣ детха̄’’ти пат̣ин̃н̃ам̣ ка̄ретва̄ уййа̄не пан̃чапан̣н̣аса̄ла̄сата̄ни пан̃чачан̇каманасата̄нӣти сабба̄ка̄рена нива̄санат̣т̣ха̄на̄ни сампа̄детва̄ таттха васа̄песум̣.
евам̣ ка̄ле гаччханте ран̃н̃о паччанто купито. со ‘‘ахам̣ паччантам̣ вӯпасаметум̣ гаччха̄ми, твам̣ паччекабуддхесу ма̄ памаджджӣ’’ти девим̣ овадитва̄ гато. тасмим̣ ана̄гатейева паччекабуддха̄нам̣ а̄йусан̇кха̄ра̄ кхӣн̣а̄. маха̄падумапаччекабуддхо тийа̄мараттим̣ джха̄накӣл̣ам̣ кӣл̣итва̄ арун̣уггамане а̄ламбанапхалакам̣ а̄ламбитва̄ т̣хитакова анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йи. етенупа̄йена сеса̄пӣти саббева париниббута̄. пунадивасе девӣ паччекабуддха̄нам̣ нисӣданат̣т̣ха̄нам̣ харитӯпалиттам̣ ка̄ретва̄ пуппха̄ни викиритва̄, дхӯпам̣ датва̄ тесам̣ а̄гаманам̣ олокайантӣ нисинна̄ а̄гаманам̣ апассантӣ пурисам̣ песеси – ‘‘гаччха, та̄та, джа̄на̄хи, ким̣ аййа̄нам̣ кин̃чи апха̄сука’’нти? со гантва̄ маха̄падумасса пан̣н̣аса̄ла̄йа два̄рам̣ виваритва̄ таттха апассанто чан̇каманам̣ гантва̄ а̄ламбанапхалакам̣ нисса̄йа т̣хитам̣ дисва̄ вандитва̄ ‘‘ка̄ло, бханте’’ти а̄ха. ‘‘париниббутасарӣрам̣ ким̣ катхессати? со нидда̄йати ман̃н̃е’’ти гантва̄ пит̣т̣хипа̄де хаттхена пара̄маситва̄ па̄да̄нам̣ сӣталата̄йа чева тхаддхата̄йа ча париниббутабха̄вам̣ н̃атва̄, дутийасса сантикам̣ агама̄си. евам̣ татийасса̄ти саббесам̣ париниббутабха̄вам̣ н̃атва̄ ра̄джакулам̣ гато. ‘‘кахам̣, та̄та, паччекабуддха̄’’ти пут̣т̣хо ‘‘париниббута̄, девӣ’’ти а̄ха. девӣ кандантӣ родантӣ никкхамитва̄ на̄гарехи саддхим̣ таттха гантва̄ са̄дхукӣл̣итам̣ ка̄ретва̄ паччекабуддха̄нам̣ сарӣракиччам̣ ка̄ретва̄ дха̄туйо гахетва̄ четийам̣ патит̣т̣ха̄песи.
ра̄джа̄ паччантам̣ вӯпасаметва̄ а̄гато паччуггаманам̣ а̄гатам̣ девим̣ пуччхи – ‘‘ким̣, бхадде, паччекабуддхесу наппамаджджи, нирога̄ аййа̄’’ти? ‘‘париниббута̄ дева̄’’ти. ра̄джа̄ чинтети ‘‘еварӯпа̄нампи пан̣д̣ита̄нам̣ маран̣ам̣ уппаджджати, амха̄кам̣ куто моккхо’’ти. со нагарам̣ агантва̄, уййа̄намева пависитва̄ джет̣т̣хапуттам̣ паккоса̄петва̄, тасса раджджам̣ ниййа̄тетва̄, сайам̣ саман̣апаббаджджам̣ паббаджи. девӣпи ‘‘имасмим̣ паббаджите ахам̣ ким̣ карисса̄мӣ’’ти таттхева уййа̄не паббаджитва̄ двепи джха̄нам̣ бха̄ветва̄ тато чута̄ брахмалоке ниббаттим̣су.
тесу таттхева васантесу амха̄кам̣ саттха̄ локе уппаджджитва̄ паваттитаварадхаммачакко анупуббена ра̄джагахам̣ па̄виси. саттхари таттха пат̣ивасанте айам̣ пиппалима̄н̣аво магадхарат̣т̣хе маха̄титтхабра̄хман̣ага̄ме капилабра̄хман̣асса аггамахесийа̄ куччхимхи ниббатто. айам̣ бхадда̄ ка̄пила̄нӣ маддарат̣т̣хе са̄галанагаре косийаготтабра̄хман̣асса аггамахесийа̄ куччхисмим̣ ниббатта̄. тесам̣ ануккамена вад̣д̣хама̄на̄нам̣ пиппалима̄н̣авасса вӣсатиме, бхадда̄йа сол̣асаме вассе сампатте ма̄та̄питаро путтам̣ олокетва̄ ‘‘та̄та, твам̣ вайаппатто, кулавам̣со на̄ма патит̣т̣хапетаббо’’ти ативийа ниппӣл̣айим̣су. ма̄н̣аво а̄ха ‘‘майхам̣ сотапатхе еварӯпам̣ катхам̣ ма̄ катхетха. ахам̣ йа̄ва тумхе дхаратха, та̄ва пат̣иджаггисса̄ми, тумха̄кам̣ аччайена никкхамитва̄ паббаджисса̄мӣ’’ти. те катипа̄хам̣ атиккамитва̄ пуна катхайим̣су. сопи татхева пат̣иккхипи. тато пат̣т̣ха̄йа нирантарам̣ катхетийева.
ма̄н̣аво ‘‘мама ма̄тарам̣ сан̃н̃а̄песса̄мӣ’’ти раттасуван̣н̣асса никкхасахассам̣ датва̄ саббака̄мехи сантаппетва̄ суван̣н̣ака̄рехи екам̣ иттхирӯпам̣ ка̄ра̄петва̄ тасса маджджанагхат̣т̣ана̄дикаммапарийоса̄не там̣ раттаваттхам̣ нива̄са̄петва̄ ван̣н̣асампаннехи пуппхехи чева на̄на̄алан̇ка̄рехи ча алан̇ка̄ра̄петва̄ ма̄тарам̣ паккоса̄петва̄ а̄ха ‘‘амма, еварӯпам̣ а̄рамман̣ам̣ лабханто гехе васисса̄ми алабханто на васисса̄мӣ’’ти. пан̣д̣ита̄ бра̄хман̣ӣ чинтеси – ‘‘майхам̣ путто пун̃н̃ава̄ диннада̄но ката̄бхинӣха̄ро, пун̃н̃ам̣ каронто на екакова ака̄си, аддха̄ етена сахакатапун̃н̃а̄ суван̣н̣арӯпапат̣ибха̄га̄ва бхависсатӣ’’ти ат̣т̣ха бра̄хман̣е паккоса̄петва̄ саббака̄мехи сантаппетва̄ суван̣н̣арӯпакам̣ ратхам̣ а̄ропетва̄ ‘‘гаччхатха, та̄та̄, йаттха амха̄кам̣ джа̄тиготтабхогехи сама̄не куле еварӯпам̣ да̄рикам̣ пассатха, имамева суван̣н̣арӯпакам̣ пан̣н̣а̄ка̄рам̣ катва̄ етха̄’’ти уййоджеси.
те ‘‘амха̄кам̣ на̄ма етам̣ камма’’нти никкхамитва̄ ‘‘каттха гамисса̄ма̄’’ти чинтетва̄ ‘‘маддарат̣т̣хам̣ на̄ма иттха̄каро, маддарат̣т̣хам̣ гамисса̄ма̄’’ти маддарат̣т̣хе са̄галанагарам̣ агамам̣су. таттха там̣ суван̣н̣арӯпакам̣ нха̄натиттхе т̣хапетва̄ екаманте нисӣдим̣су. атха бхадда̄йа дха̄тӣ бхаддам̣ нха̄петва̄, алан̇каритва̄, сиригаббхе нисӣда̄петва̄ сайам̣ нха̄йитум̣ удакатиттхам̣ гата̄ таттха там̣ суван̣н̣арӯпакам̣ дисва̄ ‘‘кисса̄йам̣ авинӣта̄ идха̄гантва̄ т̣хита̄’’ти пит̣т̣хипассе пахаритва̄ ‘‘суван̣н̣арӯпака’’нти н̃атва̄ ‘‘аййадхӣта̄ ме’’ти сан̃н̃ам̣ уппа̄десим̣, ‘‘айам̣ пана ме аййадхӣта̄йа нива̄санапат̣игга̄хика̄йа̄пи асадиса̄’’ти а̄ха. атха нам̣ те манусса̄ парива̄ретва̄ ‘‘еварӯпа̄ те са̄мидхӣта̄’’ти пуччхим̣су. ‘‘ким̣ еса̄, има̄йа суван̣н̣апат̣има̄йа сатагун̣ена сахассагун̣ена майхам̣ аййадхӣта̄ абхирӯпатара̄, два̄дасахаттхе габбхе нисинна̄йа падӣпакиччам̣ наттхи, сарӣробха̄сенева тамам̣ видхаматӣ’’ти. ‘‘тена хи а̄гаччха̄’’ти там̣ кхуджджам̣ гахетва̄ суван̣н̣арӯпакам̣ ратхе а̄ропетва̄ косийаготтасса бра̄хман̣асса гхарадва̄ре т̣хатва̄ а̄гаманам̣ ниведайим̣су.
бра̄хман̣о пат̣исантха̄рам̣ катва̄ ‘‘куто а̄гататтха̄’’ти пуччхи. ‘‘магадхарат̣т̣хе маха̄титтхага̄ме капилабра̄хман̣асса гхарато’’ти. ‘‘ким̣ ка̄ран̣а̄ а̄гата̄’’ти? ‘‘имина̄ на̄ма ка̄ран̣ена̄’’ти. ‘‘калйа̄н̣ам̣, та̄та̄, самаджа̄тиготтавибхаво амха̄кам̣ бра̄хман̣о, дасса̄ми да̄рика’’нти пан̣н̣а̄ка̄рам̣ ган̣хи. те капилабра̄хман̣асса са̄санам̣ пахин̣им̣су ‘‘ладдха̄ да̄рика̄, каттаббам̣ каротха̄’’ти. там̣ са̄санам̣ сутва̄ пиппалима̄н̣авасса а̄рочайим̣су ‘‘ладдха̄ кира да̄рика̄’’ти. ма̄н̣аво ‘‘ахам̣ ‘на лабхиссантӣ’ти чинтесим̣, име ‘ладдха̄’ти ваданти, анаттхико хутва̄ пан̣н̣ам̣ песесса̄мӣ’’ти рахогато пан̣н̣ам̣ ликхи ‘‘бхадда̄, аттано джа̄тиготтабхога̄нурӯпам̣ гхара̄ва̄сам̣ лабхату, ахам̣ никкхамитва̄ паббаджисса̄ми, ма̄ паччха̄ виппат̣иса̄ринӣ ахосӣ’’ти. бхадда̄пи ‘‘асукасса кира мам̣ да̄тука̄мо’’ти сутва̄ ‘‘пан̣н̣ам̣ песесса̄мӣ’’ти рахогата̄ пан̣н̣ам̣ ликхи ‘‘аййапутто аттано джа̄тиготтабхога̄нурӯпам̣ гхара̄ва̄сам̣ лабхату, ахам̣ паббаджисса̄ми, ма̄ паччха̄ виппат̣иса̄рӣ ахосӣ’’ти. двепи пан̣н̣а̄ни антара̄магге сама̄гаччхим̣су. ‘‘идам̣ касса пан̣н̣а’’нти? ‘‘пиппалима̄н̣авена бхадда̄йа пахита’’нти. ‘‘идам̣ касса̄’’ти? ‘‘бхадда̄йа пиппалима̄н̣авасса пахита’’нти ча вутте те двепи ва̄четва̄ ‘‘пассатха да̄рака̄нам̣ камма’’нти пха̄летва̄ аран̃н̃е чхад̣д̣етва̄ ан̃н̃ам̣ там̣сама̄нам̣ пан̣н̣ам̣ ликхитва̄ ито етто ча песесум̣. ити кума̄расса кума̄рика̄йа ча садисам̣ пан̣н̣ам̣ локасса̄дарахитамева̄ти аниччхама̄на̄нам̣йева двиннам̣ сама̄гамо ахоси.
там̣ дивасам̣йева пиппалима̄н̣аво екам̣ пуппхада̄мам̣ гантха̄песи бхадда̄пи. та̄ни сайанамаджджхе т̣хапесум̣ бхуттаса̄йама̄са̄ убхопи ‘‘сайанам̣ а̄рухисса̄ма̄’’ти ма̄н̣аво даккхин̣апассена сайанам̣ а̄рухи. бхадда̄ ва̄мапассена абхирухитва̄ а̄ха – ‘‘йасса пассе пуппха̄ни мила̄йанти, тасса ра̄гачиттам̣ уппаннанти виджа̄нисса̄ма, имам̣ пуппхада̄мам̣ на аллийитабба’’нти. те пана ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сарӣрасампхассабхайена тийа̄мараттим̣ ниддам̣ аноккаманта̄ва вӣтина̄менти, дива̄ пана хаситаматтампи на̄хоси. те лока̄мисена асам̣сат̣т̣ха̄ йа̄ва ма̄та̄питаро дхаранти, та̄ва кут̣умбам̣ авича̄ретва̄ тесу ка̄лан̇катесу вича̄райим̣су. махатӣ ма̄н̣авасса сампатти – екадивасам̣ сарӣрам̣ уббат̣т̣етва̄ чхад̣д̣етаббам̣ суван̣н̣ачун̣н̣ам̣ ева магадхана̄л̣ийа̄ два̄дасана̄л̣иматтам̣ ладдхум̣ ват̣т̣ати. йантабаддха̄ни сат̣т̣химаха̄тал̣а̄ка̄ни, камманто два̄дасайоджанико, анура̄дхапурапама̄н̣а̄ чуддаса га̄ма̄, чуддаса хаттха̄нӣка̄ни, чуддаса асса̄нӣка̄ни, чуддаса ратха̄нӣка̄ни.
со екадивасам̣ алан̇катаассам̣ а̄руйха маха̄джанапаривуто каммантам̣ гантва̄ кхеттакот̣ийам̣ т̣хито нан̇галехи бхиннат̣т̣ха̄нато ка̄ка̄дайо сакун̣е ган̣д̣уппа̄да̄дипа̄н̣аке уддхаритва̄ кха̄данте дисва̄, ‘‘та̄та̄, име ким̣ кха̄дантӣ’’ти пуччхи. ‘‘ган̣д̣уппа̄де, аййа̄’’ти. ‘‘етехи катам̣ па̄пам̣ касса хотӣ’’ти? ‘‘тумха̄кам̣, аййа̄’’ти. со чинтеси – ‘‘саче етехи катам̣ па̄пам̣ майхам̣ хоти, ким̣ ме кариссати саттаасӣтикот̣идханам̣, ким̣ два̄дасайоджано камманто, ким̣ йантабаддха̄ни тал̣а̄ка̄ни, ким̣ чуддаса га̄ма̄, саббаметам̣ бхадда̄йа ка̄пила̄нийа̄ ниййа̄тетва̄ никкхамма паббаджисса̄мӣ’’ти.
бхадда̄пи ка̄пила̄нӣ тасмим̣ кхан̣е антараваттхумхи тайо тилакумбхе паттхара̄петва̄ дха̄тӣхи паривута̄ нисинна̄ ка̄ке тилапа̄н̣аке кха̄дама̄не дисва̄, ‘‘амма̄, ким̣ име кха̄дантӣ’’ти пуччхи. ‘‘па̄н̣аке аййе’’ти. ‘‘акусалам̣ касса хотӣ’’ти? ‘‘тумха̄кам̣, аййе’’ти. са̄ чинтеси – ‘‘майхам̣ чатухаттхаваттхам̣ на̄л̣икоданаматтан̃ча ладдхум̣ ват̣т̣ати, йади панетам̣ еттакена джанена катам̣ акусалам̣ майхам̣ хоти, бхавасахассенапи ват̣т̣ато сӣсам̣ уккхипитум̣ на сакка̄. аййапутте а̄гатаматтейева саббам̣ тасса ниййа̄тетва̄ никкхамма паббаджисса̄мӣ’’ти.
ма̄н̣аво а̄гантва̄, нхатва̄ па̄са̄дам̣ а̄руйха маха̄рахе паллан̇ке нисӣди. атхасса чаккаваттино ануччхавикам̣ бходжанам̣ саджджайим̣су. двепи бхун̃джитва̄ париджане никкханте рахогата̄ пха̄сукат̣т̣ха̄не нисӣдим̣су. тато ма̄н̣аво бхаддам̣ а̄ха – ‘‘бхадде, имам̣ гхарам̣ а̄гаччхантӣ твам̣ киттакам̣ дханам̣ а̄харасӣ’’ти? ‘‘пан̃чапан̣н̣а̄са сакат̣асахасса̄ни, аййа̄’’ти. ‘‘там̣ саббам̣, йа̄ ча имасмим̣ гхаре саттаасӣтикот̣ийо йантабаддхасат̣т̣хитал̣а̄ка̄дибхеда̄ ча сампатти аттхи, там̣ саббан̃ча туйхам̣йева ниййа̄демӣ’’ти. ‘‘тумхе пана кахам̣ гаччхатха, аййа̄’’ти? ‘‘ахам̣ паббаджисса̄мӣ’’ти. ‘‘аййа, ахампи тумха̄кам̣йева а̄гаманам̣ олокайама̄на̄ нисинна̄. ахампи паббаджисса̄мӣ’’ти. тесам̣ а̄диттапан̣н̣акут̣и вийа тайо бхава̄ упат̣т̣хахим̣су. те антара̄пан̣ато каса̄йарасапӣта̄ни ваттха̄ни маттика̄патте ча а̄хара̄петва̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ кесе оропетва̄ ‘‘йе локе араханто, те уддисса амха̄кам̣ паббаджджа̄’’ти паббаджитва̄, тхавика̄су патте паккхипитва̄ ам̣се лаггетва̄ па̄са̄дато отарим̣су. гехе да̄сесу ва̄ каммакаресу ва̄ на кочи сан̃джа̄ни.
атха не бра̄хман̣ага̄мато никкхамма да̄сага̄мадва̄рена гаччханте а̄каппакуттавасена да̄сага̄мава̄сино сан̃джа̄ним̣су. те роданта̄ па̄десу нипатитва̄ ‘‘ким̣, амхе, ана̄тхе каротха аййа̄’’ти а̄хам̣су. ‘‘майам̣, ‘бхан̣е, а̄диттапан̣н̣аса̄ла̄ вийа тайо бхава̄’ти паббаджимха̄. саче тумхесу екекам̣ бхуджиссам̣ карома, вассасатампи наппахоти. тумхева тумха̄кам̣ сӣсам̣ дховитва̄ бхуджисса̄ хутва̄ джӣватха̄’’ти ватва̄ тесам̣ роданта̄нам̣йева паккамим̣су.
тхеро пурато гаччханто ниваттитва̄ олокенто чинтеси – ‘‘айам̣, бхадда̄ ка̄пила̄нӣ, сакаладжамбудӣпаггханика̄ иттхӣ майхам̣ паччхато а̄гаччхати, т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати, йам̣ кочидева евам̣ чинтеййа ‘име паббаджита̄пи вина̄ бхавитум̣ на сакконти, анануччхавикам̣ каронтӣ’ти, кочи па̄пена манам̣ падӯсетва̄ апа̄йапӯрако бхавеййа, имам̣ паха̄йа майхам̣ гантум̣ ват̣т̣атӣ’’ти читтам̣ уппа̄деси. со пурато гаччханто дведха̄патхам̣ дисва̄ тасса маттхаке ат̣т̣ха̄си. бхадда̄пи а̄гантва̄, вандитва̄ ат̣т̣ха̄си. атха нам̣ а̄ха – ‘‘бхадде, та̄дисим̣ иттхим̣ мама паччхато а̄гаччхантим̣ дисва̄ ‘име паббаджита̄пи вина̄ бхавитум̣ на сакконтӣ’ти чинтетва̄ амхесу падут̣т̣хачитто маха̄джано апа̄йапӯрако бхавеййа. имасмим̣ дведха̄патхе твам̣ екам̣ ган̣ха, ахамекена гамисса̄мӣ’’ти. ‘‘а̄ма, аййа, паббаджита̄нам̣ ма̄туга̄мо палибодхо, ‘паббаджитва̄пи вина̄ на бхавантӣ’ти амха̄кам̣ досам̣ дассессанти, тумхе екам̣ маггам̣ ган̣хатха, вина̄ бхависса̄ма̄’’ти тиккхаттум̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ чатӯсу т̣ха̄несу пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ дасанакхасамодха̄насамуджджалам̣ ан̃джалим̣ паггайха ‘‘сатасахассакаппапарима̄н̣е аддха̄не като миттасантхаво аджджа бхиджджатӣ’’ти ватва̄ ‘‘тумхе даккхин̣аджа̄тика̄ на̄ма, тумха̄кам̣ даккхин̣амагго ват̣т̣ати, майам̣ ма̄туга̄ма̄ на̄ма ва̄маджа̄тика̄, амха̄кам̣ ва̄мамагго ват̣т̣атӣ’’ти вандитва̄ маггам̣ пат̣ипанна̄. тесам̣ дведха̄бхӯтака̄ле айам̣ маха̄патхавӣ ‘‘ахам̣ чаккава̄л̣асинерупаббате дха̄ретум̣ сакконтӣпи тумха̄кам̣ гун̣е дха̄ретум̣ на саккомӣ’’ти вадантӣ вийа виравама̄на̄ кампи, а̄ка̄се асанисаддо вийа паватти, чаккава̄л̣асинерупаббато уннади.
самма̄самбуддхо вел̣уванамаха̄виха̄ре гандхакут̣ийам̣ нисинно патхавӣкампанасаддам̣ сутва̄ ‘‘кисса ну кхо патхавӣ кампатӣ’’ти а̄вадждженто ‘‘пиппалима̄н̣аво ча бхадда̄ ча ка̄пила̄нӣ мам̣ уддисса аппамеййам̣ сампаттим̣ паха̄йа паббаджита̄. тесам̣ вийогат̣т̣ха̄не убхиннам̣ гун̣абалена айам̣ патхавӣкампо джа̄то. майа̄пи етесам̣ сан̇гахам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти гандхакут̣ито никкхамма сайамева паттачӣварама̄да̄йа асӣтимаха̄тхересу кан̃чипи ана̄мантетва̄ тига̄вутам̣ маггам̣ паччуггаманам̣ катва̄ ра̄джагахасса ча на̄ланда̄йа ча антаре бахупуттаканигродхаруккхамӯле паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ нисӣди. нисӣданто пана ан̃н̃атарапам̣сукӯлико вийа анисӣдитва̄ буддхавесам̣ гахетва̄ асӣтихаттхагханабуддхарасмийо виссадждженто нисӣди. ити тасмим̣ кхан̣е пан̣н̣аччхаттасакат̣ачаккакӯт̣а̄га̄ра̄диппама̄н̣а̄ буддхарасмийо ито чито ча виппхарантийо видха̄вантийо чандасахассасӯрийасахассауггаманака̄ло вийа курума̄на̄ там̣ ванантам̣ екобха̄сам̣ акам̣су. дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣асирийа̄ самуджджалата̄ра̄ган̣ена вийа гаганам̣, супуппхитакамалакувалайена вийа салилам̣, ванантам̣ вирочиттха. нигродхаруккхасса на̄ма кхандхо сето хоти, патта̄ни нӣла̄ни, пакка̄ни ратта̄ни. тасмим̣ пана дивасе сатаса̄кхо нигродхо суван̣н̣аван̣н̣ова ахоси.
маха̄кассапаттхеро ‘‘айам̣ амха̄кам̣ саттха̄ бхависсати, имам̣ ахам̣ уддисса паббаджито’’ти дит̣т̣хат̣т̣ха̄нато пат̣т̣ха̄йа он̣атон̣атова гантва̄ тӣсу т̣ха̄несу вандитва̄ ‘‘саттха̄ ме, бханте, бхагава̄, са̄вакохамасми, саттха̄ ме, бханте, бхагава̄ са̄вакохамасмӣ’’ти (сам̣. ни. 2.154) а̄ха. атха нам̣ бхагава̄ а̄ха ‘‘кассапа, саче твам̣ имам̣ нипаччака̄рам̣ маха̄патхавийа̄ кареййа̄си, са̄пи дха̄ретум̣ на саккун̣еййа. татха̄гатасса евам̣ гун̣амахантатам̣ джа̄ната̄ тайа̄ като нипаччака̄ро майхам̣, ломампи ча̄летум̣ на саккоти. нисӣда, кассапа, да̄йаджджам̣ те дасса̄мӣ’’ти. атхасса бхагава̄ тӣхи ова̄дехи упасампадамада̄си. датва̄ бахупуттаканигродхамӯлато никкхамитва̄ тхерам̣ паччха̄саман̣ам̣ катва̄ маггам̣ пат̣ипаджджи. саттху сарӣрам̣ дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣авичиттам̣, маха̄кассапасса сарӣрам̣ саттамаха̄пурисалаккхан̣апат̣иман̣д̣итам̣, со кан̃чанамаха̄на̄ва̄йа паччха̄баддхо вийа саттху пада̄нупадикам̣ анугаччхи. саттха̄ тхокам̣ маггам̣ гантва̄ магга̄ оккамма ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисаджджа̄ка̄рам̣ дассеси. тхеро ‘‘нисӣдитука̄мо саттха̄’’ти н̃атва̄ аттано па̄рупитапат̣апилотикасан̇гха̄т̣им̣ чатуггун̣ам̣ катва̄ пан̃н̃апеси.
саттха̄ таттха нисӣдитва̄ хаттхена чӣварам̣ паримаджджанто ‘‘мудука̄ кхо тйа̄йам̣, кассапа, пат̣апилотикасан̇гха̄т̣ӣ’’ти (сам̣. ни. 2.154) а̄ха. тхеро ‘‘саттха̄ мама сан̇гха̄т̣ийа̄ мудубха̄вам̣ катхети, па̄рупитука̄мо бхависсатӣ’’ти н̃атва̄ ‘‘па̄рупату, бханте, бхагава̄ сан̇гха̄т̣и’’нти а̄ха. ‘‘твам̣ ким̣ па̄руписсаси, кассапа̄’’ти? ‘‘тумха̄кам̣ нива̄санам̣ лабханто па̄руписса̄ми, бханте’’ти. ‘‘ким̣ пана твам̣, кассапа, имам̣ парибхогаджин̣н̣ам̣ пам̣сукӯлам̣ дха̄ретум̣ саккхиссаси? майа̄ хи имасса пам̣сукӯласса гахитадивасе удакапарийантам̣ катва̄ маха̄патхавӣ кампи, имам̣ буддха̄нам̣ парибхогаджин̣н̣ачӣварам̣ на̄ма на сакка̄ париттагун̣ена дха̄ретум̣, пат̣ибаленевидам̣ пат̣ипаттипӯран̣асаматтхена джа̄типам̣сукӯликена дха̄ретум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ватва̄ тхерена саддхим̣ чӣварам̣ париваттеси.
евам̣ пана чӣварапариваттанам̣ катва̄ тхерасса па̄рутачӣварам̣ бхагава̄ па̄рупи, саттху чӣварам̣ тхеро. тасмим̣ самайе ачетана̄пи айам̣ маха̄патхавӣ ‘‘дуккарам̣, бханте, акаттха, аттана̄ па̄рутачӣварам̣ са̄вакасса диннапуббо на̄ма наттхи, ахам̣ тумха̄кам̣ гун̣ам̣ дха̄ретум̣ на саккомӣ’’ти вадантӣ вийа удакапарийантам̣ катва̄ кампи. тхеропи ‘‘ладдхам̣ да̄ни майа̄ буддха̄нам̣ парибхогачӣварам̣, ким̣ ме ида̄ни уттари каттаббам̣ аттхӣ’’ти уннатим̣ акатва̄ буддха̄нам̣ сантикейева тераса дхутагун̣е сама̄да̄йа саттадивасаматтам̣ путхуджджано ахоси, ат̣т̣хаме дивасе саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.1.398-420) –
‘‘падумуттарасса бхагавато, локаджет̣т̣хасса та̄дино;
ниббуте локана̄тхамхи, пӯджам̣ куббанти саттхуно.
‘‘удаггачитта̄ джаната̄, а̄модитапамодита̄;
тесу сам̣вегаджа̄тесу, пӣти се удападжджатха.
‘‘н̃а̄тимитте сама̄нетва̄, идам̣ вачанамабравим̣;
париниббуто маха̄вӣро, ханда пӯджам̣ каромасе.
‘‘са̄дхӯти те пат̣иссутва̄, бхиййо ха̄сам̣ джаним̣су ме;
буддхасмим̣ локана̄тхамхи, ка̄ха̄ма пун̃н̃асан̃чайам̣.
‘‘аггхийам̣ сукатам̣ катва̄, сатахаттхасамуггатам̣;
дийад̣д̣хахаттхапаттхат̣ам̣, вима̄нам̣ набхамуггатам̣.
‘‘катва̄на хаммийам̣ таттха, та̄лапантӣхи читтитам̣;
сакам̣ читтам̣ паса̄детва̄, четийам̣ пӯджайуттамам̣.
‘‘аггиккхандхова джалито, ким̣суко ива пхуллито;
индалат̣т̣хӣва а̄ка̄се, обха̄сети чатуддиса̄.
‘‘таттха читтам̣ паса̄детва̄, катва̄на кусалам̣ бахум̣;
пуббакаммам̣ саритва̄на, тидасам̣ упападжджахам̣.
‘‘сахассайуттам̣ хайава̄хим̣, диббайа̄намадхит̣т̣хито;
уббиддхам̣ бхаванам̣ майхам̣, саттабхӯмам̣ самуггатам̣.
‘‘кӯт̣а̄га̄расахасса̄ни, саббасон̣н̣амайа̄ ахум̣;
джаланти сакатеджена, диса̄ сабба̄ пабха̄сайам̣.
‘‘санти ан̃н̃епи ниййӯха̄, лохитан̇гамайа̄ тада̄;
тепи джотанти а̄бха̄йа, саманта̄ чатуро диса̄.
‘‘пун̃н̃акамма̄бхиниббатта̄, кӯт̣а̄га̄ра̄ суниммита̄;
ман̣имайа̄пи джотанти, диса̄ даса самантато.
‘‘тесам̣ уджджотама̄на̄нам̣, обха̄со випуло аху;
саббе деве абхибхоми, пун̃н̃акаммассидам̣ пхалам̣.
‘‘сат̣т̣хикаппасахассамхи, уббиддхо на̄ма кхаттийо;
ча̄туранто виджита̄вӣ, патхавим̣ а̄васим̣ ахам̣.
‘‘татхева бхаддаке каппе, тим̣саккхаттум̣ ахосахам̣;
сакакамма̄бхираддхомхи, чаккаваттӣ махаббало.
‘‘саттаратанасампанно, чатудӣпамхи иссаро;
таттха̄пи бхаванам̣ майхам̣, индалат̣т̣хӣва уггатам̣.
‘‘а̄йа̄мато чатуббӣсам̣, виттха̄рена ча два̄даса;
рамман̣ам̣ на̄ма нагарам̣, дал̣хапа̄ка̄раторан̣ам̣.
‘‘а̄йа̄мато пан̃часатам̣, виттха̄рена тадад̣д̣хакам̣;
а̄кин̣н̣ам̣ джанака̄йехи, тидаса̄нам̣ пурам̣ вийа.
‘‘йатха̄ сӯчигхаре сӯчӣ, паккхитта̄ пан̣н̣авӣсати;
ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пагхат̣т̣енти, а̄кин̣н̣ам̣ хоти лан̇катам̣.
‘‘евампи нагарам̣ майхам̣, хаттхиссаратхасам̣кулам̣;
мануссехи сада̄кин̣н̣ам̣, рамман̣ам̣ нагаруттамам̣.
‘‘таттха бхутва̄ пивитва̄ ча, пуна деваттанам̣ гато;
бхаве паччхимаке майхам̣, ахоси куласампада̄.
‘‘брахман̃н̃акуласамбхӯто, маха̄ратанасан̃чайо;
асӣтикот̣ийо хитва̄, хиран̃н̃асса̄пи паббаджим̣.
‘‘пат̣исамбхида̄ чатассо…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.
атха нам̣ саттха̄ ‘‘кассапо, бхиккхаве, чандӯпамо кула̄ни упасан̇камати апакассева ка̄йам̣, апакасса читтам̣, ниччанавако кулесу аппагаббхо’’ти евама̄дина̄ (сам̣. ни. 2.146) пасам̣ситва̄ апарабха̄ге арийаган̣амаджджхе нисинно ‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, мама са̄вака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ дхутава̄да̄нам̣ йадидам̣ маха̄кассапо’’ти (а. ни. 1.188, 191) дхутан̇гадхара̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапеси. со вивека̄бхиратикиттанамукхена бхиккхӯнам̣ ова̄дам̣ денто аттано пат̣ипаттим̣ пака̄сенто –
1054. ‘‘на ган̣ена пураккхато чаре, вимано хоти сама̄дхи дуллабхо;
на̄на̄джанасан̇гахо дукхо, ити дисва̄на ган̣ам̣ на рочайе.
1055. ‘‘на кула̄ни упаббадже муни, вимано хоти сама̄дхи дуллабхо;
со уссукко раса̄нугиддхо, аттхам̣ рин̃чати йо сукха̄вахо.
1056. ‘‘пан̇коти хи нам̣ аведайум̣, йа̄йам̣ ванданапӯджана̄ кулесу;
сукхумам̣ саллам̣ дуруббахам̣, сакка̄ро ка̄пурисена дуджджахо.
1057. ‘‘сена̄санамха̄ оруйха, нагарам̣ пин̣д̣а̄йа па̄висим̣;
бхун̃джантам̣ пурисам̣ кут̣т̣хим̣, саккаччам̣ там̣ упат̣т̣хахим̣.
1058. ‘‘со ме паккена хаттхена, а̄лопам̣ упана̄майи;
а̄лопам̣ паккхипантасса, ан̇гули четтха чхиджджатха.
1059. ‘‘кут̣т̣амӯлан̃ча нисса̄йа, а̄лопам̣ там̣ абхун̃джисам̣;
бхун̃джама̄не ва̄ бхутте ва̄, джегуччхам̣ ме на виджджати.
1060. ‘‘уттит̣т̣хапин̣д̣о а̄ха̄ро, пӯтимуттан̃ча осадхам̣;
сена̄санам̣ руккхамӯлам̣, пам̣сукӯлан̃ча чӣварам̣;
йассете абхисамбхутва̄, са ве ча̄туддисо наро.
1061. ‘‘йаттха еке вихан̃н̃анти, а̄руханта̄ силуччайам̣;
таттха буддхасса да̄йа̄до, сампаджа̄но пат̣иссато;
иддхибаленупаттхаддхо, кассапо абхирӯхати.
1062. ‘‘пин̣д̣апа̄тапат̣икканто, селама̄руйха кассапо;
джха̄йати анупа̄да̄но, пахӣнабхайабхераво.
1063. ‘‘пин̣д̣апа̄тапат̣икканто, селама̄руйха кассапо;
джха̄йати анупа̄да̄но, д̣айхама̄несу ниббуто.
1064. ‘‘пин̣д̣апа̄тапат̣икканто, селама̄руйха кассапо;
джха̄йати анупа̄да̄но, катакиччо ана̄саво.
1065. ‘‘карерима̄ла̄витата̄, бхӯмибха̄га̄ манорама̄;
кун̃джара̄бхируда̄ рамма̄, те села̄ рамайанти мам̣.
1066. ‘‘нӣлаббхаван̣н̣а̄ ручира̄, ва̄рисӣта̄ сучиндхара̄;
индагопакасан̃чханна̄, те села̄ рамайанти мам̣.
1067. ‘‘нӣлаббхакӯт̣асадиса̄, кӯт̣а̄га̄раварӯпама̄;
ва̄ран̣а̄бхируда̄ рамма̄, те села̄ рамайанти мам̣.
1068. ‘‘абхивут̣т̣ха̄ рамматала̄, нага̄ исибхи севита̄;
аббхуннадита̄ сикхӣхи, те села̄ рамайанти мам̣.
1069. ‘‘алам̣ джха̄йитука̄масса, пахитаттасса ме сато;
алам̣ ме аттхака̄масса, пахитаттасса бхиккхуно.
1070. ‘‘алам̣ ме пха̄сука̄масса, пахитаттасса бхиккхуно;
алам̣ ме йогака̄масса, пахитаттасса та̄дино.
1071. ‘‘ума̄пуппхена сама̄на̄, гагана̄ваббхачха̄дита̄;
на̄на̄диджаган̣а̄кин̣н̣а̄, те села̄ рамайанти мам̣.
1072. ‘‘ана̄кин̣н̣а̄ гахат̣т̣хехи, мигасан̇гханисевита̄;
на̄на̄диджаган̣а̄кин̣н̣а̄, те села̄ рамайанти мам̣.
1073. ‘‘аччходика̄ путхусила̄, гонан̇гуламига̄йута̄;
амбусева̄ласан̃чханна̄, те села̄ рамайанти мам̣.
1074. ‘‘на пан̃чан̇гикена тӯрийена, рати ме хоти та̄дисӣ;
йатха̄ екаггачиттасса, самма̄ дхаммам̣ випассато.
1075. ‘‘каммам̣ бахукам̣ на ка̄райе, париваджджеййа джанам̣ на уййаме;
уссукко со раса̄нугиддхо, аттхам̣ рин̃чати йо сукха̄вахо.
1076. ‘‘каммам̣ бахукам̣ на ка̄райе, париваджджеййа анаттанеййаметам̣;
киччхати ка̄йо киламати, дуккхито со саматхам̣ на виндати.
1077. ‘‘от̣т̣хаппахатаматтена, атта̄нампи на пассати;
паттхаддхагӣво чарати, ахам̣ сеййоти ман̃н̃ати.
1078. ‘‘асеййо сеййасама̄нам̣, ба̄ло ман̃н̃ати атта̄нам̣;
на там̣ вин̃н̃ӯ пасам̣санти, паттхаддхама̄насам̣ нарам̣.
1079. ‘‘йо ча сеййохамасмӣти, на̄хам̣ сеййоти ва̄ пана;
хӣно там̣садисо ва̄ти, видха̄су на викампати.
1080. ‘‘пан̃н̃авантам̣ татха̄ та̄дим̣, сӣлесу сусама̄хитам̣;
четосаматхамануйуттам̣, тан̃че вин̃н̃ӯ пасам̣саре.
1081. ‘‘йасса сабрахмача̄рӣсу, га̄раво нӯпалаббхати;
а̄рака̄ хоти саддхамма̄, набхато путхавӣ йатха̄.
1082. ‘‘йесан̃ча хири оттаппам̣, сада̄ самма̄ упат̣т̣хитам̣;
вирӯл̣хабрахмачарийа̄ те, тесам̣ кхӣн̣а̄ пунаббхава̄.
1083. ‘‘уддхато чапало бхиккху, пам̣сукӯлена па̄руто;
капӣва сӣхачаммена, на со тенупасобхати.
1084. ‘‘ануддхато ачапало, нипако сам̣вутиндрийо;
собхати пам̣сукӯлена, сӣхова гиригаббхаре.
1085. ‘‘ете самбахула̄ дева̄, иддхиманто йасассино;
дасадевасахасса̄ни, саббе те брахмака̄йика̄.
1086. ‘‘дхаммасена̄патим̣ вӣрам̣, маха̄джха̄йим̣ сама̄хитам̣;
са̄рипуттам̣ намассанта̄, тит̣т̣ханти пан̃джалӣката̄.
1087. ‘‘намо те пуриса̄джан̃н̃а, намо те пурисуттама;