4. чатукканипа̄то
1. ка̄лин̇гавагго
[301] 1. чӯл̣ака̄лин̇гаджа̄такаван̣н̣ана̄
виваратхима̄сам̣ два̄ранти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто чатуннам̣ парибба̄джика̄нам̣ паббаджджам̣ а̄раббха катхеси. веса̄лийам̣ кира личчхавира̄джӯнам̣ сатта сахасса̄ни сатта сата̄ни сатта ча личчхавӣ васим̣су. те саббепи пуччха̄пат̣ипуччха̄читтака̄ ахесум̣. атхеко пан̃часу ва̄дасатесу бйатто ниган̣т̣хо веса̄лийам̣ сампа̄пун̣и, те тасса сан̇гахам̣ акам̣су. апара̄пи еварӯпа̄ ниган̣т̣хӣ сампа̄пун̣и. ра̄джа̄но двепи джане ва̄дам̣ ка̄ресум̣, убхопи садиса̄ва ахесум̣. тато личчхавӣнам̣ етадахоси ‘‘име двепи пат̣ичча уппанно путто бйатто бхависсатӣ’’ти. тесам̣ вива̄хам̣ ка̄ретва̄ двепи екато ва̄сесум̣. атха несам̣ сам̣ва̄саманва̄йа пат̣ипа̄т̣ийа̄ чатассо да̄рика̄йо еко ча да̄рако джа̄йи. да̄рика̄нам̣ ‘‘сачча̄, лола̄, авадха̄рика̄, пат̣иччха̄да̄’’ти на̄мам̣ акам̣су, да̄ракасса ‘‘саччако’’ти. те пан̃чапи джана̄ вин̃н̃утам̣ патта̄ ма̄тито пан̃ча ва̄дасата̄ни, питито пан̃ча ва̄дасата̄нӣти ва̄дасахассам̣ угган̣хим̣су. ма̄та̄питаро да̄рика̄нам̣ евам̣ овадим̣су ‘‘саче кочи гихӣ тумха̄кам̣ ва̄дам̣ бхиндиссати, тасса па̄дапарича̄рика̄ бхавеййа̄тха. саче паббаджито бхиндиссати, тасса сантике паббаджеййа̄тха̄’’ти.
апарабха̄ге ма̄та̄питаро ка̄ламакам̣су. тесу ка̄лакатесу саччаканиган̣т̣хо таттхева веса̄лийам̣ личчхавӣнам̣ сиппам̣ сиккха̄пенто васи. бхагинийо джамбуса̄кхам̣ гахетва̄ ва̄даттха̄йа нагара̄ нагарам̣ чарама̄на̄ са̄ваттхим̣ патва̄ нагарадва̄ре са̄кхам̣ никхан̣итва̄ ‘‘йо амха̄кам̣ ва̄дам̣ а̄ропетум̣ саккоти гихӣ ва̄ паббаджито ва̄, со етам̣ пам̣супун̃джам̣ па̄дехи викиритва̄ па̄дехева са̄кхам̣ маддатӯ’’ти да̄рака̄нам̣ ватва̄ бхиккха̄йа нагарам̣ пависим̣су. атха̄йасма̄ са̄рипутто асаммат̣т̣хат̣т̣ха̄нам̣ саммаджджитва̄ риттагхат̣есу па̄нӣйам̣ упат̣т̣хапетва̄ гила̄не ча пат̣иджаггитва̄ дива̄тарам̣ са̄ваттхим̣ пин̣д̣а̄йа пависанто там̣ са̄кхам̣ дисва̄ да̄раке пуччхи, да̄рака̄ там̣ паваттим̣ а̄чиккхим̣су. тхеро да̄ракехева па̄та̄петва̄ мадда̄петва̄ ‘‘йехи айам̣ са̄кха̄ т̣хапита̄, те катабхаттакичча̄ва а̄гантва̄ джетаванадва̄ракот̣т̣хаке мам̣ пассантӯ’’ти да̄рака̄нам̣ ватва̄ нагарам̣ пависитва̄ катабхаттакиччо виха̄радва̄ракот̣т̣хаке ат̣т̣ха̄си. та̄пи парибба̄джика̄ бхиккха̄йа чаритва̄ а̄гата̄ са̄кхам̣ маддитам̣ дисва̄ ‘‘кена̄йам̣ маддита̄’’ти ватва̄ ‘‘са̄рипуттаттхерена, саче тумхе ва̄даттхика̄, джетаванадва̄ракот̣т̣хакам̣ гаччхатха̄’’ти да̄ракехи вутта̄ пуна нагарам̣ пависитва̄ маха̄джанам̣ саннипа̄тетва̄ виха̄радва̄ракот̣т̣хакам̣ гантва̄ тхерам̣ ва̄дасахассам̣ пуччхим̣су. тхеро там̣ виссаджджетва̄ ‘‘ан̃н̃ам̣ кин̃чи джа̄на̄тха̄’’ти пуччхи. ‘‘на джа̄на̄ма, са̄мӣ’’ти. ‘‘ахам̣ пана во кин̃чи пуччха̄мӣ’’ти. ‘‘пуччха, са̄ми, джа̄нантийо катхесса̄ма̄’’ти.
тхеро ‘‘екам̣ на̄ма ки’’нти пуччхи. та̄ на джа̄ним̣су. тхеро виссаджджеси. та̄ ‘‘амха̄кам̣, са̄ми, пара̄джайо, тумха̄кам̣ джайо’’ти а̄хам̣су. ‘‘ида̄ни ким̣ кариссатха̄’’ти? ‘‘амха̄кам̣ ма̄та̄питӯхи айам̣ ова̄до динно ‘саче во гихӣ ва̄дам̣ бхиндиссати, тасса паджа̄патийо бхавеййа̄тха. саче паббаджито, тасса сантике паббаджеййа̄тха̄’ти, паббаджджам̣ но детха̄’’ти. тхеро ‘‘са̄дхӯ’’ти ватва̄ та̄ уппалаван̣н̣а̄йа тхерийа̄ сантике пабба̄джеси. та̄ сабба̄пи на чирассева арахаттам̣ па̄пун̣им̣су. атхекадивасам̣ бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ ‘‘а̄вусо, са̄рипуттаттхеро чатуннам̣ парибба̄джика̄нам̣ авассайо хутва̄ сабба̄ арахаттам̣ па̄песӣ’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева, пуббепеса ета̄сам̣ авассайо ахоси, ида̄ни пана паббаджджа̄бхисекам̣ да̄песи, пуббе ра̄джамахесит̣т̣ха̄не т̣хапесӣ’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.
атӣте ка̄лин̇гарат̣т̣хе дантапуранагаре ка̄лин̇гара̄дже раджджам̣ ка̄ренте ассакарат̣т̣хе па̄т̣алинагаре ассако на̄ма ра̄джа̄ раджджам̣ ка̄реси. ка̄лин̇го сампаннабалава̄хано сайампи на̄габало пат̣ийодхам̣ на пассати. со йуджджхитука̄мо хутва̄ амачча̄нам̣ а̄рочеси ‘‘ахам̣ йуддхаттхико, пат̣ийодхам̣ пана на пасса̄ми, ким̣ карома̄’’ти. амачча̄ ‘‘аттхеко, маха̄ра̄джа, упа̄йо, дхӣтаро те чатассо уттамарӯпадхара̄, та̄ паса̄дхетва̄ пат̣иччханнайа̄не нисӣда̄петва̄ балапаривута̄ га̄манигамара̄джадха̄нийо чара̄петха. йо ра̄джа̄ та̄ аттано гехе ка̄тука̄мо бхависсати, тена саддхим̣ йуддхам̣ карисса̄ма̄’’ти вадим̣су. ра̄джа̄ татха̄ ка̄реси. та̄хи гатагатат̣т̣ха̄не ра̄джа̄но бхайена та̄сам̣ нагарам̣ пависитум̣ на денти, пан̣н̣а̄ка̄рам̣ песетва̄ бахинагарейева васа̄пенти. евам̣ сакаладжамбудӣпам̣ вичаритва̄ ассакарат̣т̣хе па̄т̣алинагарам̣ па̄пун̣им̣су. ассакопи нагарадва̄ра̄ни пидаха̄петва̄ пан̣н̣а̄ка̄рам̣ песеси. тасса нандисено на̄ма амаччо пан̣д̣ито бйатто упа̄йакусало. со чинтеси ‘‘има̄ кира ра̄джадхӣтаро сакаладжамбудӣпам̣ вичаритва̄ пат̣ийодхам̣ на лабхим̣су, евам̣ санте джамбудӣпо туччхо на̄ма ахоси, ахам̣ ка̄лин̇гена саддхим̣ йуджджхисса̄мӣ’’ти. со нагарадва̄рам̣ гантва̄ дова̄рике а̄мантетва̄ та̄сам̣ два̄рам̣ вивара̄петум̣ пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –
1. ‘‘виваратхима̄сам̣ два̄рам̣, нагарам̣ пависанту арун̣ара̄джасса;
сӣхена сусит̣т̣хена, сураккхитам̣ нандисенена̄’’ти.
таттха арун̣ара̄джасса̄ти со хи радждже патит̣т̣хитака̄ле рат̣т̣хана̄мавасена ассако на̄ма джа̄то, куладаттийам̣ панасса на̄мам̣ арун̣оти. тена̄ха ‘‘арун̣ара̄джасса̄’’ти. сӣхена̄ти пурисасӣхена. сусит̣т̣хена̄ти а̄чарийехи сут̣т̣ху ануса̄ситена. нандисенена̄ти майа̄ нандисенена на̄ма.
со евам̣ ватва̄ два̄рам̣ вивара̄петва̄ та̄ гахетва̄ ассакаран̃н̃о датва̄ ‘‘тумхе ма̄ бха̄йиттха, йуддхе сати ахам̣ джинисса̄ми, има̄ уттамарӯпадхара̄ ра̄джадхӣтаро махесийо каротха̄’’ти та̄сам̣ абхисекам̣ да̄петва̄ та̄хи саддхим̣ а̄гате пурисе ‘‘гаччхатха, тумхе ра̄джадхӣтӯнам̣ ассакара̄джена махесит̣т̣ха̄не т̣хапитабха̄вам̣ тумха̄кам̣ ран̃н̃о а̄чиккхатха̄’’ти уййоджеси. те гантва̄ а̄рочесум̣. ка̄лин̇го ‘‘на хи нӯна со майхам̣ балам̣ джа̄на̄тӣ’’ти ватва̄ та̄вадева махатийа̄ сена̄йа никкхами. нандисено тасса а̄гаманам̣ н̃атва̄ ‘‘аттано кира раджджасӣма̄йамева хоту, ма̄ амха̄кам̣ ран̃н̃о раджджасӣмам̣ оккамату, убхиннам̣ раджджа̄нам̣ антаре йуддхам̣ бхависсатӣ’’ти са̄санам̣ песеси. со са̄санам̣ сутва̄ аттано раджджапарийантейева ат̣т̣ха̄си. ассакопи аттано раджджапарийанте ат̣т̣ха̄си. тада̄ бодхисатто исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ тесам̣ двиннам̣ раджджа̄нам̣ антаре пан̣н̣аса̄ла̄йам̣ васати. ка̄лин̇го чинтеси ‘‘саман̣а̄ на̄ма кин̃чи джа̄ниссанти, ко джа̄на̄ти, ким̣ бхависсати, касса джайо ва̄ пара̄джайо ва̄ бхависсати, та̄пасам̣ пуччхисса̄мӣ’’ти ан̃н̃а̄такавесена бодхисаттам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисӣдитва̄ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ ‘‘бханте, ка̄лин̇го ча ассако ча йуджджхитука̄ма̄ аттано аттано раджджасӣма̄йамева т̣хита̄, етесу касса джайо бхависсати, касса пара̄джайо’’ти пуччхи. маха̄пун̃н̃а, ахам̣ ‘‘асукасса джайо, асукасса пара̄джайо’’ти на джа̄на̄ми, сакко пана девара̄джа̄ идха̄гаччхати, тамахам̣ пуччхитва̄ катхесса̄ми, све а̄гаччхеййа̄сӣти. сакко бодхисаттасса упат̣т̣ха̄нам̣ а̄гантва̄ нисӣди, атха нам̣ бодхисатто таматтхам̣ пуччхи. бханте, ка̄лин̇го джиниссати, ассако пара̄джиссати, идан̃чидан̃ча пуббанимиттам̣ пан̃н̃а̄йиссатӣти.
ка̄лин̇го пунадивасе а̄гантва̄ пуччхи, бодхисаттописса а̄чиккхи. со ‘‘ким̣ на̄ма пуббанимиттам̣ бхависсатӣ’’ти апуччхитва̄ва ‘‘ахам̣ кира джинисса̄мӣ’’ти ут̣т̣ха̄йа тут̣т̣хийа̄ пакка̄ми. са̄ катха̄ виттха̄рика̄ ахоси. там̣ сутва̄ ассако нандисенам̣ паккоса̄петва̄ ‘‘ка̄лин̇го кира джиниссатим̣, майам̣ пара̄джисса̄ма, ким̣ ну кхо ка̄табба’’нти а̄ха. со ‘‘ко етам̣ джа̄на̄ти маха̄ра̄джа, касса джайо ва̄ пара̄джайо ва̄, тумхе ма̄ чинтайиттха̄’’ти ра̄джа̄нам̣ асса̄сетва̄ бодхисаттам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисинно ‘‘бханте, ко джиниссати, ко пара̄джиссатӣ’’ти пуччхи. ‘‘ка̄лин̇го джиниссати, ассако пара̄джиссатӣ’’ти? ‘‘бханте, джинантасса пуббанимиттам̣ ким̣ бхависсати, ким̣ пара̄джинантасса̄’’ти? ‘‘маха̄пун̃н̃а, джинантасса а̄раккхадевата̄ саббасето усабхо бхависсати, итарасса саббака̄л̣ако, убхиннампи а̄раккхадевата̄ йуджджхитва̄ джайапара̄джайам̣ кариссантӣ’’ти. нандисено там̣ сутва̄ ут̣т̣ха̄йа гантва̄ ран̃н̃о саха̄йе сахассаматте маха̄йодхе гахетва̄ авидӯре паббатам̣ абхируйха ‘‘амбхо, амха̄кам̣ ран̃н̃о джӣвитам̣ да̄тум̣ саккхиссатха̄’’ти пуччхи. ‘‘а̄ма, саккхисса̄ма̄’’ти. ‘‘тена хи имасмим̣ папа̄те пататха̄’’ти. те патитум̣ а̄рабхим̣су. атха не ва̄ретва̄ ‘‘алам̣ еттха патанена, амха̄кам̣ ран̃н̃о джӣвитам̣ да̄тум̣ сухадайа̄ аниваттино хутва̄ йуджджхатха̄’’ти а̄ха. те сампат̣иччхим̣сум̣.
атха сан̇га̄ме упат̣т̣хите ка̄лин̇го ‘‘ахам̣ кира джинисса̄мӣ’’ти воса̄нам̣ а̄паджджи, балака̄йа̄писса ‘‘амха̄кам̣ кира джайо’’ти воса̄нам̣ а̄паджджитва̄ санна̄хам̣ акатва̄ ваггавагга̄ хутва̄ йатха̄ручи паккамим̣су, вӣрийакаран̣ака̄ле вӣрийам̣ на карим̣су. убхопи ра̄джа̄но ассам̣ абхирухитва̄ ‘‘йуджджхисса̄ма̄’’ти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ упасан̇каманти. убхиннам̣ а̄раккхадевата̄ пурато гантва̄ ка̄лин̇гаран̃н̃о а̄раккхадевата̄ саббасето усабхо ахоси, итарасса саббака̄л̣ако. та̄ девата̄пи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ йуджджхана̄ка̄рам̣ дассента̄ упасан̇камим̣су. те пана усабха̄ убхиннам̣ ра̄джӯнам̣йева пан̃н̃а̄йанти, на ан̃н̃есам̣. нандисено ассакам̣ пуччхи ‘‘пан̃н̃а̄йати те, маха̄ра̄джа, а̄раккхадевата̄’’ти. ‘‘а̄ма, пан̃н̃а̄йатӣ’’ти. ‘‘кена̄ка̄рена̄’’ти. ‘‘ка̄лин̇гаран̃н̃о а̄раккхадевата̄ саббасето усабхо хутва̄ пан̃н̃а̄йати, амха̄кам̣ а̄раккхадевата̄ саббака̄л̣ако киламанто хутва̄ тит̣т̣хатӣ’’ти. ‘‘маха̄ра̄джа, тумхе ма̄ бха̄йатха, майам̣ джинисса̄ма, ка̄лин̇го пара̄джиссати, тумхе ассапит̣т̣хито отаритва̄ имам̣ саттим̣ гахетва̄ сусиккхитасиндхавам̣ ударапассе ва̄махаттхена уппӣл̣етва̄ имина̄ пурисасахассена саддхим̣ вегена гантва̄ ка̄лин̇гаран̃н̃о а̄раккхадеватам̣ саттиппаха̄рена па̄тетха, тато майам̣ сахассаматта̄ саттисахассена пахарисса̄ма, евам̣ ка̄лин̇гасса а̄раккхадевата̄ нассиссати, тато ка̄лин̇го пара̄джиссати, майам̣ джинисса̄ма̄’’ти. ра̄джа̄ ‘‘са̄дхӯ’’ти нандисенена диннасан̃н̃а̄йа гантва̄ саттийа̄ пахари, сӯрайодхасахасса̄пи амачча̄ саттисахассена пахарим̣су. а̄раккхадевата̄ таттхева джӣвитаккхайам̣ па̄пун̣и, та̄вадева ка̄лин̇го пара̄джитва̄ пала̄йи. там̣ пала̄йама̄нам̣ дисва̄ сахассаматта̄ амачча̄ ‘‘ка̄лин̇го пала̄йатӣ’’ти уннадим̣су. ка̄лин̇го маран̣абхайабхӣто пала̄йама̄но там̣ та̄пасам̣ аккосанто дутийам̣ га̄тхама̄ха –
2. ‘‘джайо калин̇га̄намасайхаса̄хинам̣, пара̄джайо анайо ассака̄нам̣;
иччева те бха̄ситам̣ брахмача̄ри, на уджджубхӯта̄ витатхам̣ бхан̣антӣ’’ти.
таттха асайхаса̄хинанти асайхам̣ дуссахам̣ сахитум̣ саматтха̄нам̣. иччева те бха̄ситанти евам̣ тайа̄ кӯт̣ата̄паса лан̃джам̣ гахетва̄ пара̄джинакара̄джа̄нам̣ джиниссати, джинанара̄джа̄нан̃ча пара̄джиссатӣти бха̄ситам̣. на уджджубхӯта̄ти йе ка̄йена ва̄ча̄йа манаса̄ ча уджубхӯта̄, на те муса̄ бхан̣антӣти.
евам̣ со та̄пасам̣ аккосанто пала̄йанто аттано нагарамева гато, ниваттитва̄ олокетумпи на̄саккхи. тато катипа̄хаччайена сакко та̄пасасса упат̣т̣ха̄нам̣ агама̄си. та̄пасо тена саддхим̣ катхенто татийам̣ га̄тхама̄ха –
3. ‘‘дева̄ муса̄ва̄дамупа̄тиватта̄, саччам̣ дханам̣ парамам̣ тесу сакка;
там̣ те муса̄ бха̄ситам̣ девара̄джа, ким̣ ва̄ пат̣ичча магхава̄ махинда̄’’ти.
таттха там̣ те муса̄ бха̄ситанти йам̣ тайа̄ майхам̣ бха̄ситам̣, там̣ аттхабхан̃джанакамуса̄ва̄дам̣ катхентена тайа̄ муса̄ бха̄ситам̣, тайа̄ ким̣ ка̄ран̣ам̣ пат̣ичча евам̣ бха̄ситанти?
там̣ сутва̄ сакко чатуттхам̣ га̄тхама̄ха –
4. ‘‘нану те сутам̣ бра̄хман̣а бхан̃н̃ама̄не, дева̄ на иссанти пурисапараккамасса;
дамо сама̄дхи манасо абхеджджо, абйаггата̄ никкаманан̃ча ка̄ле;
дал̣хан̃ча вирийам̣ пурисапараккамо ча, тенева а̄си виджайо ассака̄на’’нти.
тассаттхо – ким̣ тайа̄, бра̄хман̣а, таттха таттха вачане бхан̃н̃ама̄не идам̣ на сутапуббам̣, йам̣ дева̄ пурисапараккамасса на иссанти на усӯйанти, ассакаран̃н̃о вӣрийакаран̣авасена аттадаманасан̇кха̄то дамо, самаггабха̄вена манасо абхеджджо, абхеджджасама̄дхи, ассакаран̃н̃о саха̄йа̄нам̣ вӣрийакаран̣ака̄ле абйаггата̄ йатха̄ ка̄лин̇гасса манусса̄ ваггавагга̄ хутва̄ осакким̣су, евам̣ аносакканам̣ самаггабха̄вена абхеджджачитта̄нам̣ вӣрийан̃ча пурисапараккамо ча тхиро ахоси, тенева ка̄ран̣ена ассака̄нам̣ джайо ахосӣти.
пала̄те ча пана ка̄лин̇ге ассакара̄джа̄ вилопам̣ га̄ха̄петва̄ аттано нагарам̣ гато. нандисено ка̄лин̇гасса са̄санам̣ песеси ‘‘има̄сам̣ чатуннам̣ ра̄джакан̃н̃а̄нам̣ да̄йаджджакот̣т̣ха̄сам̣ песету, саче на песети, ка̄таббаметтха джа̄нисса̄мӣ’’ти. со там̣ са̄санам̣ сутва̄ бхӣтатасито та̄хи ладдхаббада̄йаджджам̣ песеси, тато пат̣т̣ха̄йа самаггава̄сам̣ васим̣су.
саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси ‘‘тада̄ ка̄лин̇гаран̃н̃о дхӣтаро има̄ дахарабхиккхунийо ахесум̣, нандисено са̄рипутто, та̄пасо пана ахамева ахоси’’нти.
чӯл̣ака̄лин̇гаджа̄такаван̣н̣ана̄ пат̣хама̄.
[302] 2. маха̄асса̄рохаджа̄такаван̣н̣ана̄
адеййесум̣ дадам̣ да̄нанти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто а̄нандаттхерам̣ а̄раббха катхеси. паччуппаннаваттху хет̣т̣ха̄ катхитамева. саттха̄ ‘‘пора̄н̣акапан̣д̣ита̄пи аттано упака̄равасенева кирим̣сӯ’’ти ватва̄ идха̄пи атӣтам̣ а̄хари.
атӣте бодхисатто ба̄ра̄н̣асира̄джа̄ хутва̄ дхаммена самена раджджам̣ ка̄рети, да̄нам̣ дети, сӣлам̣ раккхати. со ‘‘паччантам̣ купитам̣ вӯпасамесса̄мӣ’’ти балава̄ханапаривуто гантва̄ пара̄джито ассам̣ абхирухитва̄ пала̄йама̄но екам̣ паччантага̄мам̣ па̄пун̣и. таттха тим̣са джана̄ ра̄джасевака̄ васанти. те па̄това га̄мамаджджхе саннипатитва̄ га̄макиччам̣ каронти. тасмим̣ кхан̣е ра̄джа̄ ваммитам̣ ассам̣ абхирухитва̄ алан̇катапат̣ийатто га̄мадва̄рена антога̄мам̣ па̄виси. те ‘‘ким̣ ну кхо ида’’нти бхӣта̄ пала̄йитва̄ сакасакагеха̄ни пависим̣су. еко панеттха аттано гехам̣ агантва̄ ран̃н̃о паччуггаманам̣ катва̄ ‘‘ра̄джа̄ кира паччантам̣ гато’’ти суййати, коси твам̣ ра̄джапурисо чорапурисоти? ‘‘ра̄джапурисо, самма̄’’ти. ‘‘тена хи етха̄’’ти ра̄джа̄нам̣ гехам̣ нетва̄ аттано пӣт̣хаке нисӣда̄петва̄ ‘‘ехи, бхадде, саха̄йакасса па̄де дхова̄’’ти бхарийам̣ тасса па̄де дхова̄петва̄ аттано бала̄нурӯпена а̄ха̄рам̣ датва̄ ‘‘мухуттам̣ виссаматха̄’’ти сайанам̣ пан̃н̃а̄песи, ра̄джа̄ нипаджджи. итаро ассасса санна̄хам̣ мочетва̄ чан̇кама̄петва̄ удакам̣ па̄йетва̄ пит̣т̣хим̣ телена маккхетва̄ тин̣ам̣ ада̄си. евам̣ тайо чатта̄ро дивасе ра̄джа̄нам̣ пат̣иджаггитва̄ ‘‘гаччха̄махам̣, самма̄’’ти вутте пуна ран̃н̃о ча ассасса ча каттаббайуттакам̣ саббамака̄си. ра̄джа̄ тусситва̄ гаччханто ‘‘ахам̣, самма, маха̄асса̄рохо на̄ма, нагарамаджджхе амха̄кам̣ гехам̣, саче кеначи киччена нагарам̣ а̄гаччхаси, даккхин̣адва̄ре т̣хатва̄ дова̄рикам̣ ‘маха̄асса̄рохо катарагехе васатӣ’ти пуччхитва̄ дова̄рикам̣ гахетва̄ амха̄кам̣ гехам̣ а̄гаччхеййа̄сӣ’’ти ватва̄ пакка̄ми.
балака̄йопи ра̄джа̄нам̣ адисва̄ бахинагаре кхандха̄ва̄рам̣ бандхитва̄ т̣хито ра̄джа̄нам̣ дисва̄ паччуггантва̄ парива̄реси. ра̄джа̄ нагарам̣ пависанто два̄рантаре т̣хатва̄ дова̄рикам̣ паккоса̄петва̄ маха̄джанам̣ пат̣иккама̄петва̄ ‘‘та̄та, еко паччантага̄мава̄сӣ мам̣ дат̣т̣хука̄мо а̄гантва̄ ‘маха̄асса̄рохасса гехам̣ каха’нти там̣ пуччхиссати, там̣ твам̣ хаттхе гахетва̄ а̄нетва̄ мам̣ дассеййа̄си, тада̄ твам̣ сахассам̣ лабхиссасӣ’’ти а̄ха. со на̄гаччхати, тасмим̣ ана̄гаччханте ра̄джа̄ тасса васанага̄ме балим̣ вад̣д̣ха̄песи, балимхи вад̣д̣хите на̄гаччхати. евам̣ дутийампи татийампи балим̣ вад̣д̣ха̄песи, нева а̄гаччхати. атха нам̣ га̄мава̄сино саннипатитва̄ а̄хам̣су ‘‘аййа, тава саха̄йасса маха̄асса̄рохасса а̄гатака̄лато пат̣т̣ха̄йа майам̣ балина̄ пӣл̣ийама̄на̄ сӣсам̣ уккхипитум̣ на саккома, гаччха тава саха̄йасса маха̄асса̄рохасса ватва̄ амха̄кам̣ балим̣ виссаджджа̄пехӣ’’ти. са̄дху гаччхисса̄ми, на пана сакка̄ туччхахаттхена гантум̣, майхам̣ саха̄йасса две да̄рака̄ аттхи, тесан̃ча бхарийа̄йа часса саха̄йакасса ча ме нива̄санапа̄рупанапил̣андхана̄дӣни саджджетха̄ти. ‘‘са̄дху саджджисса̄ма̄’’ти те саббам̣ пан̣н̣а̄ка̄рам̣ саджджайим̣су.
со тан̃ча аттано гхаре паккапӯван̃ча а̄да̄йа гантва̄ даккхин̣адва̄рам̣ патва̄ дова̄рикам̣ пуччхи ‘‘кахам̣, самма, маха̄асса̄рохасса геха’’нти. со ‘‘ехи дассеми те’’ти там̣ хаттхе гахетва̄ ра̄джадва̄рам̣ гантва̄ ‘‘дова̄рико екам̣ паччантага̄мава̄сим̣ гахетва̄ а̄гато’’ти пат̣иведеси. ра̄джа̄ там̣ сутва̄ а̄сана̄ ут̣т̣ха̄йа ‘‘майхам̣ саха̄йо ча тена саддхим̣ а̄гата̄ ча пависантӯ’’ти паччуггаманам̣ катва̄ дисва̄ва нам̣ париссаджитва̄ ‘‘майхам̣ саха̄йика̄ ча да̄рака̄ ча арога̄’’ти пуччхитва̄ хаттхе гахетва̄ маха̄талам̣ абхирухитва̄ сетаччхаттасса хет̣т̣ха̄ ра̄джа̄сане нисӣда̄петва̄ аггамахесим̣ паккоса̄петва̄ ‘‘бхадде, саха̄йасса ме па̄де дхова̄’’ти а̄ха. са̄ тасса па̄де дхови, ра̄джа̄ суван̣н̣абхин̇ка̄рена удакам̣ а̄син̃чи. девӣпи па̄де дховитва̄ гандхателена маккхеси. ра̄джа̄ ‘‘ким̣, самма, аттхи, кин̃чи амха̄кам̣ кха̄данӣйа’’нти пуччхи. со ‘‘аттхӣ’’ти пасиббакато пӯве нӣхара̄песи. ра̄джа̄ суван̣н̣атат̣т̣акена гахетва̄ тасса сан̇гахам̣ каронто ‘‘мама саха̄йена а̄нӣтам̣ кха̄датха̄’’ти девийа̄ ча амачча̄нан̃ча кха̄да̄петва̄ сайампи кха̄ди. итаро итарампи пан̣н̣а̄ка̄рам̣ дассеси. ра̄джа̄ тасса сан̇гахаттхам̣ ка̄сикаваттха̄ни апанетва̄ тена а̄бхатаваттхайугам̣ нива̄сесим̣. девӣпи ка̄сикаваттхан̃чева а̄бхаран̣а̄ни ча апанетва̄ тена а̄бхатаваттхам̣ нива̄сетва̄ а̄бхаран̣а̄ни пил̣андхи.
атха нам̣ ра̄джа̄ ра̄джа̄рахам̣ бходжанам̣ бходжа̄петва̄ екам̣ амаччам̣ а̄н̣а̄песи ‘‘гаччха имасса мама каран̣анийа̄менева массукаммам̣ ка̄ретва̄ гандходакена нха̄петва̄ сатасахассаггханикам̣ ка̄сикаваттхам̣ нива̄са̄петва̄ ра̄джа̄лан̇ка̄рена алан̇ка̄ра̄петва̄ а̄нехӣ’’ти. со татха̄ ака̄си. ра̄джа̄ нагаре бхерим̣ чара̄петва̄ амачче саннипа̄та̄петва̄ сетаччхаттасса маджджхе джа̄тихин̇гулакасуттам̣ па̄тетва̄ упад̣д̣хараджджам̣ ада̄си. те тато пат̣т̣ха̄йа екато бхун̃джанти пиванти сайанти, висса̄со тхиро ахоси кеначи абхеджджо. атхасса ра̄джа̄ путтада̄репи паккоса̄петва̄ антонагаре нивесанам̣ ма̄петва̄ ада̄си. те самагга̄ саммодама̄на̄ раджджам̣ ка̄ренти.
атха амачча̄ куджджхитва̄ ра̄джапуттам̣ а̄хам̣су ‘‘кума̄ра, ра̄джа̄ екасса гахапатикасса упад̣д̣хараджджам̣ датва̄ тена саддхим̣ екато бхун̃джати пивати сайати, да̄раке ча ванда̄пети, имина̄ ран̃н̃а̄ катакаммам̣ на джа̄на̄ма, ким̣ кароти ра̄джа̄, майам̣ ладжджа̄ма, твам̣ ран̃н̃о катхехӣ’’ти. со ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ саббам̣ там̣ катхам̣ ран̃н̃о а̄рочетва̄ ‘‘ма̄ евам̣ карохи, маха̄ра̄джа̄’’ти а̄ха. ‘‘та̄та, ахам̣ йуддхапара̄джито кахам̣ васим̣, апи ну джа̄на̄тха̄’’ти. ‘‘на джа̄на̄ма, дева̄’’ти. ‘‘ахам̣ етасса гхаре васанто арого хутва̄ а̄гантва̄ раджджам̣ ка̄ресим̣, евам̣ мама упака̄рино касма̄ сампаттим̣ на дасса̄мӣ’’ти евам̣ ватва̄ ча пана бодхисатто ‘‘та̄та, йо хи ада̄таббайуттакасса дети, да̄таббайуттакасса на дети, со а̄падам̣ патва̄ кин̃чи упака̄рам̣ на лабхатӣ’’ти дассенто има̄ га̄тха̄ а̄ха –
5. ‘‘адеййесу дадам̣ да̄нам̣, деййесу наппавеччхати;
а̄па̄су бйасанам̣ патто, саха̄йам̣ на̄дхигаччхати.
6. ‘‘на̄деййесу дадам̣ да̄нам̣, деййесу йо павеччхати;
а̄па̄су бйасанам̣ патто, саха̄йамадхигаччхати.
7. ‘‘сан̃н̃огасамбхогависесадассанам̣, анарийадхаммесу сат̣хесу нассати;
катан̃ча арийесу ча аджджавесу, махаппхалам̣ хоти ан̣умпи та̄дису.
8. ‘‘йо пуббе катакалйа̄н̣о, ака̄ локе судуккарам̣;
паччха̄ кайира̄ на ва̄ кайира̄, аччантам̣ пӯджана̄рахо’’ти.
таттха адеййесӯти пуббе акатӯпака̄ресу. деййесӯти пуббе катӯпака̄ресу. наппавеччхатӣти на павесети на дети. а̄па̄сӯти а̄пада̄су. бйасананти дуккхам̣. сан̃н̃огасамбхогависесадассананти йо миттена като сан̃н̃ого чева самбхого ча, тасса висесадассанам̣ гун̣адассанам̣ сукатам̣ майхам̣ имина̄ти етам̣ саббам̣ асуддхадхамматта̄ анарийадхаммесу кера̄т̣икатта̄ сат̣хесу нассати. арийесӯти аттано катагун̣аджа̄нанена арийесу парисуддхесу. аджджавесӯти тенева ка̄ран̣ена уджукесу акут̣илесу. ан̣умпӣти аппаматтакампи. та̄дисӯти йе та̄диса̄ пуггала̄ хонти арийа̄ уджубхӯта̄, тесу аппампи катам̣ махаппхалам̣ хоти маха̄джутикам̣ маха̄виппха̄рам̣, сукхетте вуттабӣджамива на нассати, итарасмим̣ пана па̄пе бахумпи катам̣ аггимхи кхиттабӣджамива нассатӣти аттхо. вуттампи четам̣ –
‘‘йатха̄пи бӣджамаггимхи, д̣айхати на вирӯхати;
евам̣ катам̣ асаппурисе, нассати на вирӯхати.
‘‘катан̃н̃умхи ча посамхи, сӣлаванте арийавуттине;
сукхетте вийа бӣджа̄ни, катам̣ тамхи на нассатӣ’’ти. (джа̄. 1.10.77-78);
пуббе катакалйа̄н̣оти пат̣хаматарам̣ упака̄рам̣ катва̄ т̣хито. ака̄ти акари, айам̣ локе судуккарам̣ на̄ма ака̄сӣти аттхо. паччха̄ кайира̄ти со паччха̄ ан̃н̃ам̣ кин̃чи гун̣ам̣ кароту ва̄ ма̄ ва̄, тенева пат̣хамакатена гун̣ена аччантам̣ пӯджана̄рахо хоти, саббам̣ сакка̄расамма̄нам̣ арахатӣти.
идам̣ пана сутва̄ нева амачча̄, на ра̄джапутто пуна кин̃чи катхесӣти.
саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ паччантага̄мава̄сӣ а̄нандо ахоси, ба̄ра̄н̣асира̄джа̄ пана ахамева ахоси’’нти.
маха̄асса̄рохаджа̄такаван̣н̣ана̄ дутийа̄.
[303] 3. екара̄джаджа̄такаван̣н̣ана̄
ануттаре ка̄магун̣е самиддхети идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ан̃н̃атарам̣ косалара̄джасевакам̣ а̄раббха катхеси. паччуппаннаваттху хет̣т̣ха̄ сеййаджа̄таке (джа̄. 1.3.94 а̄дайо) катхитамева. идха пана саттха̄ ‘‘на тван̃н̃ева анаттхена аттхам̣ а̄хари, пора̄н̣акапан̣д̣ита̄пи аттано анаттхена аттхам̣ а̄харим̣сӯ’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.
атӣте ба̄ра̄н̣асиран̃н̃о упат̣т̣ха̄ко амаччо ра̄джантепуре дуббхи. ра̄джа̄ паччаккхатова тасса досам̣ дисва̄ там̣ рат̣т̣ха̄ пабба̄джеси. со дуббхисенам̣ на̄ма косалара̄джа̄нам̣ упат̣т̣хахантоти саббам̣ маха̄сӣлаваджа̄таке (джа̄. 1.1.51) катхитамева. идха пана дуббхисено маха̄тале амаччамаджджхе нисиннам̣ ба̄ра̄н̣асира̄джа̄нам̣ ган̣ха̄петва̄ сикка̄йа паккхипа̄петва̄ уттарумма̄ре хет̣т̣ха̄сӣсакам̣ оламба̄песи. ра̄джа̄ чорара̄джа̄нам̣ а̄раббха меттам̣ бха̄ветва̄ касин̣апарикаммам̣ катва̄ джха̄нам̣ ниббаттеси, бандханам̣ чхиджджи, тато ра̄джа̄ а̄ка̄се паллан̇кена нисӣди. чорара̄джасса сарӣре да̄хо уппаджджи, ‘‘д̣айха̄ми д̣айха̄мӣ’’ти бхӯмийам̣ апара̄парам̣ париваттати. ‘‘кимета’’нти вутте ‘‘маха̄ра̄джа, тумхе еварӯпам̣ дхаммикара̄джа̄нам̣ нирапара̄дхам̣ два̄расса уттарумма̄ре хет̣т̣ха̄сӣсакам̣ оламба̄петха̄’’ти вадим̣су. тена хи вегена гантва̄ мочетха нанти. пуриса̄ гантва̄ ра̄джа̄нам̣ а̄ка̄се паллан̇кена нисиннам̣ дисва̄ а̄гантва̄ дуббхисенасса а̄рочесум̣. со вегена гантва̄ там̣ вандитва̄ кхама̄петум̣ пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –
9. ‘‘ануттаре ка̄магун̣е самиддхе, бхутва̄на пуббе васи екара̄джа;
сода̄ни дугге наракамхи кхитто, наппаджджахе ван̣н̣абалам̣ пура̄н̣а’’нти.
таттха васӣти вуттхо. екара̄джа̄ти бодхисаттам̣ на̄мена̄лапати. сода̄нӣти со твам̣ ида̄ни. дуггети висаме. наракамхӣти а̄ва̄т̣е. оламбитат̣т̣ха̄нам̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. наппаджджахе ван̣н̣абалам̣ пура̄н̣анти еварӯпе висамат̣т̣ха̄не кхиттопи пора̄н̣акаван̣н̣ан̃ча балан̃ча наппаджахасӣти пуччхати.
там̣ сутва̄ бодхисатто сесага̄тха̄ авоча –
10. ‘‘пуббева кхантӣ ча тапо ча майхам̣, сампаттхита̄ дуббхисена ахоси;
там̣да̄ни ладдха̄на катхам̣ ну ра̄джа, джахе ахам̣ ван̣н̣абалам̣ пура̄н̣ам̣.
11. ‘‘сабба̄ киревам̣ паринит̣т̣хита̄ни, йасассинам̣ пан̃н̃авантам̣ висайха;
йасо ча ладдха̄ пуримам̣ ул̣а̄рам̣, наппаджджахе ван̣н̣абалам̣ пура̄н̣ам̣.
12. ‘‘пануджджа дуккхена сукхам̣ джанинда, сукхена ва̄ дуккхамасайхаса̄хи;
убхайаттха санто абхиниббутатта̄, сукхе ча дуккхе ча бхаванти тулйа̄’’ти.
таттха кхантӣти адхива̄санакханти. тапоти тапачаран̣ам̣. сампаттхита̄ти иччхита̄ абхикан̇кхита̄. дуббхисена̄ти там̣ на̄мена̄лапати. там̣да̄ни ладдха̄на̄ти там̣ паттханам̣ ида̄на̄хам̣ лабхитва̄. джахети кена ка̄ран̣ена ахам̣ джахеййам̣. йасса хи дуккхам̣ ва̄ доманассам̣ ва̄ хоти, со там̣ джахеййа̄ти дӣпети.
‘‘сабба̄ киревам̣ паринит̣т̣хита̄нӣ’’ти ануссававасена аттано сампаттим̣ дассенто а̄ха. идам̣ вуттам̣ хоти – сабба̄нева мама каттаббакичча̄ни да̄насӣлабха̄вана̄упосатхакамма̄ни пуббева нит̣т̣хита̄нӣти. йасассинам̣ пан̃н̃авантам̣ висайха̄ти парива̄расампаттийа̄ йасасси, пан̃н̃а̄сампада̄йа пан̃н̃аванта, асайхаса̄хита̄йа висайха. евам̣ тӣн̣ипета̄ни а̄лапана̄нева. нанти панеттха нипа̄то. бйан̃джанасилит̣т̣хата̄васенантака̄расса са̄нуна̄сиката̄ ката̄ти паччетабба̄. йасо ча̄ти йасан̃ча, айамева ва̄ па̄т̣хо. ладдха̄ пуриманти лабхитва̄ пуримам̣ пуббе аладдхапуббам̣. ул̣а̄ранти махантам̣. килесавиккхамбханаметта̄бха̄вана̄джха̄нуппаттийо сандха̄йевама̄ха. наппаджджахети еварӯпам̣ йасам̣ ладдха̄ ким̣ка̄ран̣а̄ пура̄н̣аван̣н̣абалам̣ джахисса̄мӣти аттхо.
дуккхена̄ти тайа̄ уппа̄дитена наракамхи кхипанадуккхена мама раджджасукхам̣ панудитва̄. сукхена ва̄ дуккханти джха̄насукхена ва̄ там̣ дуккхам̣ панудитва̄. убхайаттха сантоти йе санто хонти ма̄диса̄, те двӣсупи етесу кот̣т̣ха̄сесу абхиниббутасабха̄ва̄ маджджхатта̄ сукхе ча дуккхе ча бхаванти тулйа̄, екасадиса̄ ниббика̄ра̄ва хонтӣти.
идам̣ сутва̄ дуббхисено бодхисаттам̣ кхама̄петва̄ ‘‘тумха̄кам̣ раджджам̣ тумхева ка̄ретха, ахам̣ во чоре пат̣иба̄хисса̄мӣ’’ти ватва̄ тасса дут̣т̣ха̄маччасса ра̄джа̄н̣ам̣ ка̄ретва̄ пакка̄ми. бодхисаттопи раджджам̣ амачча̄нам̣ ниййа̄детва̄ исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ брахмалокапара̄йан̣о ахоси.
саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ дуббхисено а̄нандо ахоси, ба̄ра̄н̣асира̄джа̄ пана ахамева ахоси’’нти.
екара̄джаджа̄такаван̣н̣ана̄ татийа̄.
[304] 4. даддараджа̄такаван̣н̣ана̄
има̄ни манти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ кодханам̣ бхиккхум̣ а̄раббха катхеси. ваттху хет̣т̣ха̄ катхитамева. тада̄ хи дхаммасабха̄йам̣ тасса кодханабха̄вакатха̄йа самут̣т̣хита̄йа саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте там̣ паккоса̄петва̄ ‘‘саччам̣ кира твам̣ бхиккху кодханосӣ’’ти ватва̄ ‘‘а̄ма, бханте’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева, пуббепеса кодханойева, кодханабха̄веневасса пора̄н̣акапан̣д̣ита̄ парисуддха̄ на̄гара̄джабха̄ве т̣хита̄пи тӣн̣и васса̄ни гӯтхапӯрита̄йа укка̄рабхӯмийам̣ васим̣сӯ’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.
атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто химавантападесе даддарапаббатапа̄де даддарана̄габхаванам̣ на̄ма аттхи, таттха раджджам̣ ка̄рентасса даддараран̃н̃о путто маха̄даддаро на̄ма ахоси, канит̣т̣хабха̄та̄ панасса чӯл̣ададдаро на̄ма. со кодхано пхарусо на̄гама̄н̣аваке аккосанто парибха̄санто пахаранто вичарати. на̄гара̄джа̄ тасса пхарусабха̄вам̣ н̃атва̄ на̄габхаванато там̣ нӣхара̄петум̣ а̄н̣а̄песи. маха̄даддаро пана питарам̣ кхама̄петва̄ нива̄реси. дутийампи ра̄джа̄ тасса куджджхи, дутийампи кхама̄песи. татийава̄ре пана ‘‘твам̣ мам̣ имам̣ ана̄ча̄рам̣ нӣхара̄пентам̣ нива̄реси, гаччхатха двепи джана̄ имамха̄ на̄габхавана̄ никкхамитва̄ ба̄ра̄н̣асийам̣ укка̄рабхӯмийам̣ тӣн̣и васса̄ни васатха̄’’ти на̄габхавана̄ никкад̣д̣ха̄песи. те таттха гантва̄ васим̣су. атха не укка̄рабхӯмийам̣ удакапарийанте гочарам̣ парийесама̄не га̄мада̄рака̄ дисва̄ пахаранта̄ лед̣д̣удан̣д̣а̄дайо кхипанта̄ ‘‘ке име путхуласӣса̄ сӯчинан̇гут̣т̣ха̄ удакадед̣д̣убха̄ ман̣д̣ӯкабхаккха̄’’тиа̄дӣни ватва̄ аккосанти парибха̄санти.
чӯл̣ададдаро чан̣д̣апхарусата̄йа тесам̣ там̣ авама̄нам̣ асаханто ‘‘бха̄тика, име да̄рака̄ амхе парибхаванти, а̄сӣвисабха̄вам̣ но на джа̄нанти, ахам̣ тесам̣ авама̄нам̣ сахитум̣ на саккоми, на̄са̄ва̄тена те на̄сесса̄мӣ’’ти бха̄тара̄ саддхим̣ саллапанто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –
13. ‘‘има̄ни мам̣ даддара та̄пайанти, ва̄ча̄дурутта̄ни мануссалоке;
ман̣д̣ӯкабхаккха̄ удакантасевӣ, а̄сӣвисам̣ мам̣ ависа̄ сапантӣ’’ти.
таттха та̄пайантӣти дуккха̄пенти. ман̣д̣ӯкабхаккха̄ удакантасевӣти ‘‘ман̣д̣ӯкабхаккха̄’’ти ча ‘‘удакантасевӣ’’ти ча ваданта̄ ете ависа̄ га̄мада̄рака̄ мам̣ а̄сӣвисам̣ сама̄нам̣ сапанти аккосантӣти.
тасса вачанам̣ сутва̄ маха̄даддаро сесага̄тха̄ абха̄си –
14. ‘‘сака̄ рат̣т̣ха̄ пабба̄джито, ан̃н̃ам̣ джанападам̣ гато;
махантам̣ кот̣т̣хам̣ кайира̄тха, дурутта̄нам̣ нидхетаве.
15. ‘‘йаттха посам̣ на джа̄нанти, джа̄тийа̄ винайена ва̄;
на таттха ма̄нам̣ кайира̄тха, васаман̃н̃а̄таке джане.
16. ‘‘видесава̄сам̣ васато, джа̄таведасаменапи;
кхамитаббам̣ сапан̃н̃ена, апи да̄сасса таджджита’’нти.
таттха дурутта̄нам̣ нидхетавети йатха̄ дхан̃н̃анидха̄наттха̄йа махантам̣ кот̣т̣хам̣ катва̄ пӯретва̄ кичче уппанне дхан̃н̃ам̣ вал̣ан̃дженти, евамевам̣ видесам̣ гато антохадайе пан̣д̣ито посо дурутта̄нам̣ нидха̄наттха̄йа махантам̣ кот̣т̣хам̣ кайира̄тха. таттха та̄ни дурутта̄ни нидахитва̄ пуна аттано пахонакака̄ле ка̄таббам̣ кариссати. джа̄тийа̄ винайена ва̄ти ‘‘айам̣ кхаттийо бра̄хман̣о’’ти ва̄ ‘‘сӣлава̄ бахуссуто гун̣асампанно’’ти ва̄ евам̣ йаттха джа̄тийа̄ винайена ва̄ на джа̄нантӣти аттхо. ма̄нанти еварӯпам̣ мам̣ ла̄макавоха̄рена вохаранти, на саккаронти на гарум̣ каронтӣти ма̄нам̣ на кареййа. васаман̃н̃а̄таке джанети аттано джа̄тиготта̄дӣни аджа̄нантасса джанасса сантике васанто. васатоти васата̄, айамева ва̄ па̄т̣хо.
евам̣ те таттха тӣн̣и васса̄ни васим̣су. атха не пита̄ паккоса̄песи. те тато пат̣т̣ха̄йа нихатама̄на̄ джа̄та̄.
саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ сачча̄ни пака̄сетва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси, саччапарийоса̄не кодхано бхиккху ана̄га̄мипхале патит̣т̣хахи. ‘‘тада̄ чӯл̣ададдаро кодхано бхиккху ахоси, маха̄даддаро пана ахамева ахоси’’нти.
даддараджа̄такаван̣н̣ана̄ чатуттха̄.
[305] 5. сӣлавӣмам̣санаджа̄такаван̣н̣ана̄
наттхи локе рахо на̄ма̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто килесаниггахам̣ а̄раббха катхеси. ваттху ека̄дасаканипа̄те па̄нӣйаджа̄таке (джа̄. 1.11.59 а̄дайо) а̄ви бхависсати. айам̣ панеттха сан̇кхепо – пан̃часата̄ бхиккхӯ антоджетаване васанта̄ маджджхимайа̄масаманантаре ка̄мавитаккам̣ витаккайим̣су. саттха̄ чхасупи раттидива̄кот̣т̣ха̄сесу йатха̄ екачаккхуко чаккхум̣, екапутто путтам̣, ча̄марӣ ва̄лам̣ аппама̄дена раккхати, евам̣ ниччака̄лам̣ бхиккхӯ олокети. со раттибха̄ге диббачаккхуна̄ джетаванам̣ олокенто чаккаваттиран̃н̃о аттано нивесане уппанначоре вийа те бхиккхӯ дисва̄ гандхакут̣им̣ виваритва̄ а̄нандаттхерам̣ а̄мантетва̄ ‘‘а̄нанда, антоджетаване кот̣исантха̄ре васанакабхиккхӯ саннипа̄та̄петва̄ гандхакут̣идва̄ре а̄санам̣ пан̃н̃а̄пехӣ’’ти а̄ха. со татха̄ катва̄ саттху пат̣иведеси. саттха̄ пан̃н̃атта̄сане нисӣдитва̄ саббасан̇га̄хикавасена а̄мантетва̄ ‘‘бхиккхаве, пора̄н̣акапан̣д̣ита̄ ‘па̄пакаран̣е рахо на̄ма наттхӣ’ти па̄пам̣ на карим̣сӯ’’ти ватва̄ техи йа̄чито атӣтам̣ а̄хари.
атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ вайаппатто таттхева ба̄ра̄н̣асийам̣ диса̄па̄моккхасса а̄чарийасса сантике пан̃чаннам̣ ма̄н̣авакасата̄нам̣ джет̣т̣хако хутва̄ сиппам̣ угган̣ха̄ти. а̄чарийасса пана вайаппатта̄ дхӣта̄ аттхи. со чинтеси ‘‘имесам̣ ма̄н̣авака̄нам̣ сӣлам̣ вӣмам̣ситва̄ сӣласампаннассева дхӣтарам̣ дасса̄мӣ’’ти. со екадивасам̣ ма̄н̣аваке а̄мантетва̄ ‘‘та̄та̄, майхам̣ дхӣта̄ вайаппатта̄, вива̄хамасса̄ ка̄ресса̄ми, ваттха̄лан̇ка̄рам̣ ладдхум̣ ват̣т̣ати, гаччхатха тумхе аттано аттано н̃а̄така̄нам̣ апассанта̄нан̃н̃ева тхенетва̄ ваттха̄лан̇ка̄ре а̄харатха, кеначи адит̣т̣хамева ган̣ха̄ми, дассетва̄ а̄бхатам̣ на ган̣ха̄мӣ’’ти а̄ха. те ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ тато пат̣т̣ха̄йа н̃а̄така̄нам̣ апассанта̄нам̣ тхенетва̄ ваттхапил̣андхана̄дӣни а̄харанти. а̄чарийо а̄бхата̄бхатам̣ висум̣ висум̣ т̣хапеси. бодхисатто пана на кин̃чи а̄хари. атха нам̣ а̄чарийо а̄ха ‘‘твам̣ пана, та̄та, на кин̃чи а̄харасӣ’’ти. ‘‘а̄ма, а̄чарийа̄’’ти. ‘‘касма̄, та̄та̄’’ти. ‘‘тумхе на кассачи пасссантасса а̄бхатам̣ ган̣хатха, ахам̣ пана па̄пакаран̣е рахо на̄ма на пасса̄мӣ’’ти дӣпенто има̄ две га̄тха̄ а̄ха –
17. ‘‘наттхи локе рахо на̄ма, па̄пакаммам̣ пакуббато;
пассанти ванабхӯта̄ни, там̣ ба̄ло ман̃н̃атӣ рахо.
18. ‘‘ахам̣ рахо на пасса̄ми, сун̃н̃ам̣ ва̄пи на виджджати;
йаттха ан̃н̃ам̣ на пасса̄ми, асун̃н̃ам̣ хоти там̣ майа̄’’ти.
таттха рахоти пат̣иччханнат̣т̣ха̄нам̣. ванабхӯта̄нӣти ване ниббаттабхӯта̄ни. там̣ ба̄лоти там̣ па̄пакаммам̣ рахо майа̄ катанти ба̄ло ман̃н̃ати. сун̃н̃ам̣ ва̄пӣти йам̣ ва̄ т̣ха̄нам̣ саттехи сун̃н̃ам̣ туччхам̣ бхавеййа, тампи наттхӣти а̄ха.
а̄чарийо тасса пасӣдитва̄ ‘‘та̄та, на майхам̣ гехе дханам̣ наттхи, ахам̣ пана сӣласампаннасса дхӣтарам̣ да̄тука̄мо име ма̄н̣аваке вӣмам̣санто евамака̄сим̣, мама дхӣта̄ туйхамева ануччхавика̄’’ти дхӣтарам̣ алан̇каритва̄ бодхисаттасса ада̄си. сесама̄н̣аваке ‘‘тумхехи а̄бхата̄бхатам̣ тумха̄кам̣ гехамева нетха̄’’ти а̄ха.
саттха̄ ‘‘ити кхо, бхиккхаве, те дуссӣлама̄н̣авака̄ аттано дуссӣлата̄йа там̣ иттхим̣ на лабхим̣су, итаро пан̣д̣итама̄н̣аво сӣласампанната̄йа лабхӣ’’ти ватва̄ абхисамбуддхо хутва̄ итара̄ две га̄тха̄ абха̄си –
19. ‘‘дуджджаччо ча суджаччо ча, нандо ча сукхавад̣д̣хито;
ваджджо ча аддхувасӣло ча, те дхаммам̣ джахуматтхика̄.
20. ‘‘бра̄хман̣о ча катхам̣ джахе, саббадхамма̄на па̄рагӯ;
йо дхаммаманупа̄лети, дхитима̄ саччаниккамо’’ти.
таттха дуджджаччотиа̄дайо чха джет̣т̣хакама̄н̣ава̄, тесам̣ на̄мам̣ ган̣хи, авасеса̄нам̣ на̄мам̣ аггахетва̄ саббасан̇га̄хикавасенева ‘‘те дхаммам̣ джахуматтхика̄’’ти а̄ха. таттха тети саббепи те ма̄н̣ава̄. дхамманти иттхипат̣ила̄бхасабха̄вам̣. джахуматтхика̄ти джахум̣ аттхика̄, айамева ва̄ па̄т̣хо. мака̄ро падабйан̃джанасандхивасена вутто. идам̣ вуттам̣ хоти – саббепи те ма̄н̣ава̄ та̄йа иттхийа̄ аттхика̄ва хутва̄ аттано дуссӣлата̄йа там̣ иттхипат̣ила̄бхасабха̄вам̣ джахим̣су.
бра̄хман̣о ча̄ти итаро пана сӣласампанно бра̄хман̣о. катхам̣ джахети кена ка̄ран̣ена там̣ иттхипат̣ила̄бхасабха̄вам̣ джахиссати. саббадхамма̄нанти имасмим̣ т̣ха̄не локийа̄ни пан̃ча сӣла̄ни, даса сӣла̄ни, тӣн̣и сучарита̄ни ча, саббадхамма̄ на̄ма, тесам̣ со па̄рам̣ гатоти па̄рагӯ. дхамманти вуттаппака̄рамева дхаммам̣ йо анупа̄лети раккхати. дхитима̄ти сӣлараккханадхитийа̄ саманна̄гато. саччаниккамоти сачче сабха̄вабхӯте йатха̄вутте сӣладхамме никкамена саманна̄гато.
саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ сачча̄ни пака̄сетва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси, саччапарийоса̄не та̄ни пан̃ча бхиккхусата̄ни арахатте патит̣т̣хахим̣су.
тада̄ а̄чарийо са̄рипутто ахоси, пан̣д̣итама̄н̣аво пана ахамева ахосинти.
сӣлавӣмам̣санаджа̄такаван̣н̣ана̄ пан̃чама̄.
[306] 6. суджа̄та̄джа̄такаван̣н̣ана̄
киман̣д̣ака̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто малликам̣ девим̣ а̄раббха катхеси. екадивасам̣ кира ран̃н̃о та̄йа саддхим̣ сиривива̄до ахоси, ‘‘сайанакалахо’’типи вадантийева. ра̄джа̄ куджджхитва̄ тасса̄ аттхибха̄вампи на джа̄на̄ти. маллика̄ девӣпи ‘‘саттха̄ ран̃н̃о майи куддхабха̄вам̣ на джа̄на̄ти ман̃н̃е’’ти чинтеси. саттха̄пи н̃атва̄ ‘‘имесам̣ самаггабха̄вам̣ карисса̄мӣ’’ти пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа пан̃чабхиккхусатапарива̄ро са̄ваттхим̣ пависитва̄ ра̄джадва̄рам̣ агама̄си. ра̄джа̄ татха̄гатасса паттам̣ гахетва̄ нивесанам̣ павесетва̄ пан̃н̃атта̄сане нисӣда̄петва̄ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса даккхин̣одакам̣ датва̄ йа̄гукхаджджакам̣ а̄хари. саттха̄ паттам̣ хаттхена пидахитва̄ ‘‘маха̄ра̄джа, кахам̣ девӣ’’ти а̄ха. ‘‘ким̣, бханте, та̄йа аттано йасена матта̄йа̄’’ти? ‘‘маха̄ра̄джа, сайамева йасам̣ датва̄ ма̄туга̄мам̣ уккхипитва̄ та̄йа катасса апара̄дхасса асаханам̣ на̄ма на йутта’’нти. ра̄джа̄ саттху вачанам̣ сутва̄ там̣ паккоса̄песи, са̄ саттха̄рам̣ паривиси. саттха̄ ‘‘ан̃н̃аман̃н̃ам̣ самаггехи бхавитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти са̄маггирасаван̣н̣ам̣ катхетва̄ пакка̄ми. тато пат̣т̣ха̄йа убхо самаггава̄сам̣ васим̣су. бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ ‘‘а̄вусо, саттха̄ екавачаненева убхо самагге ака̄сӣ’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева, пуббепа̄хам̣ ете екава̄денева самагге ака̄си’’нти ватва̄ техи йа̄чито атӣтам̣ а̄хари.
атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто тасса аттхадхамма̄нуса̄сако амаччо ахоси. атхекадивасам̣ ра̄джа̄ ва̄тапа̄нам̣ виваритва̄ ра̄джан̇ган̣ам̣ олокайама̄но ат̣т̣ха̄си. тасмим̣ кхан̣е ека̄ пан̣н̣икадхӣта̄ абхирӯпа̄ пат̣хамавайе т̣хита̄ суджа̄та̄ на̄ма бадарапаччхим̣ сӣсе катва̄ ‘‘бадара̄ни ган̣хатха, бадара̄ни ган̣хатха̄’’ти вадама̄на̄ ра̄джан̇ган̣ена гаччхати. ра̄джа̄ тасса̄ саддам̣ сутва̄ та̄йа пат̣ибаддхачитто хутва̄ аса̄микабха̄вам̣ н̃атва̄ там̣ паккоса̄петва̄ аггамахесит̣т̣ха̄не т̣хапетва̄ махантам̣ йасам̣ ада̄си. са̄ ран̃н̃о пийа̄ ахоси мана̄па̄. атхекадивасам̣ ра̄джа̄ суван̣н̣атат̣т̣аке бадара̄ни кха̄данто нисӣди. тада̄ суджа̄та̄ девӣ ра̄джа̄нам̣ бадара̄ни кха̄дантам̣ дисва̄ ‘‘маха̄ра̄джа, ким̣ на̄ма тумхе кха̄датха̄’’ти пуччхантӣ пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –
21. ‘‘киман̣д̣ака̄ име дева, никкхитта̄ кам̣самаллаке;
упалохитака̄ ваггӯ, там̣ ме аккха̄хи пуччхито’’ти.
таттха киман̣д̣ака̄ти ким̣пхала̄ни на̄мета̄ни, париман̣д̣алавасена пана ан̣д̣ака̄ти а̄ха. кам̣самаллакети суван̣н̣атат̣т̣аке. упалохитака̄ти раттаван̣н̣а̄. ваггӯти чоккха̄ ниммала̄.
ра̄джа̄ куджджхитва̄ ‘‘бадарава̄н̣иджаке пан̣н̣икагахапатикасса дхӣте аттано куласантака̄ни бадара̄нипи на джа̄на̄сӣ’’ти ватва̄ две га̄тха̄ абха̄си –
22. ‘‘йа̄ни пуре тувам̣ деви, бхан̣д̣у нантакава̄синӣ;
уччхан̇гахаттха̄ пачина̄си, тасса̄ те колийам̣ пхалам̣.
23. ‘‘уд̣д̣айхате на рамати, бхога̄ виппаджаханти там̣;
таттхевимам̣ пат̣инетха, йаттха колам̣ пачиссатӣ’’ти.
таттха бхан̣д̣ӯти мун̣д̣асӣса̄ хутва̄. нантакава̄синӣти джин̣н̣апилотиканиваттха̄. уччхан̇гахаттха̄ пачина̄сӣти ат̣авим̣ пависитва̄ ан̇кусакена са̄кхам̣ она̄метва̄ очиточитам̣ хаттхена гахетва̄ уччхан̇ге паккхипанавасена уччхан̇гахаттха̄ хутва̄ пачина̄си очина̄си. тасса̄ те колийам̣ пхаланти тасса̄ тава евам̣ пачинантийа̄ очинантийа̄ йамахам̣ ида̄ни кха̄да̄ми, идам̣ колийам̣ куладаттийам̣ пхаланти аттхо.
уд̣д̣айхате на раматӣти айам̣ джаммӣ имасмим̣ ра̄джакуле васама̄на̄ лохакумбхийам̣ паккхитта̄ вийа д̣айхати на̄бхирамати. бхога̄ти ра̄джабхога̄ имам̣ алаккхикам̣ виппаджаханти. йаттха колам̣ пачиссатӣти йаттха гантва̄ пуна бадарамева пачинитва̄ виккин̣антӣ джӣвикам̣ каппессати, таттхева нам̣ нетха̄ти вадати.
бодхисатто ‘‘т̣хапетва̄ мам̣ ан̃н̃о име самагге ка̄тум̣ на саккхиссатӣ’’ти ра̄джа̄нам̣ сан̃н̃а̄петва̄ ‘‘имисса̄ аниккад̣д̣ханам̣ карисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ чатуттхам̣ га̄тхама̄ха –
24. ‘‘хонти хете маха̄ра̄джа, иддхиппатта̄йа на̄рийа̄;
кхама дева суджа̄та̄йа, ма̄сса̄ куджджха ратхесабха̄’’ти.
тассаттхо – маха̄ра̄джа, ете еварӯпа̄ пама̄дадоса̄ йасам̣ патта̄йа на̄рийа̄ хонтийева, етам̣ еварӯпе учче т̣ха̄не т̣хапетва̄ ида̄ни ‘‘еттакасса апара̄дхасса асаханам̣ на̄ма на йуттам̣ тумха̄кам̣, тасма̄ кхама, дева, суджа̄та̄йа, етисса̄ ма̄ куджджха ратхесабха ратхаджет̣т̣хака̄ти.
ра̄джа̄ тасса вачанена девийа̄ там̣ апара̄дхам̣ сахитва̄ йатха̄т̣ха̄нейева нам̣ т̣хапеси. тато пат̣т̣ха̄йа убхо самаггава̄сам̣ васим̣сӯти.
саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ ба̄ра̄н̣асира̄джа̄ косалара̄джа̄ ахоси, суджа̄та̄ маллика̄, амаччо пана ахамева ахоси’’нти.
суджа̄та̄джа̄такаван̣н̣ана̄ чхат̣т̣ха̄.
[307] 7. пала̄саджа̄такаван̣н̣ана̄
ачетанам̣ бра̄хман̣а ассун̣антанти идам̣ саттха̄ паринибба̄наман̃че нипанно а̄нандаттхерам̣ а̄раббха катхеси. соха̄йасма̄ ‘‘аджджа раттийа̄ паччӯсасамайе саттха̄ паринибба̄йиссатӣ’’ти н̃атва̄ ‘‘ахан̃чамхи секкхо сакаран̣ӣйо, саттху ча ме паринибба̄нам̣ бхависсати, пан̃чавӣсати васса̄ни саттху катам̣ упат̣т̣ха̄нам̣ ниппхалам̣ бхависсатӣ’’ти сока̄бхибхӯто уййа̄наовараке каписӣсам̣ а̄ламбитва̄ пароди. саттха̄ там̣ апассанто ‘‘кахам̣, бхиккхаве, а̄нандо’’ти пуччхитва̄ таматтхам̣ сутва̄ там̣ паккоса̄петва̄ ‘‘катапун̃н̃оси твам̣, а̄нанда, падха̄намануйун̃джа, кхиппам̣ хохиси ана̄саво, ма̄ чинтайи, ида̄ни тайа̄ мама катам̣ упат̣т̣ха̄нам̣ ким̣ка̄ран̣а̄ ниппхалам̣ бхависсати, йасса те пуббе сара̄га̄дика̄лепи мама катам̣ упат̣т̣ха̄нам̣ ниппхалам̣ на̄хосӣ’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.
атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто ба̄ра̄н̣асито авидӯре пала̄саруккхадевата̄ хутва̄ ниббатти. тада̄ ба̄ра̄н̣асива̄сино манусса̄ девата̄ман̇галика̄ ахесум̣ ниччам̣ баликаран̣а̄дӣсу пайутта̄. атхеко дуггатабра̄хман̣о ‘‘ахампи екам̣ деватам̣ пат̣иджаггисса̄мӣ’’ти екасмим̣ уннатаппадесе т̣хитасса махато пала̄саруккхасса мӯлам̣ самам̣ ниттин̣ам̣ катва̄ париккхипитва̄ ва̄лукам̣ окиритва̄ва саммаджджитва̄ руккхе гандхапан̃чан̇гулика̄ни датва̄ ма̄ла̄гандхадхӯмехи пӯджетва̄ дӣпам̣ джа̄летва̄ ‘‘сукхам̣ сайа̄’’ти ватва̄ руккхам̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ паккамати. дутийадивасе па̄това гантва̄ сукхасеййам̣ пуччхати. атхекадивасам̣ руккхадевата̄ чинтеси ‘‘айам̣ бра̄хман̣о ативийа мам̣ пат̣иджаггати, имам̣ бра̄хман̣ам̣ вӣмам̣ситва̄ йена ка̄ран̣ена мам̣ пат̣иджаггати, там̣ дасса̄мӣ’’ти. са̄ тасмим̣ кхан̣е бра̄хман̣е а̄гантва̄ руккхамӯле саммаджджанте махаллакабра̄хман̣авесена самӣпе т̣хатва̄ пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –
25. ‘‘ачетанам̣ бра̄хман̣а ассун̣антам̣, джа̄но аджа̄нантамимам̣ пала̄сам̣;
а̄раддхавирийо дхувам̣ аппаматто, сукхасеййам̣ пуччхаси кисса хетӯ’’ти.
таттха ассун̣антанти ачетанатта̄ва асун̣антам̣. джа̄ноти тувам̣ джа̄нама̄но хутва̄ дхувам̣ аппаматтоти ниччам̣ аппаматто.
там̣ сутва̄ бра̄хман̣о дутийам̣ га̄тхама̄ха –
26. ‘‘дӯре суто чева браха̄ ча руккхо, десе т̣хито бхӯтанива̄сарӯпо;
тасма̄ намасса̄ми имам̣ пала̄сам̣, йе четтха бхӯта̄ те дханасса хетӯ’’ти.
таттха дӯре сутоти бра̄хман̣а айам̣ руккхо дӯре суто виссуто, на а̄саннат̣т̣ха̄нейева па̄кат̣о. браха̄ ча̄ти маханто ча. десе т̣хитоти уннате саме бхӯмиппадесе т̣хито. бхӯтанива̄сарӯпоти девата̄нива̄сасабха̄во, аддха̄ еттха махесаккха̄ девата̄ нивуттха̄ бхависсати. те дханасса хетӯти иман̃ча руккхам̣ йе четтха нивуттха̄ бхӯта̄, те дханасса хету намасса̄ми, на никка̄ран̣а̄ти.
там̣ сутва̄ руккхадевата̄ бра̄хман̣асса пасанна̄ ‘‘ахам̣, бра̄хман̣а, имасмим̣ руккхе ниббаттадевата̄, ма̄ бха̄йи, дханам̣ те дасса̄мӣ’’ти там̣ асса̄сетва̄ аттано вима̄надва̄ре махантена девата̄нубха̄вена а̄ка̄се т̣хатва̄ итара̄ две га̄тха̄ абха̄си –
27. ‘‘со те карисса̄ми йатха̄нубха̄вам̣, катан̃н̃утам̣ бра̄хман̣а пеккхама̄но;
катхан̃хи а̄гамма сатам̣ сака̄се, могха̄ни те ассу парипхандита̄ни.
28. ‘‘йо тиндукаруккхасса паро пилаккхо, парива̄рито пуббайан̃н̃о ул̣а̄ро;
тассеса мӯласмим̣ нидхи никха̄то, ада̄йа̄до гаччха там̣ уддхара̄хӣ’’ти.
таттха йатха̄нубха̄ванти йатха̄сатти йатха̄балам̣. катан̃н̃утанти тайа̄ майхам̣ катагун̣ам̣ джа̄нанто там̣ аттани виджджама̄нам̣ катан̃н̃утам̣ пеккхама̄но. а̄гамма̄ти а̄гантва̄. сатам̣ сака̄сети саппуриса̄нам̣ сантике. могха̄ни те ассу парипхандита̄нӣти сукхасеййапуччханавасена ва̄ча̄пхандита̄ни саммаджджана̄дикаран̣ена ка̄йапхандита̄ни ча тава катхам̣ апхала̄ни бхависсанти.
йо тиндукаруккхасса паро пилаккхоти йо еса тиндукаруккхасса парато пилаккхаруккхо т̣хитоти вима̄надва̄ре т̣хита̄ва хаттхам̣ паса̄ретва̄ дассети. парива̄ритотиа̄дӣсу тасса пилаккхаруккхасса мӯле еса там̣ руккхамӯлам̣ париккхипитва̄ нихитата̄йа парива̄рито, пуббе йит̣т̣хайан̃н̃авасена пуримаса̄мика̄нам̣ уппанната̄йа пуббайан̃н̃о, анеканидхикумбхи бха̄вена махантатта̄ ул̣а̄ро, бхӯмим̣ кхан̣итва̄ т̣хапитатта̄ никха̄то, ида̄ни да̄йа̄да̄нам̣ абха̄вато ада̄йа̄до. идам̣ вуттам̣ хоти – еса там̣ руккхамӯлам̣ париккхипитва̄ гӣва̄йа гӣвам̣ пахарантӣнам̣ нидхикумбхӣнам̣ васена маха̄нидхи никха̄то аса̄мико, гаччха там̣ уддхаритва̄ ган̣ха̄ти.
еван̃ча пана ватва̄ са̄ девата̄ ‘‘бра̄хман̣а, твам̣ етам̣ уддхаритва̄ ган̣ханто киламиссаси, гаччха твам̣, ахамева там̣ тава гхарам̣ нетва̄ асукасмим̣ асукасмин̃ча т̣ха̄не нидахисса̄ми, твам̣ етам̣ дханам̣ йа̄ваджӣвам̣ парибхун̃джанто да̄нам̣ дехи, сӣлам̣ раккха̄хӣ’’ти бра̄хман̣асса ова̄дам̣ датва̄ там̣ дханам̣ аттано а̄нубха̄вена тасса гхаре патит̣т̣ха̄песи.
саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ бра̄хман̣о а̄нандо ахоси, руккхадевата̄ пана ахамева ахоси’’нти.
пала̄саджа̄такаван̣н̣ана̄ саттама̄.
[308] 8. сакун̣аджа̄такаван̣н̣ана̄
акарамхаса те киччанти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто девадаттасса акатан̃н̃утам̣ а̄раббха катхеси. ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева, пуббепи девадатто акатан̃н̃ӯйева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.