12. хам̣чивагго

[111] 1. гадрабхапан̃хаджа̄такаван̣н̣ана̄

хам̣чи тувам̣ еваман̃н̃асӣти айампи гадрабхапан̃хо маха̄уман̇гаджа̄такейева (джа̄. 2.22.590 а̄дайо) а̄ви бхависсати.

гадрабхапан̃хаджа̄такаван̣н̣ана̄ пат̣хама̄.

[112] 2. амара̄девӣпан̃хаджа̄такаван̣н̣ана̄

йена саттубилан̇га̄ ча̄ти айампи амара̄девипан̃хо на̄ма таттхева а̄ви бхависсати.

амара̄девӣпан̃хаджа̄такаван̣н̣ана̄ дутийа̄.

[113] 3. син̇га̄ладжа̄такаван̣н̣ана̄

саддаха̄си син̇га̄ласса̄ти идам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто девадаттам̣ а̄раббха катхеси. тасмин̃хи самайе бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ саннипатитва̄ ‘‘а̄вусо, девадаттена пан̃ча бхиккхусата̄ни а̄да̄йа гайа̄сӣсам̣ гантва̄ ‘йам̣ саман̣о готамо кароти, на со дхаммо. йамахам̣ кароми, айамева дхаммо’ти те бхиккхӯ аттано ладдхим̣ га̄ха̄петва̄ т̣ха̄наппаттам̣ муса̄ва̄дам̣ катва̄ сан̇гхам̣ бхиндитва̄ екасӣма̄йа две упосатха̄ ката̄’’ти девадаттасса агун̣акатхам̣ катхента̄ нисӣдим̣су. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, девадатто ида̄нева муса̄ва̄дӣ, пуббепи муса̄ва̄дӣйева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто суса̄наване руккхадевата̄ хутва̄ ниббатти. тада̄ ба̄ра̄н̣асийам̣ наккхаттам̣ гхут̣т̣хам̣ ахоси. манусса̄ ‘‘йаккхабаликаммам̣ карома̄’’ти тесу тесу чаччарараччха̄дит̣т̣ха̄несу маччхамам̣са̄дӣни виппакиритва̄ капа̄лакесу бахум̣ сурам̣ т̣хапайим̣су. атхеко син̇га̄ло ад̣д̣хараттасамайе ниддхаманена нагарам̣ пависитва̄ маччхамам̣сам̣ кха̄дитва̄ сурам̣ пивитва̄ пунна̄гагаччхантарам̣ пависитва̄ йа̄ва арун̣уггамана̄ ниддам̣ окками. со пабуджджхитва̄ а̄локам̣ дисва̄ ‘‘ида̄ни никкхамитум̣ на сакка̄’’ти маггасамӣпам̣ гантва̄ адиссама̄но нипаджджитва̄ ан̃н̃е мануссе дисва̄пи кин̃чи аватва̄ екам̣ бра̄хман̣ам̣ мукхадхованаттха̄йа гаччхантам̣ дисва̄ чинтеси ‘‘бра̄хман̣а̄ на̄ма дханалола̄ хонти, имам̣ дханена палобхетва̄ йатха̄ мам̣ упакаччхакантаре катва̄ уттара̄сан̇гена пат̣иччха̄детва̄ нагара̄ нӣхарати, татха̄ карисса̄мӣ’’ти. со мануссабха̄са̄йа ‘‘бра̄хман̣а̄’’ти а̄ха. со ниваттитва̄ ‘‘ко мам̣ паккосатӣ’’ти а̄ха. ‘‘ахам̣, бра̄хман̣а̄’’ти. ‘‘ким̣ка̄ран̣а̄’’ти. ‘‘бра̄хман̣а, майхам̣ две каха̄пан̣асата̄ни аттхи. саче мам̣ упакаччхакантаре катва̄ уттара̄сан̇гена пат̣иччха̄детва̄ йатха̄ на кочи пассати, татха̄ нагара̄ никкха̄метум̣ саккоси, туйхам̣ те каха̄пан̣е дасса̄мӣ’’ти. бра̄хман̣о дханалобхена ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ там̣ татха̄ катва̄ а̄да̄йа нагара̄ никкхамитва̄ тхокам̣ агама̄си. атха нам̣ син̇га̄ло пуччхи ‘‘катарат̣т̣ха̄нам̣, бра̄хман̣а̄’’ти? ‘‘асукам̣ на̄ма̄’’ти. ‘‘ан̃н̃ам̣ тхокам̣ т̣ха̄нам̣ гаччха̄’’ти. евам̣ пунаппунам̣ ваданто маха̄суса̄нам̣ патва̄ ‘‘идха мам̣ ота̄рехӣ’’ти а̄ха. таттха нам̣ ота̄реси. атха син̇га̄ло ‘‘тена хи, бра̄хман̣а, уттариса̄т̣акам̣ паттхара̄’’ти а̄ха. со дханалобхена ‘‘са̄дхӯ’’ти паттхари. атха нам̣ ‘‘имам̣ руккхамӯлам̣ кхан̣а̄хӣ’’ти патхавикхан̣ане йоджетва̄ бра̄хман̣асса уттариса̄т̣акам̣ абхируйха чатӯсу кан̣н̣есу ча маджджхе ча̄ти пан̃часу т̣ха̄несу сарӣраниссандам̣ па̄тетва̄ маккхетва̄ чева теметва̄ ча суса̄наванам̣ па̄виси. бодхисатто руккхавит̣апе т̣хатва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

113. ‘‘саддаха̄си син̇га̄ласса, сура̄пӣтасса бра̄хман̣а;

сиппика̄нам̣ сатам̣ наттхи, куто кам̣сасата̄ дуве’’ти.

таттха саддаха̄сӣти саддахаси, айамева ва̄ па̄т̣хо, паттийа̄йасӣти аттхо. сиппика̄нам̣ сатам̣ наттхӣти етасса хи сиппика̄сатампи наттхи. куто кам̣сасата̄ дувети две каха̄пан̣асата̄ни панасса куто ева̄ти.

бодхисатто имам̣ га̄тхам̣ ватва̄ ‘‘гаччха, бра̄хман̣а, тава са̄т̣акам̣ дховитва̄ нха̄йитва̄ аттано каммам̣ карохӣ’’ти ватва̄ антарадха̄йи. бра̄хман̣о татха̄ катва̄ ‘‘ван̃чито ватамхӣ’’ти доманассаппатто пакка̄ми.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ син̇га̄ло девадатто ахоси, руккхадевата̄ пана ахамева ахоси’’нти.

син̇га̄ладжа̄такаван̣н̣ана̄ татийа̄.

[114] 4. митачинтӣджа̄такаван̣н̣ана̄

бахучинтӣ аппачинтӣти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто две махаллакаттхере а̄раббха катхеси. те кира джанападе екасмим̣ аран̃н̃а̄ва̄се вассам̣ васитва̄ ‘‘саттху дассанаттха̄йа гаччхисса̄ма̄’’ти па̄тхеййам̣ саджджетва̄ ‘‘аджджа гаччха̄ма, све гаччха̄ма̄’’ти ма̄сам̣ атикка̄метва̄ пуна па̄тхеййам̣ саджджетва̄ татхева ма̄сам̣, пуна ма̄санти евам̣ аттано кусӣтабха̄вена чева нива̄сат̣т̣ха̄не ча апеккха̄йа тайо ма̄се атикка̄метва̄ тато никкхамма джетаванам̣ гантва̄ сабха̄гат̣т̣ха̄не паттачӣварам̣ пат̣иса̄метва̄ саттха̄рам̣ пассим̣су. атха не бхиккхӯ пуччхим̣су ‘‘чирам̣ во, а̄вусо, буддхупат̣т̣ха̄нам̣ акаронта̄нам̣, касма̄ евам̣ чира̄йиттха̄’’ти? те таматтхам̣ а̄рочесум̣. атха несам̣ со а̄ласийакусӣтабха̄во бхиккхусан̇гхе па̄кат̣о джа̄то. дхаммасабха̄йампи тесам̣ бхиккхӯнамева а̄ласийабха̄вам̣ нисса̄йа катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте те паккоса̄петва̄ ‘‘саччам̣ кира тумхе, бхиккхаве, аласа̄ кусӣта̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘саччам̣, бханте’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, ида̄невете аласа̄, пуббепи аласа̄ чева нива̄сат̣т̣ха̄не ча са̄лайа̄ са̄пеккха̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте ба̄ра̄н̣асинадийам̣ тайо маччха̄ ахесум̣, бахучинтӣ, аппачинтӣ, митачинтӣти тесам̣ на̄ма̄ни. те аран̃н̃ато мануссапатхам̣ а̄гамим̣су. таттха митачинтӣ итаре две евама̄ха ‘‘айам̣ мануссапатхо на̄ма са̄сан̇ко саппат̣ибхайо, кеват̣т̣а̄ на̄наппака̄ра̄ни джа̄лакумина̄дӣни кхипитва̄ маччхе ган̣ханти, майам̣ аран̃н̃амева гаччха̄ма̄’’ти. итаре две джана̄ аласата̄йа чева а̄мисагиддхата̄йа ча ‘‘аджджа гаччха̄ма, све гаччха̄ма̄’’ти тайо ма̄се атикка̄месум̣. атха кеват̣т̣а̄ надийам̣ джа̄лам̣ кхипим̣су. бахучинтӣ ча аппачинтӣ ча гочарам̣ ган̣ханта̄ пурато гаччханти. те аттано андхаба̄лата̄йа джа̄лагандхам̣ асаллаккхетва̄ джа̄лакуччхимева пависим̣су. митачинтӣ паччхато а̄гаччханто джа̄лагандхам̣ саллаккхетва̄ тесан̃ча джа̄лакуччхим̣ павит̣т̣хабха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘имесам̣ кусӣта̄нам̣ андхаба̄ла̄нам̣ джӣвитада̄нам̣ дасса̄мӣ’’ти чинтетва̄ бахипассена джа̄лакуччхит̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ джа̄лакуччхим̣ пха̄летва̄ никкхантасадисо хутва̄ удакам̣ а̄лул̣енто джа̄ласса пурато патитва̄ пуна джа̄лакуччхим̣ пависитва̄ паччхимабха̄гена пха̄летва̄ никкхантасадисо удакам̣ а̄лул̣енто паччхимабха̄ге пати. кеват̣т̣а̄ ‘‘маччха̄ джа̄лам̣ пха̄летва̄ гата̄’’ти ман̃н̃ама̄на̄ джа̄лакот̣ийам̣ гахетва̄ уккхипим̣су. те двепи маччха̄ джа̄лато муччитва̄ удаке патим̣су. ити техи митачинтим̣ нисса̄йа джӣвитам̣ ладдхам̣.

саттха̄ имам̣ атӣтам̣ а̄харитва̄ абхисамбуддхо хутва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

114. ‘‘бахучинтӣ аппачинтӣ, убхо джа̄ле абаджджхаре;

митачинтӣ памочеси, убхо таттха сама̄гата̄’’ти.

таттха бахучинтӣти бахучинтаната̄йа витаккабахулата̄йа евам̣ладдхана̄мо. итаресупи двӣсу айамева найо. убхо таттха сама̄гата̄ти митачинтим̣ нисса̄йа ладдхаджӣвита̄ таттха удаке пуна убхопи джана̄ митачинтина̄ саддхим̣ сама̄гата̄ти аттхо.

евам̣ саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ сачча̄ни пака̄сетва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси, саччапарийоса̄не махаллака̄ бхиккхӯ сота̄паттипхале патит̣т̣хахим̣су. тада̄ бахучинтӣ ча аппачинтӣ ча име две ахесум̣, митачинтӣ пана ахамева ахосинти.

митачинтӣджа̄такаван̣н̣ана̄ чатуттха̄.

[115] 5. ануса̄сикаджа̄такаван̣н̣ана̄

йа̄йан̃н̃е мануса̄сатӣти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ ануса̄сикам̣ бхиккхуним̣ а̄раббха катхеси. са̄ кира са̄ваттхива̄синӣ ека̄ куладхӣта̄ паббаджитва̄ упасампаннака̄лато пат̣т̣ха̄йа саман̣адхамме анануйутта̄ а̄мисагиддха̄ хутва̄ йаттха ан̃н̃а̄ бхиккхунийо на гаччханти, та̄дисе нагарасса екадесе пин̣д̣а̄йа чарати. атхасса̄ манусса̄ пан̣ӣтапин̣д̣апа̄там̣ денти. са̄ расатан̣ха̄йа баджджхитва̄ ‘‘саче имасмим̣ падесе ан̃н̃а̄пи бхиккхунийо пин̣д̣а̄йа чариссанти, майхам̣ ла̄бхо париха̄йиссати. йатха̄ етам̣ падесам̣ ан̃н̃а̄ на̄гаччханти, евам̣ майа̄ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти чинтетва̄ бхиккхунӯпассайам̣ гантва̄ ‘‘аййе, асукат̣т̣ха̄не чан̣д̣о хаттхӣ, чан̣д̣о ассо, чан̣д̣о мен̣д̣о, чан̣д̣о куккуро чарати, сапариссайат̣т̣ха̄нам̣, ма̄ таттха пин̣д̣а̄йа чариттха̄’’ти бхиккхунийо ануса̄сати. тасса̄ вачанам̣ сутва̄ ека̄ бхиккхунӣпи там̣ падесам̣ гӣвам̣ париваттетва̄ на олокеси. тасса̄ екасмим̣ дивасе тасмим̣ падесе пин̣д̣а̄йа чарантийа̄ вегенекам̣ гехам̣ пависантийа̄ чан̣д̣о мен̣д̣ако пахаритва̄ ӯрут̣т̣хикам̣ бхинди. манусса̄ вегена упадха̄витва̄ двидха̄ бхиннам̣ ӯрут̣т̣хикам̣ екато бандхитва̄ там̣ бхиккхуним̣ ман̃чена̄да̄йа бхиккхунӯпассайам̣ найим̣су. бхиккхунийо ‘‘айам̣ ан̃н̃а̄ бхиккхунийо ануса̄ситва̄ сайам̣ тасмим̣ падесе чарантӣ ӯрут̣т̣хикам̣ бхинда̄петва̄ а̄гата̄’’ти париха̄сам̣ акам̣су. тампи та̄йа катака̄ран̣ам̣ на чирассева бхиккхусан̇гхе па̄кат̣ам̣ ахоси.

атхекадивасам̣ дхаммасабха̄йам̣ бхиккхӯ ‘‘а̄вусо, асука̄ ануса̄сика̄ бхиккхунӣ ан̃н̃ам̣ ануса̄ситва̄ сайам̣ тасмим̣ падесе чарама̄на̄ чан̣д̣ена мен̣д̣акена ӯрум̣ бхинда̄песӣ’’ти тасса̄ агун̣акатхам̣ катхесум̣. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева, пуббепеса̄ ан̃н̃е ануса̄сатийева, сайам̣ пана на ваттати, ниччака̄лам̣ дуккхамева анубхотӣ’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто аран̃н̃е сакун̣айонийам̣ ниббаттитва̄ вайаппатто сакун̣аджет̣т̣хако хутва̄ анекасакун̣асахассапарива̄ро химавантам̣ па̄виси. тасса таттха васанака̄ле ека̄ чан̣д̣асакун̣ика̄ маха̄ваттанимаггам̣ гантва̄ гочарам̣ ган̣ха̄ти. са̄ таттха сакат̣ехи патита̄ни вӣхимуггабӣджа̄дӣни лабхитва̄ ‘‘йатха̄ ида̄ни имам̣ падесам̣ ан̃н̃е сакун̣а̄ на̄гаччханти, татха̄ карисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ сакун̣асан̇гхасса ова̄дам̣ дети ‘‘ваттанимаха̄магго на̄ма саппат̣ибхайо, хаттхиасса̄дайо чева чан̣д̣агон̣айуттайа̄на̄дӣни ча сан̃чаранти, сахаса̄ уппатитумпи на сакка̄ хоти, на таттха гантабба’’нти. сакун̣асан̇гхо тасса̄ ‘‘ануса̄сика̄’’тева на̄мам̣ ака̄си.

са̄ екадивасам̣ ваттанимаха̄магге чарантӣ атимаха̄вегена а̄гаччхантасса йа̄насса саддам̣ сутва̄ ниваттитва̄ олокетва̄ ‘‘дӯре та̄ва̄’’ти чаратийева. атха нам̣ йа̄нам̣ ва̄тавегена сӣгхамева сампа̄пун̣и, са̄ ут̣т̣ха̄тум̣ на̄саккхи, чаккена двидха̄ чхиндитва̄ гата̄. сакун̣аджет̣т̣хако сакун̣е сама̄ненто там̣ адисва̄ ‘‘ануса̄сика̄ на диссати, упадха̄ретха на’’нти а̄ха. сакун̣а̄ упадха̄рента̄ там̣ маха̄магге двидха̄ чхиннам̣ дисва̄ сакун̣аджет̣т̣хакасса а̄рочесум̣. сакун̣аджет̣т̣хако ‘‘са̄ ан̃н̃а̄ сакун̣ика̄ ва̄ретва̄ сайам̣ таттха чарама̄на̄ двидха̄ чхинна̄’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

115. ‘‘йа̄йан̃н̃е мануса̄сати, сайам̣ лолуппача̄ринӣ;

са̄йам̣ випаккхика̄ сети, хата̄ чаккена са̄сика̄’’ти.

таттха йа̄йан̃н̃е мануса̄сатӣти йака̄ро падасандхикаро, йа̄ ан̃н̃е ануса̄сатӣти аттхо. сайам̣ лолуппача̄ринӣти аттана̄ лолуппача̄ринӣ сама̄на̄. са̄йам̣ випаккхика̄ сетӣти са̄ еса̄ вихатапаккха̄ хутва̄ маха̄магге сайати. хата̄ чаккена са̄сика̄ти йа̄начаккена хата̄ са̄сика̄ сакун̣ика̄ти.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ ануса̄сика̄ сакун̣ика̄ айам̣ ануса̄сика̄ бхиккхунӣ ахоси, сакун̣аджет̣т̣хако пана ахамева ахоси’’нти.

ануса̄сикаджа̄такаван̣н̣ана̄ пан̃чама̄.

[116] 6. дуббачаджа̄такаван̣н̣ана̄

атикарамакара̄чарийа̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ дуббачабхиккхум̣ а̄раббха катхеси. тасса ваттху наваканипа̄те гиджджхаджа̄таке (джа̄. 1.9.1 а̄дайо) а̄ви бхависсати. саттха̄ пана там̣ бхиккхум̣ а̄мантетва̄ ‘‘бхиккху на твам̣ ида̄нева дуббачо, пуббепи дуббачойева. дуббачабха̄венева пан̣д̣ита̄нам̣ ова̄дам̣ акаронто саттиппаха̄рена джӣвитаккхайам̣ паттосӣ’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто лан̇гханат̣акайонийам̣ пат̣исандхим̣ гахетва̄ вайаппатто пан̃н̃ава̄ упа̄йакусало ахоси. со екасса лан̇гханакасса сантике саттилан̇гханасиппам̣ сиккхитва̄ а̄чарийена саддхим̣ сиппам̣ дассенто вичарати. а̄чарийо панасса чатуннам̣йева саттӣнам̣ лан̇гханасиппам̣ джа̄на̄ти, на пан̃чаннам̣. со екадивасам̣ екасмим̣ га̄маке сиппам̣ дассенто сура̄мадаматто ‘‘пан̃ча саттийо лан̇гхисса̄мӣ’’ти пат̣ипа̄т̣ийа̄ т̣хапеси. атха нам̣ бодхисатто а̄ха ‘‘а̄чарийа, твам̣ пан̃часаттилан̇гханасиппам̣ на джа̄на̄си, екам̣ саттим̣ хара. саче лан̇гхиссаси, пан̃чама̄йа саттийа̄ виддхо мариссасӣ’’ти. со сут̣т̣ху маттата̄йа ‘‘тван̃хи майхам̣ пама̄н̣ам̣ на джа̄на̄сӣ’’ти тасса вачанам̣ ана̄дийитва̄ чатассо лан̇гхитва̄ пан̃чама̄йа саттийа̄ дан̣д̣аке мадхукапуппхам̣ вийа а̄вуто паридевама̄но нипаджджи. атха нам̣ бодхисатто ‘‘пан̣д̣ита̄нам̣ вачанам̣ акатва̄ имам̣ бйасанам̣ паттосӣ’’ти имам̣ га̄тхама̄ха –

116. ‘‘атикарамакара̄чарийа, майхампетам̣ на руччати;

чатуттхе лан̇гхайитва̄на, пан̃чама̄йаси а̄вуто’’ти.

таттха атикарамакара̄чарийа̄ти а̄чарийа аджджа твам̣ атикарам̣ акари, аттано каран̣ато атирекам̣ каран̣ам̣ акарӣти аттхо. майхампетам̣ на руччатӣти майхам̣ антева̄сикассапи сама̄насса етам̣ тава каран̣ам̣ на руччати, тена те ахам̣ пат̣хамамева катхесинти дӣпети. чатуттхе лан̇гхайитва̄на̄ти чатуттхе саттитхале апатитва̄ атта̄нам̣ лан̇гхайитва̄. пан̃чама̄йаси а̄вутоти пан̣д̣ита̄нам̣ вачанам̣ агган̣ханто ида̄ни пан̃чама̄йа саттийа̄ а̄вутосӣти. идам̣ ватва̄ а̄чарийам̣ саттито апанетва̄ каттаббайуттакам̣ ака̄си.

саттха̄ имам̣ атӣтам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ а̄чарийо айам̣ дуббачо ахоси, антева̄сико пана ахамева ахоси’’нти.

дуббачаджа̄такаван̣н̣ана̄ чхат̣т̣ха̄.

[117] 7. титтираджа̄такаван̣н̣ана̄

аччуггата̄тибалата̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто кока̄ликам̣ а̄раббха катхеси. тасса ваттху терасаканипа̄те такка̄рийаджа̄таке (джа̄. 1.13.104 а̄дайо) а̄ви бхависсати. саттха̄ пана ‘‘на, бхиккхаве, кока̄лико ида̄нева аттано ва̄чам̣ нисса̄йа нат̣т̣хо, пуббепи нат̣т̣хойева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто удиччабра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ вайаппатто таккасила̄йам̣ саббасиппа̄ни угган̣хитва̄ ка̄ме паха̄йа исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ пан̃ча̄бхин̃н̃а̄ ат̣т̣ха сама̄паттийо ниббаттеси. химавантаппадесе саббо исиган̣о саннипатитва̄ там̣ ова̄да̄чарийам̣ катва̄ парива̄реси. со пан̃чаннам̣ исисата̄нам̣ ова̄да̄чарийо хутва̄ джха̄накӣл̣ам̣ кӣл̣анто химаванте васати. тада̄ еко четтха пан̣д̣урогӣ та̄пасо кут̣ха̄рим̣ гахетва̄ кат̣т̣хам̣ пха̄лети. атхеко мукхарата̄пасо тасса сантике нисӣдитва̄ ‘‘идха паха̄рам̣ дехи, идха паха̄рам̣ дехӣ’’ти там̣ та̄пасам̣ росеси. со куджджхитва̄ ‘‘на да̄ни ме твам̣ да̄рупха̄ланасиппам̣ сиккха̄панака̄чарийо’’ти тин̣хам̣ кут̣ха̄рим̣ уккхипитва̄ нам̣ екаппаха̄ренева джӣвитаккхайам̣ па̄песи. бодхисатто тасса сарӣракиччам̣ ка̄реси. тада̄ ассамато авидӯре екасмим̣ ваммикапа̄де еко титтиро васати. со са̄йам̣ па̄там̣ тасмим̣ ваммикаматтхаке т̣хатва̄ маха̄васситам̣ вассати. там̣ сутва̄ еко луддако ‘‘титтирена бхавитабба’’нти чинтетва̄ саддасан̃н̃а̄йа таттха гантва̄ там̣ вадхитва̄ а̄да̄йа гато.

бодхисатто тасса саддам̣ асун̣анто ‘‘асукат̣т̣ха̄не титтиро васати, ким̣ ну кхо тасса саддо на сӯйатӣ’’ти та̄пасе пуччхи. те тасса таматтхам̣ а̄рочесум̣. со убхопи та̄ни ка̄ран̣а̄ни сам̣сандетва̄ исиган̣амаджджхе имам̣ га̄тхама̄ха –

117. ‘‘аччуггата̄тибалата̄, ативелам̣ пабха̄сита̄;

ва̄ча̄ ханати думмедхам̣, титтирам̣ ва̄тивассита’’нти.

таттха аччуггата̄ти атиуггата̄. атибалата̄ти пунаппунам̣ бха̄санена атибаласабха̄ва̄. ативелам̣ пабха̄сита̄ти атиккантавела̄ пама̄н̣а̄тиккамена бха̄сита̄. титтирам̣ ва̄тивасситанти йатха̄ титтирам̣ ативасситам̣ ханати, татха̄ еварӯпа̄ ва̄ча̄ думмедхам̣ ба̄лапуггалам̣ ханатӣти.

евам̣ бодхисатто исиган̣асса ова̄дам̣ датва̄ чатта̄ро брахмавиха̄ре бха̄ветва̄ брахмалокапара̄йан̣о ахоси.

саттха̄ ‘‘на, бхиккхаве, кока̄лико ида̄нева аттано вачанам̣ нисса̄йа нат̣т̣хо, пуббепи нат̣т̣хойева̄’’ти ватва̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ мукхарата̄пасо кока̄лико ахоси, исиган̣о буддхапариса̄, ган̣асаттха̄ пана ахамева ахоси’’нти.

титтираджа̄такаван̣н̣ана̄ саттама̄.

[118] 8. ват̣т̣аджа̄такаван̣н̣ана̄

на̄чинтайанто пурисоти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто уттарасет̣т̣хипуттам̣ а̄раббха катхеси. са̄ваттхийам̣ кира уттарасет̣т̣хи на̄ма ахоси маха̄вибхаво. тасса бхарийа̄йа куччхийам̣ еко пун̃н̃ава̄ сатто брахмалока̄ чавитва̄ пат̣исандхим̣ гахетва̄ вайаппатто абхирӯпо па̄са̄дико ахоси брахмаван̣н̣ӣ. атха екадивасам̣ са̄ваттхийам̣ каттикачхан̣е наккхатте гхут̣т̣хе саббо локо наккхаттаниссито ахоси. тасса саха̄йака̄ ан̃н̃е сет̣т̣хипутта̄ сападжа̄патика̄ ахесум̣. уттарасет̣т̣хипуттасса пана дӣгхараттам̣ брахмалоке васитатта̄ килесесу читтам̣ на аллӣйати. атхасса саха̄йака̄ ‘‘уттарасет̣т̣хипуттассапи екам̣ иттхим̣ а̄нетва̄ наккхаттам̣ кӣл̣исса̄ма̄’’ти саммантайитва̄ там̣ упасан̇камитва̄ ‘‘самма, имасмим̣ нагаре каттикачхан̣о гхут̣т̣хо, туйхампи екам̣ иттхим̣ а̄нетва̄ наккхаттам̣ кӣл̣исса̄ма̄’’ти а̄хам̣су. ‘‘на ме аттхо иттхийа̄’’ти ча вуттепи пунаппунам̣ нибандхитва̄ сампат̣иччха̄петва̄ екам̣ ван̣н̣ада̄сим̣ сабба̄лан̇ка̄рапат̣иман̣д̣итам̣ катва̄ тасса гхарам̣ нетва̄ ‘‘твам̣ сет̣т̣хипуттасса сантикам̣ гаччха̄’’ти сайанигхарам̣ песетва̄ никкхамим̣су. там̣ сайанигхарам̣ павит̣т̣хампи сет̣т̣хипутто нева олокети, на̄лапати. са̄ чинтеси ‘‘айам̣ евам̣ рӯпасобхаггаппаттам̣ уттамавила̄сасампаннам̣ мам̣ нева олокети, на̄лапати, ида̄ни нам̣ аттано иттхикутталӣла̄йа олока̄песса̄мӣ’’ти иттхилӣлам̣ дассентӣ пахат̣т̣ха̄ка̄рена аггаданте виваритва̄ хаситам̣ ака̄си. сет̣т̣хипутто олокетва̄ дантат̣т̣хике нимиттам̣ ган̣хи. атхасса ат̣т̣хикасан̃н̃а̄ уппаджджи, сакалампи там̣ сарӣрам̣ ат̣т̣хикасан̇кхалика̄ вийа пан̃н̃а̄йи. со тасса̄ париббайам̣ датва̄ ‘‘гаччха̄’’ти уййоджеси.

там̣ тасса гхара̄ отин̣н̣ам̣ еко иссаро антаравӣтхийам̣ дисва̄ париббайам̣ датва̄ аттано гхарам̣ неси, сатта̄хе вӣтиватте наккхаттам̣ оситам̣. ван̣н̣ада̄сийа̄ ма̄та̄ дхӣту а̄гаманам̣ адисва̄ сет̣т̣хипутта̄нам̣ сантикам̣ гантва̄ ‘‘кахам̣ са̄’’ти пуччхи. те уттарасет̣т̣хипуттасса гхарам̣ гантва̄ ‘‘кахам̣ са̄’’ти пуччхим̣су. ‘‘тан̇кхан̣ан̃н̃ева тасса̄ париббайам̣ датва̄ уййоджеси’’нти. атхасса̄ ма̄та̄ родантӣ ‘‘дхӣтарам̣ ме на пасса̄ми, дхӣтарам̣ ме сама̄нетха̄’’ти уттарасет̣т̣хипуттам̣ а̄да̄йа ран̃н̃о сантикам̣ агама̄си. ра̄джа̄ ат̣т̣ам̣ виниччхинанто ‘‘име те сет̣т̣хипутта̄ ван̣н̣ада̄сим̣ а̄нетва̄ туйхам̣ адам̣сӯ’’ти пуччхи. ‘‘а̄ма, дева̄’’ти. ‘‘ида̄ни са̄ каха’’нти? ‘‘на джа̄на̄ми, тан̇кхан̣ан̃н̃ева нам̣ уййоджеси’’нти. ‘‘ида̄ни там̣ сама̄нетум̣ саккосӣ’’ти? ‘‘на саккоми, дева̄’’ти. ра̄джа̄ ‘‘саче сама̄нетум̣ на саккоти, ра̄джа̄н̣амасса каротха̄’’ти а̄ха. атха нам̣ паччха̄ба̄хам̣ бандхитва̄ ‘‘ра̄джа̄н̣ам̣ карисса̄ма̄’’ти гахетва̄ паккамим̣су. ‘‘сет̣т̣хипуттам̣ кира ван̣н̣ада̄сим̣ сама̄нетум̣ асакконтам̣ ра̄джа̄ ра̄джа̄н̣ам̣ ка̄ретӣ’’ти сакаланагарам̣ екакола̄халам̣ ахоси. маха̄джано уре хаттхе т̣хапетва̄ ‘‘ким̣ на̄метам̣, са̄ми, аттано те анануччхавикам̣ ладдха’’нти паридевати. сет̣т̣хипи путтасса паччхато паччхато паридеванто гаччхати.

сет̣т̣хипутто чинтеси ‘‘идам̣ майхам̣ еварӯпам̣ дуккхам̣ ага̄ре васанабха̄вена уппаннам̣. саче ито муччисса̄ми, маха̄готамасамма̄самбуддхасса сантике паббаджисса̄мӣ’’ти. са̄пи кхо ван̣н̣ада̄сӣ там̣ кола̄халасаддам̣ сутва̄ ‘‘ким̣саддо на̄месо’’ти пуччхитва̄ там̣ паваттим̣ сутва̄ вегена отаритва̄ ‘‘уссаратха, уссаратха, са̄мӣ, мам̣ ра̄джапуриса̄нам̣ дат̣т̣хум̣ детха̄’’ти атта̄нам̣ дассеси. ра̄джапуриса̄ там̣ дисва̄ ма̄тарам̣ пат̣иччха̄петва̄ сет̣т̣хипуттам̣ мун̃читва̄ паккамим̣су. со саха̄йакапаривутова надим̣ гантва̄ сасӣсам̣ нха̄йитва̄ гехам̣ гантва̄ бхуттапа̄тара̄со ма̄та̄питаро вандитва̄ паббаджджам̣ ануджа̄на̄петва̄ чӣвараса̄т̣аке а̄да̄йа махантена парива̄рена саттху сантикам̣ гантва̄ вандитва̄ паббаджджам̣ йа̄читва̄ паббаджджан̃ча упасампадан̃ча лабхитва̄ ависсат̣т̣хакаммат̣т̣ха̄но випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ на чирассева арахатте патит̣т̣ха̄си.

атхекадивасам̣ дхаммасабха̄йам̣ саннипатита̄ бхиккхӯ ‘‘а̄вусо, уттарасет̣т̣хипутто аттано бхайе уппанне са̄санасса гун̣ам̣ джа̄нитва̄ ‘имамха̄ дуккха̄ муччама̄но паббаджисса̄мӣ’ти чинтетва̄ тена сучинтитена маран̣амутто чева, паббаджито ча аггапхале патит̣т̣хито’’ти тасса гун̣акатхам̣ катхесум̣. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, уттарасет̣т̣хипуттова аттано бхайе уппанне ‘имина̄ упа̄йена имамха̄ дуккха̄ муччисса̄мӣ’ти чинтетва̄ маран̣абхайа̄ мутто, атӣте пан̣д̣ита̄пи аттано бхайе уппанне ‘имина̄ упа̄йена имамха̄ дуккха̄ муччисса̄ма̄’ти чинтетва̄ маран̣абхайато муччим̣суйева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто чутипат̣исандхивасена париваттанто ват̣т̣акайонийам̣ ниббатти. тада̄ еко ват̣т̣акалуддако аран̃н̃а̄ бахӯ ват̣т̣аке а̄харитва̄ гехе т̣хапетва̄ гочарам̣ датва̄ мӯлам̣ гахетва̄ а̄гата̄гата̄нам̣ хаттхе ват̣т̣аке виккин̣анто джӣвикам̣ каппети. со екадивасам̣ бахӯхи ват̣т̣акехи саддхим̣ бодхисаттампи гахетва̄ а̄неси. бодхисатто чинтеси ‘‘сача̄хам̣ имина̄ диннам̣ гочаран̃ча па̄нӣйан̃ча парибхун̃джисса̄ми, айам̣ мам̣ гахетва̄ а̄гата̄нам̣ манусса̄нам̣ дассати. саче пана на парибхун̃джисса̄ми, ахам̣ мила̄йисса̄ми, атха мам̣ мила̄йантам̣ дисва̄ манусса̄ на ган̣хиссанти. евам̣ ме соттхи бхависсати, имам̣ упа̄йам̣ карисса̄мӣ’’ти. со татха̄ каронто мила̄йитва̄ ат̣т̣хичаммаматто ахоси. манусса̄ там̣ дисва̄ на ган̣хим̣су. луддако бодхисаттам̣ т̣хапетва̄ сесесу ват̣т̣акесу париккхӣн̣есу паччхим̣ нӣхаритва̄ два̄ре т̣хапетва̄ бодхисаттам̣ хаттхатале катва̄ ‘‘ким̣ ну кхо айам̣ ват̣т̣ако’’ти чинтетва̄ олокетум̣ а̄раддхо. атхасса паматтабха̄вам̣ н̃атва̄ бодхисатто паккхе паса̄ретва̄ уппатитва̄ аран̃н̃амева гато. ан̃н̃е ват̣т̣ака̄ там̣ дисва̄ ‘‘ким̣ ну кхо на пан̃н̃а̄йаси, кахам̣ гатосӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘луддакена гахитомхӣ’’ти вутте ‘‘кинти катва̄ муттосӣ’’ти пуччхим̣су. бодхисатто ‘‘ахам̣ тена диннам̣ гочарам̣ аггахетва̄ па̄нӣйам̣ апивитва̄ упа̄йачинта̄йа мутто’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

118. ‘‘на̄чинтайанто пурисо, висесамадхигаччхати;

чинтитасса пхалам̣ пасса, муттосми вадхабандхана̄’’ти.

таттха̄йам̣ пин̣д̣аттхо – пурисо дуккхам̣ патва̄ ‘‘имина̄ на̄ма упа̄йена имамха̄ дуккха̄ муччисса̄мӣ’’ти ачинтайанто аттано дуккха̄ моккхасан̇кха̄там̣ висесам̣ на̄дхигаччхати. ида̄ни пана майа̄ чинтитакаммасса пхалам̣ пасса. тенева упа̄йена муттосми вадхабандхана̄, маран̣ато ча бандханато ча муттосми аханти. евам̣ бодхисатто аттана̄ катака̄ран̣ам̣ а̄чиккхи.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ маран̣амутто ват̣т̣ако ахамева ахоси’’нти.

ват̣т̣аджа̄такаван̣н̣ана̄ ат̣т̣хама̄.

[119] 9. ака̄лара̄виджа̄такаван̣н̣ана̄

ама̄та̄питарасам̣ваддхоти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ ака̄лара̄вим̣ бхиккхум̣ а̄раббха катхеси. со кира са̄ваттхива̄сӣ кулапутто са̄сане паббаджитва̄ ваттам̣ ва̄ сиккхам̣ ва̄ на угган̣хи. со ‘‘имасмим̣ ка̄ле майа̄ ваттам̣ ка̄таббам̣, имасмим̣ ка̄ле упат̣т̣ха̄таббам̣, имасмим̣ ка̄ле уггахетаббам̣, имасмим̣ ка̄ле саджджха̄йитабба’’нти на джа̄на̄ти, пат̣хамайа̄мепи маджджхимайа̄мепи паччхимайа̄мепи пабуддхапабуддхаккхан̣ейева маха̄саддам̣ кароти, бхиккхӯ ниддам̣ на лабханти. дхаммасабха̄йам̣ бхиккхӯ ‘‘а̄вусо, асуко на̄ма бхиккху еварӯпе ратанаса̄сане паббаджитва̄ ваттам̣ ва̄ сиккхам̣ ва̄ ка̄лам̣ ва̄ ака̄лам̣ ва̄ на джа̄на̄тӣ’’ти тасса агун̣акатхам̣ катхесум̣. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, ида̄невеса ака̄лара̄вӣ, пуббепи ака̄лара̄вӣйева, ка̄ла̄ка̄лам̣ аджа̄нанабха̄вена ча гӣва̄йа ват̣т̣ита̄йа джӣвитаккхайам̣ патто’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто удиччабра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ вайаппатто саббасиппесу па̄рам̣ гантва̄ ба̄ра̄н̣асийам̣ диса̄па̄моккхо а̄чарийо хутва̄ пан̃часате ма̄н̣аве сиппам̣ ва̄чети. тесам̣ ма̄н̣ава̄нам̣ еко ка̄лара̄вӣ куккут̣о аттхи, те тасса васситасаддена ут̣т̣ха̄йа сиппам̣ сиккханти. со ка̄ламака̄си. те ан̃н̃ам̣ куккут̣ам̣ парийесанта̄ чаранти. атхеко ма̄н̣авако суса̄наване да̄рӯни уддхаранто екам̣ куккут̣ам̣ дисва̄ а̄нетва̄ пан̃джаре т̣хапетва̄ пат̣иджаггати. со суса̄не вад̣д̣хитатта̄ ‘‘асукавела̄йа на̄ма васситабба’’нти аджа̄нанто када̄чи атираттим̣ вассати, када̄чи арун̣уггамане. ма̄н̣ава̄ тасса атираттим̣ васситака̄ле сиппам̣ сиккханта̄ йа̄ва арун̣уггамана̄ сиккхитум̣ на сакконти, нидда̄йама̄на̄ гахитат̣т̣ха̄нампи на пассанти. атипабха̄те васситака̄ле саджджха̄йасса ока̄самева на лабханти. ма̄н̣ава̄ ‘‘айам̣ атираттим̣ ва̄ вассати атипабха̄те ва̄, имам̣ нисса̄йа амха̄кам̣ сиппам̣ на нит̣т̣ха̄йиссатӣ’’ти там̣ гахетва̄ гӣвам̣ ват̣т̣етва̄ джӣвитаккхайам̣ па̄петва̄ ‘‘ака̄лара̄вӣ куккут̣о амхехи гха̄тито’’ти а̄чарийасса катхесум̣. а̄чарийо ‘‘ова̄дам̣ аггахетва̄ сам̣вад̣д̣хитабха̄вена маран̣ам̣ патто’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

119. ‘‘ама̄та̄питара-сам̣ваддхо, ана̄черакуле васам̣;

на̄йам̣ ка̄лам̣ ака̄лам̣ ва̄, абхиджа̄на̄ти куккут̣о’’ти.

таттха ама̄та̄питарасам̣ваддхоти ма̄та̄питаро нисса̄йа тесам̣ ова̄дам̣ аггахетва̄ сам̣вад̣д̣хо. ана̄черакуле васанти а̄чарийакулепи авасама̄но, а̄ча̄расиккха̄пакам̣ кан̃чи нисса̄йа аваситатта̄ти аттхо. на̄йам̣ ка̄лам̣ ака̄лам̣ ва̄ти ‘‘имасмим̣ ка̄ле васситаббам̣, имасмим̣ на васситабба’’нти евам̣ васситаббайуттакам̣ ка̄лам̣ ва̄ ака̄лам̣ ва̄ еса куккут̣о на джа̄на̄ти, аджа̄нанабха̄венева джӣвитаккхайам̣ паттоти. идам̣ ка̄ран̣ам̣ дассетва̄ бодхисатто йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ йатха̄каммам̣ гато.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ ака̄лара̄вӣ куккут̣о айам̣ бхиккху ахоси, антева̄сика̄ буддхапариса̄, а̄чарийо пана ахамева ахоси’’нти.

ака̄лара̄виджа̄такаван̣н̣ана̄ навама̄.

[120] 10. бандханамоккхаджа̄такаван̣н̣ана̄

абаддха̄ таттха баджджхантӣти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто чин̃чама̄н̣авикам̣ а̄раббха катхеси. тасса̄ ваттху два̄дасаканипа̄те маха̄падумаджа̄таке (джа̄. 1.12.106 а̄дайо) а̄ви бхависсати. тада̄ пана саттха̄ ‘‘на, бхиккхаве, чин̃чама̄н̣авика̄ ида̄нева мам̣ абхӯтена аббха̄чиккхати, пуббепи аббха̄чиккхийева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто пурохитасса гехе ниббаттитва̄ вайаппатто питу аччайена тассева пурохито ахоси. тена аггамахесийа̄ варо динно хоти ‘‘бхадде, йам̣ иччхаси, там̣ вадеййа̄сӣ’’ти. са̄ евама̄ха ‘‘на майхам̣ ан̃н̃о варо на̄ма дуллабхо, ито пана те пат̣т̣ха̄йа ан̃н̃а̄ иттхӣ килесавасена на олокетабба̄’’ти. со пат̣иккхипитва̄ пунаппунам̣ ниппӣл̣ийама̄но тасса̄ вачанам̣ атиккамитум̣ асакконто сампат̣иччхитва̄ тато пат̣т̣ха̄йа сол̣асасу на̄т̣акиттхисахассесу килесавасена екиттхимпи на олокеси.

атхасса паччанто куппи, паччанте т̣хита̄ йодха̄ чорехи саддхим̣ две тайо сан̇га̄ме катва̄ ‘‘ито уттари майам̣ на саккома̄’’ти ран̃н̃о пан̣н̣ам̣ песесум̣. ра̄джа̄ таттха гантука̄мо балака̄йам̣ сам̣харитва̄ там̣ паккоса̄петва̄ ‘‘бхадде, ахам̣ паччантам̣ гаччха̄ми, таттха на̄наппака̄ра̄ни йуддха̄ни хонти, джайапара̄джайопи анибаддхо, та̄дисесу т̣ха̄несу ма̄туга̄мо дуппариха̄ро, твам̣ идхева ниватта̄хӣ’’ти а̄ха. са̄ ‘‘на сакка̄, дева, майа̄ ниваттиту’’нти пунаппунам̣ ран̃н̃а̄ пат̣иккхитта̄ а̄ха ‘‘тена хи екекам̣ йоджанам̣ гантва̄ майхам̣ сукхадуккхаджа̄нанаттхам̣ екекам̣ мануссам̣ песеййа̄тха̄’’ти. ра̄джа̄ ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ бодхисаттам̣ нагаре т̣хапетва̄ махантена балака̄йена никкхамитва̄ гаччханто йоджане йоджане екекам̣ пурисам̣ ‘‘амха̄кам̣ а̄рогйам̣ а̄рочетва̄ девийа̄ сукхадуккхам̣ джа̄нитва̄ а̄гаччха̄’’ти песеси. са̄ а̄гата̄гатам̣ пурисам̣ ‘‘ра̄джа̄ киматтхам̣ там̣ песетӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘тумха̄кам̣ сукхадуккхаджа̄нанаттха̄йа̄’’ти вутте ‘‘тена хи ехӣ’’ти тена саддхим̣ асаддхаммам̣ пат̣исевати. ра̄джа̄ дваттим̣сайоджанамаггам̣ гаччханто дваттим̣са джане песеси, са̄ саббехипи техи саддхим̣ татхева ака̄си.

ра̄джа̄ паччантам̣ вӯпасаметва̄ джанападам̣ самасса̄сетва̄ пуна а̄гаччхантопи татхева дваттим̣са джане песеси, са̄ техипи саддхим̣ татхева виппат̣ипаджджийева. ра̄джа̄ а̄гантва̄ джайаккхандха̄ва̄рат̣т̣ха̄не т̣хатва̄ ‘‘нагарам̣ пат̣иджагга̄петӯ’’ти бодхисаттасса пан̣н̣ам̣ песеси. бодхисатто сакаланагарам̣ пат̣иджагга̄петва̄ ра̄джанивесанам̣ пат̣иджагга̄пенто девийа̄ васанат̣т̣ха̄нам̣ агама̄си. са̄ бодхисаттасса рӯпасобхаггаппаттам̣ ка̄йам̣ дисва̄ сан̣т̣ха̄тум̣ асакконтӣ ‘‘ехи, бра̄хман̣а, сайанам̣ абхируха̄’’ти а̄ха. бодхисатто ‘‘ма̄ евам̣ авача, ра̄джа̄пи гару, акусалампи бха̄йа̄ми, на сакка̄ майа̄ евам̣ ка̄ту’’нти а̄ха. ‘‘чатусат̣т̣хийа̄ па̄дамӯлика̄нам̣ нева ра̄джа̄ гару, на акусалам̣ бха̄йанти. тавева ра̄джа̄ гару, твам̣йева ча акусалам̣ бха̄йасӣ’’ти. ‘‘а̄ма, деви, саче тесампи евам̣ бхавеййа, на еварӯпам̣ кареййум̣’’. ‘‘ахам̣ пана джа̄нама̄но еварӯпам̣ са̄хасийакаммам̣ на карисса̄мӣ’’ти. ‘‘ким̣ бахум̣ виппалапаси, саче ме вачанам̣ на кароси, сӣсам̣ те чхинда̄песса̄мӣ’’ти. ‘‘тит̣т̣хату та̄ва екасмим̣ аттабха̄ве сӣсам̣, аттабха̄васахассепи сӣсе чхиджджанте на сакка̄ майа̄ еварӯпам̣ ка̄ту’’нти. са̄ ‘‘хоту, джа̄нисса̄мӣ’’ти бодхисаттам̣ таджджетва̄ аттано габбхам̣ пависитва̄ сарӣре накхавал̣ан̃джам̣ дассетва̄ телена гатта̄ни аббхан̃джитва̄ килит̣т̣хаваттхам̣ нива̄сетва̄ гила̄на̄лайам̣ катва̄ да̄сийо а̄н̣а̄песи ‘ран̃н̃а̄ кахам̣ девӣ’ти вутте ‘гила̄на̄’ти катхеййа̄тха̄’’ти.

бодхисаттопи ран̃н̃о пат̣ипатхам̣ агама̄си. ра̄джа̄ нагарам̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ па̄са̄дам̣ а̄руйха девим̣ апассанто ‘‘кахам̣, девӣ’’ти пуччхи. ‘‘гила̄на̄, дева̄’’ти. сопи сиригаббхам̣ пависитва̄ тасса̄ пит̣т̣хим̣ паримаджджанто ‘‘ким̣ те, бхадде, апха̄сука’’нти пуччхи. са̄ тун̣хӣ ахоси. татийава̄ре ра̄джа̄нам̣ олокетва̄ ‘‘твампи, маха̄ра̄джа, джӣваси на̄ма, ма̄диса̄пи иттхийо сасса̄мика̄йева на̄ма̄’’ти а̄ха. ‘‘ким̣ етам̣, бхадде’’ти? тумхехи нагарам̣ раккханаттха̄йа т̣хапито пурохито ‘‘тумха̄кам̣ нивесанам̣ пат̣иджагга̄мӣ’’ти идха̄гантва̄ аттано вачанам̣ акаронтим̣ мам̣ пахаритва̄ аттано манам̣ пӯретва̄ гатоти. ра̄джа̄ аггимхи паккхитталон̣асаккхара̄ вийа кодхена тат̣атат̣а̄йанто сиригаббха̄ никкхамитва̄ дова̄рикапа̄дамӯлика̄дайо паккоса̄петва̄ ‘‘гаччхатха, бхан̣е, пурохитам̣ паччха̄ба̄хам̣ бандхитва̄ ваджджхабха̄ваппаттам̣ катва̄ нагара̄ нӣхаритва̄ а̄гха̄танам̣ нетва̄ сӣсамасса чхиндатха̄’’ти а̄ха. те вегена гантва̄ там̣ паччха̄ба̄хам̣ бандхитва̄ ваджджхабхерим̣ чара̄песум̣.

бодхисатто чинтеси – ‘‘аддха̄ та̄йа дут̣т̣хадевийа̄ ра̄джа̄ пуретарамева парибхинно, аджджа да̄на̄хам̣ аттано баленева атта̄нам̣ мочесса̄мӣ’’ти. со те пурисе а̄ха ‘‘бхо, тумхе мам̣ ма̄рента̄ ран̃н̃о дассетва̄ва ма̄ретха̄’’ти. ‘‘ким̣ка̄ран̣а̄’’ти? ‘‘ахам̣ ра̄джакаммико, баху ме каммам̣ катам̣, бахӯни маха̄нидхит̣т̣ха̄на̄ни джа̄на̄ми, ра̄джакут̣умбам̣ майа̄ вича̄ритам̣. саче мам̣ ран̃н̃о на дассессатха, бахудханам̣ нассиссати, майа̄ ран̃н̃о са̄патеййе а̄чиккхите паччха̄ ка̄таббам̣ каротха̄’’ти. те там̣ ран̃н̃о дассайим̣су. ра̄джа̄ там̣ дисва̄ва ‘‘касма̄ бхо, бра̄хман̣а, майи ладжджам̣ на ака̄си, касма̄ те еварӯпам̣ па̄пакаммам̣ ката’’нти а̄ха. ‘‘маха̄ра̄джа, ахам̣ соттхийакуле джа̄то, майа̄ кунтхакипилликаматтопи па̄н̣а̄типа̄то на катапуббо, тин̣асала̄каматтампи адиннам̣ на̄диннапуббам̣, лобхавасена паресам̣ иттхӣ аккхӣни уммӣлетва̄пи на олокитапубба̄, хассавасена̄пи муса̄ на бха̄ситапубба̄, кусаггена̄пи маджджам̣ на пӣтапуббам̣, ахам̣ тумхесу нирапара̄дхо. са̄ пана ба̄ла̄ лобхавасена мам̣ хаттхе гахетва̄ майа̄ пат̣иккхитта̄ мам̣ таджджетва̄ аттана̄ катам̣ па̄пам̣ утта̄нам̣ катва̄ мама а̄чиккхитва̄ антогаббхам̣ павит̣т̣ха̄. ахам̣ нирапара̄дхо, пан̣н̣ам̣ гахетва̄ пана а̄гата̄ чатусат̣т̣хи джана̄ са̄пара̄дха̄, те паккоса̄петва̄ ‘‘та̄йа во вачанам̣ катам̣, на ката’’нти пуччха, дева̄ти. ра̄джа̄ те чатусат̣т̣хи джане бандха̄петва̄ девим̣ паккоса̄петва̄ ‘‘тайа̄ етехи саддхим̣ па̄пам̣ катам̣, на ката’’нти пуччхи. ‘‘катам̣, дева̄’’ти вутте те паччха̄ба̄хам̣ бандха̄петва̄ ‘‘имесам̣ чатусат̣т̣хиджана̄нам̣ сӣса̄ни чхиндатха̄’’ти а̄н̣а̄песи.

атха нам̣ бодхисатто а̄ха – ‘‘наттхи, маха̄ра̄джа, етесам̣ досо, девӣ аттано ручим̣ ка̄ра̄песи. нирапара̄дха̄ ете, тасма̄ несам̣ кхаматха. тасса̄пи досо наттхи, иттхийо на̄ма метхунадхаммена атитта̄. джа̄тисабха̄во хи еса. ета̄сам̣ кхамитаббайуттамева хоти. тасма̄ етисса̄пи кхаматха̄’’ти на̄наппака̄рена ра̄джа̄нам̣ сан̃н̃а̄петва̄ те чатусат̣т̣хипи джане тан̃ча ба̄лам̣ моча̄петва̄ саббесам̣ йатха̄сака̄ни т̣ха̄на̄ни да̄песи. евам̣ те саббе мочетва̄ сакат̣т̣ха̄не патит̣т̣ха̄петва̄ бодхисатто ра̄джа̄нам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘маха̄ра̄джа, андхаба̄ла̄нам̣ на̄ма аваттхукена вачанена абандхитаббайуттака̄пи пан̣д̣ита̄ паччха̄ба̄хам̣ баддха̄, пан̣д̣ита̄нам̣ ка̄ран̣айуттена вачанена паччха̄ба̄хам̣ баддха̄пи мутта̄. евам̣ ба̄ла̄ на̄ма абандхитаббайуттакепи бандха̄пенти, пан̣д̣ита̄ баддхепи мочентӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

120. ‘‘абаддха̄ таттха баджджханти, йаттха ба̄ла̄ пабха̄саре;

баддха̄пи таттха муччанти, йаттха дхӣра̄ пабха̄саре’’ти.

таттха абаддха̄ти абандхитаббайутта̄. пабха̄сарети пабха̄санти ваданти катхенти.

евам̣ маха̄сатто има̄йа га̄тха̄йа ран̃н̃о дхаммам̣ десетва̄ ‘‘майа̄ имам̣ дуккхам̣ ага̄ре васанабха̄вена ладдхам̣, ида̄ни ме ага̄рена киччам̣ наттхи, паббаджджам̣ ме ануджа̄на, дева̄’’ти паббаджджам̣ ануджа̄на̄петва̄ ассумукхам̣ н̃а̄тиджанам̣ махантан̃ча вибхавам̣ паха̄йа исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ химаванте васанто абхин̃н̃а̄ ча сама̄паттийо ча ниббаттетва̄ брахмалокапара̄йан̣о ахоси.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ дут̣т̣хадевӣ чин̃чама̄н̣авика̄ ахоси, ра̄джа̄ а̄нандо, пурохито пана ахамева ахоси’’нти.

бандханамоккхаджа̄такаван̣н̣ана̄ дасама̄.

хам̣чивагго два̄дасамо.

тассудда̄нам̣ –

гадрабхапан̃ха̄ амара̄, син̇га̄лам̣ митачинти ча;

ануса̄сикадуббачам̣, титтирам̣ ват̣т̣акам̣ пуна;

ака̄лара̄ви бандхананти.