13. киса̄готамӣваттху
йо ча вассасатам̣ джӣвети имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто киса̄готамим̣ а̄раббха катхеси.
са̄ваттхийам̣ кирекасса сет̣т̣хисса гехе чатта̄лӣсакот̣идханам̣ ан̇га̄ра̄ ева хутва̄ ат̣т̣ха̄си. сет̣т̣хи там̣ дисва̄ уппаннасоко а̄ха̄рам̣ пат̣иккхипитва̄ ман̃чаке нипаджджи. тассеко саха̄йако гехам̣ гантва̄, ‘‘самма, касма̄ сочасӣ’’ти пуччхитва̄ там̣ паваттим̣ сутва̄, ‘‘самма, ма̄ сочи, ахам̣ екам̣ упа̄йам̣ джа̄на̄ми, там̣ карохӣ’’ти. ‘‘ким̣ кароми, самма̄’’ти? аттано а̄пан̣е килан̃джам̣ паса̄ретва̄ таттха те ан̇га̄ре ра̄сим̣ катва̄ виккин̣анто вийа нисӣда, а̄гата̄гатесу мануссесу йе евам̣ ваданти – ‘‘сесаджана̄ ваттхателамадхупха̄н̣ита̄дӣни виккин̣анти, твам̣ пана ан̇га̄ре виккин̣анто нисинно’’ти. те вадеййа̄си – ‘‘аттано сантакам̣ авиккин̣анто ким̣ каромӣ’’ти? йо пана там̣ евам̣ вадати ‘‘сесаджана̄ ваттхателамадхупха̄н̣ита̄дӣни виккин̣анти, твам̣ пана хиран̃н̃асуван̣н̣ам̣ виккин̣анто нисинно’’ти. там̣ вадеййа̄си ‘‘кахам̣ хиран̃н̃асуван̣н̣а’’нти. ‘‘ида’’нти ча вутте ‘‘а̄хара, та̄ва на’’нти хаттхехи пат̣иччхеййа̄си. евам̣ диннам̣ тава хаттхе хиран̃н̃асуван̣н̣ам̣ бхависсати. са̄ пана саче кума̄рика̄ хоти, тава гехе путтасса нам̣ а̄харитва̄ чатта̄лӣсакот̣идханам̣ тасса̄ ниййа̄детва̄ та̄йа диннам̣ валан̃джеййа̄си. саче кума̄рако хоти, тава гехе вайаппаттам̣ дхӣтарам̣ тасса датва̄ чатта̄лӣсакот̣идханам̣ ниййа̄детва̄ тена диннам̣ валан̃джеййа̄сӣти. со ‘‘бхаддако упа̄йо’’ти аттано а̄пан̣е ан̇га̄ре ра̄сим̣ катва̄ виккин̣анто вийа нисӣди. йе пана нам̣ евама̄хам̣су – ‘‘сесаджана̄ ваттхателамадхупха̄н̣ита̄дӣни виккин̣анти, ким̣ пана твам̣ ан̇га̄ре виккин̣анто нисинно’’ти? тесам̣ ‘‘аттано сантакам̣ авиккин̣анто ким̣ каромӣ’’ти пат̣ивачанам̣ ада̄си. атхека̄ готамӣ на̄ма кума̄рика̄ кисасарӣрата̄йа киса̄готамӣти пан̃н̃а̄йама̄на̄ париджин̣н̣акуласса дхӣта̄ аттано екена киччена а̄пан̣адва̄рам̣ гантва̄ там̣ сет̣т̣хим̣ дисва̄ евама̄ха – ‘‘ким̣, та̄та, сесаджана̄ ваттхателамадхупха̄н̣ита̄дӣни виккин̣анти, твам̣ хиран̃н̃асуван̣н̣ам̣ виккин̣анто нисинно’’ти? ‘‘кахам̣, амма, хиран̃н̃асуван̣н̣а’’нти? ‘‘нану ‘твам̣ тадева гахетва̄ нисинносӣ’ти, а̄хара, та̄ва нам̣, амма̄’’ти. са̄ хаттхапӯрам̣ гахетва̄ тасса хаттхесу т̣хапеси, там̣ хиран̃н̃асуван̣н̣амева ахоси.
атха нам̣ сет̣т̣хи ‘‘катарам̣ те, амма, геха’’нти пуччхитва̄ ‘‘асукам̣ на̄ма̄’’ти вутте тасса̄ асса̄микабха̄вам̣ н̃атва̄ дханам̣ пат̣иса̄метва̄ там̣ аттано путтасса а̄нетва̄ чатта̄лӣсакот̣идханам̣ пат̣иччха̄песи. саббам̣ хиран̃н̃асуван̣н̣амева ахоси. тасса̄ апарена самайена габбхо патит̣т̣хахи. са̄ дасама̄саччайена путтам̣ виджа̄йи. со падаса̄ гаманака̄ле ка̄ламака̄си. са̄ адит̣т̣хапуббамаран̣ата̄йа там̣ джха̄петум̣ нӣхаранте ва̄ретва̄ ‘‘путтасса ме бхесаджджам̣ пуччхисса̄мӣ’’ти матакал̣еварам̣ ан̇кена̄да̄йа ‘‘апи ну ме путтасса бхесаджджам̣ джа̄на̄тха̄’’ти пуччхантӣ гхарапат̣ипа̄т̣ийа̄ вичарати. атха нам̣ манусса̄, ‘‘амма, твам̣ умматтика̄ джа̄та̄, матакапуттасса бхесаджджам̣ пуччхантӣ вичарасӣ’’ти ваданти. са̄ ‘‘авассам̣ мама путтасса бхесаджджам̣ джа̄нанакам̣ лабхисса̄мӣ’’ти ман̃н̃ама̄на̄ вичарати. атха нам̣ еко пан̣д̣итапурисо дисва̄, ‘‘айам̣ мама дхӣта̄ пат̣хамам̣ путтакам̣ виджа̄та̄ бхависсати адит̣т̣хапуббамаран̣а̄, майа̄ имисса̄ авассайена бхавитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти чинтетва̄ а̄ха – ‘‘амма, ахам̣ бхесаджджам̣ на джа̄на̄ми, бхесаджджаджа̄нанакам̣ пана джа̄на̄мӣ’’ти. ‘‘ко джа̄на̄ти, та̄та̄’’ти? ‘‘саттха̄, амма, джа̄на̄ти, гаччха, там̣ пуччха̄хӣ’’ти. са̄ ‘‘гамисса̄ми, та̄та, пуччхисса̄ми, та̄та̄’’ти ватва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ екамантам̣ т̣хита̄ пуччхи – ‘‘тумхе кира ме путтасса бхесаджджам̣ джа̄на̄тха, бханте’’ти? ‘‘а̄ма, джа̄на̄мӣ’’ти. ‘‘ким̣ ладдхум̣ ват̣т̣атӣ’’ти? ‘‘аччхараггахан̣аматте сиддхаттхаке ладдхум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. ‘‘лабхисса̄ми, бханте’’. ‘‘касса пана гехе ладдхум̣ ват̣т̣атӣ’’ти? ‘‘йасса гехе путто ва̄ дхӣта̄ ва̄ на кочи матапуббо’’ти. са̄ ‘‘са̄дху, бханте’’ти саттха̄рам̣ вандитва̄ матапуттакам̣ ан̇кена̄да̄йа антога̄мам̣ пависитва̄ пат̣хамагехасса два̄ре т̣хатва̄ ‘‘аттхи ну кхо имасмим̣ гехе сиддхаттхако, путтасса кира ме бхесаджджам̣ ета’’нти ватва̄ ‘‘аттхӣ’’ти вутте тена хи детха̄ти. техи а̄харитва̄ сиддхаттхакесу диййама̄несу ‘‘имасмим̣ гехе путто ва̄ дхӣта̄ ва̄ матапуббо кочи наттхи, амма̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘ким̣ вадеси, амма? джӣвама̄на̄ хи катипайа̄, матака̄ ева бахука̄’’ти вутте ‘‘тена хи ган̣хатха во сиддхаттхаке, нетам̣ мама путтасса бхесаджджа’’нти пат̣иада̄си.
са̄ имина̄ нӣйа̄мена а̄дито пат̣т̣ха̄йа нам̣ пуччхантӣ вичари. са̄ екагехепи сиддхаттхаке агахетва̄ са̄йанхасамайе чинтеси – ‘‘ахо бха̄рийам̣ каммам̣, ахам̣ ‘мамева путто мато’ти сан̃н̃амака̄сим̣, сакалага̄мепи пана джӣвантехи матака̄ва бахутара̄’’ти. тасса̄ евам̣ чинтайама̄на̄йа путтасинехам̣ мудукахадайам̣ тхаддхабха̄вам̣ агама̄си. са̄ путтам̣ аран̃н̃е чхад̣д̣етва̄ саттху сантикам̣ гантва̄ вандитва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. атха нам̣ саттха̄ ‘‘ладдха̄ те екаччхараматта̄ сиддхаттхака̄’’ти а̄ха. ‘‘на ладдха̄, бханте, сакалага̄ме джӣвантехи матака̄ва бахутара̄’’ти. атха нам̣ саттха̄ ‘‘твам̣ ‘мамева путто мато’ти саллаккхеси, дхувадхаммо еса сатта̄нам̣. маччура̄джа̄ хи саббасатте апарипун̣н̣аджджха̄сайе ева махогхо вийа парикад̣д̣хама̄нойева апа̄йасамудде паккхипатӣ’’ти ватва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
‘‘там̣ путтапасусамматтам̣, бйа̄саттаманасам̣ нарам̣;
суттам̣ га̄мам̣ махогхова, маччу а̄да̄йа гаччхатӣ’’ти. (дха. па. 287);
га̄тха̄парийоса̄не киса̄готамӣ сота̄паттипхале патит̣т̣хахи, ан̃н̃епи бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.
са̄ пана саттха̄рам̣ паббаджджам̣ йа̄чи, саттха̄ там̣ бхиккхунӣнам̣ сантикам̣ песетва̄ пабба̄джеси. са̄ ладдхӯпасампада̄ киса̄готамӣ тхерӣти пан̃н̃а̄йи. са̄ екадивасам̣ упосатха̄га̄ре ва̄рам̣ патва̄ дӣпам̣ джа̄летва̄ нисинна̄ дӣпаджа̄ла̄ уппаджджантийо ча бхиджджантийо ча дисва̄ ‘‘евамева име сатта̄ уппаджджанти чева нируджджханти ча, нибба̄наппатта̄ ева на пан̃н̃а̄йантӣ’’ти а̄рамман̣ам̣ аггахеси. саттха̄ гандхакут̣ийам̣ нисиннова обха̄сам̣ пхаритва̄ тасса̄ саммукхе нисӣдитва̄ катхенто вийа ‘‘евамева, готами, име сатта̄ дӣпаджа̄ла̄ вийа уппаджджанти чева нируджджханти ча, нибба̄наппатта̄ ева на пан̃н̃а̄йанти, евам̣ нибба̄нам̣ апассанта̄нам̣ вассасатам̣ джӣванато нибба̄нам̣ пассантасса кхан̣аматтампи джӣвитам̣ сеййо’’ти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
114. ‘‘йо ча вассасатам̣ джӣве, апассам̣ аматам̣ падам̣;
ека̄хам̣ джӣвитам̣ сеййо, пассато аматам̣ пада’’нти.
таттха аматам̣ паданти маран̣авирахитакот̣т̣ха̄сам̣, аматамаха̄нибба̄нанти аттхо. сесам̣ пуримасадисамева.
десана̄васа̄не киса̄готамӣ йатха̄нисинна̄ва саха пат̣исамбхида̄хи арахатте патит̣т̣хахӣти.
киса̄готамӣваттху терасамам̣.