6. упасӣвама̄н̣авасуттаниддесаван̣н̣ана̄

38. чхат̣т̣хе упасӣвасутте – махантамогханти махантам̣ огхам̣. анисситоти пуггалам̣ ва̄ дхаммам̣ ва̄ аналлӣно. но висаха̄мӣти на саккоми. а̄рамман̣анти ниссайам̣. йам̣ нисситоти йам̣ дхаммам̣ ва̄ пуггалам̣ ва̄ ниссито.

ниддесе ка̄могханти ана̄га̄мимаггена ка̄могхам̣. арахаттамаггена бхавогхам̣. сота̄паттимаггена дит̣т̣хогхам̣. арахаттамаггена авиджджогхам̣ тареййам̣. сакйакула̄ паббаджитоти бхагавато учча̄кулапаридӣпанавасена вуттам̣. а̄ламбан̣анти аваттхаритва̄ т̣ха̄нам̣. ниссайанти аллӣйанам̣. упаниссайанти апассайанам̣.

39. ида̄ни йасма̄ бра̄хман̣о а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанала̄бхӣ тан̃ча сантампи ниссайам̣ на джа̄на̄ти. тенасса бхагава̄ тан̃ча ниссайам̣ уттарин̃ча ниййа̄напатхам̣ дассенто ‘‘а̄кин̃чан̃н̃а’’нти га̄тхама̄ха. таттха пеккхама̄ноти там̣ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасама̄паттим̣ сато сама̄паджджитва̄ вут̣т̣хахитва̄ ча аничча̄дивасена пассама̄но. наттхӣти нисса̄йа̄ти там̣ ‘‘наттхи кин̃чӣ’’ти паваттам̣ сама̄паттим̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄. тарассу огханти тато пабхути паватта̄йа випассана̄йа йатха̄нурӯпам̣ чатуббидхампи огхам̣ тарассу. катха̄хӣти катхам̣катха̄хи. тан̣хаккхайам̣ наттамаха̄бхипасса̄ти раттиндивам̣ нибба̄нам̣ вибхӯтам̣ катва̄ пасса. етенасса дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рам̣ катхеси.

ниддесе тан̃н̃ева вин̃н̃а̄н̣ам̣ абха̄ветӣти а̄ка̄са̄ламбан̣ам̣ катва̄ паваттамахаггатавин̃н̃а̄н̣ам̣ абха̄вети абха̄вам̣ гамети. вибха̄ветӣти вивидха̄ абха̄вам̣ гамети. антарадха̄петӣти адассанам̣ гамети. наттхи кин̃чӣти пассатӣти антамасо бхан̇гаматтамписса наттхӣти пассати.

40. ида̄ни ‘‘ка̄ме паха̄йа̄’’ти сутва̄ виккхамбханавасена аттана̄ пахӣне ка̄ме сампассама̄но ‘‘саббесӯ’’ти га̄тхама̄ха. таттха хитва̄ ман̃н̃анти ан̃н̃ам̣ тато хет̣т̣ха̄ чхаббидхампи сама̄паттим̣ хитва̄. сан̃н̃а̄вимоккхе парамети саттасу сан̃н̃а̄вимоккхесу уттаме а̄кин̃чан̃н̃а̄йатане. тит̣т̣хе ну со таттха ана̄нуйа̄йӣти со пуггало таттха а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанабрахмалоке авигаччхама̄но тит̣т̣хеййа нӯти пуччхати.

ниддесе авиччама̄ноти авийуджджама̄но. авигаччхама̄ноти вийогам̣ ана̄паджджама̄но. анантарадха̄йама̄ноти антарадха̄нам̣ ана̄паджджама̄но. апариха̄йама̄ноти анантара̄ париха̄нам̣ ана̄паджджама̄но.

41-2. атхасса бхагава̄ сат̣т̣хикаппасахассаматтакам̣йева т̣ха̄нам̣ ануджа̄нанто чатуттхам̣ га̄тхама̄ха. евам̣ тасса таттха т̣ха̄нам̣ сутва̄ ида̄нисса сассатуччхедабха̄вам̣ пуччханто ‘‘тит̣т̣хе че’’ти га̄тхама̄ха. таттха пӯгампи васса̄нанти анекасан̇кхйампи васса̄нам̣, ган̣анара̄синти аттхо. ‘‘пӯгампи васса̄нӣ’’типи па̄т̣хо. таттха вибхаттибйаттайена са̄мивачанасса паччаттавачанам̣ ка̄таббам̣, пӯганти ва̄ етасса бахӯнӣти аттхо ваттаббо. ‘‘пӯга̄нӣ’’ти ва̄пи пат̣ханти, пуримапа̄т̣хойева саббасундаро. таттхева со сӣти сийа̄ вимуттоти со пуггало таттхева̄кин̃чан̃н̃а̄йатане на̄на̄дуккхехи вимутто сӣтибха̄ваппатто бхавеййа, нибба̄наппатто сассато хутва̄ тит̣т̣хеййа̄ти адхиппа̄йо. чаветха вин̃н̃а̄н̣ам̣ татха̄видхасса̄ти ‘‘уда̄ху татха̄видхасса вин̃н̃а̄н̣ам̣ анупа̄да̄йа паринибба̄йеййа̄’’ти уччхедам̣ пуччхати, ‘‘пат̣исандхиггахан̣аттхам̣ ва̄пи бхавеййа̄’’ти пат̣исандхимпи тасса пуччхати.

тасса вин̃н̃а̄н̣ам̣ чавеййа̄ти тасса а̄кин̃чан̃н̃а̄йатане уппаннасса вин̃н̃а̄н̣ам̣ чутим̣ па̄пун̣еййа. уччхиджджеййа̄ти уччхедам̣ бхавеййа. винассеййа̄ти вина̄сам̣ па̄пун̣еййа. на бхавеййа̄ти абха̄вам̣ гамеййа. упапаннасса̄ти пат̣исандхивасена упапаннасса.

43. атхасса бхагава̄ уччхедасассатам̣ анупагамма таттхупапаннасса арийаса̄вакасса анупа̄да̄йа паринибба̄нам̣ дассенто ‘‘аччӣ йатха̄’’ти га̄тхама̄ха. таттха аттхам̣ палетӣти аттхам̣ гаччхати. на упети сан̇кханти ‘‘асукам̣ на̄ма дисам̣ гато’’ти воха̄рам̣ на гаччхати. евам̣ мунӣ на̄мака̄йа̄ вимуттоти евам̣ таттха уппанно секкхамуни пакатийа̄ пуббева рӯпака̄йа̄ вимутто, таттха чатуттхамаггам̣ ниббаттетва̄ дхаммака̄йасса парин̃н̃а̄татта̄ пуна на̄мака̄йа̄пи вимутто убхатобха̄гавимутто кхӣн̣а̄саво хутва̄ анупа̄да̄нибба̄насан̇кха̄там̣ аттхам̣ палети на упети сан̇кхам̣ ‘‘кхаттийо ва̄ бра̄хман̣о ва̄’’ти евама̄дикам̣.

ниддесе кхитта̄ти чалита̄. уккхитта̄ти атичалита̄. нунна̄ти паппхот̣ийа̄. пан̣унна̄ти дӯрӣката̄. кхамбхита̄ти пат̣иккама̄пита̄. виккхамбхита̄ти на сантике ката̄.

44. ида̄ни ‘‘аттхам̣ палетӣ’’ти сутва̄ тасса йонисо аттхамасаллаккхенто ‘‘аттхан̇гато со’’ти га̄тхама̄ха. тассаттхо – со аттхан̇гато уда̄ху наттхи, уда̄ху ве сассатийа̄ сассатабха̄вена арого авипарин̣а̄мадхаммо соти евам̣ там̣ ме мунӣ са̄дху бйа̄карохи. ким̣ка̄ран̣а̄? татха̄ хи те видито еса дхаммоти.

ниддесе нируддхоти ниродхам̣ патто. уччхинноти уччхиннасанта̄но. винат̣т̣хоти вина̄сам̣ патто.

45. атхасса бхагава̄ татха̄ аваттаббатам̣ дассенто ‘‘аттхан̇гатасса̄’’ти га̄тхама̄ха. таттха аттхан̇гатасса̄ти анупа̄да̄париниббутасса. на пама̄н̣аматтхӣти рӯпа̄дипама̄н̣ам̣ наттхи. йена нам̣ ваджджунти йена ра̄га̄дина̄ нам̣ вадеййум̣. саббесу дхаммесӯти саббесу кхандха̄дидхаммесу.

ниддесе адхивачана̄ни ча̄ти сиривад̣д̣хако дханавад̣д̣хакотиа̄дайо хи вачанаматтам̣йева адхика̄рам̣ катва̄ паватта̄ адхивачана̄ на̄ма. адхивачана̄нам̣ патха̄ адхивачанапатха̄ на̄ма. ‘‘абхисан̇кхаронтӣти кхо, бхиккхаве, тасма̄ сан̇кха̄ра̄’’ти (сам̣. ни. 3.79) евам̣ ниддха̄ритва̄ сахетукам̣ катва̄ вуччама̄на̄ абхила̄па̄ нирутти на̄ма. нируттӣнам̣ патха̄ нируттипатха̄ на̄ма. ‘‘такко витакко сан̇каппо’’ти (дха. са. 7) евам̣ тена тена пака̄рена пан̃н̃а̄панато пан̃н̃атти на̄ма. пан̃н̃аттӣнам̣ патха̄ пан̃н̃аттипатха̄ (дха. са. ат̣т̣ха. 101-108) на̄ма. сесам̣ саббаттха па̄кат̣амева.

евам̣ бхагава̄ идампи суттам̣ арахаттаникӯт̣енева десеси, десана̄парийоса̄не ча вуттасадисова дхамма̄бхисамайо ахосӣти.

саддхаммаппаджджотика̄йа чӯл̣аниддеса-ат̣т̣хакатха̄йа

упасӣвама̄н̣авасуттаниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.