18. пан̣н̣а̄санипа̄то

[526] 1. нил̣иника̄джа̄такаван̣н̣ана̄

уддайхате джанападоти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто пура̄н̣адутийика̄палобханам̣ а̄рабба катхеси. катхенто ча там̣ бхиккхум̣ ‘‘кена уккан̣т̣ха̄питосӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘пура̄н̣адутийика̄йа̄’’ти вутте ‘‘на еса̄ кхо, бхиккху, ида̄нева тава анаттхака̄рика̄, пуббепи твам̣ етам̣ нисса̄йа джха̄на̄ париха̄йитва̄ маха̄вина̄сам̣ патто’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто удиччабра̄хман̣амаха̄са̄лакуле ниббаттитва̄ вайаппатто уггахитасиппо исипаббаджджам̣ паббиджитва̄ джха̄на̄бхин̃н̃а̄ ниббаттетва̄ химавантападесе ва̄сам̣ каппеси. аламбуса̄джа̄таке вуттанайенева там̣ пат̣ичча ека̄ мигӣ габбхам̣ пат̣илабхитва̄ путтам̣ виджа̄йи, ‘‘исисин̇го’’твевасса на̄мам̣ ахоси. атха нам̣ пита̄ вайаппаттам̣ пабба̄джетва̄ касин̣апарикаммам̣ угган̣ха̄песи. со начирассева джха̄на̄бхин̃н̃а̄ уппа̄детва̄ джха̄насукхена кӣл̣и, гхоратапо парамадхитиндрийо ахоси. тасса сӣлатеджена саккасса бхаванам̣ кампи. сакко а̄вадждженто там̣ ка̄ран̣ам̣ н̃атва̄ ‘‘упа̄йенасса сӣлам̣ бхиндисса̄мӣ’’ти тӣн̣и сам̣ваччхара̄ни сакалака̄сират̣т̣хе вут̣т̣хим̣ нива̄реси, рат̣т̣хам̣ аггидад̣д̣хам̣ вийа ахоси. сассе асампаджджама̄не дуббхиккхапӣл̣ита̄ манусса̄ саннипатитва̄ ра̄джан̇ган̣е упаккосим̣су. атха не ра̄джа̄ ва̄тапа̄не т̣хито ‘‘ким̣ ета’’нти пуччхи. ‘‘маха̄ра̄джа, тӣн̣и сам̣ваччхара̄ни девасса авассантатта̄ сакаларат̣т̣хам̣ уддайхати, манусса̄ дуккхита̄, девам̣ васса̄пехи, дева̄’’ти. ра̄джа̄ сӣлам̣ сама̄дийитва̄ упосатхам̣ упавасантопи вассам̣ васса̄петум̣ на̄саккхи.

тасмим̣ ка̄ле сакко ад̣д̣хараттасамайе тасса сиригаббхам̣ пависитва̄ екобха̄сам̣ катва̄ веха̄се ат̣т̣ха̄си. ра̄джа̄ там̣ дисва̄ ‘‘коси тва’’нти пуччхи. ‘‘саккохамасмӣ’’ти. ‘‘кенаттхена̄гатосӣ’’ти? ‘‘вассати те, маха̄ра̄джа, рат̣т̣хе дево’’ти? ‘‘на вассатӣ’’ти. ‘‘джа̄на̄си панасса авассанака̄ран̣а’’нти? ‘‘на джа̄на̄ми, сакка̄’’ти. ‘‘маха̄ра̄джа, химавантападесе исисин̇го на̄ма та̄пасо пат̣ивасати гхоратапо парамадхитиндрийо. со нибаддхам̣ деве вассанте куджджхитва̄ а̄ка̄сам̣ олокеси, тасма̄ дево на вассатӣ’’ти. ‘‘ида̄ни панеттха ким̣ ка̄табба’’нти? ‘‘тасса тапе бхинне дево вассиссатӣ’’ти. ‘‘ко панасса тапам̣ бхиндитум̣ саматтхо’’ти? ‘‘дхӣта̄ те, маха̄ра̄джа, нил̣иника̄ саматтха̄, там̣ паккоса̄петва̄ ‘асукат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма гантва̄ та̄пасасса тапам̣ бхинда̄хӣ’ти песехӣ’’ти. евам̣ со ра̄джа̄нам̣ ануса̄ситва̄ сакат̣т̣ха̄намева агама̄си. ра̄джа̄ пунадивасе амаччехи саддхим̣ мантетва̄ дхӣтарам̣ паккоса̄петва̄ пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

1. ‘‘уддайхате джанападо, рат̣т̣хан̃ча̄пи винассати;

ехи нил̣инике гаччха, там̣ ме бра̄хман̣ама̄найа̄’’ти.

таттха там̣ мети там̣ мама анаттхака̄рим̣ бра̄хман̣ам̣ аттано васам̣ а̄нехи, килесаративасенасса сӣлам̣ бхинда̄хӣти.

там̣ сутва̄ са̄ дутийам̣ га̄тхама̄ха –

2. ‘‘на̄хам̣ дуккхаккхама̄ ра̄джа, на̄хам̣ аддха̄наковида̄;

катхам̣ ахам̣ гамисса̄ми, ванам̣ кун̃джарасевита’’нти.

таттха дуккхаккхама̄ти ахам̣, маха̄ра̄джа, дуккхасса кхама̄ на хоми, аддха̄нампи на джа̄на̄ми, са̄хам̣ катхам̣ гамисса̄мӣти.

тато ра̄джа̄ две га̄тха̄йо абха̄си –

3. ‘‘пхӣтам̣ джанападам̣ гантва̄, хаттхина̄ ча ратхена ча;

да̄русан̇гха̄т̣айа̄нена, евам̣ гаччха нил̣инике.

4. ‘‘хаттхиассаратхе паттӣ, гаччхева̄да̄йа кхаттийе;

тавева ван̣н̣арӯпена, васам̣ тама̄найиссасӣ’’ти.

таттха да̄русан̇гха̄т̣айа̄нена̄ти, амма, нил̣инике на твам̣ падаса̄ гамиссаси, пхӣтам̣ пана субхиккхам̣ кхемам̣ аттано джанападам̣ хаттхива̄ханехи ча ратхава̄ханехи ча гантва̄ тато парампи аджджхока̄се пат̣иччханнена вайха̄дина̄ удакат̣т̣ха̄не на̄ва̄сан̇кха̄тена да̄русан̇гха̄т̣айа̄нена гаччха. ван̣н̣арӯпена̄ти евам̣ акиламама̄на̄ гантва̄ тава ван̣н̣ена чева рӯпасампада̄йа ча там̣ бра̄хман̣ам̣ аттано васам̣ а̄найиссасӣти.

евам̣ со дхӣтара̄ саддхим̣ акатхетаббампи рат̣т̣хапарипа̄ланам̣ нисса̄йа катхеси. са̄пи ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхи. атхасса̄ саббам̣ да̄таббайуттакам̣ датва̄ амаччехи саддхим̣ уййоджеси. амачча̄ там̣ а̄да̄йа паччантам̣ патва̄ таттха кхандха̄ва̄рам̣ нива̄са̄петва̄ ра̄джадхӣтарам̣ уккхипа̄петва̄ ваначаракена деситена маггена химавантам̣ пависитва̄ пуббан̣хасамайе тасса ассамападасса самӣпам̣ па̄пун̣им̣су. тасмим̣ кхан̣е бодхисатто путтам̣ ассамападе нива̄са̄петва̄ сайам̣ пхала̄пхалаттха̄йа аран̃н̃ам̣ павит̣т̣хо хоти. ваначарако сайам̣ ассамам̣ агантва̄ тасса пана дассанат̣т̣ха̄не т̣хатва̄ нил̣иника̄йа там̣ дассенто две га̄тха̄ абха̄си –

5. ‘‘кадалӣдхаджапан̃н̃а̄н̣о, а̄бхуджӣпарива̄рито;

есо падиссати раммо, исисин̇гасса ассамо.

6. ‘‘есо аггисса сан̇кха̄то, есо дхӯмо падиссати;

ман̃н̃е но аггим̣ ха̄пети, исисин̇го махиддхико’’ти.

таттха кадалӣсан̇кха̄та̄ дхаджа̄ пан̃н̃а̄н̣ам̣ асса̄ти кадалӣдхаджапан̃н̃а̄н̣о. а̄бхуджӣпарива̄ритоти бхуджапаттаванапариккхитто. сан̇кха̄тоти есо агги асса исисин̇гасса джха̄нена сан̇кха̄то паччаккхагато джалати. ман̃н̃е но аггинти аггим̣ но ха̄пети джухати паричаратӣти ман̃н̃а̄ми.

амачча̄пи бодхисаттасса аран̃н̃ам̣ павит̣т̣хавела̄йа ассамам̣ парива̄ретва̄ а̄раккхам̣ т̣хапетва̄ ра̄джадхӣтарам̣ исивесам̣ га̄ха̄петва̄ суван̣н̣ачӣракена нива̄санапа̄рупанам̣ катва̄ сабба̄лан̇ка̄рехи алан̇каритва̄ тантубаддхам̣ читтаген̣д̣укам̣ га̄ха̄петва̄ ассамападам̣ песетва̄ сайам̣ бахи раккханта̄ ат̣т̣хам̣су. са̄ тена ген̣д̣укена кӣл̣антӣ чан̇камакот̣ийам̣ отари. тасмим̣ кхан̣е исисин̇го пан̣н̣аса̄ладва̄ре па̄са̄н̣апхалаке нисинно хоти. со там̣ а̄гаччхантим̣ дисва̄ бхӣтатасито ут̣т̣ха̄йа пан̣н̣аса̄лам̣ пависитва̄ ат̣т̣ха̄си. са̄писса пан̣н̣аса̄ладва̄рам̣ гантва̄ кӣл̣ийева. саттха̄ тан̃ча тато уттари ча аттхам̣ пака̄сенто тиссо га̄тха̄ абха̄си –

7. ‘‘тан̃ча дисва̄на а̄йантим̣, а̄муттаман̣икун̣д̣алам̣;

исисин̇го па̄виси бхӣто, ассамам̣ пан̣н̣ачха̄данам̣.

8. ‘‘ассамасса ча са̄ два̄ре, ген̣д̣укенасса кӣл̣ати;

видам̣сайантӣ ан̇га̄ни, гуйхам̣ пака̄сита̄ни ча.

9. ‘‘тан̃ча дисва̄на кӣл̣антим̣, пан̣н̣аса̄лагато джат̣ӣ;

ассама̄ никкхамитва̄на, идам̣ вачанамабравӣ’’ти.

таттха ген̣д̣укенасса̄ти асса исисин̇гасса ассамадва̄ре ген̣д̣укена кӣл̣ати. видам̣сайантӣти дассентӣ. гуйхам̣ пака̄сита̄ни ча̄ти гуйхан̃ча рахассан̇гам̣ пака̄сита̄ни ча па̄кат̣а̄ни мукхахаттха̄дӣни. абравӣти со кира пан̣н̣аса̄ла̄йа т̣хатва̄ чинтеси – ‘‘сача̄йам̣ йаккхо бхавеййа, пан̣н̣аса̄лам̣ пависитва̄ мам̣ мурумура̄петва̄ кха̄деййа, на̄йам̣ йаккхо, та̄пасо бхависсатӣ’’ти ассама̄ никкхамитва̄ пуччханто га̄тхама̄ха –

10. ‘‘амбхо ко на̄ма со руккхо, йасса тевам̣гатам̣ пхалам̣;

дӯрепи кхиттам̣ паччети, на там̣ оха̄йа гаччхатӣ’’ти.

таттха йасса тевам̣гатам̣ пхаланти йасса тава руккхасса евам̣гатикам̣ манорамам̣ пхалам̣. ко на̄ма со руккхоти читраген̣д̣укасса адит̣т̣хапуббатта̄ ‘‘руккхапхалена тена бхавитабба’’нти ман̃н̃ама̄но евам̣ пуччхати.

атхасса са̄ руккхам̣ а̄чиккхантӣ га̄тхама̄ха –

11. ‘‘ассамасса мама брахме, самӣпе гандхама̄дане;

бахаво та̄диса̄ руккха̄, йасса тевам̣гатам̣ пхалам̣;

дӯрепи кхиттам̣ паччети, на мам̣ оха̄йа гаччхатӣ’’ти.

таттха самӣпе гандхама̄данети гандхама̄данапаббате мама ассамасса самӣпе. йасса тевам̣гатанти йасса евам̣гатам̣, та-ка̄ро бйан̃джанасандхикароти.

ити са̄ муса̄ва̄дам̣ абха̄си. итаропи саддахитва̄ ‘‘та̄пасо есо’’ти сан̃н̃а̄йа пат̣исантха̄рам̣ каронто га̄тхама̄ха –

12. ‘‘етӯ бхавам̣ ассамимам̣ адету, паджджан̃ча бхаккхан̃ча пат̣иччха дамми;

идама̄санам̣ атра бхавам̣ нисӣдату, ито бхавам̣ мӯлапхала̄ни бхун̃джатӯ’’ти.

таттха ассамиманти ассамам̣ имам̣ бхавам̣ пависату. адетӯти йатха̄саннихитам̣ а̄ха̄рам̣ парибхун̃джату. паджджанти па̄даббхан̃джанам̣. бхаккханти мадхурапхала̄пхалам̣. пат̣иччха̄ти пат̣игган̣ха. идама̄сананти павит̣т̣хака̄ле евама̄ха.

тасса̄ пан̣н̣аса̄лам̣ пависитва̄ кат̣т̣хаттхаран̣е нисӣдантийа̄ суван̣н̣ачӣраке двидха̄ гате сарӣрам̣ аппат̣иччханнам̣ ахоси. та̄пасо ма̄туга̄масарӣрасса адит̣т̣хапуббатта̄ там̣ дисва̄ ‘‘ван̣н̣о есо’’ти сан̃н̃а̄йа евама̄ха –

13. ‘‘ким̣ те идам̣ ӯрӯнамантарасмим̣, супиччхитам̣ кан̣хариваппака̄сати;

аккха̄хи ме пуччхито етаматтхам̣, косе ну те уттаман̇гам̣ павит̣т̣ха’’нти.

таттха супиччхитанти двиннам̣ ӯрӯнам̣ сама̄гамака̄ле супхуситам̣ сиппипут̣амукхасан̣т̣ха̄нам̣. субхалаккхан̣ена хи асаманна̄гата̄йа там̣ т̣ха̄нам̣ а̄ва̄т̣адха̄тукам̣ хоти, саманна̄гата̄йа аббхуннатам̣ сиппипут̣амукхасан̣т̣ха̄нам̣. кан̣хариваппака̄сатӣти убхосу пассесу ка̄л̣акам̣ вийа кха̄йати. косе ну те уттаман̇гам̣ павит̣т̣ханти тава уттаман̇гам̣ лин̇гасан̣т̣ха̄нам̣ на пан̃н̃а̄йати, ким̣ ну там̣ тава сарӣрасан̇кха̄те косе павит̣т̣ханти пуччхати.

атха нам̣ са̄ ван̃чайантӣ га̄тха̄двайама̄ха –

14. ‘‘ахам̣ ване мӯлапхалесанам̣ чарам̣, а̄са̄дайим̣ аччхам̣ сугхорарӯпам̣;

со мам̣ патитва̄ сахаса̄джджхапатто, пануджджа мам̣ аббахи уттаман̇гам̣.

15. ‘‘сва̄йам̣ ван̣о кхаджджати кан̣д̣ува̄йати, саббан̃ча ка̄лам̣ на лабха̄ми са̄там̣;

пахо бхавам̣ кан̣д̣умимам̣ винетум̣, курутам̣ бхавам̣ йа̄чито бра̄хман̣аттха’’нти.

таттха а̄са̄дайинти гхат̣т̣есим̣, а̄гаччхантам̣ дисва̄ лед̣д̣уна̄ пахаринти аттхо. патитва̄ти упадха̄витва̄. сахаса̄джджхаппаттоти мамам̣ сахаса̄ аджджхаппатто сампатто. пануджджа̄ти атха мам̣ потетва̄. аббахӣти мукхена мама уттаман̇гам̣ лун̃читва̄ пакка̄ми, тато пат̣т̣ха̄йа имасмим̣ т̣ха̄не ван̣о джа̄то. сва̄йанти со айам̣ тато пат̣т̣ха̄йа майхам̣ ван̣о кхаджджати чева кан̣д̣уван̃ча кароти, таппаччайа̄ са̄хам̣ саббака̄лам̣ ка̄йикачетасикасукхам̣ на лабха̄ми. пахоти паху саматтхо. бра̄хман̣аттханти бхавам̣ майа̄ йа̄чито имам̣ бра̄хман̣асса аттхам̣ кароту, идам̣ ме дуккхам̣ хара̄хӣти вадати.

со тасса̄ муса̄ва̄дам̣ ‘‘сабха̄во’’ти саддахитва̄ ‘‘саче те евам̣ сукхам̣ хоти, карисса̄мӣ’’ти там̣ падесам̣ олокетва̄ анантарам̣ га̄тхама̄ха –

16. ‘‘гамбхӣрарӯпо те ван̣о салохито, апӯтико ван̣агандхо маха̄ ча;

кароми те кин̃чи каса̄йайогам̣, йатха̄ бхавам̣ парамасукхӣ бхавеййа̄’’ти.

таттха салохитоти раттобха̄со. апӯтикоти пӯтимам̣сарахито. ван̣агандхоти тхокам̣ дуггандхо. каса̄йайоганти ахам̣ кечи руккхакаса̄йе гахетва̄ тава екам̣ каса̄йайогам̣ каромӣти.

тато нил̣иника̄ га̄тхама̄ха

17. ‘‘на мантайога̄ на каса̄йайога̄, на осадха̄ брахмача̄ри каманти;

йам̣ те муду тена винехи кан̣д̣ум̣, йатха̄ ахам̣ парамасукхӣ бхавеййа’’нти.

таттха камантӣти, бхо брахмача̄ри, имасмим̣ мама ван̣е нева мантайога̄, на каса̄йайога̄, на пуппхапхала̄дӣни осадха̄ни каманти, анекава̄рам̣ катехипи техи етасса пха̄сукабха̄во на бхӯтапуббо. йам̣ пана те етам̣ муду ан̇гаджа̄там̣, тена гхат̣т̣ийама̄нассева тасса кан̣д̣у на хоти, тасма̄ тена винехи кан̣д̣унти.

со ‘‘саччам̣ есо бхан̣атӣ’’ти саллаккхетва̄ ‘‘метхунасам̣саггена сӣлам̣ бхиджджати, джха̄нам̣ антарадха̄йатӣ’’ти аджа̄нанто ма̄туга̄масса адит̣т̣хапуббатта̄ метхунадхаммасса ча аджа̄нанабха̄вена ‘‘бхесаджджа’’нти вадантийа̄ та̄йа метхунам̣ пат̣исеви. та̄вадевасса сӣлам̣ бхиджджи, джха̄нам̣ париха̄йи. со две тайо ва̄ре сам̣саггам̣ катва̄ киланто хутва̄ никкхамитва̄ сарам̣ оруйха нхатва̄ пат̣иппассаддхадаратхо а̄гантва̄ пан̣н̣аса̄ла̄йам̣ нисӣдитва̄ пунапи там̣ ‘‘та̄пасо’’ти ман̃н̃ама̄но васанат̣т̣ха̄нам̣ пуччханто га̄тхама̄ха –

18. ‘‘ито ну бхото катамена ассамо, каччи бхавам̣ абхирамаси аран̃н̃е;

каччи ну те мӯлапхалам̣ пахӯтам̣, каччи бхавантам̣ на вихим̣санти ва̄л̣а̄’’ти.

таттха катамена̄ти ито катамена диса̄бха̄гена бхото ассамо. бхаванти а̄лапанаметам̣.

тато нил̣иника̄ чатассо га̄тха̄йо абха̄си –

19. ‘‘ито уджум̣ уттара̄йам̣ диса̄йам̣, кхема̄ надӣ химавата̄ пабха̄вӣ;

тасса̄ тӣре ассамо майха раммо, ахо бхавам̣ ассамам̣ майхам̣ пассе.

20. ‘‘амба̄ ча са̄ла̄ тилака̄ ча джамбуйо, удда̄лака̄ па̄т̣алийо ча пхулла̄;

самантато кимпуриса̄бхигӣтам̣, ахо бхавам̣ ассамам̣ майхам̣ пассе.

21. ‘‘та̄ла̄ ча мӯла̄ ча пхала̄ ча меттха, ван̣н̣ена гандхена упетарӯпам̣;

там̣ бхӯмибха̄гехи упетарӯпам̣, ахо бхавам̣ ассамам̣ майхам̣ пассе.

22. ‘‘пхала̄ ча мӯла̄ ча пахӯтаметтха, ван̣н̣ена гандхена расенупета̄;

а̄йанти ча луддака̄ там̣ падесам̣, ма̄ ме тато мӯлапхалам̣ аха̄су’’нти.

таттха уттара̄йанти уттара̄йа. кхема̄ти евам̣на̄мика̄ надӣ. химавата̄ пабха̄вӣти химавантато паваттати. ахоти паттханаттхе нипа̄то. удда̄лака̄ти ва̄тагха̄така̄. кимпуриса̄бхигӣтанти самантато парива̄ретва̄ мадхурасаддена га̄йантехи кимпурисехи абхигӣтам̣. та̄ла̄ ча мӯла̄ ча пхала̄ ча меттха̄ти еттха мама ассаме па̄са̄дика̄ та̄ларуккха̄ ча тесан̃н̃ева ван̣н̣агандха̄дисампанна̄ кандасан̇кха̄та̄ мӯла̄ ча пхала̄ ча. пахӯтаметтха̄ти на̄на̄руккхапхала̄ ча руккхаваллимӯла̄ ча пахӯта̄ еттха. ма̄ ме татоти там̣ мама ассамападам̣ самбахула̄ луддака̄ а̄гаччханти, майа̄ четтха а̄харитва̄ т̣хапитам̣ баху мадхурасамӯлапхала̄пхалам̣ аттхи, те майи чира̄йанте мӯлапхала̄пхалам̣ хареййум̣. те тато мама мӯлапхала̄пхалам̣ ма̄ харим̣су, тасма̄ сачепи майа̄ саддхим̣ а̄гантука̄мо, ехи, но че, ахам̣ гамисса̄мӣти а̄ха.

там̣ сутва̄ та̄пасо йа̄ва питу а̄гамана̄ адхива̄са̄петум̣ га̄тхама̄ха –

23. ‘‘пита̄ мамам̣ мӯлапхалесанам̣ гато, ида̄ни а̄гаччхати са̄йака̄ле;

убхова гаччха̄масе ассамам̣ там̣, йа̄ва пита̄ мӯлапхалато етӯ’’ти.

таттха убхова гаччха̄масети мама питу а̄рочетва̄ убхова гамисса̄ма.

тато са̄ чинтеси – ‘‘айам̣ та̄ва аран̃н̃ева вад̣д̣хитабха̄вена мама иттхибха̄вам̣ на джа̄на̄ти, пита̄ панасса мам̣ дисва̄ва джа̄нитва̄ ‘твам̣ идха ким̣ каросӣ’ти ка̄джакот̣ийа̄ пахаритва̄ сӣсампи ме бхиндеййа, тасмим̣ ана̄гатейева майа̄ гантум̣ ват̣т̣ати, а̄гаманакаммампи ме нит̣т̣хита’’нти. са̄ тасса а̄гаманӯпа̄йам̣ а̄чиккхантӣ итарам̣ га̄тхама̄ха –

24. ‘‘ан̃н̃е бахӯ исайо са̄дхурӯпа̄, ра̄джӣсайо анумагге васанти;

тейева пуччхеси мамассамам̣ там̣, те там̣ найиссанти мамам̣ сака̄се’’ти.

таттха ра̄джӣсайоти, самма, майа̄ на сакка̄ чира̄йитум̣, ан̃н̃е пана са̄дхусабха̄ва̄ ра̄джисайо ча бра̄хман̣исайо ча анумагге мама ассамамаггапассе васанти, ахам̣ тесам̣ а̄чиккхитва̄ гамисса̄ми, твам̣ те пуччхеййа̄си, те там̣ мама сантикам̣ найиссантӣти.

евам̣ са̄ аттано пала̄йанӯпа̄йам̣ катва̄ пан̣н̣аса̄лато никкхамитва̄ там̣ олокентамева ‘‘твам̣ ниватта̄’’ти ватва̄ а̄гаманамаггенева амачча̄нам̣ сантикам̣ агама̄си. те там̣ гахетва̄ кхандха̄ва̄рам̣ гантва̄ анупуббена ба̄ра̄н̣асим̣ па̄пун̣им̣су. саккопи там̣ дивасамева тусситва̄ сакаларат̣т̣хе девам̣ васса̄песи, тато субхиккхам̣ джанападам̣ ахоси. исисин̇гата̄пасассапи та̄йа паккантаматта̄йа ева ка̄йе д̣а̄хо уппаджджи. со кампанто пан̣н̣аса̄лам̣ пависитва̄ ва̄качӣрам̣ па̄рупитва̄ сочанто нипаджджи. бодхисатто са̄йам̣ а̄гантва̄ путтам̣ апассанто ‘‘кахам̣ ну кхо гато’’ти ка̄джам̣ ота̄ретва̄ пан̣н̣аса̄лам̣ пависитва̄ там̣ нипаннакам̣ дисва̄ ‘‘та̄та, ким̣ каросӣ’’ти пит̣т̣хим̣ паримаджджанто тиссо га̄тха̄ абха̄си –

25. ‘‘на те кат̣т̣ха̄ни бхинна̄ни, на те удакама̄бхатам̣;

аггӣпи те на ха̄пито, ким̣ ну мандова джха̄йаси.

26. ‘‘бхинна̄ни кат̣т̣ха̄ни хуто ча агги, тапанӣпи те самита̄ брахмача̄рӣ;

пӣт̣хан̃ча майхам̣ удакан̃ча хоти, рамаси тувам̣ брахмабхӯто пураттха̄.

27. ‘‘абхиннакат̣т̣хоси ана̄бхатодако, аха̄питаггӣси асиддхабходжано;

на ме тувам̣ а̄лапасӣ мамаджджа, нат̣т̣хам̣ ну ким̣ четасикан̃ча дуккха’’нти.

таттха бхинна̄нӣти аран̃н̃ато уддхат̣а̄ни. на ха̄питоти на джалито. бхинна̄нӣти пуббе тайа̄ мама̄гаманавела̄йа кат̣т̣ха̄ни уддхат̣а̄нева хонти. хуто ча аггӣти агги ча хуто хоти. тапанӣти висиббанааггисан̇кха̄та̄ тапанӣпи те самита̄ва сайамева сам̣видахита̄ва хоти. пӣт̣ханти мама а̄санаттха̄йа пӣт̣хан̃ча пан̃н̃аттамева хоти. удакан̃ча̄ти па̄дадхованаудакампи упат̣т̣ха̄питамева хоти. брахмабхӯтоти тувампи ито пураттха̄ сет̣т̣хабхӯто имасмим̣ ассаме абхирамаси. абхиннакат̣т̣хосӣти со да̄ни аджджа ануддхат̣акат̣т̣хоси. асиддхабходжаноти на те кин̃чи амха̄кам̣ кандамӯлам̣ ва̄ пан̣н̣ам̣ ва̄ седитам̣. мамаджджа̄ти, мама путта, аджджа на ме твам̣ а̄лапаси. нат̣т̣хам̣ ну кинти ким̣ ну те нат̣т̣хам̣ ва̄, ким̣ четасикам̣ ва̄ дуккхам̣, аккха̄хи ме нипаннака̄ран̣анти пуччхати.

со питу вачанам̣ сутва̄ там̣ ка̄ран̣ам̣ катхенто а̄ха –

28. ‘‘идха̄гама̄ джат̣ило брахмача̄рӣ, судассанеййо сутанӯ винети;

нева̄тидӣгхо на пана̄тирассо, сукан̣хакан̣хаччхаданехи бхото.

29. ‘‘амассуджа̄то апура̄н̣аван̣н̣ӣ, а̄дха̄рарӯпан̃ча панасса кан̣т̣хе;

две йама̄ ган̣д̣а̄ уре суджа̄та̄, суван̣н̣атиндуканибха̄ пабхассара̄.

30. ‘‘мукхан̃ча тасса бхусадассанеййам̣, кан̣н̣есу ламбанти ча кун̃читагга̄;

те джотаре чарато ма̄н̣авасса, суттан̃ча йам̣ сам̣йаманам̣ джат̣а̄нам̣.

31. ‘‘ан̃н̃а̄ ча тасса сам̣йама̄ни чатассо, нӣла̄ пӣта̄ лохитика̄ ча сета̄;

та̄ пим̣саре чарато ма̄н̣авасса, тирит̣исан̇гха̄рива па̄вусамхи.

32. ‘‘на микхалам̣ мун̃джамайам̣ дха̄рети, на сантхаре но пана паббаджасса;

та̄ джотаре джагханантаре вилагга̄, сатерата̄ виджджуриванталиккхе.

33. ‘‘акхӣлака̄ни ча аван̣т̣ака̄ни, хет̣т̣ха̄ набхйа̄ кат̣исамохита̄ни;

агхат̣т̣ита̄ ниччакӣл̣ам̣ каронти, хам̣ та̄та ким̣руккхапхала̄ни та̄ни.

34. ‘‘джат̣а̄ ча тасса бхусадассанеййа̄, паросатам̣ веллитагга̄ сугандха̄;

дведха̄ сиро са̄дху вибхаттарӯпо, ахо ну кхо майха татха̄ джат̣а̄ссу.

35. ‘‘йада̄ ча со пакирати та̄ джат̣а̄йо, ван̣н̣ена гандхена упетарӯпа̄;

нӣлуппалам̣ ва̄тасамеритам̣ва, татхева сам̣ва̄ти панассамо айам̣.

36. ‘‘пан̇ко ча тасса бхусадассанеййо, нета̄дисо йа̄дисо майхам̣ ка̄йе;

со ва̄йати ерито ма̄лутена, ванам̣ йатха̄ аггагимхе супхуллам̣.

37. ‘‘ниханти со руккхапхалам̣ патхабйа̄, сучиттарӯпам̣ ручирам̣ дассанеййам̣;

кхиттан̃ча тасса пунарехи хаттхам̣, хам̣ та̄та ким̣руккхапхалам̣ ну кхо там̣.

38. ‘‘данта̄ ча тасса бхусадассанеййа̄, суддха̄ сама̄ сан̇кхаварӯпапанна̄;

мано паса̄денти виварийама̄на̄, на хи нӯна со са̄камакха̄ди техи.

39. ‘‘акаккасам̣ аггал̣итам̣ мухум̣ мудум̣, уджум̣ ануддхатам̣ ачапаламасса бха̄ситам̣;

рудам̣ манун̃н̃ам̣ каравӣкасуссарам̣, хадайан̇гамам̣ ран̃джайатева ме мано.

40. ‘‘биндуссаро на̄тивисат̣т̣хава̄кйо, на нӯна саджджха̄йаматиппайутто;

иччха̄ми бхо там̣ пунадева дат̣т̣хум̣, митто хи ме ма̄н̣авоху пураттха̄.

41. ‘‘сусандхи саббаттха вимат̣т̣химам̣ ван̣ам̣, путхӯ суджа̄там̣ кхарапаттасаннибхам̣;

тенева мам̣ уттарийа̄на ма̄н̣аво, виваритам̣ ӯрум̣ джагханена пил̣айи.

42. ‘‘тапанти а̄бханти вирочаре ча, сатерата̄ виджджуриванталиккхе;

ба̄ха̄ мудӯ ан̃джаналомаса̄диса̄, вичитрават̣т̣ан̇гулика̄сса собхаре.

43. ‘‘акаккасан̇го на ча дӣгхаломо, накха̄сса дӣгха̄ апи лохитагга̄;

мудӯхи ба̄ха̄хи палиссаджанто, калйа̄н̣арӯпо рамайам̣ упат̣т̣хахи.

44. ‘‘думасса тӯлӯпанибха̄ пабхассара̄, суван̣н̣акамбуталават̣т̣асуччхави;

хаттха̄ мудӯ техи мам̣ сампхуситва̄, ито гато тена мам̣ даханти та̄та.

45. ‘‘на нӯна со кха̄ривидхам̣ аха̄си, на нӯна со кат̣т̣ха̄ни сайам̣ абхан̃джи;

на нӯна со ханти думе кут̣ха̄рийа̄, на хисса хаттхесу кхила̄ни аттхи.

46. ‘‘аччхо ча кхо тасса ван̣ам̣ ака̄си, со мам̣брави ‘сукхитам̣ мам̣ карохи’;

та̄хам̣ карим̣ тена мама̄си сокхйам̣, со чабрави ‘сукхитосмӣ’ти брахме.

47. ‘‘айан̃ча те ма̄лувапан̣н̣асантхата̄, викин̣н̣арӯпа̄ва майа̄ ча тена ча;

килантарӯпа̄ удаке рамитва̄, пунаппунам̣ пан̣н̣акут̣им̣ ваджа̄ма.

48. ‘‘на маджджа манта̄ пат̣ибханти та̄та, на аггихуттам̣ напи йан̃н̃атантам̣;

на ча̄пи те мӯлапхала̄ни бхун̃дже, йа̄ва на пасса̄ми там̣ брахмача̄рим̣.

49. ‘‘аддха̄ паджа̄на̄си тувампи та̄та, йассам̣ дисам̣ васате брахмача̄рӣ;

там̣ мам̣ дисам̣ па̄пайа та̄та кхиппам̣, ма̄ те ахам̣ амаримассамамхи.

50. ‘‘вичитрапхуллан̃хи ванам̣ сутам̣ майа̄, диджа̄бхигхут̣т̣хам̣ диджасан̇гхасевитам̣;

там̣ мам̣ ванам̣ па̄пайа та̄та кхиппам̣, пура̄ те па̄н̣ам̣ виджаха̄ми ассаме’’ти.

таттха идха̄гама̄ти, та̄та, имам̣ ассамападам̣ а̄гато. судассанеййоти сут̣т̣ху дассанеййо. сутанӯти сут̣т̣ху тануко на̄тикисо на̄титхӯло. винетӣти аттано сарӣраппабха̄йа ассамападам̣ екобха̄сам̣ вийа винети пӯрети. сукан̣хакан̣хаччхаданехи бхототи, та̄та, тасса бхото сукан̣хехи кан̣хаччхаданехи бхамараван̣н̣ехи кесехи сукан̣хасӣсам̣ сумаджджитаман̣имайам̣ вийа кха̄йати. амассӯджа̄тоти на та̄васса массу джа̄йати, тарун̣ойева. апура̄н̣аван̣н̣ӣти ачирапаббаджито. а̄дха̄рарӯпан̃ча панасса кан̣т̣хети кан̣т̣хе ча панасса амха̄кам̣ бхиккха̄бха̄джанат̣т̣хапанам̣ патта̄дха̄расадисам̣ пил̣андханам̣ аттхӣти мутта̄ха̄рам̣ сандха̄йа вадати. ган̣д̣а̄ти тхане сандха̄йа̄ха. уре суджа̄та̄ти урамхи суджа̄та̄. ‘‘урато’’типи па̄т̣хо. пабхассара̄ти пабха̄сампанна̄. ‘‘пабха̄саре’’типи па̄т̣хо, обха̄сантӣти аттхо.

бхусадассанеййанти ативийа дассанӣйам̣. кун̃читагга̄ти сӣхакун̣д̣алам̣ сандха̄йа вадати. суттан̃ча̄ти йам̣ тасса джат̣а̄бандханасуттам̣, тампи джотати пабхам̣ мун̃чати. ‘‘сам̣йама̄ни чатассо’’ти имина̄ ман̣исуван̣н̣апава̄л̣араджатамайа̄ни чатта̄ри пил̣андхана̄ни дассети. та̄ пим̣сарети та̄ни пил̣андхана̄ни па̄вусамхи павут̣т̣хе деве тирит̣исан̇гха̄ вийа вираванти. микхаланти мекхалам̣, айамева ва̄ па̄т̣хо. идам̣ ниваттхакан̃чаначӣракам̣ сандха̄йа̄ха. на сантхарети на ва̄ке. идам̣ вуттам̣ хоти – та̄та, йатха̄ майам̣ тин̣амайам̣ ва̄ ва̄камайам̣ ва̄ чӣракам̣ дха̄рема, на татха̄ со, со пана суван̣н̣ачӣракам̣ дха̄ретӣти. акхӣлака̄нӣти атача̄ни ниппан̣н̣а̄ни. кат̣исамохита̄нӣти кат̣ийам̣ баддха̄ни. ниччакӣл̣ам̣ каронтӣти агхат̣т̣ита̄нипи ниччака̄лам̣ кӣл̣а̄йанти. хам̣, та̄та̄ти хамбхо, та̄та. ким̣ руккхапхала̄ни та̄нӣти та̄ни тасса ма̄н̣авасса сутта̄рул̣ха̄ни кат̣ийам̣ баддха̄ни катараруккхапхала̄ни на̄ма̄ти ман̣исан̇гха̄т̣им̣ сандха̄йа̄ха.

джат̣а̄ти джат̣а̄ман̣д̣ала̄ка̄рена баддхаратанамиссакакесават̣т̣ийо сандха̄йа̄ха. веллитагга̄ти кун̃читагга̄. дведха̄сироти тасса сӣсам̣ дведха̄ катва̄ баддха̄нам̣ джат̣а̄нам̣ васена сут̣т̣ху вибхаттарӯпам̣. татха̄ти йатха̄ тасса ма̄н̣авасса джат̣а̄, татха̄ тумхехи мама на баддха̄, ахо вата мамапи татха̄ ассӯти паттхенто а̄ха. упетарӯпа̄ти упетасабха̄ва̄. ва̄тасамеритам̣ва̄ти йатха̄ на̄ма нӣлуппалам̣ ва̄тена самӣритам̣, татхева айам̣ имасмим̣ ванасан̣д̣е ассамо сам̣ва̄ти. нета̄дисоти, та̄та, йа̄дисо мама ка̄йе пан̇ко, нета̄дисо тасса сарӣре. со хи дассанӣйо чева сугандхо ча. аггагимхети васантасамайе.

нихантӣти пахарати. ким̣ руккхапхалам̣ ну кхо танти катараруккхасса ну кхо там̣ пхалам̣. сан̇кхаварӯпапанна̄ти судхотасан̇кхапат̣ибха̄га̄. на хи нӯна со са̄камакха̄ди техӣти на нӯна со ма̄н̣аво майам̣ вийа техи дантехи руккхапан̣н̣а̄ни чева мӯлапхала̄пхала̄ни ча кха̄ди. амха̄кан̃хи та̄ни кха̄данта̄нам̣ сабала̄ пан̣н̣аван̣н̣а̄ данта̄ти дӣпети.

акаккасанти, та̄та, тасса бха̄ситам̣ апхарусам̣ агал̣итам̣, пунаппунам̣ вадантасса̄пи мадхурата̄йа мухум̣ мудум̣, апамуссата̄йа уджум̣, авиккхиттата̄йа ануддхат̣ам̣, патит̣т̣хитата̄йа ачапалам̣. руданти бха̄сама̄насса сарасан̇кха̄там̣ рудампи манохарам̣ каравӣкасса вийа суссарам̣ сумадхурам̣. ран̃джайатева̄ти мама мано ран̃джатийева. биндуссароти пин̣д̣итассаро. ма̄н̣авохӯти со хи ма̄н̣аво пураттха̄ мама митто аху.

сусандхи саббаттха вимат̣т̣химам̣ ван̣анти та̄та тасса ма̄н̣авасса ӯрӯнам̣ антаре екам̣ ван̣ам̣ аттхи, там̣ сусандхи супхуситам̣ сиппипут̣амукхасадисам̣, саббаттха вимат̣т̣хам̣ самантато мат̣т̣хам̣. путхӯти махантам̣. суджа̄танти сусан̣т̣хитам̣. кхарапаттасаннибханти супуппхитападумамакул̣асаннибхам̣. уттарийа̄на̄ти уттаритва̄ аваттхаритва̄. пил̣айӣти пӣл̣еси. тапантӣти тасса ма̄н̣авасса сарӣрато ниччхаранта̄ суван̣н̣аван̣н̣арам̣сийо джаланти обха̄санти вирочанти ча. ба̄ха̄ти ба̄ха̄писса мудӯ. ан̃джаналомаса̄диса̄ти ан̃джанасадисехи ломехи саманна̄гата̄. вичитрават̣т̣ан̇гулика̄сса собхарети хаттха̄писса варалаккхан̣авичитра̄хи пава̄лан̇курасадиса̄хи ват̣т̣ан̇гулӣхи саманна̄гата̄ собханти.

акаккасан̇готи каччхупӣл̣ака̄дирахитаан̇гапаччан̇го. рамайам̣ упат̣т̣хахӣти мам̣ рамайанто упат̣т̣хахи паричари. тӯлӯпанибха̄ти мудубха̄васса упама̄. суван̣н̣акамбуталават̣т̣асуччхавӣти суван̣н̣амайам̣ а̄да̄саталам̣ вийа ват̣т̣а̄ ча суччхави ча, париман̣д̣алатала̄ чева сундараччхави ча̄ти аттхо. сампхуситва̄ти сут̣т̣ху пхуситва̄ аттано хаттхасампхассам̣ мама сарӣре пхара̄петва̄. ито гатоти мама олокентассева ито гато. тена мам̣ дахантӣти тена тасса хаттхасампхассена ида̄ни мам̣ даханти. татха̄ хи тасса гатака̄лато пат̣т̣ха̄йа мама сарӣре д̣а̄хо ут̣т̣хито, тенамхи доманассаппатто нипанноти.

на нӯна со кха̄ривидханти, та̄та, нӯна со ма̄н̣аво на кха̄рибха̄рам̣ уккхипитва̄ вичари. кхила̄нӣти кила̄ни, ‘‘айамева ва̄ па̄т̣хо. сокхйанти сукхам̣. ма̄лувапан̣н̣асантхата̄ викин̣н̣арӯпа̄ва̄ти, та̄та, айам̣ тава ма̄лувапан̣н̣асантхата̄ аджджа майа̄ ча тена ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пара̄масана̄лин̇ганавасена париваттантехи викин̣н̣а̄ вийа а̄кулабйа̄кула̄ джа̄та̄. пунаппунам̣ пан̣н̣акут̣им̣ ваджа̄ма̄ти, та̄та, ахан̃ча со ча абхирамитва̄ килантарӯпа̄ пан̣н̣аса̄лато никкхамитва̄ удакам̣ пависитва̄ рамитва̄ вигатадаратха̄ пунаппунам̣ имамева кут̣им̣ пависа̄ма̄ти вадати.

на маджджа манта̄ти аджджа мама тасса гатака̄лато пат̣т̣ха̄йа нева манта̄ пат̣ибханти на упат̣т̣хаханти на руччанти. на аггихуттам̣ напи йан̃н̃атантанти маха̄брахмуно а̄ра̄дханаттха̄йа каттаббахомавидхӯпана̄дийан̃н̃акирийа̄пи ме на пат̣ибха̄ти на упат̣т̣ха̄ти на руччати. на ча̄пи тети тайа̄ а̄бхатамӯлапхала̄пхала̄нипи на бхун̃джа̄ми. йассам̣ дисанти йассам̣ диса̄йам̣. вананти тасса ма̄н̣авасса ассамам̣ парива̄ретва̄ т̣хитавананти.

тассевам̣ вилапантасса там̣ вила̄пам̣ сутва̄ маха̄сатто ‘‘ека̄йа иттхийа̄ имасса сӣлам̣ бхиннам̣ бхависсатӣ’’ти н̃атва̄ там̣ оваданто чха га̄тха̄йо абха̄си –

51. ‘‘имасма̄хам̣ джотирасе ванамхи, гандхаббадеваччхарасан̇гхасевите;