19. сат̣т̣хинипа̄то

[529] 1. сон̣акаджа̄такаван̣н̣ана̄

касса сутва̄ сатам̣ даммӣти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто неккхаммапа̄рамим̣ а̄раббха катхеси. тада̄ хи бхагава̄ дхаммасабха̄йам̣ неккхаммапа̄рамим̣ ван̣н̣айанта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ маджджхе нисӣдитва̄ ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева, пуббепи татха̄гато маха̄бхиниккхаманам̣ никкхантойева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ра̄джагахе магадхара̄джа̄ на̄ма раджджам̣ ка̄реси. бодхисатто тасса аггамахесийа̄ куччхисмим̣ ниббатти, на̄маггахан̣адивасе часса ‘‘ариндамакума̄ро’’ти на̄мам̣ карим̣су. тасса джа̄тадивасейева пурохитассапи путто джа̄йи, ‘‘сон̣акакума̄ро’’тисса на̄мам̣ карим̣су. те убхопи екатова вад̣д̣хитва̄ вайаппатта̄ уттамарӯпадхара̄ рӯпена ниббисеса̄ хутва̄ таккасилам̣ гантва̄ уггахитасиппа̄ тато никкхамитва̄ ‘‘саббасамайасиппан̃ча десача̄риттан̃ча джа̄нисса̄ма̄’’ти анупуббена ча̄рикам̣ чаранта̄ ба̄ра̄н̣асим̣ патва̄ ра̄джуййа̄не васитва̄ пунадивасе нагарам̣ пависим̣су. там̣ дивасан̃ча екачче манусса̄ ‘‘бра̄хман̣ава̄чанакам̣ карисса̄ма̄’’ти па̄йа̄сам̣ пат̣ийа̄детва̄ а̄сана̄ни пан̃н̃а̄петва̄ а̄гаччханте те кума̄ре дисва̄ гхарам̣ павесетва̄ пан̃н̃атта̄сане нисӣда̄песум̣. таттха бодхисаттасса пан̃н̃атта̄сане суддхаваттхам̣ аттхатам̣ ахоси, сон̣акасса раттакамбалам̣. со там̣ нимиттам̣ дисва̄ва ‘‘аджджа ме пийасаха̄йо ариндамакума̄ро ба̄ра̄н̣асира̄джа̄ бхависсати, майхам̣ пана сена̄патит̣т̣ха̄нам̣ дассатӣ’’ти ан̃н̃а̄си. те убхопи катабхаттакичча̄ уййа̄намева агамам̣су.

тада̄ ба̄ра̄н̣асиран̃н̃о ка̄лакатасса саттамо дивасо хоти, апуттакам̣ ра̄джакулам̣. амачча̄дайо па̄това сасӣсам̣ нха̄та̄ саннипатитва̄ ‘‘раджджа̄рахасса сантикам̣ гамиссатӣ’’ти пхуссаратхам̣ йоджетва̄ виссаджджесум̣. со нагара̄ никкхамитва̄ анупуббена ра̄джуййа̄нам̣ гантва̄ уййа̄надва̄ре ниваттитва̄ а̄рохан̣асаджджо хутва̄ ат̣т̣ха̄си. бодхисатто ман̇галасила̄пат̣т̣есасӣсам̣ па̄рупитва̄ нипаджджи, сон̣акакума̄ро тасса сантике нисӣди. со тӯрийасаддам̣ сутва̄ ‘‘ариндамасса пхуссаратхо а̄гаччхати, аджджеса ра̄джа̄ хутва̄ мама сена̄патит̣т̣ха̄нам̣ дассати, на кхо пана майхам̣ иссарийенаттхо, етасмим̣ гате никкхамитва̄ паббаджисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ екаманте пат̣иччханне ат̣т̣ха̄си. пурохито уййа̄нам̣ пависитва̄ маха̄саттам̣ нипаннакам̣ дисва̄ тӯрийа̄ни пагган̣ха̄песи. маха̄сатто пабуджджхитва̄ париваттитва̄ тхокам̣ нипаджджитва̄ ут̣т̣ха̄йа сила̄пат̣т̣е паллан̇кена нисӣди. атха нам̣ пурохито ан̃джалим̣ пагган̣хитва̄ а̄ха – ‘‘раджджам̣ те, дева, па̄пун̣а̄тӣ’’ти. ‘‘ким̣ апуттакам̣ ра̄джакула’’нти? ‘‘евам̣, дева̄’’ти. ‘‘тена хи са̄дхӯ’’ти. атха нам̣ те таттхева абхисин̃читва̄ ратхам̣ а̄ропетва̄ махантена парива̄рена нагарам̣ павесесум̣. со нагарам̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ па̄са̄дам̣ абхирӯхи. со йасамахантата̄йа сон̣акакума̄рам̣ на сари.

сопи тасмим̣ нагарам̣ павит̣т̣хе паччха̄ а̄гантва̄ сила̄пат̣т̣е нисӣди. атхасса пурато бандхана̄ павуттам̣ са̄ларуккхато пан̣д̣упала̄сам̣ пати. со там̣ дисва̄ва ‘‘йатхеветам̣, татха̄ мамапи сарӣрам̣ джарам̣ патва̄ патиссатӣ’’ти аничча̄дивасена випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ паччекабодхим̣ па̄пун̣и. там̣кхан̣ан̃н̃евасса гихилин̇гам̣ антарадха̄йи, паббаджиталин̇гам̣ па̄турахоси. со ‘‘наттхи да̄ни пунаббхаво’’ти уда̄нам̣ уда̄ненто нандамӯлакапаббха̄рам̣ агама̄си. маха̄саттопи чатта̄лӣсаматта̄нам̣ сам̣ваччхара̄нам̣ аччайена саритва̄ ‘‘кахам̣ ну кхо ме саха̄йо сон̣ако’’ти сон̣акам̣ пунаппунам̣ сарантопи ‘‘майа̄ суто ва̄ дит̣т̣хо ва̄’’ти ватта̄рам̣ алабхитва̄ алан̇катамаха̄тале ра̄джапаллан̇ке нисинно гандхаббана̄т̣аканаччагӣта̄дӣхи паривуто сампаттиманубхаванто ‘‘йо ме кассачи сантике сутва̄ ‘асукат̣т̣ха̄не на̄ма сон̣ако васатӣ’ти а̄чиккхиссати, тасса сатам̣ дасса̄ми, йо ме са̄мам̣ дисва̄ а̄рочессати, тасса сахасса’’нти екам̣ уда̄нам̣ абхисан̇кхаритва̄ гӣтавасена уда̄ненто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘касса сутва̄ сатам̣ дамми, сахассам̣ дит̣т̣ха сон̣акам̣;

ко ме сон̣акамаккха̄ти, саха̄йам̣ пам̣сукӣл̣ита’’нти.

атхасса мукхато лун̃чантӣ вийа гахетва̄ ека̄ на̄т̣акӣттхӣ там̣ га̄йи. атхан̃н̃а̄ атхан̃н̃а̄ти ‘‘амха̄кам̣ ран̃н̃о пийагӣта’’нти сабба̄ ородха̄ га̄йим̣су. ануккамена нагарава̄синопи джа̄напада̄пи тамева гӣтам̣ га̄йим̣су. ра̄джа̄пи пунаппунам̣ тамева гӣтам̣ га̄йати. пан̣н̣а̄саматта̄нам̣ сам̣ваччхара̄нам̣ аччайена панасса бахӯ путтадхӣтаро ахесум̣, джет̣т̣хапутто дӣгха̄вукума̄ро на̄ма ахоси. тада̄ сон̣акапаччекабуддхо ‘‘ариндамара̄джа̄ мам̣ дат̣т̣хука̄мо, ахам̣ таттха гантва̄ ка̄месу а̄дӣнавам̣ неккхамме ча̄нисам̣сам̣ катхетва̄ паббаджджана̄ка̄рам̣ каромӣ’’ти чинтетва̄ иддхийа̄ а̄ка̄сена̄гантва̄ уййа̄не нисӣди. тада̄ еко саттавассико пан̃чачӯл̣акакума̄рако ма̄тара̄ пахито гантва̄ уййа̄наване да̄рӯни уддхаранто пунаппунам̣ тамева гӣтам̣ га̄йи. атха нам̣ со паккоситва̄ ‘‘кума̄рака, твам̣ ан̃н̃ам̣ ага̄йитва̄ екамева гӣтам̣ га̄йаси, ким̣ ан̃н̃ам̣ на джа̄на̄сӣ’’ти пуччхи. ‘‘джа̄на̄ми, бханте, амха̄кам̣ пана ран̃н̃о идамева пийам̣, тена нам̣ пуннаппунам̣ га̄йа̄мӣ’’ти. ‘‘етасса пана те гӣтасса пат̣игӣтам̣ га̄йанто кочи дит̣т̣хапуббо’’ти. ‘‘на дит̣т̣хапуббо, бханте’’ти. ‘‘ахам̣ там̣ сиккха̄песса̄ми, саккхиссаси ран̃н̃о сантикам̣ гантва̄ пат̣игӣтам̣ га̄йиту’’нти. ‘‘а̄ма, бханте’’ти. атхасса со пат̣игӣтам̣ а̄чиккханто ‘‘майхам̣ сутва̄’’тиа̄дима̄ха. угган̣ха̄петва̄ ча пана там̣ уййоджеси – ‘‘гаччха, кума̄рака, имам̣ пат̣игӣтам̣ ран̃н̃а̄ саддхим̣ га̄йа̄хи, ра̄джа̄ те махантам̣ иссарийам̣ дассати, ким̣ те да̄рӯхи, вегена йа̄хӣ’’ти.

со ‘‘са̄дхӯ’’ти там̣ пат̣игӣтам̣ угган̣хитва̄ вандитва̄, ‘‘бханте, йа̄ва̄хам̣ ра̄джа̄нам̣ а̄неми, та̄ва идхева хотха̄’’ти ватва̄ вегена ма̄ту сантикам̣ гантва̄, ‘‘амма, кхиппам̣ мам̣ нха̄петва̄ алан̇каротха, аджджа там̣ далиддабха̄вато мочесса̄мӣ’’ти ватва̄ нха̄таман̣д̣ито ра̄джадва̄рам̣ гантва̄ ‘‘аййа дова̄рика, ‘еко да̄рако тумхехи саддхим̣ пат̣игӣтам̣ га̄йисса̄мӣти а̄гантва̄ два̄ре т̣хито’ти ран̃н̃о арочехӣ’’ти а̄ха. со вегена гантва̄ ран̃н̃о а̄рочеси. ра̄джа̄ ‘‘а̄гаччхатӯ’’ти паккоса̄петва̄, ‘‘та̄та, твам̣ майа̄ саддхим̣ пат̣игӣтам̣ га̄йиссасӣ’’ти а̄ха. ‘‘а̄ма, дева̄’’ти. ‘‘тена хи га̄йассӯ’’ти. ‘‘дева, имасмим̣ т̣ха̄не на га̄йа̄ми, нагаре пана бхерим̣ чара̄петва̄ маха̄джанам̣ саннипа̄та̄петха, маха̄джанамаджджхе га̄йисса̄мӣ’’ти. ра̄джа̄ татха̄ ка̄ретва̄ алан̇катаман̣д̣апе паллан̇камаджджхе нисӣдитва̄ тасса̄нурӯпам̣ а̄санам̣ да̄петва̄ ‘‘ида̄ни тава гӣтам̣ га̄йассӯ’’ти а̄ха. ‘‘дева, тумхе та̄ва га̄йатха, атха̄хам̣ пат̣игӣтам̣ га̄йисса̄мӣ’’ти. тато ра̄джа̄ пат̣хамам̣ га̄йанто га̄тхама̄ха –

1. ‘‘касса сутва̄ сатам̣ дамми, сахассам̣ дит̣т̣ха сон̣акам̣;

со ме сон̣акамаккха̄ти, саха̄йам̣ пам̣сукӣл̣ита’’нти.

таттха сутва̄ти ‘‘асукат̣т̣ха̄не на̄ма те пийасаха̄йо сон̣ако васатӣ’’ти тасса васанат̣т̣ха̄нам̣ сутва̄ а̄рочентасса касса сатам̣ дамми. дит̣т̣ха̄ти ‘‘асукат̣т̣ха̄не на̄ма майа̄ дит̣т̣хо’’ти дисва̄ а̄рочентасса касса сахассам̣ даммӣти.

евам̣ ран̃н̃а̄ пат̣хамам̣ уда̄нага̄тха̄йа гӣта̄йа пан̃чачӯл̣акада̄ракена пат̣игӣтабха̄вам̣ пака̄сенто саттха̄ абхисамбуддхо хутва̄ дӣйад̣д̣хага̄тха̄ абха̄си –

2. ‘‘атхабравӣ ма̄н̣авако, дахаро пан̃чачӯл̣ако;

майхам̣ сутва̄ сатам̣ дехи, сахассам̣ дит̣т̣ха сон̣акам̣;

ахам̣ те сон̣акаккхиссам̣, саха̄йам̣ пам̣сукӣл̣ита’’нти.

тена вуттага̄тха̄йа пана айаматтхо – маха̄ра̄джа, йам̣ твам̣ ‘‘сутва̄ а̄рочентасса сатам̣ даммӣ’’ти вадаси, тампи мамева дехи, йам̣ ‘‘дисва̄ а̄рочентасса сахассам̣ даммӣ’’ти вадаси, тампи майхамева дехи, ахам̣ те пийасаха̄йам̣ ида̄нева паччаккхатова ‘‘айам̣ сон̣ако’’ти а̄чиккхиссанти.

ито парам̣ сувин̃н̃еййа̄ самбуддхага̄тха̄ па̄л̣инайенева ведитабба̄ –

3. ‘‘катамасмим̣ со джанападе, рат̣т̣хесу нигамесу ча;

каттха сон̣акамаддаккхи, там̣ ме аккха̄хи пуччхито.

4. ‘‘тавева дева виджите, тавевуййа̄набхӯмийам̣;

уджувам̣са̄ маха̄са̄ла̄, нӣлобха̄са̄ манорама̄.

5. ‘‘тит̣т̣ханти мегхасама̄на̄, рамма̄ ан̃н̃он̃н̃аниссита̄;

тесам̣ мӯламхи сон̣ако, джха̄йатӣ анупа̄дано;

упа̄да̄несу локесу, д̣айхама̄несу ниббуто.

6. ‘‘тато ча ра̄джа̄ па̄йа̄си, сена̄йа чатуран̇гийа̄;

ка̄ра̄петва̄ самам̣ маггам̣, агама̄ йена сон̣ако.

7. ‘‘уййа̄набхӯмим̣ гантва̄на, вичаранто браха̄ване;

а̄сӣнам̣ сон̣акам̣ даккхи, д̣айхама̄несу ниббута’’нти.

таттха уджувам̣са̄ти уджуккхандха̄. маха̄са̄ла̄ти маха̄руккха̄. мегхасама̄на̄ти нӣламегхасадиса̄. рамма̄ти раман̣ӣйа̄. ан̃н̃он̃н̃аниссита̄ти са̄кха̄хи са̄кхам̣, мӯлена мӯлам̣ сам̣сиббитва̄ т̣хита̄. тесанти тесам̣ еварӯпа̄нам̣ тава уййа̄наване са̄ла̄нам̣ хет̣т̣ха̄. джха̄йатӣти лаккхан̣ӯпаниджджха̄наа̄рамман̣ӯпаниджджха̄насан̇кха̄техи джха̄нехи джха̄йати. анупа̄даноти ка̄мупа̄да̄на̄дивирахито. д̣айхама̄несӯти ека̄дасахи аггӣхи д̣айхама̄несу саттесу. ниббутоти те аггӣ нибба̄петва̄ сӣталена хадайена джха̄йама̄но тава уййа̄не ман̇галаса̄ларуккхамӯле сила̄пат̣т̣е нисинно еса те саха̄йо кан̃чанапат̣има̄ вийа собхама̄но пат̣има̄нетӣти. тато ча̄ти, бхиккхаве, тато со ариндамо ра̄джа̄ тасса вачанам̣ сутва̄ва ‘‘сон̣акапаччекабуддхам̣ пассисса̄мӣ’’ти чатуран̇гинийа̄ сена̄йа па̄йа̄си никкхами. вичарантоти уджукамева агантва̄ тасмим̣ маханте ванасан̣д̣е вичаранто тасса сантикам̣ гантва̄ там̣ а̄сӣнам̣ аддаккхи.

со там̣ авандитва̄ екамантам̣ нисӣдитва̄ аттано килеса̄бхирататта̄ там̣ ‘‘капан̣о’’ти ман̃н̃ама̄но имам̣ га̄тхама̄ха –

8. ‘‘капан̣о ватайам̣ бхиккху, мун̣д̣о сан̇гха̄т̣ипа̄руто;

ама̄тико апитико, руккхамӯласми джха̄йатӣ’’ти.

таттха джха̄йатӣти нимма̄тико ниппитико ка̄рун̃н̃аппатто джха̄йати.

9. ‘‘имам̣ ва̄кйам̣ ниса̄метва̄, сон̣ако етадабрави;

на ра̄джа капан̣о хоти, дхаммам̣ ка̄йена пхассайам̣.

10. ‘‘йо ча дхаммам̣ нирам̣катва̄, адхаммамануваттати;

са ра̄джа капан̣о хоти, па̄по па̄папара̄йан̣о’’ти.

таттха иманти тасса килеса̄бхиратасса паббаджджам̣ арочентасса имам̣ паббаджджа̄гарахавачанам̣ сутва̄. етадабравӣти паббаджджа̄йа гун̣ам̣ пака̄сенто етам̣ абрави. пхассайанти пхассайанто йена арийамаггадхаммо на̄мака̄йена пхассито, со капан̣о на̄ма на хотӣти дассенто евама̄ха. нирам̣катва̄ти аттабха̄вато нӣхаритва̄. па̄по па̄папара̄йан̣оти сайам̣ па̄па̄нам̣ каран̣ена па̄по, ан̃н̃есампи каронта̄нам̣ патит̣т̣ха̄бха̄вена па̄папара̄йан̣оти.

евам̣ со бодхисаттам̣ гарахи. со аттано гарахитабха̄вам̣ аджа̄нанто вийа хутва̄ на̄маготтам̣ катхетва̄ тена саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ каронто га̄тхама̄ха –

11. ‘‘ариндамоти ме на̄мам̣, ка̄сира̄джа̄ти мам̣ видӯ;

каччи бхото сукхассеййа̄, идха паттасса сон̣ака̄’’ти.

таттха каччӣти амха̄кам̣ та̄ва на кин̃чи апха̄сукам̣, бхото пана каччи идха паттасса имасмим̣ уййа̄не васато сукхавиха̄роти пуччхати.

атха нам̣ паччекабуддхо, ‘‘маха̄ра̄джа, на кевалам̣ идха, ан̃н̃атра̄пи васантасса ме асукхам̣ на̄ма наттхӣ’’ти ватва̄ тасса саман̣абхадрага̄тха̄йо на̄ма а̄рабхи –

12. ‘‘сада̄пи бхадрамадханасса, ана̄га̄расса бхиккхуно;

на тесам̣ кот̣т̣хе опенти, на кумбхим̣ на кал̣опийам̣;

паранит̣т̣хитамеса̄на̄, тена йа̄пенти суббата̄.

13. ‘‘дутийампи бхадрамадханасса, ана̄га̄расса бхиккхуно;

анаваджджапин̣д̣о бхоттаббо, на ча кочӯпародхати.

14. ‘‘татийампи бхадрамадханасса, ана̄га̄расса бхиккхуно;

ниббуто пин̣д̣о бхоттаббо, на ча кочӯпародхати.

15. ‘‘чатуттхампи бхадрамадханасса, ана̄га̄расса бхиккхуно;

муттасса рат̣т̣хе чарато, сан̇го йасса на виджджати.

16. ‘‘пан̃чамампи бхадрамадханасса, ана̄га̄расса бхиккхуно;

нагарамхи д̣айхама̄намхи, на̄сса кин̃чи ад̣айхатха.

17. ‘‘чхат̣т̣хампи бхадрамадханасса, ана̄га̄расса бхиккхуно;

рат̣т̣хе вилумпама̄намхи, на̄сса кин̃чи ахӣратха.

18. ‘‘саттамампи бхадрамадханасса, ана̄га̄расса бхиккхуно;

чорехи раккхитам̣ маггам̣, йе чан̃н̃е парипантхика̄;

паттачӣварама̄да̄йа, соттхим̣ гаччхати суббато.

19. ‘‘ат̣т̣хамампи бхадрамадханасса, ана̄га̄расса бхиккхуно;

йам̣ йам̣ дисам̣ паккамати, анапеккхова гаччхатӣ’’ти.

таттха ана̄га̄расса̄ти, маха̄ра̄джа, гхара̄ва̄сам̣ паха̄йа ана̄га̄рийабха̄вам̣ паттасса адханасса акин̃чанасса бхиккхуно саббака̄лам̣ бхадрамева. на тесанти, маха̄ра̄джа, тесам̣ адхана̄нам̣ бхиккхӯнам̣ на кот̣т̣ха̄га̄ре дханадхан̃н̃а̄ни опенти, на кумбхийам̣, на паччхийам̣, те пана суббата̄ паранит̣т̣хитам̣ паресам̣ гхаре паккам̣ а̄ха̄рам̣ сан̇гха̄т̣им̣ па̄рупитва̄ капа̄лама̄да̄йа гхарапат̣ипа̄т̣ийа̄ еса̄на̄ парийесанта̄ тена тато ладдхена пин̣д̣ена там̣ а̄ха̄рам̣ наваннам̣ па̄т̣икулйа̄нам̣ васена паччавеккхитва̄ парибхун̃джитва̄ джӣвитавуттим̣ йа̄пенти.

анаваджджапин̣д̣о бхоттабботи веджджакамма̄дика̄йа анесана̄йа ва̄ кухана̄ лапана̄ немиттиката̄ ниппесиката̄ ла̄бхена ла̄бхам̣ ниджигӣсаната̄ти еварӯпена миччха̄джӣвена ва̄ уппа̄дита̄ чатта̄ро паччайа̄, дхаммена уппа̄дита̄пи апаччавеккхитва̄ парибхутта̄ са̄ваджджапин̣д̣о на̄ма. анесанам̣ пана паха̄йа миччха̄джӣвам̣ ваджджетва̄ дхаммена самена уппа̄дита̄ ‘‘пат̣исан̇кха̄ йонисо чӣварам̣ пат̣исева̄мӣ’’ти вуттанайенева паччавеккхитва̄ парибхутта̄ анаваджджапин̣д̣о на̄ма. йена еварӯпо анаваджджапин̣д̣о бхоттаббо парибхун̃джитаббо, йан̃ча еварӯпам̣ анаваджджам̣ пин̣д̣ам̣ бхун̃джама̄на̄нам̣ паччайе нисса̄йа кочи аппаматтакопи килесо на упародхати на пӣл̣ети, тасса дутийампи бхадрам̣ адханасса ана̄га̄расса бхиккхуно.

ниббутоти путхуджджанабхиккхуно дхаммена уппаннапин̣д̣опи паччавеккхитва̄ парибхун̃джийама̄но ниббутапин̣д̣о на̄ма, екантато пана кхӣн̣а̄савасса пин̣д̣ова ниббутапин̣д̣о на̄ма. ким̣ка̄ран̣а̄? со хи тхеййапарибхого, ин̣апарибхого, да̄йаджджапарибхого, са̄мипарибхоготи имесу чатӯсу парибхогесу са̄мипарибхогавасена там̣ бхун̃джати, тан̣ха̄да̄сабйам̣ атӣто са̄мӣ хутва̄ парибхун̃джати, на там̣ таппаччайа̄ кочи аппаматтакопи килесо упародхати.

муттасса рат̣т̣хе чаратоти упат̣т̣ха̄какула̄дӣсу алаггама̄насасса чхиннавала̄хакасса вийа ра̄хумукха̄ памуттасса вималачандаман̣д̣аласса вийа ча йасса га̄манигама̄дӣсу чарантасса ра̄гасан̇га̄дӣсу екопи сан̇го наттхи. екаччо хи кулехи сам̣сат̣т̣хо вихарати сахасокӣ саханандӣ, екаччо ма̄та̄питӯсупи алаггама̄насо вичарати корунагарага̄мава̄сӣ дахаро вийа, еварӯпасса путхуджджанассапи бхадрамева.

на̄сса кин̃чӣти йо хи бахупариккха̄ро хоти, со ‘‘ма̄ ме чора̄ париккха̄ре харим̣сӯ’’ти атирека̄ни ча чӣвара̄дӣни антонагаре упат̣т̣ха̄какуле никкхипати, атха нагарамхи д̣айхама̄не ‘‘асукакуле на̄ма агги ут̣т̣хито’’ти сутва̄ сочати киламати, еварӯпасса бхадрам̣ на̄ма наттхи. йо пана, маха̄ра̄джа, сакун̣аваттам̣ пӯрети, ка̄йапат̣ибаддхапариккха̄рова хоти, тасса та̄дисасса на кин̃чи ад̣айхатха, тенасса пан̃чамампи бхадрамева.

вилумпама̄намхӣти вилуппама̄намхи, айамева ва̄ па̄т̣хо. ахӣратха̄ти йатха̄ паббатагахана̄дӣхи никкхамитва̄ рат̣т̣хам̣ вилумпама̄несу чоресу бахупариккха̄расса антога̄ме т̣хапитам̣ вилумпати харати, татха̄ йасса адханасса ка̄йапат̣ибаддхапариккха̄расса на кин̃чи ахӣратха тасса чхат̣т̣хампи бхадрамева.

йе чан̃н̃е парипантхика̄ти йе ча ан̃н̃епи тесу тесу т̣ха̄несу сун̇кагахан̣аттха̄йа т̣хапита̄ парипантхика̄, техи ча раккхитам̣. паттачӣваранти чора̄нам̣ анупака̄рам̣ сун̇кика̄нам̣ асун̇ка̄рахам̣ маттика̄паттан̃чева катадал̣хӣкаммапарибхан̣д̣ам̣ пам̣сукӯлачӣваран̃ча аппаггха̄ни ка̄йабандханапарисса̄ванасӯчива̄сипаттаттхавика̄ни ча̄ти саббепи ат̣т̣ха париккха̄ре ка̄йапат̣ибаддхе катва̄ маггаппат̣ипанно кеначи авихет̣хийама̄но соттхим̣ гаччхати. суббатоти лобханӣйа̄ни хи чӣвара̄дӣни дисва̄ чора̄ харанти, сун̇кика̄пи ‘‘ким̣ ну кхо етасса хаттхе’’ти паттаттхавика̄дӣни содхенти, суббато пана саллахукавутти тесам̣ пассанта̄нан̃н̃ева соттхим̣ гаччхати, тенасса саттамампи бхадрамева.

анапеккхова гаччхатӣти ка̄йапат̣ибаддхато атирекасса виха̄ре пат̣иса̄митасса кассачи париккха̄расса абха̄ва̄ васанат̣т̣ха̄нам̣ ниваттитва̄пи на олокети. йам̣ йам̣ дисам̣ гантука̄мо хоти, там̣ там̣ гаччханто анапеккхова гаччхати анура̄дхапура̄ никкхамитва̄ тхӯпа̄ра̄ме паббаджита̄нам̣ двиннам̣ кулапутта̄нам̣ вуд̣д̣хатаро вийа.

ити сон̣акапаччекабуддхо ат̣т̣ха саман̣абхадрака̄ни катхеси. тато уттарим̣ пана сатампи сахассампи апарима̄н̣а̄ни саман̣абхадрака̄ни еса катхетум̣ саматтхойева. ра̄джа̄ пана ка̄ма̄бхирататта̄ тасса катхам̣ паччхиндитва̄ ‘‘майхам̣ саман̣абхадракехи аттхо наттхӣ’’ти аттано ка̄ма̄дхимуттатам̣ пака̄сенто а̄ха –

20. ‘‘бахӯни саман̣абхадра̄ни, йе твам̣ бхиккху пасам̣саси;

ахан̃ча гиддхо ка̄месу, катхам̣ ка̄ха̄ми сон̣ака.

21. ‘‘пийа̄ ме ма̄нуса̄ ка̄ма̄, атхо дибйа̄пи ме пийа̄;

атха кена ну ван̣н̣ена, убхо локе лабха̄масе’’ти.

таттха ван̣н̣ена̄ти ка̄ран̣ена.

атха нам̣ паччекабуддхо а̄ха –

22. ‘‘ка̄ме гиддха̄ ка̄марата̄, ка̄месу адхимуччита̄;

нара̄ па̄па̄ни катва̄на, упападжджанти дуггатим̣.

23. ‘‘йе ча ка̄ме пахантва̄на, никкханта̄ акутобхайа̄;

екодибха̄ва̄дхигата̄, на те гаччханти дуггатим̣.

24. ‘‘упамам̣ те карисса̄ми, там̣ сун̣охи ариндама;

упама̄йа мидхекачче, аттхам̣ джа̄нанти пан̣д̣ита̄.

25. ‘‘ган̇га̄йа кун̣апам̣ дисва̄, вуйхама̄нам̣ махан̣н̣аве;

ва̄йасо самачинтеси, аппапан̃н̃о ачетасо.

26. ‘‘йа̄нан̃ча ватидам̣ ладдхам̣, бхаккхо ча̄йам̣ анаппако;

таттха раттим̣ таттха дива̄, таттхева нирато мано.

27. ‘‘кха̄дам̣ на̄гасса мам̣са̄ни, пивам̣ бха̄гӣратходакам̣;

сампассам̣ ваначетйа̄ни, на палеттха вихан̇гамо.

28. ‘‘тан̃ча отаран̣ӣ ган̇га̄, паматтам̣ кун̣апе ратам̣;

самуддам̣ аджджхага̄ха̄си, агатӣ йаттха паккхинам̣.

29. ‘‘со ча бхаккхапариккхӣн̣о, удапатва̄ вихан̇гамо;

на паччхато на пурато, нуттарам̣ нопи даккхин̣ам̣.

30. ‘‘дӣпам̣ со наджджхага̄ган̃чхи, агатӣ йаттха паккхинам̣;

со ча таттхева па̄паттха, йатха̄ дуббалако татха̄.

31. ‘‘тан̃ча са̄муддика̄ маччха̄, кумбхӣла̄ макара̄ сусӯ;

пасайхака̄ра̄ кха̄дим̣су, пхандама̄нам̣ випаккхакам̣.

32. ‘‘евамева тувам̣ ра̄джа, йе чан̃н̃е ка̄мабхогино;

гиддха̄ че на вамиссанти, ка̄капан̃н̃а̄ва те видӯ.

33. ‘‘еса̄ те упама̄ ра̄джа, аттхасандассанӣ ката̄;

тван̃ча пан̃н̃а̄йасе тена, йади ка̄хаси ва̄ на ва̄’’ти.

таттха па̄па̄нӣти, маха̄ра̄джа, твам̣ ка̄магиддхо, нара̄ ча ка̄ме нисса̄йа ка̄йадуччарита̄дӣни па̄па̄ни катва̄ йаттха супинантепи дибба̄ ча ма̄нусика̄ ча ка̄ма̄ на лаббханти, там̣ дуггатим̣ упападжджантӣти аттхо. пахантва̄на̄ти кхел̣апин̣д̣ам̣ вийа паха̄йа. акутобхайа̄ти ра̄га̄дӣсу куточи ана̄гатабхайа̄. екодибха̄ва̄дхигата̄ти екодибха̄вам̣ екавиха̄рикатам̣ адхигата̄. на тети те еварӯпа̄ паббаджита̄ дуггатим̣ на гаччханти.

упамам̣ тети, маха̄ра̄джа, диббама̄нусаке ка̄ме паттхентасса хаттхикун̣апе пат̣ибаддхака̄касадисасса тава екам̣ упамам̣ карисса̄ми, там̣ сун̣охӣти аттхо. кун̣апанти хаттхикал̣еварам̣. махан̣н̣авети гамбхӣрапутхуле удаке. еко кира маха̄ва̄ран̣о ган̇га̄тӣре чаранто ган̇га̄йам̣ патитва̄ уттаритум̣ асаккенто таттхева мато ган̇га̄йа вуйхи, там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. ва̄йасоти а̄ка̄сена гаччханто еко ка̄ко. йа̄нан̃ча ватиданти со евам̣ чинтетва̄ таттха нилӣйитва̄ ‘‘идам̣ майа̄ хаттхийа̄нам̣ ладдхам̣, еттха нилӣно сукхам̣ чарисса̄ми, айамева ча ме анаппако бхаккхо бхависсати, ида̄ни майа̄ ан̃н̃аттха гантум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти саннит̣т̣ха̄намака̄си. таттха раттинти таттха раттин̃ча дива̄ ча таттхева мано абхирато ахоси. на палеттха̄ти на уппатитва̄ пакка̄ми.

отаран̣ӣти самудда̄бхимукхӣ отарама̄на̄. ‘‘оха̄рин̣ӣ’’типи па̄т̣хо, са̄ самудда̄бхимукхӣ аваха̄рин̣ӣти аттхо. агатӣ йаттха̄ти самуддамаджджхам̣ сандха̄йа̄ха. бхаккхапариккхӣн̣оти париккхӣн̣абхаккхо. удапатва̄ти кхӣн̣е чамме ча мам̣се ча ат̣т̣хисан̇гха̄то ӯмивегена бхинно удаке нимуджджи. атха со ка̄ко удаке патит̣т̣ха̄тум̣ асакконто уппати, евам̣ уппатитва̄ти аттхо. агатӣ йаттха паккхинанти йасмим̣ самуддамаджджхе паккхӣнам̣ агати, таттха со евам̣ уппатито паччхимам̣ дисам̣ гантва̄ таттха патит̣т̣хам̣ алабхитва̄ пураттхимам̣, тато уттарам̣, тато даккхин̣анти чатассопи диса̄ гантва̄ аттано патит̣т̣ха̄нам̣ на аджджхага̄ на̄ган̃чхӣти аттхо. атха ва̄ ва̄йасо евам̣ уппатитва̄ паччхима̄дӣсу екекам̣ дисам̣ а̄ган̃чхи, дӣпам̣ пана наджджха̄гама̄ти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. па̄паттха̄ти папатито. йатха̄ дуббалакоти йатха̄ дуббалако патеййа, татхева патито. сусӯти сусуна̄мака̄ чан̣д̣амаччха̄. пасайхака̄ра̄ти аниччхама̄накам̣йева балакка̄рена. випаккхаканти виддхастапаккхакам̣.

гиддха̄ че на вамиссантӣти йади гиддха̄ хутва̄ ка̄ме на вамиссанти, на чхад̣д̣ессанти. ка̄капан̃н̃а̄ва тети ка̄касса сама̄напан̃н̃а̄ ити те буддха̄дайо пан̣д̣ита̄ видӯ виданти, джа̄нантӣти аттхо. аттхасандассанӣти аттхаппака̄сика̄. тван̃ча пан̃н̃а̄йасети тван̃ча пан̃н̃а̄йиссаси. идам̣ вуттам̣ хоти – маха̄ра̄джа, майа̄ хитака̄мена тава ова̄до динно, там̣ пана твам̣ йади ка̄хаси, девалоке ниббаттиссаси, йади на ка̄хаси, ка̄мапан̇ке нимугго джӣвитапарийоса̄не нирайе ниббаттиссасӣти евам̣ твамева тена ка̄ран̣ена ва̄ ака̄ран̣ена ва̄ сагге ва̄ нирайе ва̄ пан̃н̃а̄йиссаси. ахам̣ пана саббабхавехи мутто аппат̣исандхикоти.

имам̣ пана ова̄дам̣ дентена паччекабуддхена надӣ дассита̄, та̄йа вуйхама̄нам̣ хаттхикун̣апам̣ дасситам̣, кун̣апакха̄дако ка̄ко дассито, тасса кун̣апам̣ кха̄дитва̄ па̄нӣйапиванака̄ло дассито, раман̣ӣйаванасан̣д̣адассанака̄ло дассито, кун̣апасса надийа̄ вуйхама̄насса самуддапавесо дассито, самуддамаджджхе ка̄касса хаттхикун̣апе патит̣т̣хам̣ алабхитва̄ вина̄сам̣ паттака̄ло дассито. таттха надӣ вийа анаматагго сам̣са̄ро дат̣т̣хаббо, надийа̄ вуйхама̄нам̣ хаттхикун̣апам̣ вийа сам̣са̄ре пан̃ча ка̄магун̣а̄, ка̄ко вийа ба̄лапутхуджджано, ка̄касса кун̣апам̣ кха̄дитва̄ па̄нӣйапиванака̄ло вийа путхуджджанасса ка̄магун̣е парибхун̃джитва̄ соманассикака̄ло, ка̄касса кун̣апе лаггассева раман̣ӣйаванасан̣д̣адассанам̣ вийа путхуджджанасса ка̄магун̣есу лаггассева саванавасена ат̣т̣хатим̣са̄рамман̣адассанам̣, кун̣апе самуддам̣ павит̣т̣хе ка̄касса патит̣т̣хам̣ лабхитум̣ асакконтасса вина̄сам̣ паттака̄ло вийа ба̄лапутхуджджанасса ка̄магун̣агиддхасса па̄папара̄йан̣асса кусаладхамме патит̣т̣хам̣ лабхитум̣ асакконтасса маха̄нирайе маха̄вина̄сапатти дат̣т̣хабба̄ти.

евамасса со има̄йа упама̄йа ова̄дам̣ датва̄ ида̄ни тамева ова̄дам̣ тхирам̣ катва̄ патит̣т̣хапетум̣ га̄тхама̄ха –

34. ‘‘екава̄чампи двива̄чам̣, бхан̣еййа анукампако;

татуттарим̣ на бха̄сеййа, да̄соваййасса сантике’’ти.

таттха на бха̄сеййа̄ти вачанам̣ агган̣хантасса хи тато уттарим̣ бха̄сама̄но са̄микасса сантике да̄со вийа хоти. да̄со хи са̄мике катхам̣ ган̣хантепи агган̣хантепи катхетийева. тена вуттам̣ ‘‘татуттарим̣ на бха̄сеййа̄’’ти.

35. ‘‘идам̣ ватва̄на пакка̄ми, сон̣ако амитабуддхима̄;

веха̄се анталиккхасмим̣, ануса̄ситва̄на кхаттийа’’нти. –

айам̣ абхисамбуддхага̄тха̄.

таттха идам̣ ватва̄на̄ти, бхиккхаве, со паччекабуддхо амита̄йа локуттарабуддхийа̄ амитабуддхима̄ идам̣ ватва̄ иддхийа̄ уппатитва̄ ‘‘саче паббаджиссаси, тавева, но че паббаджиссаси, тавева, динно те майа̄ ова̄до, аппаматто хохӣ’’ти евам̣ ануса̄ситва̄на кхаттийам̣ пакка̄ми.

бодхисаттопи там̣ а̄ка̄сена гаччхантам̣ йа̄ва дассанапатха̄ олокенто т̣хатва̄ тасмим̣ чаккхупатхе атикканте сам̣вегам̣ пат̣илабхитва̄ чинтеси – ‘‘айам̣ бра̄хман̣о хӣнаджаччо сама̄но асамбхинне кхаттийавам̣се джа̄тасса мама маттхаке аттано па̄дараджам̣ окиранто а̄ка̄сам̣ уппатитва̄ гато, майа̄пи аджджева никкхамитва̄ паббаджитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. со раджджам̣ ниййа̄детва̄ паббаджитука̄мо га̄тха̄двайама̄ха –

36. ‘‘ко нуме ра̄джакатта̄ро, судда̄ веййаттама̄гата̄;

раджджам̣ ниййа̄дайисса̄ми, на̄хам̣ раджджена маттхико.

37. ‘‘аджджева паббаджисса̄ми, ко джан̃н̃а̄ маран̣ам̣ суве;

ма̄хам̣ ка̄кова думмедхо, ка̄ма̄нам̣ васаманвага’’нти.

таттха ко нумети кухим̣ ну име. ра̄джакатта̄роти йе ра̄джа̄рахам̣ абхисин̃читва̄ ра̄джа̄нам̣ каронти. судда̄ веййаттама̄гата̄ти судда̄ ча йе ча ан̃н̃е бйаттабха̄вам̣ а̄гата̄ мукхаман̇галика̄. раджджена маттхикоти раджджена аттхико. ко джан̃н̃а̄ маран̣ам̣ сувети маран̣ам̣ аджджа ва̄ суве ва̄ти идам̣ ко джа̄нитум̣ саматтхо.

евам̣ раджджам̣ ниййа̄дентасса сутва̄ амачча̄ а̄хам̣су –

38. ‘‘аттхи те дахаро путто, дӣгха̄ву рат̣т̣хавад̣д̣хано;

там̣ радждже абхисин̃чассу, со но ра̄джа̄ бхависсатӣ’’ти.

тато парам̣ ран̃н̃а̄ вуттага̄тхама̄дим̣ катва̄ уда̄насамбандхага̄тха̄ па̄л̣инайенева ведитабба̄ –

39. ‘‘кхиппам̣ кума̄рама̄нетха, дӣгха̄вум̣ рат̣т̣хавад̣д̣ханам̣;

там̣ радждже абхисин̃чиссам̣, со во ра̄джа̄ бхависсати.

40. ‘‘тато кума̄рама̄несум̣, дӣгха̄вум̣ рат̣т̣хавад̣д̣ханам̣;

там̣ дисва̄ а̄лапӣ ра̄джа̄, екапуттам̣ манорамам̣.

41. ‘‘сат̣т̣хи га̄масахасса̄ни, парипун̣н̣а̄ни саббасо;

те путта пат̣ипаджджасу, раджджам̣ ниййа̄дайа̄ми те.

42. ‘‘аджджева паббаджисса̄ми, ко джан̃н̃а̄ маран̣ам̣ суве;

ма̄хам̣ ка̄ко ва думмедхо, ка̄ма̄нам̣ васаманвагам̣.

43. ‘‘сат̣т̣хи на̄гасахасса̄ни, сабба̄лан̇ка̄рабхӯсита̄;

суван̣н̣акаччха̄ ма̄тан̇га̄, хемакаппанава̄саса̄.

44. ‘‘а̄рӯл̣ха̄ га̄ман̣ӣйебхи, томаран̇кусапа̄н̣ибхи;

те путта пат̣ипаджджассу, раджджам̣ ниййа̄дайа̄ми те.

45. ‘‘аджджева паббаджисса̄ми, ко джан̃н̃а̄ маран̣ам̣ суве;

ма̄хам̣ ка̄кова думмедхо, ка̄ма̄нам̣ васаманвагам̣.

46. ‘‘сат̣т̣хи ассасахасса̄ни, сабба̄лан̇ка̄рабхӯсита̄;

а̄джа̄нӣйа̄ва джа̄тийа̄, синдхава̄ сӣгхава̄хино.

47. ‘‘а̄рӯл̣ха̄ га̄ман̣ӣйебхи, иллийа̄ча̄падха̄рибхи;

те путта пат̣ипаджджассу, раджджам̣ ниййа̄дайа̄ми те.

48. ‘‘аджджева паббаджисса̄ми, ко джан̃н̃а̄ маран̣ам̣ суве;

ма̄хам̣ ка̄кова думмедхо, ка̄ма̄нам̣ васаманвагам̣.

49. ‘‘сат̣т̣хи ратхасахасса̄ни, саннаддха̄ усситаддхаджа̄;

дӣпа̄ атхопи веййаггха̄, сабба̄лан̇ка̄рабхӯсита̄.

50. ‘‘а̄рӯл̣ха̄ га̄ман̣ӣйебхи, ча̄пахаттхехи ваммибхи;

те путта пат̣ипаджджассу, раджджам̣ ниййа̄дайа̄ми те.

51. ‘‘аджджева паббаджисса̄ми, ко джан̃н̃а̄ маран̣ам̣ суве;