11. ека̄дасаканипа̄то
[455] 1. ма̄тупосакаджа̄такаван̣н̣ана̄
тасса на̄гасса виппава̄сена̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ма̄тупосакабхиккхум̣ а̄раббха катхеси. паччуппаннаваттху са̄маджа̄такаваттхусадисамева. саттха̄ пана бхиккхӯ а̄мантетва̄ ‘‘ма̄ бхиккхаве, етам̣ бхиккхум̣ уджджха̄йиттха, пора̄н̣акапан̣д̣ита̄ тираччха̄найонийам̣ ниббатта̄пи ма̄тара̄ вийутта̄ сатта̄хам̣ нира̄ха̄рата̄йа суссама̄на̄ ра̄джа̄рахам̣ бходжанам̣ лабхитва̄пи ‘ма̄тара̄ вина̄ на бхун̃джисса̄ма̄’ти ма̄тарам̣ дисва̄ва гочарам̣ ган̣хим̣сӯ’’ти ватва̄ техи йа̄чито атӣтама̄хари.
атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто химавантападесе хаттхийонийам̣ ниббаттитва̄ саббасето ахоси абхирӯпо дассанӣйо па̄са̄дико лаккхан̣асампанно асӣтихаттхисахассапарива̄ро. со джара̄джин̣н̣ам̣ ма̄тарам̣ посеси, ма̄та̄ панасса андха̄. со мадхурамадхура̄ни пхала̄пхала̄ни хаттхӣнам̣ датва̄ ма̄ту сантикам̣ песеси. хаттхӣ тасса̄ адатва̄ аттана̄ва кха̄данти. со паригган̣ханто там̣ паваттим̣ н̃атва̄ ‘‘йӯтхам̣ чхад̣д̣етва̄ ма̄тарамева посесса̄мӣ’’ти раттибха̄ге ан̃н̃есам̣ хаттхӣнам̣ аджа̄нанта̄нам̣ ма̄тарам̣ гахетва̄ чан̣д̣оран̣апаббатапа̄дам̣ гантва̄ екам̣ нал̣иним̣ упанисса̄йа т̣хита̄йа паббатагуха̄йам̣ ма̄тарам̣ т̣хапетва̄ посеси. атхеко ба̄ра̄н̣асива̄сӣ ваначарако маггамӯл̣хо дисам̣ ваваттхапетум̣ асакконто махантена саддена паридеви. бодхисатто тасса саддам̣ сутва̄ ‘‘айам̣ пурисо ана̄тхо, на кхо пана метам̣ патирӯпам̣, йам̣ еса майи т̣хите идха винассеййа̄’’ти тасса сантикам̣ гантва̄ там̣ бхайена пала̄йантам̣ дисва̄ ‘‘амбхо пуриса, наттхи те мам̣ нисса̄йа бхайам̣, ма̄ пала̄йи, касма̄ твам̣ паридеванто вичарасӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘са̄ми, ахам̣ маггамӯл̣хо, аджджа ме саттамо дивасо’’ти вутте ‘‘бхо пуриса, ма̄ бха̄йи, ахам̣ там̣ мануссапатхе т̣хапесса̄мӣ’’ти там̣ аттано пит̣т̣хийам̣ нисӣда̄петва̄ аран̃н̃а̄ нӣхаритва̄ ниватти. сопи па̄по ‘‘нагарам̣ гантва̄ ран̃н̃о а̄рочесса̄мӣ’’ти руккхасан̃н̃ам̣ паббатасан̃н̃ам̣ каронтова никкхамитва̄ ба̄ра̄н̣асим̣ агама̄си.
тасмим̣ ка̄ле ран̃н̃о ман̇галахаттхӣ ка̄ламака̄си. ра̄джа̄ ‘‘саче кеначи каттхачи опавайхам̣ ка̄тум̣ йуттарӯпо хаттхӣ дит̣т̣хо аттхи, со а̄чиккхатӯ’’ти бхерим̣ чара̄песи. со пурисо ра̄джа̄нам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘майа̄, дева, тумха̄кам̣ опавайхо бхавитум̣ йуттарӯпо саббасето сӣлава̄ хаттхира̄джа̄ дит̣т̣хо, ахам̣ маггам̣ дассесса̄ми, майа̄ саддхим̣ хаттха̄чарийе песетва̄ там̣ ган̣ха̄петха̄’’ти а̄ха. ра̄джа̄ ‘‘са̄дхӯ’’ти ‘‘имам̣ маггадесакам̣ катва̄ аран̃н̃ам̣ гантва̄ имина̄ вуттам̣ хаттхина̄гам̣ а̄нетха̄’’ти тена саддхим̣ махантена парива̄рена хаттха̄чарийам̣ песеси. со тена саддхим̣ гантва̄ бодхисаттам̣ нал̣иним̣ пависитва̄ гочарам̣ ган̣хантам̣ пасси. бодхисаттопи хаттха̄чарийам̣ дисва̄ ‘‘идам̣ бхайам̣ на ан̃н̃ато уппаннам̣, тасса пурисасса сантика̄ уппаннам̣ бхависсати, ахам̣ кхо пана маха̄бало хаттхисахассампи виддхам̣сетум̣ саматтхо хоми, куджджхитва̄ сарат̣т̣хакам̣ сена̄ва̄ханам̣ на̄сетум̣, саче пана куджджхисса̄ми, сӣлам̣ ме бхиджджиссати, тасма̄ аджджа саттӣхи кот̣т̣ийама̄нопи на куджджхисса̄мӣ’’ти адхит̣т̣ха̄йа сӣсам̣ на̄метва̄ ниччалова ат̣т̣ха̄си. хаттха̄чарийо падумасарам̣ отаритва̄ тасса лаккхан̣асампаттим̣ дисва̄ ‘‘ехи путта̄’’ти раджатада̄масадиса̄йа сон̣д̣а̄йа гахетва̄ саттаме дивасе ба̄ра̄н̣асим̣ па̄пун̣и. бодхисаттама̄та̄ пана путте ана̄гаччханте ‘‘путто ме ра̄джара̄джамаха̄матта̄дӣхи нӣто бхависсати, ида̄ни тасса виппава̄сена айам̣ ванасан̣д̣о вад̣д̣хиссатӣ’’ти паридевама̄на̄ две га̄тха̄ абха̄си –
1. ‘‘тасса на̄гасса виппава̄сена, вирӯл̣хо саллакӣ ча кут̣аджа̄ ча;
курувиндакаравӣра̄ бхисаса̄ма̄ ча, нива̄те пуппхита̄ ча кан̣ика̄ра̄.
2. ‘‘кочидева суван̣н̣ака̄йура̄, на̄гара̄джам̣ бхаранти пин̣д̣ена;
йаттха ра̄джа̄ ра̄джакума̄ро ва̄, кавачамабхихессати ачхамбхито’’ти.
таттха вирӯл̣ха̄ти вад̣д̣хита̄ на̄ма, наттхеттха сам̣сайоти асам̣сайавасеневама̄ха. саллакӣ ча кут̣аджа̄ ча̄ти индаса̄ларуккха̄ ча кут̣аджаруккха̄ ча. курувиндакаравӣра̄ бхисаса̄ма̄ ча̄ти курувиндаруккха̄ ча каравӣрана̄мака̄ни маха̄тин̣а̄ни ча бхиса̄ни ча са̄ма̄ка̄ни ча̄ти аттхо. ете ча саббе ида̄ни вад̣д̣хиссантӣти паридевати. нива̄тети паббатапа̄де. пуппхита̄ти мама путтена са̄кхам̣ бхан̃джитва̄ акха̄дийама̄на̄ кан̣ика̄ра̄пи пуппхита̄ бхависсантӣти вуттам̣ хоти. кочидева̄ти каттхачидева га̄ме ва̄ нагаре ва̄. суван̣н̣ака̄йура̄ти суван̣н̣а̄бхаран̣а̄ ра̄джара̄джамаха̄матта̄. бхаранти пин̣д̣ена̄ти аджджа ма̄тупосакам̣ на̄гара̄джам̣ ра̄джа̄рахасса бходжанасса сувад̣д̣хитена пин̣д̣ена посенти. йаттха̄ти йасмим̣ на̄гара̄дже ра̄джа̄ нисӣдитва̄. кавачамабхихессатӣти сан̇га̄мам̣ пависитва̄ пачча̄митта̄нам̣ кавачам̣ абхиханиссати бхиндиссати. идам̣ вуттам̣ хоти – ‘‘йаттха мама путте нисинно ра̄джа̄ ва̄ ра̄джакума̄ро ва̄ ачхамбхито хутва̄ сапатта̄нам̣ кавачам̣ ханиссати, там̣ ме путтам̣ на̄гара̄джа̄нам̣ суван̣н̣а̄бхаран̣а̄ аджджа пин̣д̣ена бхарантӣ’’ти.
хаттха̄чарийопи антара̄маггева ран̃н̃о са̄санам̣ песеси. там̣ сутва̄ ра̄джа̄ нагарам̣ алан̇ка̄ра̄песи. хаттха̄чарийо бодхисаттам̣ катагандхапарибхан̣д̣ам̣ алан̇катапат̣ийаттам̣ хаттхиса̄лам̣ нетва̄ вичитраса̄н̣ийа̄ париккхипа̄петва̄ ран̃н̃о а̄роча̄песи. ра̄джа̄ на̄наггарасабходжанам̣ а̄да̄йа гантва̄ бодхисаттасса да̄песи. со ‘‘ма̄тарам̣ вина̄ гочарам̣ на ган̣хисса̄мӣ’’ти пин̣д̣ам̣ на ган̣хи. атха нам̣ йа̄чанто ра̄джа̄ татийам̣ га̄тхама̄ха –
3. ‘‘ган̣ха̄хи на̄га кабал̣ам̣, ма̄ на̄га кисако бхава;
бахӯни ра̄джакичча̄ни, та̄ни на̄га кариссасӣ’’ти.
там̣ сутва̄ бодхисатто чатуттхам̣ га̄тхама̄ха –
4. ‘‘са̄ нӯнаса̄ капан̣ика̄, андха̄ апарин̣а̄йика̄;
кха̄н̣ум̣ па̄дена гхат̣т̣ети, гирим̣ чан̣д̣оран̣ам̣ патӣ’’ти.
таттха са̄ нӯнаса̄ти маха̄ра̄джа, нӯна са̄ еса̄. капан̣ика̄ти путтавийогена капан̣а̄. кха̄н̣унти таттха таттха патитам̣ руккхакалин̇гарам̣. гхат̣т̣етӣти паридевама̄на̄ таттха таттха па̄дена потхентӣ нӯна па̄дена ханати. гирим̣ чан̣д̣оран̣ам̣ патӣти чан̣д̣оран̣апаббата̄бхимукхӣ, паббатапа̄де париппхандама̄на̄ти аттхо.
атха нам̣ пуччханто ра̄джа̄ пан̃чамам̣ га̄тхама̄ха –
5. ‘‘ка̄ ну те са̄ маха̄на̄га, андха̄ апарин̣а̄йика̄;
кха̄н̣ум̣ па̄дена гхат̣т̣ети, гирим̣ чан̣д̣оран̣ам̣ патӣ’’ти.
бодхисатто чхат̣т̣хам̣ га̄тхама̄ха –
6. ‘‘ма̄та̄ ме са̄ маха̄ра̄джа, андха̄ апарин̣а̄йика̄;
кха̄н̣ум̣ па̄дена гхат̣т̣ети, гирим̣ чан̣д̣оран̣ам̣ патӣ’’ти.
ра̄джа̄ чхат̣т̣хага̄тха̄йа таматтхам̣ сутва̄ мун̃ча̄пенто саттамам̣ га̄тхама̄ха –
7. ‘‘мун̃чатхетам̣ маха̄на̄гам̣, йойам̣ бхарати ма̄тарам̣;
самету ма̄тара̄ на̄го, саха саббехи н̃а̄тибхӣ’’ти.
таттха йойам̣ бхаратӣти айам̣ на̄го ‘‘ахам̣, маха̄ра̄джа, андхам̣ ма̄тарам̣ посеми, майа̄ вина̄ майхам̣ ма̄та̄ джӣвитаккхайам̣ па̄пун̣иссати, та̄йа вина̄ майхам̣ иссарийена аттхо наттхи, аджджа ме ма̄ту гочарам̣ алабхантийа̄ саттамо дивасо’’ти вадати, тасма̄ йо айам̣ ма̄тарам̣ бхарати, етам̣ маха̄на̄гам̣ кхиппам̣ мун̃чатха. саббехи н̃а̄тибхӣти саддхим̣ еса ма̄тара̄ самету сама̄гаччхатӯти.
ат̣т̣хаманавама̄ абхисамбуддхага̄тха̄ хонти –
8. ‘‘мутто ча бандхана̄ на̄го, муттама̄да̄йа кун̃джаро;
мухуттам̣ асса̄сайитва̄, агама̄ йена паббато.
9. ‘‘тато со нал̣иним̣ гантва̄, сӣтам̣ кун̃джарасевитам̣;
сон̣д̣а̄йӯдакама̄хатва̄, ма̄тарам̣ абхисин̃чатха̄’’ти.
со кира на̄го бандхана̄ мутто тхокам̣ виссамитва̄ ран̃н̃о дасара̄джадхаммага̄тха̄йа дхаммам̣ десетва̄ ‘‘аппаматто хохи, маха̄ра̄джа̄’’ти ова̄дам̣ датва̄ маха̄джанена гандхама̄ла̄дӣхи пӯджийама̄но нагара̄ никкхамитва̄ тадахева там̣ падумасарам̣ патва̄ ‘‘мама ма̄тарам̣ гочарам̣ га̄ха̄петва̄ва сайам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти бахум̣ бхисамул̣а̄лам̣ а̄да̄йа сон̣д̣апӯрам̣ удакам̣ гахетва̄ гуха̄лен̣ато никкхамитва̄ гуха̄два̄ре нисинна̄йа ма̄туйа̄ сантикам̣ гантва̄ сатта̄хам̣ нира̄ха̄рата̄йа ма̄ту сарӣрасса пхассапат̣ила̄бхаттхам̣ упари удакам̣ син̃чи, таматтхам̣ а̄викаронто саттха̄ две га̄тха̄ абха̄си. бодхисаттасса ма̄та̄пи ‘‘дево вассатӣ’’ти сан̃н̃а̄йа там̣ аккосантӣ дасамам̣ га̄тхама̄ха –
10. ‘‘койам̣ анарийо дево, ака̄ленапи вассати;
гато ме атраджо путто, йо майхам̣ парича̄рако’’ти.
таттха атраджоти аттато джа̄то.
атха нам̣ самасса̄сенто бодхисатто ека̄дасамам̣ га̄тхама̄ха –
11. ‘‘ут̣т̣хехи амма ким̣ сеси, а̄гато тйа̄хаматраджо;
муттомхи ка̄сира̄джена, ведехена йасассина̄’’ти.
таттха а̄гато тйа̄ханти а̄гато те ахам̣. ведехена̄ти н̃а̄н̣асампаннена. йасассина̄ти маха̄парива̄рена тена ран̃н̃а̄ ман̇галахаттхибха̄ва̄йа гахитопи ахам̣ мутто, ида̄ни тава сантикам̣ а̄гато ут̣т̣хехи гочарам̣ ган̣ха̄хӣти.
са̄ тут̣т̣хама̄наса̄ ран̃н̃о анумоданам̣ каронтӣ оса̄нага̄тхама̄ха –
12. ‘‘чирам̣ джӣвату со ра̄джа̄, ка̄сӣнам̣ рат̣т̣хавад̣д̣хано;
йо ме путтам̣ памочеси, сада̄ вуддха̄пача̄йика’’нти.
тада̄ ра̄джа̄ бодхисаттасса гун̣е пасӣдитва̄ нал̣инийа̄ авидӯре га̄мам̣ ма̄петва̄ бодхисаттасса ча ма̄ту часса нибаддхам̣ ваттам̣ пат̣т̣хапеси. апарабха̄ге бодхисатто ма̄тари ка̄лаката̄йа тасса̄ сарӣрапариха̄рам̣ катва̄ ка̄ран̣д̣акаассамападам̣ на̄ма гато. тасмим̣ пана т̣ха̄не химавантато отаритва̄ пан̃часата̄ исайо васим̣су, там̣ ваттам̣ тесам̣ ада̄си. ра̄джа̄ бодхисаттасса сама̄нарӯпам̣ сила̄пат̣имам̣ ка̄ретва̄ маха̄сакка̄рам̣ паваттеси. сакаладжамбудӣпава̄сино анусам̣ваччхарам̣ саннипатитва̄ хаттхимахам̣ на̄ма карим̣су.
саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ сачча̄ни пака̄сетва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси, саччапарийоса̄не ма̄тупосакабхиккху сота̄паттипхале патит̣т̣хахи. тада̄ ра̄джа̄ а̄нандо ахоси, па̄папурисо девадатто, хаттха̄чарийо са̄рипутто, ма̄та̄ хаттхинӣ маха̄ма̄йа̄, ма̄тупосакана̄го пана ахамева ахосинти.
ма̄тупосакаджа̄такаван̣н̣ана̄ пат̣хама̄.
[456] 2. джун̣хаджа̄такаван̣н̣ана̄
сун̣охи майхам̣ вачанам̣ джанинда̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто а̄нандаттхерена ладдхаваре а̄раббха катхеси. пат̣хамабодхийан̃хи вӣсати васса̄ни бхагавато анибаддхупат̣т̣ха̄ка̄ ахесум̣. екада̄ тхеро на̄гасама̄ло, екада̄ на̄гито, екада̄ упава̄н̣о, екада̄ сунаккхатто, екада̄ чундо, екада̄ нандо, екада̄ са̄гато, екада̄ мегхийо бхагавантам̣ упат̣т̣хахи. атхекадивасам̣ бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси ‘‘бхиккхаве, ида̄нимхи махаллако, екачче бхиккхӯ ‘имина̄ маггена гаччха̄ма̄’ти вутте ан̃н̃ена гаччханти, екачче майхам̣ паттачӣварам̣ бхӯмийам̣ никкхипанти, нибаддхупат̣т̣ха̄кам̣ ме екам̣ бхиккхум̣ джа̄на̄тха̄’’ти. ‘‘бханте, ахам̣ упат̣т̣хахисса̄ми, ахам̣ упат̣т̣хахисса̄мӣ’’ти сираси ан̃джалим̣ катва̄ ут̣т̣хите са̄рипуттаттхера̄дайо ‘‘тумха̄кам̣ паттхана̄ маттхакам̣ патта̄, ала’’нти пат̣иккхипи. тато бхиккхӯ а̄нандаттхерам̣ ‘‘твам̣ а̄вусо, упат̣т̣ха̄кат̣т̣ха̄нам̣ йа̄ча̄хӣ’’ти а̄хам̣су. тхеро ‘‘саче ме бханте, бхагава̄ аттана̄ ладдхачӣварам̣ на дассати, пин̣д̣апа̄там̣ на дассати, екагандхакут̣ийам̣ васитум̣ на дассати, мам̣ гахетва̄ нимантанам̣ на гамиссати, саче пана бхагава̄ майа̄ гахитам̣ нимантанам̣ гамиссати, саче ахам̣ тирорат̣т̣ха̄ тироджанапада̄ бхагавантам̣ дат̣т̣хум̣ а̄гатам̣ парисам̣ а̄гатаккхан̣ейева дассетум̣ лабхисса̄ми, йада̄ ме кан̇кха̄ уппаджджати, тасмим̣ кхан̣ейева бхагавантам̣ упасан̇камитум̣ лабхисса̄ми, саче йам̣ бхагава̄ мама параммукха̄ дхаммам̣ катхети, там̣ а̄гантва̄ майхам̣ катхессати, ева̄хам̣ бхагавантам̣ упат̣т̣хахисса̄мӣ’’ти име чатта̄ро пат̣иккхепе чатассо ча а̄йа̄чана̄ти ат̣т̣ха варе йа̄чи, бхагава̄писса ада̄си.
со тато пат̣т̣ха̄йа пан̃чавӣсати васса̄ни нибаддхупат̣т̣ха̄ко ахоси. со пан̃часу т̣ха̄несу етадагге т̣хапанам̣ патва̄ а̄гамасампада̄, адхигамасампада̄, пуббахетусампада̄, аттаттхапарипуччха̄сампада̄, титтхава̄сасампада̄, йонисоманасика̄расампада̄, буддхӯпаниссайасампада̄ти има̄хи саттахи сампада̄хи саманна̄гато буддхасса сантике ат̣т̣хаварада̄йаджджам̣ лабхитва̄ буддхаса̄сане пан̃н̃а̄то гаганамаджджхе чандо вийа па̄кат̣о ахоси. атхекадивасам̣ бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ ‘‘а̄вусо, татха̄гато а̄нандаттхерам̣ варада̄нена сантаппесӣ’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева, пуббепа̄хам̣ а̄нандам̣ варена сантаппесим̣, пуббепа̄хам̣ йам̣ йам̣ еса йа̄чи, там̣ там̣ ада̄сим̣йева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.
атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто тасса путто джун̣хакума̄ро на̄ма хутва̄ таккасила̄йам̣ сиппам̣ уггахетва̄ а̄чарийасса ануйогам̣ датва̄ раттибха̄ге андхака̄ре а̄чарийасса гхара̄ никкхамитва̄ аттано нива̄сат̣т̣ха̄нам̣ вегена гаччханто ан̃н̃атарам̣ бра̄хман̣ам̣ бхиккхам̣ чаритва̄ аттано нива̄сат̣т̣ха̄нам̣ гаччхантам̣ апассанто ба̄хуна̄ пахаритва̄ тасса бхаттапа̄тим̣ бхиндим̣, бра̄хман̣о патитва̄ вирави. кума̄ро ка̄рун̃н̃ена ниваттитва̄ там̣ хаттхе гахетва̄ ут̣т̣ха̄песи. бра̄хман̣о ‘‘тайа̄, та̄та, мама бхиккха̄бха̄джанам̣ бхиннам̣, бхаттамӯлам̣ ме дехӣ’’ти а̄ха. кума̄ро ‘‘бра̄хман̣а, на да̄на̄хам̣ тава бхаттамӯлам̣ да̄тум̣ саккоми, ахам̣ кхо пана ка̄сикаран̃н̃о путто джун̣хакума̄ро на̄ма, майи радждже патит̣т̣хите а̄гантва̄ мам̣ дханам̣ йа̄чеййа̄сӣ’’ти ватва̄ нит̣т̣хитасиппо а̄чарийам̣ вандитва̄ ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ питу сиппам̣ дассеси. пита̄ ‘‘джӣвантена ме путто дит̣т̣хо, ра̄джабхӯтампи нам̣ пассисса̄мӣ’’ти радждже абхисин̃чи. со джун̣хара̄джа̄ на̄ма хутва̄ дхаммена раджджам̣ ка̄реси. бра̄хман̣о там̣ паваттим̣ сутва̄ ‘‘ида̄ни мама бхаттамӯлам̣ а̄харисса̄мӣ’’ти ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ ра̄джа̄нам̣ алан̇катанагарам̣ падаккхин̣ам̣ каронтамева дисва̄ екасмим̣ уннатаппадесе т̣хито хаттхам̣ паса̄ретва̄ джайа̄песи. атха нам̣ ра̄джа̄ анолокетва̄ва атикками. бра̄хман̣о тена адит̣т̣хабха̄вам̣ н̃атва̄ катхам̣ самут̣т̣ха̄пенто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –
13. ‘‘сун̣охи майхам̣ вачанам̣ джанинда, аттхена джун̣хамхи идха̄нупатто;
на бра̄хман̣е аддхике тит̣т̣хама̄не, гантаббама̄ху двипадинда сет̣т̣ха̄’’ти.
таттха джун̣хамхӣти маха̄ра̄джа, тайи джун̣хамхи ахам̣ екена аттхена идха̄нуппатто, на никка̄ран̣а̄ идха̄гатомхӣти дӣпети. аддхикети аддха̄нам̣ а̄гате. гантаббанти там̣ аддхикам̣ аддха̄нама̄гатам̣ йа̄чама̄нам̣ бра̄хман̣ам̣ анолокетва̄ва гантаббанти пан̣д̣ита̄ на а̄ху на катхентӣти.
ра̄джа̄ тасса вачанам̣ сутва̄ хаттхим̣ ваджиран̇кусена ниггахетва̄ дутийам̣ га̄тхама̄ха –
14. ‘‘сун̣оми тит̣т̣ха̄ми вадехи брахме, йена̄си аттхена идха̄нупатто;
кам̣ ва̄ тваматтхам̣ майи паттхайа̄но, идха̄гамо брахме тадин̇гха брӯхӣ’’ти.
таттха ин̇гха̄ти чоданаттхе нипа̄то.
тато парам̣ бра̄хман̣асса ча ран̃н̃о ча вачанапат̣ивачанавасена сесага̄тха̄ катхита̄ –
15. ‘‘дада̄хи ме га̄мавара̄ни пан̃ча, да̄сӣсатам̣ сатта гавам̣сата̄ни;
паросахассан̃ча суван̣н̣аниккхе, бхарийа̄ ча ме са̄дисӣ две дада̄хи.
16. ‘‘тапо ну те бра̄хман̣а бхим̣сарӯпо, манта̄ ну те бра̄хман̣а читтарӯпа̄;
йаккха̄ ну те ассава̄ санти кечи, аттхам̣ ва̄ ме абхиджа̄на̄си каттам̣.
17. ‘‘на ме тапо аттхи на ча̄пи манта̄, йаккха̄пи ме ассава̄ наттхи кечи;
аттхампи те на̄бхиджа̄на̄ми каттам̣, пуббе ча кхо сан̇гатиматтама̄си.
18. ‘‘пат̣хамам̣ идам̣ дассанам̣ джа̄нато ме, на та̄бхиджа̄на̄ми ито пураттха̄;
аккха̄хи ме пуччхито етаматтхам̣, када̄ кухим̣ ва̄ аху сан̇гамо но.
19. ‘‘гандха̄рара̄джасса пурамхи рамме, авасимхасе таккасӣла̄йам̣ дева;
таттхандхака̄рамхи тимӣсика̄йам̣, ам̣сена ам̣сам̣ самагхат̣т̣айимха.
20. ‘‘те таттха т̣хатва̄на убхо джанинда, са̄ра̄н̣ийам̣ вӣтиса̄райимха таттха;
са̄йева но сан̇гатиматтама̄си, тато на паччха̄ на пуре ахоси.
21. ‘‘йада̄ када̄чи мануджесу брахме, сама̄гамо саппурисена хоти;
на пан̣д̣ита̄ сан̇гатисантхава̄ни, пуббе катам̣ ва̄пи вина̄сайанти.
22. ‘‘ба̄ла̄ва кхо сан̇гатисантхава̄ни, пуббе катам̣ ва̄пи вина̄сайанти;
бахумпи ба̄лесу катам̣ винассати, татха̄ хи ба̄ла̄ акатан̃н̃урӯпа̄.
23. ‘‘дхӣра̄ ча кхо сан̇гатисантхава̄ни, пуббе катам̣ ва̄пи на на̄сайанти;
аппампи дхӣресу катам̣ на нассати, татха̄ хи дхӣра̄ сукатан̃н̃урӯпа̄.
24. ‘‘дада̄ми те га̄мавара̄ни пан̃ча, да̄сӣсатам̣ сатта гавам̣сата̄ни;
паросахассан̃ча суван̣н̣аниккхе, бхарийа̄ ча те са̄дисӣ две дада̄ми.
25. ‘‘евам̣ сатам̣ хоти самечча ра̄джа, наккхаттара̄джа̄рива та̄рака̄нам̣;
а̄пӯратӣ ка̄сипатӣ татха̄хам̣, тайа̄пи ме сан̇гамо аджджа ладдхо’’ти.
таттха са̄дисӣти рӯпаван̣н̣аджа̄тикулападесена майа̄ са̄дисӣ екасадиса̄ две маха̄йаса̄ бхарийа̄ ча ме дехӣти аттхо. бхим̣сарӯпоти ким̣ ну те бра̄хман̣а балаварӯпасӣла̄ча̄рагун̣асан̇кха̄там̣ тапокаммам̣ аттхӣти пуччхати. манта̄ ну тети уда̄ху вичитрарӯпа̄ саббаттхаса̄дхака̄ манта̄ те аттхи. ассава̄ти вачанака̄рака̄ иччхитиччхитада̄йака̄ йаккха̄ ва̄ те кечи санти. каттанти катам̣, уда̄ху тайа̄ катам̣ кин̃чи мама аттхам̣ абхиджа̄на̄сӣти пуччхати. сан̇гатиматтанти сама̄гамаматтам̣ тайа̄ саддхим̣ пуббе мама а̄сӣти вадати. джа̄нато мети джа̄нантасса мама идам̣ пат̣хамам̣ тава дассанам̣. на та̄бхиджа̄на̄мӣти на там̣ абхиджа̄на̄ми. тимӣсика̄йанти бахалатимира̄йам̣ раттийам̣. те таттха т̣хатва̄на̄ти те майам̣ тасмим̣ ам̣сена ам̣сам̣ гхат̣т̣итат̣т̣ха̄не т̣хатва̄ вӣтиса̄райимха таттха̄ти тасмим̣йева т̣ха̄не саритаббайуттакам̣ катхам̣ вӣтиса̄райимха, ахам̣ ‘‘бхиккха̄бха̄джанам̣ ме тайа̄ бхиннам̣, бхаттамӯлам̣ ме дехӣ’’ти авачам̣, твам̣ ‘‘ида̄на̄хам̣ тава бхаттамӯлам̣ да̄тум̣ на саккоми, ахам̣ кхо пана ка̄сикаран̃н̃о путто джун̣хакума̄ро на̄ма, майи радждже патит̣т̣хите а̄гантва̄ мам̣ дханам̣ йа̄чеййа̄сӣ’’ти авача̄ти имам̣ са̄ран̣ӣйакатхам̣ каримха̄ти а̄ха. са̄йева но сан̇гатиматтама̄сӣти дева, амха̄кам̣ са̄йева ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сан̇гатиматтама̄си, екамухуттикамахосӣти дӣпети. татоти тато пана там̣мухуттикамиттадхаммато паччха̄ ва̄ пуре ва̄ када̄чи амха̄кам̣ сан̇гати на̄ма на бхӯтапубба̄.
на пан̣д̣ита̄ти бра̄хман̣а пан̣д̣ита̄ на̄ма там̣мухуттикам̣ сан̇гатим̣ ва̄ чирака̄ласантхава̄ни ва̄ йам̣ кин̃чи пуббе катагун̣ам̣ ва̄ на на̄сенти. бахумпӣти бахукампи. акатан̃н̃урӯпа̄ти йасма̄ ба̄ла̄ акатан̃н̃усабха̄ва̄, тасма̄ тесу бахумпи катам̣ нассатӣти аттхо. сукатан̃н̃урӯпа̄ти сут̣т̣ху катан̃н̃усабха̄ва̄. еттха̄пи таттха̄пи татха̄ хӣти хи-ка̄ро ка̄ран̣аттхо. дада̄ми тети бра̄хман̣ена йа̄читайа̄читам̣ даданто евама̄ха. евам̣ сатанти бра̄хман̣о ран̃н̃о анумоданам̣ каронто вадати, сатам̣ саппуриса̄нам̣ екава̄рампи самечча сан̇гати на̄ма евам̣ хоти. наккхаттара̄джа̄рива̄ти еттха ра-ка̄ро нипа̄таматтам̣. та̄рака̄нанти та̄ракаган̣амаджджхе. ка̄сипатӣти ра̄джа̄нама̄лапати. идам̣ вуттам̣ хоти – ‘‘дева, ка̄сират̣т̣ха̄дхипати йатха̄ чандо та̄рака̄нам̣ маджджхе т̣хито та̄ракаган̣апаривуто па̄т̣ипадато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва пун̣н̣ама̄ а̄пӯрати, татха̄ ахампи аджджа тайа̄ диннехи га̄мавара̄дӣхи а̄пӯра̄мӣ’’ти. тайа̄пи мети майа̄ пуббе тайа̄ саддхим̣ ладдхопи сан̇гамо аладдхова, аджджа пана мама маноратхасса ниппханнатта̄ майа̄ тайа̄ саха сан̇гамо ладдхо на̄ма̄ти ниппханнам̣ ме тайа̄ саддхим̣ миттапхаланти вадати. бодхисатто тасса махантам̣ йасам̣ ада̄си.
саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева, пуббепа̄хам̣ а̄нандам̣ варена сантаппесим̣ йева̄’’ти ватва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ бра̄хман̣о а̄нандо ахоси, ра̄джа̄ пана ахамева ахоси’’нти.
джун̣хаджа̄такаван̣н̣ана̄ дутийа̄.
[457] 3. дхаммадевапуттаджа̄такаван̣н̣ана̄
йасокаро пун̃н̃акарохамасмӣти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто девадаттасса патхавипавесанам̣ а̄раббха катхеси. тада̄ хи бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ ‘‘а̄вусо, девадатто татха̄гатена саддхим̣ пат̣ивируджджхитва̄ патхавим̣ павит̣т̣хо’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на ида̄невеса, бхиккхаве, мама джиначакке паха̄рам̣ датва̄ патхавим̣ павит̣т̣хо, пуббепи дхаммачакке паха̄рам̣ датва̄ патхавим̣ пависитва̄ авӣчипара̄йан̣о джа̄тойева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.
атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто ка̄ма̄вачарадевалоке дхаммо на̄ма девапутто хутва̄ ниббатти, девадатто адхаммо на̄ма. тесу дхаммо дибба̄лан̇ка̄рапат̣иман̣д̣ито диббаратхаварамабхируйха аччхара̄ган̣апаривуто мануссесу са̄йама̄сам̣ бхун̃джитва̄ аттано аттано гхарадва̄ре сукхакатха̄йа нисиннесу пун̣н̣амупосатхадивасе га̄манигамаджанападара̄джадха̄нӣсу а̄ка̄се т̣хатва̄ ‘‘па̄н̣а̄типа̄та̄дӣхи дасахи акусалакаммапатхехи вирамитва̄ ма̄тупат̣т̣ха̄надхаммам̣ питупат̣т̣ха̄надхаммам̣ тивидхасучаритадхамман̃ча пӯретха, евам̣ саггапара̄йан̣а̄ хутва̄ махантам̣ йасам̣ анубхависсатха̄’’ти мануссе даса кусалакаммапатхе сама̄дапенто джамбудӣпам̣ падаккхин̣ам̣ кароти. адхаммо пана девапутто ‘‘па̄н̣ам̣ ханатха̄’’тиа̄дина̄ найена даса акусалакаммапатхе сама̄дапенто джамбудӣпам̣ ва̄мам̣ кароти. атха тесам̣ а̄ка̄се ратха̄ саммукха̄ ахесум̣. атха несам̣ париса̄ ‘‘тумхе касса, тумхе касса̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘майам̣ дхаммасса, майам̣ адхаммасса̄’’ти ватва̄ магга̄ оккамитва̄ двидха̄ джа̄та̄. дхаммопи адхаммам̣ а̄мантетва̄ ‘‘самма, твам̣ адхаммо, ахам̣ дхаммо, магго майхам̣ ануччхавико, тава ратхам̣ окка̄метва̄ майхам̣ маггам̣ дехӣ’’ти пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –
26. ‘‘йасокаро пун̃н̃акарохамасми, сада̄ттхуто саман̣абра̄хман̣а̄нам̣;
магга̄рахо девамануссапӯджито, дхаммо ахам̣ дехи адхамма магга’’нти.
таттха йасокароти ахам̣ деваманусса̄нам̣ йасада̄йако. дутийападепи есева найо. сада̄ттхутоти сада̄ тхуто ниччапасаттхо. тато пара̄ –
27. ‘‘адхаммайа̄нам̣ дал̣хама̄рухитва̄, асантасанто балава̄хамасми;
са кисса хетумхи таваджджа даджджам̣, маггам̣ ахам̣ дхамма адиннапуббам̣.
28. ‘‘дхаммо хаве па̄турахоси пуббе, паччха̄ адхаммо удапа̄ди локе;
джет̣т̣хо ча сет̣т̣хо ча санантано ча, уййа̄хи джет̣т̣хасса канит̣т̣ха магга̄.
29. ‘‘на йа̄чана̄йа напи па̄тирӯпа̄, на арахата̄ техам̣ дадеййам̣ маггам̣;
йуддхан̃ча но хоту убхиннамаджджа, йуддхамхи йо джессати тасса магго.
30. ‘‘сабба̄ диса̄ анувисат̣охамасми, махаббало амитайасо атулйо;
гун̣ехи саббехи упетарӯпо, дхаммо адхамма твам̣ катхам̣ виджессаси.
31. ‘‘лохена ве хан̃н̃ати джа̄тарӯпам̣, на джа̄тарӯпена хананти лохам̣;
саче адхаммо хан̃чхати дхаммамаджджа, айо суван̣н̣ам̣ вийа дассанеййам̣.
32. ‘‘саче тувам̣ йуддхабало адхамма, на туйха вуд̣д̣ха̄ ча гарӯ ча аттхи;
магган̃ча те дамми пийа̄ппийена, ва̄ча̄дурутта̄нипи те кхама̄мӣ’’ти. –
има̄ чха га̄тха̄ тесан̃н̃ева вачанапат̣ивачанавасена катхита̄.
таттха са кисса хетумхи таваджджа даджджанти сомхи ахам̣ адхаммо адхаммайа̄нам̣ ратхам̣ а̄рул̣хо абхӣто балава̄. ким̣ка̄ран̣а̄ аджджа бхо дхамма, кассачи адиннапуббам̣ маггам̣ туйхам̣ даммӣти. пуббети пат̣хамакаппикака̄ле имасмим̣ локе дасакусалакаммапатхадхаммо ча пуббе па̄турахоси, паччха̄ адхаммо. джет̣т̣хо ча̄ти пуре ниббаттабха̄вена ахам̣ джет̣т̣хо ча сет̣т̣хо ча пора̄н̣ако ча, твам̣ пана канит̣т̣хо, тасма̄ магга̄ уййа̄хӣти вадати. напи па̄тирӯпа̄ти ахан̃хи те нева йа̄чана̄йа на патирӯпавачанена магга̄рахата̄йа маггам̣ дадеййам̣. анувисат̣оти ахам̣ чатассо диса̄ чатассо анудиса̄ти сабба̄ диса̄ аттано гун̣ена паттхат̣о пан̃н̃а̄то па̄кат̣о. лохена̄ти айамут̣т̣хикена. хан̃чхатӣти ханиссати. тувам̣ йуддхабало адхамма̄ти саче твам̣ йуддхабалоси адхамма. вуд̣д̣ха̄ ча гарӯ ча̄ти йади туйхам̣ ‘‘име вуд̣д̣ха̄, име гарӯ пан̣д̣ита̄’’ти евам̣ наттхи. пийа̄ппийена̄ти пийена̄пи аппийена̄пи даданто пийена вийа те маггам̣ дада̄мӣти аттхо.
бодхисаттена пана има̄йа га̄тха̄йа катхитаккхан̣ейева адхаммо ратхе т̣ха̄тум̣ асакконто авам̣сиро патхавийам̣ патитва̄ патхавийа̄ виваре динне гантва̄ авӣчимхийева ниббатти. етаматтхам̣ видитва̄ бхагава̄ абхисамбуддхо хутва̄ сесага̄тха̄ абха̄си –
33. ‘‘идан̃ча сутва̄ вачанам̣ адхаммо, авам̣сиро патито уддхапа̄до;
йуддхаттхико че на лабха̄ми йуддхам̣, етта̄вата̄ хоти хато адхаммо.
34. ‘‘кхантӣбало йуддхабалам̣ виджетва̄, хантва̄ адхаммам̣ ниханитва бхӯмйа̄;
па̄йа̄си витто абхируйха санданам̣, маггенева атибало саччаниккамо.
35. ‘‘ма̄та̄ пита̄ саман̣абра̄хман̣а̄ ча, асамма̄нита̄ йасса саке ага̄ре;
идхева никкхиппа сарӣрадехам̣, ка̄йасса бхеда̄ нирайам̣ ваджанти те;
йатха̄ адхаммо патито авам̣сиро.
36. ‘‘ма̄та̄ пита̄ саман̣абра̄хман̣а̄ ча, сусамма̄нита̄ йасса саке ага̄ре;
идхева никкхиппа сарӣрадехам̣, ка̄йасса бхеда̄ сугатим̣ ваджанти те;
йатха̄пи дхаммо абхируйха сандана’’нти.
таттха йуддхаттхико чети айам̣ тасса вила̄по, со киревам̣ вилапантойева патитва̄ патхавим̣ павит̣т̣хо. етта̄вата̄ти бхиккхаве, йа̄вата̄ патхавим̣ павит̣т̣хо, та̄вата̄ адхаммо хато на̄ма хоти. кхантӣбалоти бхиккхаве, евам̣ адхаммо патхавим̣ павит̣т̣хо адхива̄санакхантӣбало там̣ йуддхабалам̣ виджетва̄ вадхитва̄ бхӯмийам̣ ниханитва̄ па̄тетва̄ виттаджа̄тата̄йа витто аттано ратхам̣ а̄руйха маггенева саччаниккамо татхапараккамо дхаммадевапутто па̄йа̄си. асамма̄нита̄ти асакката̄. сарӣрадеханти имасмим̣йева локе сарӣрасан̇кха̄там̣ дехам̣ никкхипитва̄. нирайам̣ ваджантӣти йасса па̄папуггаласса ете сакка̄ра̄раха̄ гехе асакката̄, татха̄рӯпа̄ йатха̄ адхаммо патито авам̣сиро, евам̣ авам̣сира̄ нирайам̣ ваджантӣти аттхо. сугатим̣ ваджантӣти йасса панете сакката̄, та̄диса̄ пан̣д̣ита̄ йатха̄пи дхаммо санданам̣ абхируйха девалокам̣ гато, евам̣ сугатим̣ ваджантӣти.
саттха̄ евам̣ дхаммам̣ десетва̄ ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева, пуббепи девадатто майа̄ саддхим̣ пат̣ивируджджхитва̄ патхавим̣ павит̣т̣хо’’ти ватва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ адхаммо девапутто девадатто ахоси, париса̄писса девадаттапариса̄, дхаммо пана ахамева, париса̄ буддхапариса̄йева̄’’ти.
дхаммадевапуттаджа̄такаван̣н̣ана̄ татийа̄.
[458] 4. удайаджа̄такаван̣н̣ана̄
ека̄ нисинна̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ уккан̣т̣хитабхиккхум̣ а̄раббха катхеси. ваттху кусаджа̄таке (джа̄. 2.20.1 а̄дайо) а̄ви бхависсати. саттха̄ пана там̣ бхиккхум̣ ‘‘саччам̣ кира твам̣ уккан̣т̣хитосӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘саччам̣, бханте’’ти вутте ‘‘бхиккху касма̄ килесавасена еварӯпе ниййа̄никаса̄сане паббаджитва̄ уккан̣т̣хитоси? пора̄н̣акапан̣д̣ита̄ самиддхе два̄дасайоджанике сурундхананагаре раджджам̣ ка̄рента̄ деваччхарапат̣ибха̄га̄йа иттхийа̄ саддхим̣ сатта вассасата̄ни екагаббхе васанта̄пи индрийа̄ни бхиндитва̄ лобхавасена на олокесу’’нти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.
атӣте ка̄сират̣т̣хе сурундхананагаре ка̄сира̄джа̄ раджджам̣ ка̄реси, тасса нева путто, на дхӣта̄ ахоси. со аттано девийо ‘‘путте паттхетха̄’’ти а̄ха. аггамахесӣпи ран̃н̃о вачанам̣ сампат̣иччхитва̄ татха̄ ака̄си. тада̄ бодхисатто брахмалока̄ чавитва̄ тассева ран̃н̃о аггамахесийа̄ куччхимхи ниббатти. атхасса маха̄джанасса хадайам̣ вад̣д̣хетва̄ джа̄табха̄вена ‘‘удайабхаддо’’ти на̄мам̣ карим̣су. кума̄расса падаса̄ чаран̣ака̄ле ан̃н̃опи сатто брахмалока̄ чавитва̄ тассева ран̃н̃о ан̃н̃атара̄йа девийа̄ куччхимхи кума̄рика̄ хутва̄ ниббатти, тасса̄пи ‘‘удайабхадда̄’’ти на̄мам̣ карим̣су. кума̄ро вайаппатто саббасиппаниппхаттим̣ па̄пун̣и, джа̄табрахмача̄рӣ пана ахоси, супинантенапи метхунадхаммам̣ на джа̄на̄ти, на тасса килесесу читтам̣ аллӣйи. ра̄джа̄ путтам̣ радждже абхисин̃читука̄мо ‘‘кума̄расса ида̄ни раджджасукхасеванака̄ло, на̄т̣ака̄писса паччупат̣т̣ха̄песса̄мӣ’’ти са̄санам̣ песеси. бодхисатто ‘‘на майхам̣ радждженаттхо, килесесу ме читтам̣ на аллӣйатӣ’’ти пат̣иккхипитва̄ пунаппунам̣ вуччама̄но раттаджамбунадамайам̣ иттхирӯпам̣ ка̄ретва̄ ‘‘еварӯпам̣ иттхим̣ лабхама̄но раджджам̣ сампат̣иччхисса̄мӣ’’ти ма̄та̄питӯнам̣ песеси. те там̣ суван̣н̣арӯпакам̣ сакаладжамбудӣпам̣ париха̄ра̄петва̄ татха̄рӯпам̣ иттхим̣ алабханта̄ удайабхаддам̣ алан̇ка̄ретва̄ тасса сантике т̣хапесум̣. са̄ там̣ суван̣н̣арӯпакам̣ абхибхавитва̄ ат̣т̣ха̄си. атха несам̣ аниччхама̄на̄нан̃н̃ева вема̄тикам̣ бхагиним̣ удайабхаддакума̄рим̣ аггамахесим̣ катва̄ бодхисаттам̣ радждже абхисин̃чим̣су. те пана двепи брахмачарийава̄самева васим̣су.
апарабха̄ге ма̄та̄питӯнам̣ аччайена бодхисатто раджджам̣ ка̄реси. убхо екагаббхе васама̄на̄пи лобхавасена индрийа̄ни бхиндитва̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на олокесум̣, апича кхо пана ‘‘йо амхесу пат̣хаматарам̣ ка̄лам̣ кароти, со ниббаттат̣т̣ха̄нато а̄гантва̄ ‘асукат̣т̣ха̄не ниббаттосмӣ’ти а̄рочетӯ’’ти сан̇гарамакам̣су. атха кхо бодхисатто абхисекато саттавассасатаччайена ка̄ламака̄си. ан̃н̃о ра̄джа̄ на̄хоси, удайабхадда̄йайева а̄н̣а̄ паватти. амачча̄ раджджам̣ ануса̄сим̣су. бодхисаттопи чутиккхан̣е та̄ватим̣сабхаване саккаттам̣ патва̄ йасамахантата̄йа сатта̄хам̣ ануссаритум̣ на̄саккхи. ити со мануссаган̣ана̄йа саттавассасатаччайена а̄ваджджетва̄ ‘‘удайабхаддам̣ ра̄джадхӣтарам̣ дханена вӣмам̣ситва̄ сӣхана̄дам̣ нада̄петва̄ дхаммам̣ десетва̄ сан̇гарам̣ мочетва̄ а̄гамисса̄мӣ’’ти чинтеси. тада̄ кира манусса̄нам̣ дасавассасахасса̄йукака̄ло хоти. ра̄джадхӣта̄пи там̣ дивасам̣ раттибха̄ге пихитесу два̄ресу т̣хапитаа̄раккхе саттабхӯмикапа̄са̄даваратале алан̇катасиригаббхе екика̄ва ниччала̄ аттано сӣлам̣ а̄ваджджама̄на̄ нисӣди. атха сакко суван̣н̣ама̄сакапӯрам̣ екам̣ суван̣н̣апа̄тим̣ а̄да̄йа а̄гантва̄ сайанагаббхейева па̄тубхавитва̄ екамантам̣ т̣хито та̄йа саддхим̣ саллапанто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –
37. ‘‘ека̄ нисинна̄ сучи сан̃н̃атӯрӯ, па̄са̄дама̄руйха аниндитан̇гӣ;
йа̄ча̄ми там̣ киннаранеттачаккху, имекараттим̣ убхайо васема̄’’ти.
таттха сучӣти сучиваттханиваттха̄. сан̃н̃атӯрӯти сут̣т̣ху т̣хапитаӯрӯ, ирийа̄патхам̣ сан̣т̣хапетва̄ сучиваттха̄ екика̄ва нисинна̄сӣти вуттам̣ хоти. аниндитан̇гӣти па̄дантато йа̄ва кесагга̄ аниндитасарӣра̄ парамасобхаггаппаттасарӣра̄. киннаранеттачаккхӯти тӣхи ман̣д̣алехи пан̃чахи ча паса̄дехи упасобхитатта̄ киннара̄нам̣ неттасадисехи чаккхӯхи саманна̄гате. имекараттинти имам̣ екараттам̣ аджджа имасмим̣ алан̇катасайанагаббхе екато васеййа̄ма̄ти йа̄чати.
тато ра̄джадхӣта̄ две га̄тха̄ абха̄си –
38. ‘‘окин̣н̣антарапарикхам̣, дал̣хамат̣т̣а̄лакот̣т̣хакам̣;
раккхитам̣ кхаггахаттхехи, дуппавесамидам̣ пурам̣.
39. ‘‘дахарасса йувино ча̄пи, а̄гамо ча на виджджати;
атха кена ну ван̣н̣ена, сан̇гамам̣ иччхасе майа̄’’ти.
таттха окин̣н̣антарапарикханти идам̣ два̄дасайоджаникам̣ сурундханапурам̣ антарантара̄ удакапарикха̄нам̣ каддамапарикха̄нам̣ суккхапарикха̄нам̣ окин̣н̣атта̄ окин̣н̣антарапарикхам̣. дал̣хамат̣т̣а̄лакот̣т̣хаканти тхиратарехи ат̣т̣а̄лакехи два̄ракот̣т̣хакехи ча саманна̄гатам̣. кхаггахаттхехӣти а̄вудхахаттхехи дасахи йодхасахассехи раккхитам̣. дуппавесамидам̣ пуранти идам̣ сакалапурампи тасса анто ма̄питам̣ майхам̣ нива̄сапурампи убхайам̣ кассачи пависитум̣ на сакка̄. а̄гамо ча̄ти идха има̄йа вела̄йа тарун̣асса ва̄ йоббанаппаттасса ва̄ тха̄масампаннайодхасса ва̄ ан̃н̃асса ва̄ махантампи пан̣н̣а̄ка̄рам̣ гахетва̄ а̄гаччхантасса а̄гамо на̄ма наттхи. сан̇гаманти атха твам̣ кена ка̄ран̣ена има̄йа вела̄йа майа̄ саха сама̄гамам̣ иччхасӣти.
атха сакко чатуттхам̣ га̄тхама̄ха –
40. ‘‘йаккхохамасми калйа̄н̣и, а̄гатосми тавантике;
твам̣ мам̣ нандайа бхадданте, пун̣н̣акам̣сам̣ дада̄ми те’’ти.
тассаттхо – калйа̄н̣и, сундарадассане ахамеко девапутто девата̄нубха̄вена идха̄гато, твам̣ аджджа мам̣ нандайа тосехи, ахам̣ те имам̣ суван̣н̣ама̄сакапун̣н̣ам̣ суван̣н̣апа̄тим̣ дада̄мӣти.
там̣ сутва̄ ра̄джадхӣта̄ пан̃чамам̣ га̄тхама̄ха –
41. ‘‘девам̣ва йаккхам̣ атха ва̄ мануссам̣, на паттхайе удайаматичча ан̃н̃ам̣;
гаччхева твам̣ йаккха маха̄нубха̄ва, ма̄ чассу гантва̄ пунара̄ваджиттха̄’’ти.
тассаттхо – ахам̣ девара̄джа, девам̣ ва̄ йаккхам̣ ва̄ удайам̣ атиккамитва̄ ан̃н̃ам̣ на паттхеми, со твам̣ гаччхева, ма̄ идха ат̣т̣ха̄си, на ме тайа̄ а̄бхатена пан̣н̣а̄ка̄рена аттхо, гантва̄ ча ма̄ имам̣ т̣ха̄нам̣ пунара̄ваджиттха̄ти.
со тасса̄ сӣхана̄дам̣ сутва̄ ат̣т̣хатва̄ гатасадисо хутва̄ таттхева антарахито ат̣т̣ха̄си. со пунадивасе та̄йа вела̄йамева суван̣н̣ама̄сакапӯрам̣ раджатапа̄тим̣ а̄да̄йа та̄йа саддхим̣ саллапанто чхат̣т̣хам̣ га̄тхама̄ха –
42. ‘‘йа̄ са̄ рати уттама̄ ка̄мабхогинам̣, йам̣хету сатта̄ висамам̣ чаранти;
ма̄ там̣ ратим̣ джӣйи тувам̣ сучимхите, дада̄ми те рӯпийам̣ кам̣сапӯра’’нти.
тассаттхо – бхадде, ра̄джадхӣте йа̄ еса̄ ка̄мабхогисатта̄нам̣ ратӣсу метхунака̄марати на̄ма уттама̄ рати, йасса̄ ратийа̄ ка̄ран̣а̄ сатта̄ ка̄йадуччарита̄дивисамам̣ чаранти, там̣ ратим̣ твам̣ бхадде, сучимхите мана̄пахасите ма̄ джӣйи, ахампи а̄гаччханто на туччхахаттхо а̄гато, хиййо суван̣н̣ама̄сакапӯрам̣ суван̣н̣апа̄тим̣ а̄харим̣, аджджа рӯпийапа̄тим̣, имам̣ те ахам̣ рӯпийапа̄тим̣ суван̣н̣апӯрам̣ дада̄мӣти.
ра̄джадхӣта̄ чинтеси ‘‘айам̣ катха̄салла̄пам̣ лабханто пунаппунам̣ а̄гамиссати, на да̄ни тена саддхим̣ катхесса̄мӣ’’ти. са̄ кин̃чи на катхеси.
сакко тасса̄ акатхитабха̄вам̣ н̃атва̄ таттхева антарахито хутва̄ пунадивасе та̄йамева вела̄йа лохапа̄тим̣ каха̄пан̣апӯрам̣ а̄да̄йа ‘‘бхадде, твам̣ мам̣ ка̄маратийа̄ сантаппехи, имам̣ те каха̄пан̣апӯрам̣ лохапа̄тим̣ дасса̄мӣ’’ти а̄ха. там̣ дисва̄ ра̄джадхӣта̄ саттамам̣ га̄тхама̄ха –
43. ‘‘на̄рим̣ наро ниджджхапайам̣ дханена, уккам̣сатӣ йаттха кароти чхандам̣;
випаччанӣко тава девадхаммо, паччаккхато тхокатарена есӣ’’ти.
тассаттхо – бхо пуриса, твам̣ джал̣о. наро хи на̄ма на̄рим̣ килесаратика̄ран̣а̄ дханена ниджджха̄пенто сан̃н̃а̄пенто йаттха на̄рийа̄ чхандам̣ кароти, там̣ уккам̣сати ван̣н̣етва̄ тхометва̄ бахутарена дханена палобхети, туйхам̣ панесо девасабха̄во випаччанӣко, тван̃хи майа̄ паччаккхато тхокатарена еси, пат̣хамадивасе суван̣н̣апӯрам̣ суван̣н̣апа̄тим̣ а̄харитва̄, дутийадивасе суван̣н̣апӯрам̣ рӯпийапа̄тим̣, татийадивасе каха̄пан̣апӯрам̣ лохапа̄тим̣ а̄харасӣти.
там̣ сутва̄ сакко ‘‘бхадде ра̄джакума̄ри, ахам̣ чхекава̄н̣иджо на нираттхакена аттхам̣ на̄семи, саче твам̣ а̄йуна̄ ва̄ ван̣н̣ена ва̄ вад̣д̣хеййа̄си, ахам̣ те пан̣н̣а̄ка̄рам̣ вад̣д̣хетва̄ а̄хареййам̣, твам̣ пана париха̄йасева, тена̄хампи дханам̣ париха̄пемӣ’’ти ватва̄ тиссо га̄тха̄ абха̄си –
44. ‘‘а̄йу ча ван̣н̣о ча мануссалоке, нихӣйати мануджа̄нам̣ сугатте;