14. асампада̄навагго

[131] 1. асампада̄наджа̄такаван̣н̣ана̄

асампада̄ненитарӣтарасса̄ти идам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто девадаттам̣ а̄раббха катхеси. тасмин̃хи ка̄ле бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ ‘‘а̄вусо девадатто, акатан̃н̃ӯ татха̄гатасса гун̣ам̣ на джа̄на̄тӣ’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева девадатто акатан̃н̃ӯ, пуббепи акатан̃н̃ӯйева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте магадхарат̣т̣хе ра̄джагахе екасмим̣ магадхаран̃н̃е раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто тассева сет̣т̣хи ахоси асӣтикот̣ивибхаво сан̇кхасет̣т̣хӣти на̄мена. ба̄ра̄н̣асийам̣ пӣл̣ийасет̣т̣хи на̄ма асӣтикот̣ивибхавова ахоси. те ан̃н̃аман̃н̃ам̣ саха̄йака̄ ахесум̣. тесу ба̄ра̄н̣асийам̣ пӣл̣ийасет̣т̣хисса кеначидева ка̄ран̣ена махантам̣ бхайам̣ уппаджджи, саббам̣ са̄патеййам̣ париха̄йи. со далиддо аппат̣исаран̣о хутва̄ бхарийам̣ а̄да̄йа сан̇кхасет̣т̣хим̣ паччайам̣ катва̄ ба̄ра̄н̣асито никкхамитва̄ падаса̄ва ра̄джагахам̣ патва̄ сан̇кхасет̣т̣хисса нивесанам̣ агама̄си. со там̣ дисва̄ва ‘‘саха̄йо ме а̄гато’’ти париссаджитва̄ сакка̄расамма̄нам̣ катва̄ катипа̄хам̣ вӣтина̄метва̄ екадивасам̣ ‘‘самма, кенат̣т̣хена а̄гатосӣ’’ти пуччхи. ‘‘бхайам̣ ме, самма, уппаннам̣, саббам̣ дханам̣ париккхӣн̣ам̣, упаттхамбхо ме хохӣ’’ти. ‘‘са̄дху самма, ма̄ бха̄йӣ’’ти бхан̣д̣а̄га̄рам̣ вивара̄петва̄ чатта̄лӣса хиран̃н̃акот̣ийо да̄петва̄ сесампи париччхадапарива̄рам̣ саббам̣ аттано сантакам̣ савин̃н̃а̄н̣акам̣ авин̃н̃а̄н̣акам̣ маджджхе бхиндитва̄ упад̣д̣хамева ада̄си. со там̣ вибхавам̣ а̄да̄йа пуна ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ нива̄сам̣ каппеси.

апарабха̄ге сан̇кхасет̣т̣хиссапи та̄дисамева бхайам̣ уппаджджи. со аттано пат̣исаран̣ам̣ упадха̄ренто ‘‘саха̄йасса ме маха̄упака̄ро като, упад̣д̣хавибхаво динно. на со мам̣ дисва̄ париччаджиссати, тасса сантикам̣ гамисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ бхарийам̣ а̄да̄йа падаса̄ва ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ бхарийам̣ а̄ха ‘‘бхадде, тава майа̄ саддхим̣ антаравӣтхийа̄ гаманам̣ на̄ма на йуттам̣, майа̄ песитайа̄нама̄руйха махантена парива̄рена паччха̄ а̄гамиссаси. йа̄ва йа̄нам̣ песеми, та̄ва идхева хохӣ’’ти ватва̄ там̣ са̄ла̄йа т̣хапетва̄ сайам̣ нагарам̣ пависитва̄ сет̣т̣хисса гхарам̣ гантва̄ ‘‘ра̄джагаханагарато тумха̄кам̣ саха̄йо сан̇кхасет̣т̣хи на̄ма а̄гато’’ти а̄роча̄песи. со ‘‘а̄гаччхатӯ’’ти паккоса̄петва̄ там̣ дисва̄ нева а̄сана̄ вут̣т̣ха̄си, на пат̣исантха̄рам̣ ака̄си, кевалам̣ ‘‘киматтхам̣ а̄гатосӣ’’ти пуччхи. ‘‘тумха̄кам̣ дассанаттхам̣ а̄гатомхӣ’’ти. ‘‘нива̄со те кахам̣ гахито’’ти? ‘‘на та̄ва нива̄сат̣т̣ха̄нам̣ аттхи, сет̣т̣хигхаран̣импи са̄ла̄йа т̣хапетва̄ва а̄гатомхӣ’’ти. ‘‘тумха̄кам̣ идха нива̄сат̣т̣ха̄нам̣ наттхи, нива̄пам̣ гахетва̄ екасмим̣ т̣ха̄не пача̄петва̄ бхун̃джитва̄ гаччхатха, пуна амха̄кам̣ гхарам̣ ма̄ пависатха̄’’ти ватва̄ ‘‘майхам̣ саха̄йасса дуссанте бандхитва̄ екам̣ бахалапала̄патумбам̣ дехӣ’’ти да̄сам̣ а̄н̣а̄песи. там̣ дивасам̣ кира со раттаса̄лӣнам̣ сакат̣асахассаматтам̣ опхуна̄петва̄ кот̣т̣ха̄га̄рам̣ пӯра̄песи, чатта̄лӣсакот̣идханам̣ гахетва̄ а̄гато акатан̃н̃ӯ маха̄чоро саха̄йакасса тумбаматте пала̄пе да̄песи. да̄со паччхийам̣ екам̣ пала̄патумбам̣ паккхипитва̄ бодхисаттасса сантикам̣ агама̄си.

бодхисатто чинтеси – ‘‘айам̣ асаппурисо мама сантика̄ чатта̄лӣсакот̣идханам̣ лабхитва̄ ида̄ни пала̄патумбам̣ да̄песи, ган̣ха̄ми ну кхо, на ган̣ха̄мӣ’’ти? атхасса етадахоси ‘‘айам̣ та̄ва акатан̃н̃ӯ миттадуббхӣ катавина̄сакабха̄вена майа̄ саддхим̣ миттабха̄вам̣ бхинди. сача̄хам̣ етена диннам̣ пала̄патумбам̣ ла̄макатта̄ на ган̣хисса̄ми, ахампи миттабха̄вам̣ бхиндисса̄ми. андхаба̄ла̄ париттакам̣ ладдхам̣ агган̣ханта̄ миттабха̄вам̣ вина̄сенти, ахам̣ пана етена диннам̣ пала̄патумбам̣ гахетва̄ мама васена миттабха̄вам̣ патит̣т̣ха̄песса̄мӣ’’ти. со пала̄патумбам̣ дуссанте бандхитва̄ па̄са̄да̄ оруйха са̄лам̣ агама̄си. атха нам̣ бхарийа̄ ‘‘ким̣ те, аййа, ладдха’’нти пуччхи. ‘‘бхадде амха̄кам̣ саха̄йо пӣл̣ийасет̣т̣хи пала̄патумбам̣ датва̄ амхе аджджева виссаджджесӣ’’ти. са̄ ‘‘аййа, киматтхам̣ аггахеси, ким̣ етам̣ чатта̄лӣсакот̣идханасса ануччхавика’’нти родитум̣ а̄рабхи. бодхисаттопи ‘‘бхадде, ма̄ роди, ахам̣ тена саддхим̣ миттабха̄вабхеданабхайена мама васена миттабха̄вам̣ патит̣т̣ха̄петум̣ ган̣хим̣, твам̣ ким̣ка̄ран̣а̄ родасӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

131. ‘‘асампада̄ненитарӣтарасса, ба̄ласса митта̄ни калӣбхаванти;

тасма̄ хара̄ми бхусам̣ ад̣д̣хама̄нам̣, ма̄ ме митти джӣйиттха сассата̄йа’’нти.

таттха асампада̄нена̄ти асампа̄да̄нена. ака̄ралопе сандхи, аггахан̣ена̄ти аттхо. итарӣтарасса̄ти йасса кассачи ла̄мака̄ла̄макасса. ба̄ласса митта̄ни калӣбхавантӣти дандхасса апан̃н̃асса митта̄ни калӣни ка̄л̣акан̣н̣исадиса̄ни хонти, бхиджджантӣти аттхо. тасма̄ хара̄ми бхусам̣ ад̣д̣хама̄нанти тена ка̄ран̣ена ахам̣ саха̄йена диннам̣ екапала̄патумбам̣ хара̄ми ган̣ха̄мӣти дассети. ‘‘ма̄на’’нти хи ат̣т̣ханнам̣ на̄л̣ӣнам̣ на̄мам̣, чатуннам̣ ад̣д̣хама̄нам̣, чатассо ча на̄л̣ийо тумбо на̄ма. тена вуттам̣ ‘‘пала̄патумба’’нти. ма̄ ме митти джӣйиттха сассата̄йанти мама саха̄йена саддхим̣ митти ма̄ бхиджджиттха, сассата̄ва айам̣ хотӯти аттхо.

евам̣ вуттепи сет̣т̣хибхарийа̄ родатева. тасмим̣ кхан̣е сан̇кхасет̣т̣хина̄ пӣл̣ийасет̣т̣хисса динно каммантада̄со са̄ла̄два̄рена а̄гаччханто сет̣т̣хибхарийа̄йа роданасаддам̣ сутва̄ са̄лам̣ пависитва̄ аттано са̄мике дисва̄ па̄десу нипатитва̄ родитва̄ кандитва̄ ‘‘киматтхам̣ идха̄гататтха, са̄мӣ’’ти пуччхи. сет̣т̣хи саббам̣ а̄рочеси. каммантада̄со ‘‘хоту, са̄ми, ма̄ чинтайиттха̄’’ти убхопи асса̄сетва̄ аттано гехам̣ нетва̄ гандходакена нха̄петва̄ бходжетва̄ ‘‘са̄мика̄, во а̄гата̄’’ти сесада̄се саннипа̄тетва̄ дассетва̄ катипа̄хам̣ вӣтина̄метва̄ саббе да̄се гахетва̄ ра̄джан̇ган̣ам̣ гантва̄ упаравам̣ ака̄си. ра̄джа̄ паккоса̄петва̄ ‘‘ким̣ ета’’нти пуччхи, те саббам̣ там̣ паваттим̣ ран̃н̃о а̄рочесум̣.

ра̄джа̄ тесам̣ вачанам̣ сутва̄ убхопи сет̣т̣хӣ паккоса̄петва̄ сан̇кхасет̣т̣хим̣ пуччхи ‘‘саччам̣ кира тайа̄ маха̄сет̣т̣хи пӣл̣ийасет̣т̣хисса чатта̄лӣсакот̣идханам̣ динна’’нти? ‘‘а̄ма, маха̄ра̄джа, мама саха̄йасса мам̣ таккетва̄ ра̄джагахам̣ а̄гатасса на кевалам̣ дханам̣, саббам̣ вибхаваджа̄там̣ савин̃н̃а̄н̣акам̣ авин̃н̃а̄н̣акам̣ две кот̣т̣ха̄се катва̄ самабха̄ге ада̄синти. ра̄джа̄ ‘‘саччамета’’нти пӣл̣ийасет̣т̣хим̣ пуччхи. ‘‘а̄ма, дева̄’’ти. ‘‘тайа̄ панасса тан̃н̃ева таккетва̄ а̄гатасса аттхи кочи сакка̄ро ва̄ самма̄но ва̄ като’’ти. со тун̣хӣ ахоси. апи пана те етасса пала̄патумбаматтам̣ дуссанте паккхипа̄петва̄ да̄питам̣ аттхӣти. тампи сутва̄ тун̣хӣйева ахоси. ра̄джа̄ ‘‘ким̣ ка̄табба’’нти амаччехи саддхим̣ мантетва̄ там̣ парибха̄ситва̄ ‘‘гаччхатха, пӣл̣ийасет̣т̣хисса гхаре саббам̣ вибхавам̣ сан̇кхасет̣т̣хисса детха̄’’ти а̄ха. бодхисатто ‘‘маха̄ра̄джа, майхам̣ парасантакена аттхо наттхи, майа̄ диннаматтамева пана да̄петха̄’’ти а̄ха. ра̄джа̄ бодхисаттасса сантакам̣ да̄песи. бодхисатто саббам̣ аттано диннавибхавам̣ пат̣илабхитва̄ да̄сапаривуто ра̄джагахамева гантва̄ кут̣умбам̣ сан̣т̣хапетва̄ да̄на̄дӣни пун̃н̃а̄ни катва̄ йатха̄каммам̣ гато.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ пӣл̣ийасет̣т̣хи девадатто ахоси, сан̇кхасет̣т̣хи пана ахамева ахоси’’нти.

асампада̄наджа̄такаван̣н̣ана̄ пат̣хама̄.

[132] 2. бхӣрукаджа̄такаван̣н̣ана̄

кусалӯпадесе дхитийа̄ дал̣ха̄йа ча̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто аджапа̄ланигродхе ма̄радхӣта̄нам̣ палобханасуттантам̣ а̄раббха катхеси. бхагавата̄ хи а̄дито пат̣т̣ха̄йа вуттам̣ –

‘‘даддаллама̄на̄ а̄ган̃чхум̣, тан̣ха̄ ча аратӣ рага̄;

та̄ таттха панудӣ саттха̄, тӯлам̣ бхат̣т̣хам̣ва ма̄луто’’ти. (сам̣. ни. 1.161);

евам̣ йа̄ва парийоса̄на̄ тасса суттантасса катхитака̄ле дхаммасабха̄йам̣ саннипатита̄ бхиккхӯ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ ‘‘а̄вусо, самма̄самбуддхо ма̄радхӣтаро анекасата̄нипи диббарӯпа̄ни ма̄петва̄ палобханаттха̄йа упасан̇камантийо аккхӣнипи уммӣлетва̄ на олокеси, ахо буддхабалам̣ на̄ма аччхарийа’’нти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева майхам̣ сабба̄саве кхепетва̄ саббан̃н̃утам̣ сампаттасса ма̄радхӣта̄нам̣ анолоканам̣ на̄ма аччхарийам̣, ахан̃хи пуббе бодхин̃а̄н̣ам̣ парийесама̄но сакилесака̄лепи абхисан̇кхатам̣ диббарӯпам̣ индрийа̄ни бхиндитва̄ килесавасена анолокетва̄ва гантва̄ маха̄раджджам̣ па̄пун̣и’’нти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто бха̄тикасатасса канит̣т̣хо ахосӣти саббам̣ хет̣т̣ха̄ таккасила̄джа̄таке вуттанайенева виттха̄ретаббам̣. тада̄ пана таккасила̄нагарава̄сӣхи бахинагаре са̄ла̄йам̣ бодхисаттам̣ упасан̇камитва̄ йа̄читва̄ раджджам̣ пат̣иччха̄петва̄ абхисеке кате таккасила̄нагарава̄сино нагарам̣ деванагарам̣ вийа, ра̄джабхаванан̃ча индабхаванам̣ вийа алан̇карим̣су. тада̄ бодхисатто нагарам̣ пависитва̄ ра̄джабхаване па̄са̄де маха̄тале самусситасетаччхаттам̣ ратанаварапаллан̇кам̣ абхируйха девара̄джалӣла̄йа нисӣди, амачча̄ ча бра̄хман̣агахапатика̄дайо ча кхаттийакума̄ра̄ ча сабба̄лан̇ка̄рапат̣иман̣д̣ита̄ парива̄ретва̄ ат̣т̣хам̣су, деваччхара̄пат̣ибха̄га̄ сол̣асасахассана̄т̣акиттхийо наччагӣтава̄дитакусала̄ уттамавила̄сасампанна̄ наччагӣтава̄дита̄ни пайоджесум̣. гӣтава̄дитасаддена ра̄джабхаванам̣ мегхаттханитапӯрита̄ маха̄самуддакуччхи вийа еканинна̄дам̣ ахоси. бодхисатто там̣ аттано сирисобхаггам̣ олокайама̄нова чинтеси ‘‘сача̄хам̣ та̄сам̣ йаккхинӣнам̣ абхисан̇кхатам̣ диббарӯпам̣ олокессам̣, джӣвитаккхайам̣ патто абхависсам̣, имам̣ сирисобхаггам̣ на олокессам̣. паччекабуддха̄нам̣ пана ова̄де т̣хитабха̄вена идам̣ майа̄ сампатта’’нти. еван̃ча пана чинтетва̄ уда̄нам̣ уда̄ненто имам̣ га̄тхама̄ха –

132. ‘‘кусалӯпадесе дхитийа̄ дал̣ха̄йа ча, аниваттитатта̄ бхайабхӣрута̄йа ча;

на раккхасӣнам̣ васама̄гамимхасе, са соттхибха̄во махата̄ бхайена ме’’ти.

таттха кусалӯпадесети кусала̄нам̣ упадесе, паччекабуддха̄нам̣ ова̄дети аттхо. дхитийа̄ дал̣ха̄йа ча̄ти дал̣ха̄йа дхитийа̄ ча, тхирена аббоччхиннанирантаравӣрийена ча̄ти аттхо. аниваттитатта̄ бхайабхӣрута̄йа ча̄ти бхайабхӣрута̄йа аниваттитата̄йа ча. таттха бхайанти читтутра̄саматтам̣ париттабхайам̣. бхӣрута̄ти сарӣракампанаппаттам̣ маха̄бхайам̣. идам̣ убхайампи маха̄саттасса ‘‘йаккхинийо на̄мета̄ мануссакха̄дика̄’’ти бхерава̄рамман̣ам̣ дисва̄пи на̄хоси. тена̄ха ‘‘аниваттитатта̄ бхайабхӣрута̄йа ча̄’’ти. бхайабхӣрута̄йа абха̄венева бхерава̄рамман̣ам̣ дисва̄пи аниваттанабха̄вена̄ти аттхо. на раккхасӣнам̣ васама̄гамимхасети йаккхаканта̄ре та̄сам̣ раккхасӣнам̣ васам̣ на агамимха. йасма̄ амха̄кам̣ кусалӯпадесе дхити ча дал̣ха̄ ахоси, бхайабхӣрута̄бха̄вена ча аниваттанасабха̄ва̄ ахумха̄, тасма̄ раккхасӣнам̣ васам̣ на агамимха̄ти вуттам̣ хоти. са соттхибха̄во махата̄ бхайена мети со майхам̣ айам̣ аджджа махата̄ бхайена раккхасӣнам̣ сантика̄ паттаббена дуккхадоманассена соттхибха̄во кхемабха̄во пӣтисоманассабха̄войева джа̄тоти.

евам̣ маха̄сатто има̄йа га̄тха̄йа дхаммам̣ десетва̄ дхаммена раджджам̣ ка̄ретва̄ да̄на̄дӣни пун̃н̃а̄ни катва̄ йатха̄каммам̣ гато.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘ахам̣ тена самайена таккасилам̣ гантва̄ раджджаппаттакума̄ро ахоси’’нти.

бхӣрукаджа̄такаван̣н̣ана̄ дутийа̄.

[133] 3. гхата̄санаджа̄такаван̣н̣ана̄

кхемам̣ йахинти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄раббха катхеси. со хи бхиккху саттху сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ паччантам̣ гантва̄ екам̣ га̄макам̣ упанисса̄йа аран̃н̃асена̄сане вассам̣ упаган̃чхи. тасса пат̣хамама̄сейева пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хасса пан̣н̣аса̄ла̄ джха̄йиттха. со васанат̣т̣ха̄на̄бха̄вена киламанто упат̣т̣ха̄ка̄нам̣ а̄чиккхи. те ‘‘хоту, бханте, пан̣н̣аса̄лам̣ карисса̄ма, каса̄ма та̄ва, вапа̄ма та̄ва̄’’тиа̄дӣни ваданта̄ тема̄сам̣ вӣтина̄месум̣. со сена̄санасаппа̄йа̄бха̄вена каммат̣т̣ха̄нам̣ маттхакам̣ па̄петум̣ на̄саккхи. со нимиттаматтампи ануппа̄детва̄ вуттхавассо джетаванам̣ гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисӣди. саттха̄ тена саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ ‘‘ким̣ ну кхо те, бхиккху, каммат̣т̣ха̄нам̣ саппа̄йам̣ джа̄та’’нти пуччхи. со а̄дито пат̣т̣ха̄йа асаппа̄йабха̄вам̣ катхеси. саттха̄ ‘‘пуббе кхо, бхиккху, тираччха̄на̄пи аттано саппа̄йа̄саппа̄йам̣ н̃атва̄ саппа̄йака̄ле васитва̄ асаппа̄йака̄ле васанат̣т̣ха̄нам̣ паха̄йа ан̃н̃аттха агамам̣су, твам̣ касма̄ аттано саппа̄йа̄саппа̄йам̣ на ан̃н̃а̄сӣ’’ти ватва̄ тена йа̄чито атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто сакун̣айонийам̣ ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патва̄ собхаггаппатто сакун̣ара̄джа̄ хутва̄ екасмим̣ аран̃н̃а̄йатане джа̄тассаратӣре са̄кха̄вит̣апасампаннам̣ бахалапаттапала̄сам̣ маха̄руккхам̣ упанисса̄йа сапарива̄ро ва̄сам̣ каппеси. бахӯ сакун̣а̄ тасса руккхасса удакаматтхаке паттхат̣аса̄кха̄су васанта̄ сарӣравал̣ан̃джам̣ удаке па̄тенти. тасмин̃ча джа̄тассаре чан̣д̣о на̄гара̄джа̄ васати. тасса етадахоси ‘‘име сакун̣а̄ майхам̣ нива̄се джа̄тассаре сарӣравал̣ан̃джам̣ па̄тенти, йам̣нӯна̄хам̣ удакато аггим̣ ут̣т̣ха̄петва̄ руккхам̣ джха̄петва̄ ете пала̄пеййа’’нти. со куддхама̄насо раттибха̄ге саббесам̣ сакун̣а̄нам̣ саннипатитва̄ руккхаса̄кха̄су нипаннака̄ле пат̣хамам̣ та̄ва уддхана̄ропитам̣ вийа удакам̣ паккудха̄петва̄ дутийава̄ре дхӯмам̣ ут̣т̣ха̄петва̄ татийава̄ре та̄лаккхандхаппама̄н̣ам̣ джа̄лам̣ ут̣т̣ха̄песи. бодхисатто удакато джа̄лам̣ ут̣т̣хахама̄нам̣ дисва̄ ‘‘бхо, сакун̣а̄, аггина̄ а̄диттам̣ на̄ма удакена нибба̄пенти, ида̄ни пана удакамева а̄диттам̣. на сакка̄ амхехи идха васитум̣, ан̃н̃аттха гамисса̄ма̄’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

133. ‘‘кхемам̣ йахим̣ таттха арӣ удӣрито, дакасса маджджхе джалате гхата̄сано;

на аджджа ва̄со махийа̄ махӣрухе, диса̄ бхаджавхо саран̣а̄джджа нобхайа’’нти.

таттха кхемам̣ йахим̣ таттха арӣ удӣритоти йасмим̣ удакапит̣т̣хе кхемабха̄во ниббхайабха̄во, тасмим̣ аттапаччаттхико сапатто ут̣т̣хито. дакасса̄ти удакасса. гхата̄саноти агги. со хи гхатам̣ асна̄ти, тасма̄ ‘‘гхата̄сано’’ти вуччати. на аджджа ва̄соти аджджа но ва̄со наттхи. махийа̄ махӣрухети махирухо вуччати руккхо, тасмим̣ имисса̄ махийа̄ джа̄те руккхети аттхо. диса̄ бхаджавхоти диса̄ бхаджатха гаччхатха. саран̣а̄джджа но бхайанти аджджа амха̄кам̣ саран̣ато бхайам̣ джа̄там̣, пат̣исаран̣ат̣т̣ха̄нато бхайам̣ уппаннанти аттхо.

евам̣ ватва̄ бодхисатто аттано вачанакаре сакун̣е а̄да̄йа уппатитва̄ ан̃н̃аттха гато. бодхисаттасса вачанам̣ аггахетва̄ т̣хитасакун̣а̄ джӣвитаккхайам̣ патта̄.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ сачча̄ни пака̄сетва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси, саччапарийоса̄не со бхиккху арахатте патит̣т̣ха̄си.

тада̄ бодхисаттасса вачанакара̄ сакун̣а̄ буддхапариса̄ ахесум̣, сакун̣ара̄джа̄ пана ахамева ахосинти.

гхата̄санаджа̄такаван̣н̣ана̄ татийа̄.

[134] 4. джха̄насодханаджа̄такаван̣н̣ана̄

йе сан̃н̃иноти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто сан̇кассанагарадва̄ре аттана̄ сам̣кхиттена пуччхитапан̃хасса дхаммасена̄патино виттха̄рабйа̄каран̣ам̣ а̄раббха катхеси. татридам̣ атӣтаваттху – атӣте кира ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто аран̃н̃а̄йатане ка̄лам̣ каронто антева̄сикехи пуччхито ‘‘невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣ’’ти а̄ха…пе… та̄паса̄ джет̣т̣хантева̄сикасса катхам̣ на ган̣хим̣су. бодхисатто а̄бхассарато а̄гантва̄ а̄ка̄се т̣хатва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

134. ‘‘йе сан̃н̃ино тепи дуггата̄, йепи асан̃н̃ино тепи дуггата̄;

етам̣ убхайам̣ виваджджайа, там̣ сама̄паттисукхам̣ анан̇ган̣а’’нти.

таттха йе сан̃н̃иноти т̣хапетва̄ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанала̄бхино авасесе сачиттакасатте дассети. тепи дуггата̄ти тасса̄ сама̄паттийа̄ ала̄бхато тепи дуггата̄ на̄ма. йепи асан̃н̃иноти асан̃н̃абхаве ниббатте ачиттакасатте дассети. тепи дуггата̄ти тепи имисса̄йева сама̄паттийа̄ ала̄бхато дуггата̄йева на̄ма. етам̣ убхайам̣ виваджджайа̄ти етам̣ убхайампи сан̃н̃ибхаван̃ча асан̃н̃ибхаван̃ча виваджджайа паджаха̄ти антева̄сикам̣ овадати. там̣ сама̄паттисукхам̣ анан̇ган̣анти там̣ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄паттила̄бхино сантат̣т̣хена ‘‘сукха’’нти сан̇кхам̣ гатам̣ джха̄насукхам̣ анан̇ган̣ам̣ ниддосам̣ балавачиттекаггата̄сабха̄венапи там̣ анан̇ган̣ам̣ на̄ма джа̄там̣.

евам̣ бодхисатто дхаммам̣ десетва̄ антева̄сикасса гун̣ам̣ катхетва̄ брахмалокамева агама̄си. тада̄ сесата̄паса̄ джет̣т̣хантева̄сикасса саддахим̣су.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ джет̣т̣хантева̄сико са̄рипутто, маха̄брахма̄ пана ахамева ахоси’’нти.

джха̄насодханаджа̄такаван̣н̣ана̄ чатуттха̄.

[135] 5. чанда̄бхаджа̄такаван̣н̣ана̄

чанда̄бханти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто сан̇кассанагарадва̄ре тхерассева пан̃хабйа̄каран̣ам̣ а̄раббха катхеси. атӣте кира ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто аран̃н̃а̄йатане ка̄лам̣ каронто антева̄сикехи пуччхито ‘‘чанда̄бхам̣ сӯрийа̄бха’’нти ватва̄ а̄бхассаре ниббатто. та̄паса̄ джет̣т̣хантева̄сикасса на саддахим̣су. бодхисатто а̄бхассарато а̄гантва̄ а̄ка̄се т̣хито имам̣ га̄тхама̄ха –

135. ‘‘чанда̄бхам̣ сӯрийа̄бхан̃ча, йодха пан̃н̃а̄йа га̄дхати;

авитаккена джха̄нена, хоти а̄бхассарӯпаго’’ти.

таттха чанда̄бханти ода̄такасин̣ам̣ дассети. сӯрийа̄бханти пӣтакасин̣ам̣. йодха пан̃н̃а̄йа га̄дхатӣти йо пуггало идха сатталоке идам̣ касин̣адвайам̣ пан̃н̃а̄йа га̄дхати, а̄рамман̣ам̣ катва̄ анупависати, таттхева патит̣т̣хахати. атха ва̄ чанда̄бхам̣ сӯрийа̄бхан̃ча, йодха пан̃н̃а̄йа га̄дхатӣти йаттакам̣ т̣ха̄нам̣ чанда̄бха̄ ча сӯрийа̄бха̄ ча паттхат̣а̄, таттхаке т̣ха̄не пат̣ибха̄гакасин̣ам̣ вад̣д̣хетва̄ там̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ джха̄нам̣ ниббаттенто убхайампетам̣ а̄бхам̣ пан̃н̃а̄йа га̄дхати на̄ма. тасма̄ айампеттха аттхойева. авитаккена джха̄нена, хоти а̄бхассарӯпаготи со пуггало татха̄ катва̄ пат̣иладдхена дутийена джха̄нена а̄бхассарабрахмалокӯпаго хотӣти.

евам̣ бодхисатто та̄пасе бодхетва̄ джет̣т̣хантева̄сикасса гун̣ам̣ катхетва̄ брахмалокамева гато.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ джет̣т̣хантева̄сико са̄рипутто, маха̄брахма̄ пана ахамева ахоси’’нти.

чанда̄бхаджа̄такаван̣н̣ана̄ пан̃чама̄.

[136] 6. суван̣н̣ахам̣саджа̄такаван̣н̣ана̄

йам̣ ладдхам̣ тена тут̣т̣хаббанти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто тхулланандам̣ бхиккхуним̣ а̄раббха катхеси. са̄ваттхийан̃хи ан̃н̃атаро упа̄сако бхиккхунисан̇гхам̣ ласун̣ена пава̄ретва̄ кхеттапа̄лам̣ а̄н̣а̄песи ‘‘саче бхиккхунийо а̄гаччханти, екека̄йа бхиккхунийа̄ две тайо бхан̣д̣ике дехӣ’’ти. тато пат̣т̣ха̄йа бхиккхунийо тасса гехампи кхеттампи ласун̣аттха̄йа гаччханти. атхекасмим̣ уссавадивасе тасса гехе ласун̣ам̣ париккхайам̣ агама̄си. тхуллананда̄ бхиккхунӣ сапарива̄ра̄ гехам̣ гантва̄ ‘‘ласун̣ена̄вусо аттхо’’ти ватва̄ ‘‘наттхаййе, йатха̄бхатам̣ ласун̣ам̣ париккхӣн̣ам̣, кхеттам̣ гаччхатха̄’’ти вутта̄ кхеттам̣ гантва̄ на маттам̣ джа̄нитва̄ ласун̣ам̣ а̄хара̄песи. кхеттапа̄ло уджджха̄йи ‘‘катхан̃хи на̄ма бхиккхунийо на маттам̣ джа̄нитва̄ ласун̣ам̣ хара̄пессантӣ’’ти? тасса катхам̣ сутва̄ йа̄ та̄ бхиккхунийо аппиччха̄, та̄пи, та̄сам̣ сутва̄ бхиккхӯпи, уджджха̄йим̣су. уджджха̄йитва̄ ча пана бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. бхагава̄ тхулланандам̣ бхиккханим̣ гарахитва̄ ‘‘бхиккхаве, махиччхо пуггало на̄ма виджа̄тама̄туйа̄пи аппийо хоти амана̄по, аппасанне паса̄детум̣, пасанна̄нам̣ ва̄ бхиййосоматта̄йа паса̄дам̣ джанетум̣, ануппаннам̣ ва̄ ла̄бхам̣ уппа̄детум̣, уппаннам̣ ва̄ пана ла̄бхам̣ тхирам̣ ка̄тум̣ на саккоти. аппиччхо пана пуггало аппасанне паса̄детум̣, пасанна̄нам̣ ва̄ бхиййосоматта̄йа паса̄дам̣ джанетум̣, ануппаннам̣ ва̄ ла̄бхам̣ уппа̄детум̣, уппаннам̣ ва̄ пана ла̄бхам̣ тхирам̣ ка̄тум̣ саккотӣ’’тиа̄дина̄ найена бхиккхӯнам̣ тадануччхавикам̣ дхаммам̣ катхетва̄ ‘‘на, бхиккхаве, тхуллананда̄ ида̄нева махиччха̄, пуббепи махиччха̄йева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто ан̃н̃атарасмим̣ бра̄хман̣акуле ниббатти. тасса вайаппаттасса сама̄наджа̄тика̄ кула̄ паджа̄патим̣ а̄харим̣су. тасса̄ нанда̄ нанда̄ватӣ сундарӣнанда̄ти тиссо дхӣтаро ахесум̣. та̄су патикулам̣ агата̄суйева бодхисатто ка̄лам̣ катва̄ суван̣н̣ахам̣сайонийам̣ ниббатти, джа̄тиссаран̃а̄н̣ан̃часса уппаджджи. со вайаппатто суван̣н̣асан̃чханнам̣ собхаггаппаттам̣ махантам̣ аттабха̄вам̣ дисва̄ ‘‘куто ну кхо чавитва̄ ахам̣ идхӯпапанно’’ти а̄вадждженто ‘‘мануссалокато’’ти н̃атва̄ пуна ‘‘катхам̣ ну кхо ме бра̄хман̣ӣ ча дхӣтаро ча джӣвантӣ’’ти упадха̄ренто ‘‘паресам̣ бхатим̣ катва̄ киччхена джӣвантӣ’’ти н̃атва̄ чинтеси ‘‘майхам̣ сарӣре сован̣н̣амайа̄ни патта̄ни кот̣т̣анагхат̣т̣анакхама̄ни, ито та̄сам̣ екекам̣ паттам̣ дасса̄ми, тена ме паджа̄пати ча дхӣтаро ча сукхам̣ джӣвиссантӣ’’ти. со таттха гантва̄ пит̣т̣хивам̣сакот̣ийам̣ нилӣйи, бра̄хман̣ӣ ча дхӣтаро ча бодхисаттам̣ дисва̄ ‘‘куто а̄гатоси, са̄мӣ’’ти пуччхим̣су. ‘‘ахам̣ тумха̄кам̣ пита̄ ка̄лам̣ катва̄ суван̣н̣ахам̣сайонийам̣ ниббатто тумхе дат̣т̣хум̣ а̄гато. ито пат̣т̣ха̄йа тумха̄кам̣ паресам̣ бхатим̣ катва̄ дуккхаджӣвика̄йа джӣванакиччам̣ наттхи, ахам̣ во екекам̣ паттам̣ дасса̄ми, там̣ виккин̣итва̄ сукхена джӣватха̄’’ти екам̣ паттам̣ датва̄ агама̄си. со етенева нийа̄мена антарантара̄ а̄гантва̄ екекам̣ паттам̣ дети, бра̄хман̣ӣ ча дхӣтаро ча ад̣д̣ха̄ сукхита̄ ахесум̣.

атхекадивасам̣ са̄ бра̄хман̣ӣ дхӣтаро а̄мантеси ‘‘амма̄, тираччха̄на̄нам̣ на̄ма читтам̣ дуджджа̄нам̣. када̄чи во пита̄ идха на̄гаччхеййа, ида̄нисса а̄гатака̄ле сабба̄ни патта̄нипи лун̃читва̄ ган̣ха̄ма̄’’ти. та̄ ‘‘евам̣ но пита̄ киламиссатӣ’’ти на сампат̣иччхим̣су. бра̄хман̣ӣ пана махиччхата̄йа пуна екадивасам̣ суван̣н̣ахам̣сара̄джасса а̄гатака̄ле ‘‘ехи та̄ва, са̄мӣ’’ти ватва̄ там̣ аттано сантикам̣ упагатам̣ убхохи хаттхехи гахетва̄ саббапатта̄ни лун̃чи. та̄ни пана бодхисаттасса ручим̣ вина̄ балакка̄рена гахитатта̄ сабба̄ни бакапаттасадиса̄ни ахесум̣. бодхисатто паккхе паса̄ретва̄ гантум̣ на̄саккхи. атха нам̣ са̄ маха̄ча̄т̣ийам̣ паккхипитва̄ посеси. тасса пуна ут̣т̣хаханта̄ни патта̄ни сета̄ни сампаджджим̣су. со сан̃джа̄тапатто уппатитва̄ аттано васанат̣т̣ха̄намева гантва̄ на пуна а̄гама̄си.

саттха̄ имам̣ атӣтам̣ а̄харитва̄ ‘‘на, бхиккхаве, тхуллананда̄ ида̄нева махиччха̄, пуббепи махиччха̄йева, махиччхата̄йа ча пана суван̣н̣амха̄ парихӣна̄. ида̄ни пана аттано махиччхата̄йа ева ласун̣амха̄пи париха̄йиссати, тасма̄ ито пат̣т̣ха̄йа ласун̣ам̣ кха̄дитум̣ на лабхиссати. йатха̄ ча тхуллананда̄, евам̣ там̣ нисса̄йа сесабхиккхунийопи. тасма̄ бахум̣ лабхитва̄пи пама̄н̣амева джа̄нитаббам̣, аппам̣ лабхитва̄ пана йатха̄ладдхенева сантосо ка̄таббо, уттари на паттхетабба’’нти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

136. ‘‘йам̣ ладдхам̣ тена тут̣т̣хаббам̣, атилобхо хи па̄пако;

хам̣сара̄джам̣ гахетва̄на, суван̣н̣а̄ париха̄йатха̄’’ти.

таттха тут̣т̣хаббанти тусситаббам̣.

идам̣ пана ватва̄ саттха̄ анекапарийа̄йена гарахитва̄ ‘‘йа̄ пана бхиккхунӣ ласун̣ам̣ кха̄деййа, па̄читтийа’’нти (па̄чи. 794) сиккха̄падам̣ пан̃н̃а̄петва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ бра̄хман̣ӣ айам̣ тхуллананда̄ ахоси, тиссо дхӣтаро ида̄ни тиссойева бхагинийо, суван̣н̣ахам̣сара̄джа̄ пана ахамева ахоси’’нти.

суван̣н̣ахам̣саджа̄такаван̣н̣ана̄ чхат̣т̣ха̄.

[137] 7. баббуджа̄такаван̣н̣ана̄

йаттхеко лабхате баббӯти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ка̄н̣ама̄тусиккха̄падам̣ (па̄чи. 230 а̄дайо) а̄раббха катхеси. са̄ваттхийан̃хи ка̄н̣ама̄та̄ на̄ма дхӣтувасена па̄кат̣ана̄ма̄ упа̄сика̄ ахоси сота̄панна̄ арийаса̄вика̄. са̄ дхӣтарам̣ ка̄н̣ам̣ ан̃н̃атарасмим̣ га̄маке сама̄наджа̄тикасса пурисасса ада̄си. ка̄н̣а̄ кеначидева каран̣ӣйена ма̄ту гхарам̣ агама̄си. атхасса̄ са̄мико катипа̄хаччайена дӯтам̣ па̄хеси ‘‘а̄гаччхату ка̄н̣а̄, иччха̄ми ка̄н̣а̄йа а̄гамана’’нти. ка̄н̣а̄ дӯтасса вачанам̣ сутва̄ ‘‘амма, гамисса̄мӣ’’ти ма̄тарам̣ а̄пуччхи. ка̄н̣ама̄та̄ ‘‘еттакам̣ ка̄лам̣ васитва̄ катхам̣ туччхахаттха̄ва гамиссасӣ’’ти пӯвам̣ пачи. тасмим̣йева кхан̣е еко пин̣д̣ача̄рико бхиккху тасса̄ нивесанам̣ агама̄си, упа̄сика̄ там̣ нисӣда̄петва̄ паттапӯрам̣ пӯвам̣ да̄песи. со бхиккху никкхамитва̄ ан̃н̃асса а̄чиккхи, тассапи татхева да̄песи. сопи никкхамитва̄ ан̃н̃асса а̄чиккхи, тассапи татхева̄ти евам̣ чатуннам̣ джана̄нам̣ да̄песи. йатха̄пат̣ийаттам̣ пӯвам̣ париккхайам̣ агама̄си, ка̄н̣а̄йа гаманам̣ на сампаджджи. атхасса̄ са̄мико дутийампи, татийампи дӯтам̣ па̄хеси. татийам̣ па̄хенто ча ‘‘саче ка̄н̣а̄ на̄гаччхиссати, ахам̣ ан̃н̃ам̣ паджа̄патим̣ а̄несса̄мӣ’’ти па̄хеси. тайопи ва̄ре тенева упа̄йена гаманам̣ на сампаджджи, ка̄н̣а̄йа са̄мико ан̃н̃ам̣ паджа̄патим̣ а̄неси. ка̄н̣а̄ там̣ паваттим̣ сутва̄ родама̄на̄ ат̣т̣ха̄си.

саттха̄ там̣ ка̄ран̣ам̣ н̃атва̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа ка̄н̣ама̄та̄йа нивесанам̣ гантва̄ пан̃н̃атта̄сане нисӣдитва̄ ка̄н̣ама̄тарам̣ пуччхи ‘‘кисса̄йам̣ ка̄н̣а̄ родатӣ’’ти? ‘‘имина̄ на̄ма ка̄ран̣ена̄’’ти ча сутва̄ ка̄н̣ама̄тарам̣ самасса̄сетва̄ дхаммим̣ катхам̣ катхетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ агама̄си. атха тесам̣ чатуннам̣ бхиккхӯнам̣ тайо ва̄ре йатха̄пат̣ийаттапӯвам̣ гахетва̄ ка̄н̣а̄йа гаманасса упаччхиннабха̄во бхиккхусан̇гхе па̄кат̣о джа̄то. атхекадивасам̣ бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ ‘‘а̄вусо, чатӯхи на̄ма бхиккхӯхи тайо ва̄ре ка̄н̣ама̄та̄йа паккапӯвам̣ кха̄дитва̄ ка̄н̣а̄йа гаманантара̄йам̣ катва̄ са̄микена париччаттам̣ дхӣтарам̣ нисса̄йа маха̄упа̄сика̄йа доманассам̣ уппа̄дита’’нти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева те чатта̄ро бхиккхӯ ка̄н̣ама̄та̄йа сантакам̣ кха̄дитва̄ тасса̄ доманассам̣ уппа̄десум̣, пуббепи уппа̄десум̣йева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто па̄са̄н̣акот̣т̣акакуле ниббаттитва̄ вайаппатто парийода̄тасиппо ахоси. ка̄сират̣т̣хе екасмим̣ нигаме еко маха̄вибхаво сет̣т̣хи ахоси, тасса нидха̄нагата̄йева чатта̄лӣса хиран̃н̃акот̣ийо ахесум̣. атхасса бхарийа̄ ка̄лам̣ катва̄ дханасинехена гантва̄ дханапит̣т̣хийам̣ мӯсика̄ хутва̄ ниббатти. евам̣ ануккамена саббампи там̣ кулам̣ аббхаттхам̣ агама̄си, вам̣со упаччхиджджи. со га̄мопи чхад̣д̣ито апан̣н̣аттикабха̄вам̣ агама̄си. тада̄ бодхисатто тасмим̣ пура̄н̣ага̄мат̣т̣ха̄не па̄са̄н̣е уппа̄т̣етва̄ кот̣т̣ети. атха са̄ мӯсика̄ гочара̄йа чарама̄на̄ бодхисаттам̣ пунаппунам̣ пассантӣ уппаннасинеха̄ хутва̄ чинтеси ‘‘майхам̣ дханам̣ баху никка̄ран̣ена нассиссати, имина̄ саддхим̣ екато хутва̄ идам̣ дханам̣ датва̄ мам̣сам̣ виккин̣а̄петва̄ кха̄дисса̄мӣ’’ти. са̄ екадивасам̣ екам̣ каха̄пан̣ам̣ мукхена д̣ам̣ситва̄ бодхисаттасса сантикам̣ агама̄си. со там̣ дисва̄ пийава̄ча̄йа сама̄лапанто ‘‘ким̣ ну кхо, амма, каха̄пан̣ам̣ гахетва̄ а̄гата̄сӣ’’ти а̄ха. та̄та, имам̣ гахетва̄ аттана̄пи парибхун̃джа, майхампи мам̣сам̣ а̄хара̄ти. со ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ каха̄пан̣ам̣ а̄да̄йа гхарам̣ гантва̄ екена ма̄сакена мам̣сам̣ кин̣итва̄ а̄харитва̄ тасса̄ ада̄си. са̄ там̣ гахетва̄ аттано нива̄сат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ йатха̄ручийа̄ кха̄ди. тато пат̣т̣ха̄йа имина̄ва нийа̄мена дивасе дивасе бодхисаттасса каха̄пан̣ам̣ дети, сописса̄ мам̣сам̣ а̄харати.

атхекадивасам̣ там̣ мӯсикам̣ бил̣а̄ро аггахеси. атха нам̣ са̄ евама̄ха ‘‘ма̄, самма, мам̣ ма̄ресӣ’’ти. ким̣ка̄ран̣а̄ на ма̄ресса̄ми? ахан̃хи чха̄то мам̣сам̣ кха̄дитука̄мо, на сакка̄ майа̄ на ма̄ретунти. ким̣ пана екадивасамева мам̣сам̣ кха̄дитука̄моси, уда̄ху ниччака̄ланти? ‘‘лабхама̄но ниччака̄лампи кха̄дитука̄момхӣ’’ти. ‘‘йади евам̣ ахам̣ те ниччака̄лам̣ мам̣сам̣ дасса̄ми, виссаджджехи ма’’нти. атха нам̣ бил̣а̄ро ‘‘тена хи аппаматта̄ хохӣ’’ти виссаджджеси. тато пат̣т̣ха̄йа са̄ аттано а̄бхатам̣ мам̣сам̣ две кот̣т̣ха̄се катва̄ екам̣ бил̣а̄расса дети, екам̣ сайам̣ кха̄дати. атха нам̣ екадивасам̣ ан̃н̃опи бил̣а̄ро аггахеси, тампи татхева сан̃н̃а̄петва̄ атта̄нам̣ виссаджджа̄песи. тато пат̣т̣ха̄йа тайо кот̣т̣ха̄се катва̄ кха̄данти. пуна ан̃н̃о аггахеси, тампи татхева сан̃н̃а̄петва̄ атта̄нам̣ моча̄песи. тато пат̣т̣ха̄йа чатта̄ро кот̣т̣ха̄се катва̄ кха̄данти. пуна ан̃н̃о аггахеси, тампи татхева сан̃н̃а̄петва̄ атта̄нам̣ моча̄песи. тато пат̣т̣ха̄йа пан̃ча кот̣т̣ха̄се катва̄ кха̄данти. са̄ пан̃чамам̣ кот̣т̣ха̄сам̣ кха̄дама̄на̄ аппа̄ха̄рата̄йа киланта̄ киса̄ ахоси аппамам̣салохита̄

бодхисатто там̣ дисва̄ ‘‘амма, касма̄ мила̄та̄сӣ’’ти ватва̄ ‘‘имина̄ на̄ма ка̄ран̣ена̄’’ти вутте ‘‘твам̣ еттакам̣ ка̄лам̣ касма̄ майхам̣ на̄чиккхи, ахаметтха ка̄таббам̣ джа̄нисса̄мӣ’’ти там̣ самасса̄сетва̄ суддхапхаликапа̄са̄н̣ена гухам̣ катва̄ а̄харитва̄ ‘‘амма, твам̣ имам̣ гухам̣ пависитва̄ нипаджджитва̄ а̄гата̄гата̄нам̣ пхаруса̄хи ва̄ча̄хи сантаджджеййа̄сӣ’’ти а̄ха. са̄ гухам̣ пависитва̄ нипаджджи. атхеко бил̣а̄ро а̄гантва̄ ‘‘дехи, аджджа ме мам̣са’’нти а̄ха. атха нам̣ мӯсика̄ ‘‘аре, дут̣т̣хабил̣а̄ра, ким̣ те ахам̣ мам̣саха̄рика̄, аттано путта̄нам̣ мам̣сам̣ кха̄да̄’’ти таджджеси. бил̣а̄ро пхаликагуха̄йа нипаннабха̄вам̣ аджа̄нанто кодхавасена мӯсикам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти сахаса̄ва паккхандитва̄ хадайена пхаликагуха̄йам̣ пахари. та̄вадевасса хадайам̣ бхиджджи, аккхӣни никкхамана̄ка̄раппатта̄ни джа̄та̄ни. со таттхева джӣвитаккхайам̣ патва̄ екамантам̣ пат̣иччханнат̣т̣ха̄не пати. етенӯпа̄йена апаропи апаропӣти чатта̄ропи джана̄ джӣвитаккхайам̣ па̄пун̣им̣су. тато пат̣т̣ха̄йа мӯсика̄ ниббхайа̄ хутва̄ бодхисаттасса девасикам̣ две тайо каха̄пан̣е дети. евам̣ ануккамена саббампи дханам̣ бодхисаттассева ада̄си. те убхопи йа̄ваджӣвам̣ меттим̣ абхиндитва̄ йатха̄каммам̣ гата̄.

саттха̄ имам̣ атӣтам̣ а̄харитва̄ абхисамбуддхо хутва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

137. ‘‘йаттхеко лабхате баббу, дутийо таттха джа̄йати;

татийо ча чатуттхо ча, идам̣ те баббука̄ била’’нти.

таттха йаттха̄ти йасмим̣ т̣ха̄не. баббӯти бил̣а̄ро. дутийо таттха джа̄йатӣти йаттха еко мӯсикам̣ ва̄ мам̣сам̣ ва̄ лабхати, дутийопи таттха бил̣а̄ро джа̄йати уппаджджати, татха̄ татийо ча чатуттхо ча. евам̣ те тада̄ чатта̄ро бил̣а̄ра̄ ахесум̣. хутва̄ ча пана дивасе дивасе мам̣сам̣ кха̄данта̄ те баббука̄ идам̣ пхаликамайам̣ билам̣ урена пахаритва̄ саббепи джӣвитаккхайам̣ патта̄ти.

евам̣ саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ чатта̄ро бил̣а̄ра̄ чатта̄ро бхиккхӯ ахесум̣, мӯсика̄ ка̄н̣ама̄та̄, па̄са̄н̣акот̣т̣акаман̣ика̄ро пана ахамева ахоси’’нти.

баббуджа̄такаван̣н̣ана̄ саттама̄.

[138] 8. годха̄джа̄такаван̣н̣ана̄

ким̣ те джат̣а̄хи думмедха̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ кухакабхиккхум̣ а̄раббха катхеси. паччуппаннаваттху хет̣т̣ха̄ катхитасадисамева.

атӣте пана ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто годха̄йонийам̣ пат̣исандхим̣ ган̣хи. тада̄ еко пан̃ча̄бхин̃н̃о уггатапо та̄пасо екам̣ паччантага̄мам̣ нисса̄йа аран̃н̃а̄йатане пан̣н̣аса̄ла̄йам̣ васати, га̄мава̄сино та̄пасам̣ саккаччам̣ упат̣т̣хаханти. бодхисатто тасса чан̇каманакот̣ийам̣ екасмим̣ ваммике васати, васанто ча пана дивасе дивасе две тайо ва̄ре та̄пасам̣ упасан̇камитва̄ дхаммӯпасам̣хитам̣ аттхӯпасам̣хитан̃ча вачанам̣ сутва̄ та̄пасам̣ вандитва̄ васанат̣т̣ха̄намева гаччхати. апарабха̄ге та̄пасо га̄мава̄сино а̄пуччхитва̄ пакка̄ми. паккаманте ча пана тасмим̣ сӣлаватасампанне та̄пасе ан̃н̃о кӯт̣ата̄пасо а̄гантва̄ тасмим̣ ассамападе ва̄сам̣ каппеси. бодхисатто ‘‘айампи сӣлава̄’’ти саллаккхетва̄ пуриманайенева тасса сантикам̣ агама̄си.

атхекадивасам̣ нида̄гхасамайе ака̄ламегхе вут̣т̣хе ваммикехи маккхика̄ никкхамим̣су, та̄сам̣ кха̄данаттхам̣ годха̄ а̄хин̣д̣им̣су. га̄мава̄сино никкхамитва̄ маккхика̄кха̄дака̄ годха̄ гахетва̄ синиддхасамбха̄расам̣йуттам̣ амбила̄намбилам̣ годха̄мам̣сам̣ сампа̄детва̄ та̄пасасса адам̣су. та̄пасо годха̄мам̣сам̣ кха̄дитва̄ расатан̣ха̄йа баддхо ‘‘идам̣ мам̣сам̣ атимадхурам̣, кисса мам̣сам̣ на̄мета’’нти пуччхитва̄ ‘‘годха̄мам̣са’’нти сутва̄ ‘‘мама сантикам̣ маха̄годха̄ а̄гаччхати, там̣ ма̄ретва̄ мам̣сам̣ кха̄дисса̄мӣ’’ти чинтеси. чинтетва̄ ча пана бха̄джанан̃ча саппилон̣а̄дӣни ча а̄хара̄петва̄ екаманте т̣хапетва̄ муггарама̄да̄йа ка̄са̄вена пат̣иччха̄детва̄ пан̣н̣аса̄ла̄два̄ре бодхисаттасса а̄гаманам̣ олокайама̄но упасантӯпасанто вийа хутва̄ нисӣди бодхисатто са̄йанхасамайе ‘‘та̄пасасса сантикам̣ гамисса̄мӣ’’ти никкхамитва̄ упасан̇камантова тасса индрийавиппака̄рам̣ дисва̄ чинтеси ‘‘на̄йам̣ та̄пасо ан̃н̃есу дивасесу нисӣдана̄ка̄рена нисинно, аджджеса мам̣ олокентопи дут̣т̣хиндрийо хутва̄ олокети, паригган̣хисса̄ми на’’нти. со та̄пасасса хет̣т̣ха̄ва̄те т̣хатва̄ годха̄мам̣сагандхам̣ гха̄йитва̄ ‘‘имина̄ кӯт̣ата̄пасена аджджа годха̄мам̣сам̣ кха̄дитам̣ бхависсати, тенеса расатан̣ха̄йа баддхо аджджа мам̣ аттано сантикам̣ упасан̇камантам̣ муггарена пахаритва̄ мам̣сам̣ пачитва̄ кха̄дитука̄мо бхависсатӣ’’ти тасса сантикам̣ анупагантва̄ва пат̣иккамитва̄ вичарати.

та̄пасо бодхисаттасса ана̄гаманабха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘имина̄ ‘айам̣ мам̣ пахаритука̄мо’ти н̃а̄там̣ бхависсати, тена ка̄ран̣ена на̄гаччхати, ана̄гаччхантасса̄писса куто муттӣ’’ти муггарам̣ нӣхаритва̄ кхипи. со тасса агганан̇гут̣т̣хамева а̄са̄деси. бодхисатто вегена ваммикам̣ пависитва̄ ан̃н̃ена чхиддена сӣсам̣ уккхипитва̄ ‘‘амбхо кӯт̣аджат̣ила, ахам̣ тава сантикам̣ упасан̇каманто ‘сӣлава̄’ти сан̃н̃а̄йа упасан̇камим̣, ида̄ни пана те майа̄ кӯт̣абха̄во н̃а̄то, та̄дисасса маха̄чорасса ким̣ имина̄ паббаджджа̄лин̇гена̄’’ти ватва̄ там̣ гараханто имам̣ га̄тхама̄ха –

138. ‘‘ким̣ те джат̣а̄хи думмедха, ким̣ те аджинаса̄т̣ийа̄;

аббхантарам̣ те гаханам̣, ба̄хирам̣ паримаджджасӣ’’ти.

таттха ким̣ те джат̣а̄хи думмедха̄ти амбхо думмедха, ниппан̃н̃а ета̄ паббаджитена дха̄ретабба̄ джат̣а̄, паббаджджа̄гун̣арахитасса ким̣ те та̄хи джат̣а̄хӣти аттхо. ким̣ те аджинаса̄т̣ийа̄ти аджинаса̄т̣ийа̄ ануччхавикасса сам̣варасса абха̄вака̄лато пат̣т̣ха̄йа ким̣ те аджинаса̄т̣ийа̄. аббхантарам̣ те гахананти тава аббхантарам̣ хадайам̣ ра̄гадосамохагаханена гаханам̣ пат̣иччханнам̣. ба̄хирам̣ паримаджджасӣти со твам̣ аббхантаре гахане нха̄на̄дӣхи чева лин̇гагаханена ча ба̄хирам̣ паримаджджаси, там̣ паримаджджанто кан̃джикапӯритала̄бу вийа висапӯритача̄т̣и вийа а̄сӣвисапӯритаваммико вийа гӯтхапӯритачиттагхат̣о вийа ча бахимат̣т̣хова хоси, ким̣ тайа̄ чорена идха васантена, сӣгхам̣ ито пала̄йа̄хи, но че пала̄йаси, га̄мава̄сӣнам̣ те а̄чиккхитва̄ ниггахам̣ ка̄ра̄песса̄мӣти.

евам̣ бодхисатто кӯт̣ата̄пасам̣ таджджетва̄ ваммикамева па̄виси, кӯт̣ата̄пасопи тато пакка̄ми.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ кӯт̣ата̄пасо айам̣ кухако ахоси, пуримо сӣлавантата̄пасо са̄рипутто, годха̄пан̣д̣ито пана ахамева ахоси’’нти.

годха̄джа̄такаван̣н̣ана̄ ат̣т̣хама̄.

[139] 9. убхатобхат̣т̣хаджа̄такаван̣н̣ана̄

аккхӣ бхинна̄ пат̣о нат̣т̣хоти идам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто девадаттам̣ а̄раббха катхеси. тада̄ кира дхаммасабха̄йам̣ бхиккхӯ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ ‘‘а̄вусо, сеййатха̄пи на̄ма чхава̄ла̄там̣ убхатопадиттам̣ маджджхе гӯтхагатам̣ нева̄ран̃н̃е кат̣т̣хаттхам̣ пхарати, на га̄ме кат̣т̣хаттхам̣ пхарати, евамева девадатто еварӯпе ниййа̄никаса̄сане паббаджитва̄ убхато бхат̣т̣хо убхато париба̄хиро джа̄то, гихипарибхога̄ ча парихӣно, са̄ман̃н̃аттхан̃ча на парипӯретӣ’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, девадатто ида̄нева убхато бхат̣т̣хо хоти, атӣтепи убхато бхат̣т̣хо ахосийева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто руккхадевата̄ хутва̄ ниббатти. тада̄ екасмим̣ га̄маке ба̄л̣исика̄ васанти. атхеко ба̄л̣исико бал̣исам̣ а̄да̄йа дахарена путтена саддхим̣ йасмим̣ соббхе пакатийа̄пи ба̄л̣исика̄ маччхе ган̣ханти, таттха гантва̄ бал̣исам̣ кхипи. бал̣исо удакапат̣иччханне екасмим̣ кха̄н̣уке лагги. ба̄л̣исико там̣ а̄кад̣д̣хитум̣ асакконто чинтеси ‘‘айам̣ бал̣исо маха̄маччхе лагго бхависсати, путтакам̣ ма̄ту сантикам̣ песетва̄ пат̣ивиссакехи саддхим̣ калахам̣ ка̄ра̄пеми, евам̣ ито на кочи кот̣т̣ха̄сам̣ пачча̄сӣсиссатӣ’’ти. со путтам̣ а̄ха ‘‘гаччха, та̄та, амхехи маха̄маччхасса ладдхабха̄вам̣ ма̄ту а̄чиккха̄хи, ‘пат̣ивиссакехи кира саддхим̣ калахам̣ карохӣ’ти вадехӣ’’ти. со путтам̣ песетва̄ бал̣исам̣ а̄кад̣д̣хитум̣ асакконто раджджуччхеданабхайена уттариса̄т̣акам̣ тхале т̣хапетва̄ удакам̣ отаритва̄ маччхалобхена маччхам̣ упадха̄ренто кха̄н̣укехи пахаритва̄ двепи аккхӣни бхинди. тхале т̣хапитаса̄т̣акам̣писса чоро хари. со ведана̄ппатто хутва̄ хаттхена аккхӣни уппӣл̣айама̄но гахетва̄ удака̄ уттаритва̄ кампама̄но са̄т̣акам̣ парийесати.

са̄писса бхарийа̄ ‘‘калахам̣ катва̄ кассачи апачча̄сӣсанабха̄вам̣ карисса̄мӣ’’ти екасмим̣йева кан̣н̣е та̄лапан̣н̣ам̣ пил̣андхитва̄ екам̣ аккхим̣ уккхалимасийа̄ ан̃джетва̄ куккурам̣ ан̇кена̄да̄йа пат̣ивиссакагхарам̣ агама̄си. атха нам̣ ека̄ саха̄йика̄ евама̄ха ‘‘екасмим̣йева те кан̣н̣е та̄лапан̣н̣ам̣ пил̣андхитам̣, екам̣ аккхи ан̃джитам̣, пийапуттам̣ вийа куккурам̣ ан̇кена̄да̄йа гхарато гхарам̣ гаччхаси, ким̣ умматтика̄си джа̄та̄’’ти. ‘‘на̄хам̣ умматтика̄, твам̣ пана мам̣ ака̄ран̣ена аккосаси парибха̄саси, ида̄ни там̣ га̄мабходжакасса сантикам̣ гантва̄ ат̣т̣ха каха̄пан̣е дан̣д̣а̄песса̄мӣ’’ти евам̣ калахам̣ катва̄ убхопи га̄мабходжакасса сантикам̣ агамам̣су. калахе висодхийама̄не тасса̄йева маттхаке дан̣д̣о пати. атха нам̣ бандхитва̄ ‘‘дан̣д̣ам̣ дехӣ’’ти потхетум̣ а̄рабхим̣су.

руккхадевата̄ га̄ме тасса̄ имам̣ паваттим̣, аран̃н̃е часса̄ патино там̣ бйасанам̣ дисва̄ кхандхантаре т̣хита̄ ‘‘бхо пуриса, туйхам̣ удакепи камманто падут̣т̣хо тхалепи, убхатобхат̣т̣хо джа̄то’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

139. ‘‘аккхӣ бхинна̄ пат̣о нат̣т̣хо, сакхигехе ча бхан̣д̣анам̣;

убхато падут̣т̣ха̄ камманта̄, удакамхи тхаламхи ча̄’’ти.

таттха сакхигехе ча бхан̣д̣ананти сакхӣ на̄ма саха̄йика̄, тасса̄ ча гехе тава бхарийа̄йа бхан̣д̣анам̣ катам̣, бхан̣д̣анам̣ катва̄ бандхитва̄ потхетва̄ дан̣д̣ам̣ да̄пийати. убхато падут̣т̣ха̄ камманта̄ти евам̣ тава двӣсупи т̣ха̄несу камманта̄ падут̣т̣ха̄йева бхинна̄йева. катаресу двӣсу? удакамхи тхаламхи ча̄ти, аккхибхедена пат̣ана̄сена ча удаке камманта̄ падут̣т̣ха̄, сакхигехе бхан̣д̣анена тхале камманта̄ падут̣т̣ха̄ти.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси ‘‘тада̄ ба̄л̣исико девадатто ахоси, руккхадевата̄ пана ахамева ахоси’’нти.

убхатобхат̣т̣хаджа̄такаван̣н̣ана̄ навама̄.

[140] 10. ка̄каджа̄такаван̣н̣ана̄

ниччам̣ уббиггахадайа̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто н̃а̄таттхачарийам̣ а̄раббха катхеси. паччуппаннаваттху два̄дасаканипа̄те бхаддаса̄ладжа̄таке (джа̄. 1.12.13 а̄дайо) а̄ви бхависсати.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто ка̄кайонийам̣ ниббатти. атхекадивасам̣ ран̃н̃о пурохито бахинагаре надийам̣ нха̄йитва̄ гандхе вилимпитва̄ ма̄лам̣ пил̣андхитва̄ вараваттханиваттхо нагарам̣ па̄виси. нагарадва̄раторан̣е две ка̄ка̄ нисинна̄ хонти. тесу еко екам̣ а̄ха – ‘‘самма, ахам̣ имасса бра̄хман̣асса маттхаке сарӣравал̣ан̃джам̣ па̄тесса̄мӣ’’ти. итаро ‘‘ма̄ те етам̣ руччи, айам̣ бра̄хман̣о иссаро, иссараджанена ча саддхим̣ верам̣ на̄ма па̄пакам̣. айан̃хи куддхо саббепи ка̄ке вина̄сеййа̄’’ти. ‘‘на сакка̄ майа̄ на ка̄ту’’нти. ‘‘тена хи пан̃н̃а̄йиссасӣ’’ти ватва̄ итаро ка̄ко пала̄йи. со торан̣асса хет̣т̣ха̄бха̄гам̣ сампатте бра̄хман̣е оламбакам̣ ча̄ленто вийа тасса маттхаке ваччам̣ па̄теси. бра̄хман̣о куджджхитва̄ ка̄кесу верам̣ бандхи.

тасмим̣ ка̄ле ека̄ бхатийа̄ вӣхикот̣т̣икада̄сӣ вӣхим̣ гехадва̄ре а̄тапе паттхаритва̄ раккхантӣ нисинна̄ва ниддам̣ окками. тасса̄ пама̄дам̣ н̃атва̄ еко дӣгхаломако ел̣ако а̄гантва̄ вӣхим̣ кха̄ди, са̄ пабуджджхитва̄ там̣ дисва̄ пала̄песи. ел̣ако дутийампи, татийампи тасса̄ татхева нидда̄йанака̄ле а̄гантва̄ вӣхим̣ кха̄ди. са̄пи там̣ тиккхаттум̣ пала̄петва̄ чинтеси ‘‘айам̣ пунаппунам̣ кха̄данто упад̣д̣хавӣхим̣ кха̄диссати, баху ме чхедо бхависсати, ида̄нисса пуна ана̄гаманака̄ран̣ам̣ карисса̄мӣ’’ти. са̄ ала̄там̣ гахетва̄ нидда̄йама̄на̄ вийа нисӣдитва̄ вӣхикха̄данаттха̄йа ел̣аке сампатте ут̣т̣ха̄йа ала̄тена ел̣акам̣ пахари, лома̄ни аггим̣ ган̣хим̣су. со сарӣре джха̄йанте ‘‘аггим̣ нибба̄песса̄мӣ’’ти вегена гантва̄ хаттхиса̄ла̄йа самӣпе екисса̄ тин̣акут̣ийа̄ сарӣрам̣ гхам̣си, са̄ паджджали. тато ут̣т̣хита̄ джа̄ла̄ хаттхиса̄лам̣ ган̣хи. хаттхиса̄ла̄су джха̄йантӣсу хаттхипит̣т̣ха̄ни джха̄йим̣су, бахӯ хаттхӣ ван̣итасарӣра̄ ахесум̣. веджджа̄ хаттхӣ ароге ка̄тум̣ асакконта̄ ран̃н̃о а̄рочесум̣. ра̄джа̄ пурохитам̣ а̄ха ‘‘а̄чарийа, хаттхиведжджа̄ хаттхӣ тикиччхитум̣ на сакконти, апи кин̃чи бхесаджджам̣ джа̄на̄сӣ’’ти. ‘‘джа̄на̄ми, маха̄ра̄джа̄’’ти. ‘‘ким̣ ладдхум̣ ват̣т̣атӣ’’ти? ‘‘ка̄каваса̄, маха̄ра̄джа̄’’ти. ра̄джа̄ ‘‘тена хи ка̄ке ма̄ретва̄ васам̣ а̄харатха̄’’ти а̄ха. тато пат̣т̣ха̄йа ка̄ке ма̄ретва̄ васам̣ алабхитва̄ таттха таттхева ра̄сим̣ каронти, ка̄ка̄нам̣ маха̄бхайам̣ уппаджджи.

тада̄ бодхисатто асӣтика̄касахассапарива̄ро маха̄суса̄не васати. атхеко ка̄ко гантва̄ ка̄ка̄нам̣ уппаннабхайам̣ бодхисаттасса а̄рочеси. со чинтеси ‘‘т̣хапетва̄ мам̣ ан̃н̃о майхам̣ н̃а̄така̄нам̣ уппаннабхайам̣ харитум̣ саматтхо на̄ма наттхи, харисса̄ми на’’нти даса па̄рамийо а̄ваджджетва̄ метта̄па̄рамим̣ пуреча̄рикам̣ катва̄ екавегена паккхандитва̄ виват̣амаха̄ва̄тапа̄нена пависитва̄ ран̃н̃о а̄санасса хет̣т̣ха̄ па̄виси. атха нам̣ еко мануссо гахитука̄мо ахоси. ра̄джа̄ ‘‘саран̣ам̣ павит̣т̣хо, ма̄ ган̣хӣ’’ти ва̄реси. маха̄сатто тхокам̣ виссамитва̄ метта̄па̄рамим̣ а̄ваджджетва̄ хет̣т̣ха̄сана̄ никкхамитва̄ ра̄джа̄нам̣ а̄ха – ‘‘маха̄ра̄джа, ран̃н̃а̄ на̄ма чханда̄дивасена агантва̄ раджджам̣ ка̄ретум̣ ват̣т̣ати. йам̣ йам̣ каммам̣ каттаббам̣ хоти, саббам̣ нисамма упадха̄ретва̄ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. йан̃ча кайирама̄нам̣ ниппхаджджати, тадева ка̄тум̣ ват̣т̣ати, на итарам̣. саче хи ра̄джа̄но йам̣ кайирама̄нам̣ на ниппхаджджати, там̣ каронти, маха̄джанасса маран̣абхайапарийоса̄нам̣ маха̄бхайам̣ уппаджджати. пурохито веравасико хутва̄ муса̄ва̄дам̣ абха̄си, ка̄ка̄нам̣ васа̄ на̄ма наттхӣ’’ти. там̣ сутва̄ ра̄джа̄ пасанначитто бодхисаттасса кан̃чанабхаддапӣт̣хам̣ да̄петва̄ таттха нисиннасса паккхантара̄ни сатапа̄касахассапа̄кателехи маккха̄петва̄ кан̃чанатат̣т̣аке ра̄джа̄рахам̣ субходжанам̣ бходжа̄петва̄ па̄нӣйам̣ па̄йетва̄ сухитам̣ вигатадаратхам̣ маха̄саттам̣ етадавоча ‘‘пан̣д̣ита, твам̣ ‘ка̄ка̄нам̣ васа̄ на̄ма наттхӣ’ти вадеси, кена ка̄ран̣ена несам̣ васа̄ на хотӣ’’ти бодхисатто ‘‘имина̄ ча имина̄ ча ка̄ран̣ена̄’’ти сакаланивесанам̣ екаравам̣ катва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –

140. ‘‘ниччам̣ уббиггахадайа̄, саббалокавихесака̄;

тасма̄ несам̣ васа̄ наттхи, ка̄ка̄намха̄ка н̃а̄тина’’нти.

татра̄йам̣ сан̇кхепаттхо – маха̄ра̄джа, ка̄ка̄ на̄ма ниччам̣ уббиггама̄наса̄ бхайаппатта̄ва вихаранти, саббалокасса ча вихесака̄, кхаттийа̄дайо мануссепи иттхипурисепи кума̄ракума̄рика̄дайопи вихет̣хента̄ киламента̄ва вичаранти, тасма̄ имехи двӣхи ка̄ран̣ехи несам̣ амха̄кам̣ н̃а̄тӣнам̣ ка̄ка̄нам̣ васа̄ на̄ма наттхи. атӣтепи на бхӯтапубба̄, ана̄гатепи на бхависсатӣти.

евам̣ маха̄сатто имам̣ ка̄ран̣ам̣ утта̄нам̣ катва̄ ‘‘маха̄ра̄джа, ран̃н̃а̄ на̄ма анисамма анупадха̄ретва̄ каммам̣ на каттабба’’нти ра̄джа̄нам̣ бодхеси. ра̄джа̄ тусситва̄ бодхисаттам̣ раджджена пӯджеси. бодхисатто раджджам̣ ран̃н̃ойева пат̣идатва̄ ра̄джа̄нам̣ пан̃часу сӣлесу патит̣т̣ха̄петва̄ саббасатта̄нам̣ абхайам̣ йа̄чи. ра̄джа̄ тасса дхаммадесанам̣ сутва̄ саббасатта̄нам̣ абхайам̣ датва̄ ка̄ка̄нам̣ нибаддхада̄нам̣ пат̣т̣хапеси. дивасе дивасе тан̣д̣уламбан̣асса бхаттам̣ пачитва̄ на̄наггарасехи омаддитва̄ ка̄ка̄нам̣ дӣйати, маха̄саттасса пана ра̄джабходжанамева дӣйиттха.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ ба̄ра̄н̣асира̄джа̄ а̄нандо ахоси, ка̄кара̄джа̄ пана ахамева ахоси’’нти.

ка̄каджа̄такаван̣н̣ана̄ дасама̄.

асампада̄навагго чуддасамо.

тассудда̄нам̣ –

асампада̄набхӣрукам̣, гхата̄санаджха̄насодхам̣;

чанда̄бхам̣ суван̣н̣ахам̣сам̣, баббугодхубхатобхат̣т̣хам̣;

ка̄кара̄джа̄ти те даса̄ти.