7. арахантавагго
1. джӣвакапан̃хаваттху
гатаддхиноти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джӣвакамбаване вихаранто джӣвакена пут̣т̣хапан̃хам̣ а̄раббха катхеси. джӣвакаваттху кхандхаке (маха̄ва. 326 а̄дайо) виттха̄ритамева.
екасмим̣ пана самайе девадатто аджа̄тасаттуна̄ саддхим̣ екато хутва̄ гиджджхакӯт̣ам̣ абхирухитва̄ падут̣т̣хачитто ‘‘саттха̄рам̣ вадхисса̄мӣ’’ти силам̣ павиджджхи. там̣ две паббатакӯт̣а̄ни сампат̣иччхим̣су. тато бхиджджитва̄ гата̄ папат̣ика̄ бхагавато па̄дам̣ пахаритва̄ лохитам̣ уппа̄деси, бхуса̄ ведана̄ паваттим̣су. бхиккхӯ саттха̄рам̣ маддакуччхим̣ найим̣су. саттха̄ татопи джӣвакамбаванам̣ гантука̄мо ‘‘таттха мам̣ нетха̄’’ти а̄ха. бхиккхӯ бхагавантам̣ а̄да̄йа джӣвакамбаванам̣ агамам̣су. джӣвако там̣ паваттим̣ сутва̄ саттху сантикам̣ гантва̄ ван̣апат̣икамматтха̄йа тикхин̣абхесаджджам̣ датва̄ ван̣ам̣ бандхитва̄ саттха̄рам̣ етадавоча – ‘‘бханте, майа̄ антонагаре екасса мануссасса бхесаджджам̣ катам̣, тасса сантикам̣ гантва̄ пуна а̄гамисса̄ми, идам̣ бхесаджджам̣ йа̄ва мама̄гамана̄ баддханийа̄менева тит̣т̣хатӯ’’ти. со гантва̄ тасса пурисасса каттаббакиччам̣ катва̄ два̄рапидаханавела̄йа а̄гаччханто два̄рам̣ на сампа̄пун̣и. атхасса етадахоси – ‘‘ахо майа̄ бха̄рийам̣ каммам̣ катам̣, йва̄хам̣ ан̃н̃атарасса пурисасса вийа татха̄гатасса па̄де тикхин̣абхесаджджам̣ датва̄ ван̣ам̣ бандхим̣, айам̣ тасса мочанавела̄, тасмим̣ амуччама̄не саббараттим̣ бхагавато сарӣре парил̣а̄хо уппаджджиссатӣ’’ти. тасмим̣ кхан̣е саттха̄ а̄нандаттхерам̣ а̄мантеси – ‘‘а̄нанда, джӣвако са̄йам̣ а̄гаччханто два̄рам̣ на сампа̄пун̣и, ‘айам̣ ван̣асса мочанавела̄’ти пана чинтеси, мочеси на’’нти. тхеро мочеси, ван̣о руккхато чхалли вийа апагато. джӣвако антоарун̣ейева саттху сантикам̣ вегена а̄гантва̄ ‘‘ким̣ ну кхо, бханте, сарӣре во парил̣а̄хо уппанно’’ти пуччхи. саттха̄ ‘‘татха̄гатасса кхо, джӣвака, бодхиман̣д̣ейева саббапарил̣а̄хо вӯпасанто’’ти анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
90. ‘‘гатаддхино високасса, виппамуттасса саббадхи;
саббагантхаппахӣнасса, парил̣а̄хо на виджджатӣ’’ти.
таттха гатаддхиноти гатамаггасса канта̄раддха̄ ват̣т̣аддха̄ти две аддха̄ на̄ма. тесу канта̄рапат̣ипанно йа̄ва иччхитат̣т̣ха̄нам̣ на па̄пун̣а̄ти, та̄ва аддхикойева, етасмим̣ пана патте гатаддхи на̄ма хоти. ват̣т̣асанниссита̄пи сатта̄ йа̄ва ват̣т̣е васанти, та̄ва аддхика̄ ева. касма̄? ват̣т̣асса акхепитатта̄. сота̄панна̄дайопи аддхика̄ ева, ват̣т̣ам̣ пана кхепетва̄ т̣хито кхӣн̣а̄саво гатаддхи на̄ма хоти. тасса гатаддхино. високасса̄ти ват̣т̣амӯлакасса сокасса вигататта̄ високасса. виппамуттасса саббадхӣти саббесу кхандха̄дидхаммесу виппамуттасса, саббагантхаппахӣнасса̄ти чатуннампи гантха̄нам̣ пахӣнатта̄ сабба̄гантхаппахӣнасса. парил̣а̄хо на виджджатӣти дувидхо парил̣а̄хо ка̄йико четасико ча̄ти. тесу кхӣн̣а̄савасса сӣтун̣ха̄дивасена уппаннатта̄ ка̄йикапарил̣а̄хо аниббутова, там̣ сандха̄йа джӣвако пуччхати. саттха̄ пана дхаммара̄джата̄йа десана̄видхикусалата̄йа четасикапарил̣а̄хавасена десанам̣ виниваттенто, ‘‘джӣвака, параматтхена еварӯпасса кхӣн̣а̄савасса парил̣а̄хо на виджджатӣ’’ти а̄ха.
десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.
джӣвакапан̃хаваттху пат̣хамам̣.
2. маха̄кассапаттхераваттху
уййун̃джантӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто маха̄кассапаттхерам̣ а̄раббха катхеси.
екасмин̃хи самайе саттха̄ ра̄джагахе вут̣т̣хавассо ‘‘аддхама̄саччайена ча̄рикам̣ паккамисса̄мӣ’’ти бхиккхӯнам̣ а̄роча̄песи. ваттам̣ киретам̣ буддха̄нам̣ бхиккхӯхи саддхим̣ ча̄рикам̣ чаритука̄ма̄нам̣ ‘‘евам̣ бхиккхӯ аттано паттапачаначӣварараджана̄дӣни катва̄ сукхам̣ гамиссантӣ’’ти ‘‘ида̄ни аддхама̄саччайена ча̄рикам̣ паккамисса̄мӣ’’ти бхиккхӯнам̣ а̄роча̄панам̣. бхиккхӯсу пана аттано паттачӣвара̄дӣни каронтесу маха̄кассапаттхеропи чӣвара̄ни дхови. бхиккхӯ уджджха̄йим̣су ‘‘тхеро касма̄ чӣвара̄ни дховати, имасмим̣ нагаре анто ча бахи ча ат̣т̣ха̄раса мануссакот̣ийо васанти. таттха йе тхерасса на н̃а̄така̄, те упат̣т̣ха̄ка̄, йе на упат̣т̣ха̄ка̄, те н̃а̄така̄. те тхерасса чатӯхи паччайехи самма̄насакка̄рам̣ каронти. еттакам̣ упака̄рам̣ паха̄йа еса кахам̣ гамиссати? сачепи гаччхеййа, ма̄пама̄дакандарато парам̣ на гамиссатӣ’’ти. саттха̄ кира йам̣ кандарам̣ патва̄ ниваттетаббайуттаке бхиккхӯ ‘‘тумхе ито ниваттатха, ма̄ памаджджиттха̄’’ти вадати. там̣ ‘‘ма̄пама̄дакандара’’нти вуччати, там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣.
саттха̄пи ча̄рикам̣ паккаманто чинтеси – ‘‘имасмим̣ нагаре анто ча бахи ча ат̣т̣ха̄раса мануссакот̣ийо васанти. манусса̄нам̣ ман̇гала̄ман̇галат̣т̣ха̄несу бхиккхӯхи гантаббам̣ хоти, на сакка̄ виха̄рам̣ туччхам̣ ка̄тум̣, кам̣ ну кхо ниваттесса̄мӣ’’ти? атхасса етадахоси –‘‘кассапасса хете манусса̄ н̃а̄така̄ ча упат̣т̣ха̄ка̄ ча, кассапам̣ ниваттетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. со тхерам̣ а̄ха – ‘‘кассапа, на сакка̄ виха̄рам̣ туччхам̣ ка̄тум̣, манусса̄нам̣ ман̇гала̄ман̇галат̣т̣ха̄несу бхиккхӯхи аттхо хоти, твам̣ аттано париса̄йа саддхим̣ ниваттассӯ’’ти. ‘‘са̄дху, бханте’’ти тхеро парисам̣ а̄да̄йа ниватти. бхиккхӯ упаджджха̄йим̣су ‘‘дит̣т̣хам̣ во, а̄вусо, нану ида̄нева амхехи вуттам̣ ‘маха̄кассапо касма̄ чӣвара̄ни дховати, на есо саттха̄ра̄ саддхим̣ гамиссатӣ’ти, йам̣ амхехи вуттам̣, тадева джа̄та’’нти. саттха̄ бхиккхӯнам̣ катхам̣ сутва̄ ниваттитва̄ т̣хито а̄ха – ‘‘бхиккхаве, ким̣ на̄метам̣ катхетха̄’’ти? ‘‘маха̄кассапаттхерам̣ а̄раббха катхема, бханте’’ти аттана̄ катхитанийа̄менева саббам̣ а̄рочесум̣. там̣ сутва̄ саттха̄ ‘‘на, бхиккхаве, тумхе кассапам̣ ‘кулесу ча паччайесу ча лагго’ти вадетха, со ‘мама вачанам̣ карисса̄мӣ’ти ниватто. есо хи пуббе паттханам̣ каронтойева ‘чатӯсу паччайесу алагго чандӯпамо хутва̄ кула̄ни упасан̇камитум̣ саматтхо бхавеййа’нти паттханам̣ ака̄си. наттхетасса куле ва̄ паччайе ва̄ лагго, ахам̣ чандопамаппат̣ипадан̃чева (сам̣. ни. 2.146) арийавам̣саппат̣ипадан̃ча катхенто мама путтам̣ кассапам̣ а̄дим̣ катва̄ катхеси’’нти а̄ха.
бхиккхӯ саттха̄рам̣ пуччхим̣су – ‘‘бханте, када̄ пана тхерена паттхана̄ т̣хапита̄’’ти? ‘‘сотука̄ма̄ттха, бхиккхаве’’ти? ‘‘а̄ма, бханте’’ти. саттха̄ тесам̣, ‘‘бхиккхаве, ито каппасатасахассаматтхаке падумуттаро на̄ма буддхо локе удапа̄дӣ’’ти ватва̄ падумуттарапа̄дамӯле тена т̣хапитапаттханам̣ а̄дим̣ катва̄ саббам̣ тхерасса пуббачаритам̣ катхеси. там̣ тхерапа̄л̣ийам̣ (тхерага̄. 1054 а̄дайо) виттха̄ритамева. саттха̄ пана имам̣ тхерасса пуббачаритам̣ виттха̄ретва̄ ‘‘ити кхо, бхиккхаве, ахам̣ чандопамаппат̣ипадан̃чева арийавам̣саппат̣ипадан̃ча мама путтам̣ кассапам̣ а̄дим̣ катва̄ катхесим̣, мама путтасса кассапасса паччайесу ва̄ кулесу ва̄ виха̄ресу ва̄ паривен̣есу ва̄ лагго на̄ма наттхи, паллале отаритва̄ таттха чаритва̄ гаччханто ра̄джахам̣со вийа каттхачи алаггойева мама путто’’ти анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
91. ‘‘уййун̃джанти сатӣманто, на никете раманти те;
хам̣са̄ва паллалам̣ хитва̄, окамокам̣ джаханти те’’ти.
таттха уййун̃джанти сатӣмантоти сативепуллаппатта̄ кхӣн̣а̄сава̄ аттана̄ пат̣ивиддхагун̣есу джха̄навипассана̄дӣсу а̄ваджджанасама̄паджджанавут̣т̣ха̄на̄дхит̣т̣ха̄напаччавеккхан̣а̄хи йун̃джанти гхат̣енти. на никете раманти тети тесам̣ а̄лайе рати на̄ма наттхи. хам̣са̄ва̄ти десана̄сӣсаметам̣, айам̣ панеттха аттхо – йатха̄ гочарасампанне паллале сакун̣а̄ аттано гочарам̣ гахетва̄ гаманака̄ле ‘‘мама удакам̣, мама падумам̣, мама уппалам̣, мама кан̣н̣ика̄’’ти тасмим̣ т̣ха̄не кан̃чи а̄лайам̣ акатва̄ анапеккха̄ва там̣ т̣ха̄нам̣ паха̄йа уппатитва̄ а̄ка̄се кӣл̣ама̄на̄ гаччханти; евамевам̣ кхӣн̣а̄сава̄ йаттха каттхачи вихаранта̄пи кула̄дӣсу алагга̄ ева вихаритва̄ гаманасамайепи там̣ т̣ха̄нам̣ паха̄йа гаччханта̄ ‘‘мама виха̄ро, мама паривен̣ам̣, мамӯпат̣т̣ха̄ка̄’’ти ана̄лайа̄ анупеккха̄ва гаччханти. окамоканти а̄лайа̄лайам̣, сабба̄лайе париччаджантӣти аттхо.
десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.
маха̄кассапаттхераваттху дутийам̣.
3. белат̣т̣хасӣсаттхераваттху
йесам̣ санничайо наттхӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто а̄йасмантам̣ белат̣т̣хасӣсам̣ а̄раббха катхеси.
со кира̄йасма̄ антога̄ме екам̣ вӣтхим̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ бхаттакиччам̣ катва̄ пуна апарам̣ вӣтхим̣ чаритва̄ суккхам̣ кӯрам̣ а̄да̄йа виха̄рам̣ харитва̄ пат̣иса̄метва̄ ‘‘нибаддхам̣ пин̣д̣апа̄тапарийесанам̣ на̄ма дуккха’’нти катипа̄хам̣ джха̄насукхена вӣтина̄метва̄ а̄ха̄рена аттхе сати там̣ парибхун̃джати. бхиккхӯ н̃атва̄ уджджха̄йитва̄ таматтхам̣ бхагавато а̄рочесум̣. саттха̄ етасмим̣ нида̄не а̄йатим̣ саннидхика̄рапариваджджанаттха̄йа бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апетва̄пи тхерена пана апан̃н̃атте сиккха̄паде аппиччхатам̣ нисса̄йа кататта̄ тасса доса̄бха̄вам̣ пака̄сенто анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
92. ‘‘йесам̣ санничайо наттхи, йе парин̃н̃а̄табходжана̄;
сун̃н̃ато анимитто ча, вимоккхо йесам̣ гочаро;
а̄ка̄сева сакунта̄нам̣, гати тесам̣ дураннайа̄’’ти.
таттха санничайоти две санничайа̄ – каммасанничайо ча, паччайасанничайо ча. тесу кусала̄кусалакаммам̣ каммасанничайо на̄ма, чатта̄ро паччайа̄ паччайасанничайо на̄ма. таттха виха̄ре васантасса бхиккхуно екам̣ гул̣апин̣д̣ам̣, чатубха̄гаматтам̣ саппим̣, екан̃ча тан̣д̣улана̄л̣им̣ т̣хапентасса паччайасанничайо наттхи, тато уттари хоти. йесам̣ айам̣ дувидхопи санничайо наттхи. парин̃н̃а̄табходжана̄ти тӣхи парин̃н̃а̄хи парин̃н̃а̄табходжана̄. йа̄гуа̄дӣнан̃хи йа̄губха̄ва̄диджа̄нанам̣ н̃а̄тапарин̃н̃а̄, а̄ха̄ре пат̣икӯласан̃н̃а̄васена пана бходжанасса париджа̄нанам̣ тӣран̣апарин̃н̃а̄, кабал̣ӣка̄ра̄ха̄ре чхандара̄гаапакад̣д̣ханан̃а̄н̣ам̣ паха̄напарин̃н̃а̄. има̄хи тӣхи парин̃н̃а̄хи йе парин̃н̃а̄табходжана̄. сун̃н̃ато анимитто ча̄ти еттха аппан̣ихитавимоккхопи гахитойева. тӣн̣ипи чета̄ни нибба̄нассева на̄ма̄ни. нибба̄нан̃хи ра̄гадосамоха̄нам̣ абха̄вена сун̃н̃ато, техи ча вимуттанти сун̃н̃ато вимоккхо, татха̄ ра̄га̄динимитта̄нам̣ абха̄вена анимиттам̣, техи ча вимуттанти анимитто вимоккхо, ра̄га̄дипан̣идхӣнам̣ пана абха̄вена аппан̣ихитам̣, техи ча вимуттанти аппан̣ихито вимоккхоти вуччати. пхаласама̄паттивасена там̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ вихаранта̄нам̣ айам̣ тивидхо вимоккхо йесам̣ гочаро. гати тесам̣ дураннайа̄ти йатха̄ на̄ма а̄ка̄сена гата̄нам̣ сакун̣а̄нам̣ паданиккхепасса адассанена гати дураннайа̄ на сакка̄ джа̄нитум̣, евамева йесам̣ айам̣ дувидхо санничайо наттхи, има̄хи ча тӣхи парин̃н̃а̄хи парин̃н̃а̄табходжана̄, йесан̃ча айам̣ вуттаппака̄ро вимоккхо гочаро, тесам̣ тайо бхава̄, чатассо йонийо, пан̃ча гатийо, сатта вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийо, нава сатта̄ва̄са̄ти имесу пан̃часу кот̣т̣ха̄сесу имина̄ на̄ма гата̄ти гаманасса апан̃н̃а̄йанато гати дураннайа̄ на сакка̄ пан̃н̃а̄петунти.
десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.
белат̣т̣хасӣсаттхераваттху татийам̣.
4. ануруддхаттхераваттху
йасса̄сава̄ти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто ануруддхаттхерам̣ а̄раббха катхеси.
екасмин̃хи дивасе тхеро джин̣н̣ачӣваро сан̇ка̄ракӯт̣а̄дӣсу чӣварам̣ парийесати. тасса ито татийе аттабха̄ве пура̄н̣адутийика̄ та̄ватим̣сабхаване ниббаттитва̄ джа̄линӣ на̄ма девадхӣта̄ ахоси. са̄ тхерам̣ чол̣ака̄ни парийесама̄нам̣ дисва̄ тхерасса аттха̄йа терасахаттха̄йата̄ни чатухаттхавиттхата̄ни тӣн̣и диббадусса̄ни гахетва̄ ‘‘сача̄хам̣ има̄ни имина̄ нӣха̄рена дасса̄ми, тхеро на ган̣хиссатӣ’’ти чинтетва̄ тасса чол̣ака̄ни парийесама̄насса пурато екасмим̣ сан̇ка̄ракӯт̣е йатха̄ несам̣ дасантаматтамева пан̃н̃а̄йати, татха̄ т̣хапеси. тхеро тена маггена чол̣акапарийесама̄нам̣ чаранто несам̣ дасантам̣ дисва̄ таттхева гахетва̄ а̄кад̣д̣хама̄но вуттаппама̄н̣а̄ни диббадусса̄ни дисва̄ ‘‘уккат̣т̣хапам̣сукӯлам̣ вата ида’’нти а̄да̄йа пакка̄ми. атхасса чӣваракаран̣адивасе саттха̄ пан̃часатабхиккхупарива̄ро виха̄рам̣ гантва̄ нисӣди, асӣтимаха̄тхера̄пи таттхева нисӣдим̣су, чӣварам̣ сиббетум̣ маха̄кассапаттхеро мӯле нисӣди, са̄рипуттаттхеро маджджхе, а̄нандаттхеро агге, бхиккхусан̇гхо суттам̣ ват̣т̣еси, саттха̄ сӯчипа̄саке а̄вун̣и, маха̄моггалла̄наттхеро йена йена аттхо, там̣ там̣ упаненто вичари.
девадхӣта̄пи антога̄мам̣ пависитва̄ ‘‘бхонта̄ аййасса но ануруддхаттхерасса чӣварам̣ каронто саттха̄ асӣтимаха̄са̄вакапаривуто пан̃чахи бхиккхусатехи саддхим̣ виха̄ре нисӣди, йа̄гуа̄дӣни а̄да̄йа виха̄рам̣ гаччхатха̄’’ти бхиккхам̣ сама̄дапеси. маха̄моггалла̄наттхеропи антара̄бхатте маха̄джамбупесим̣ а̄хари, пан̃часата̄ бхиккхӯ париккхӣн̣ам̣ кха̄дитум̣ на̄саккхим̣су. сакко чӣваракаран̣ат̣т̣ха̄не бхӯмипарибхан̣д̣амака̄си, бхӯми алаттакарасаран̃джита̄ вийа ахоси. бхиккхӯхи парибхутта̄васеса̄нам̣ йа̄гукхаджджакабхатта̄нам̣ маха̄ра̄си ахоси. бхиккхӯ уджджха̄йим̣су ‘‘еттака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ким̣ евам̣бахукехи йа̄гуа̄дӣхи, нану на̄ма пама̄н̣ам̣ саллаккхетва̄ еттакам̣ на̄ма а̄харатха̄’’ти н̃а̄така̄ ча упат̣т̣ха̄ка̄ ча ваттабба̄ сийум̣, ануруддхаттхеро аттано н̃а̄тиупат̣т̣ха̄ка̄нам̣ бахубха̄вам̣ н̃а̄петука̄мо ман̃н̃е’’ти, атха не саттха̄ ‘‘ким̣, бхиккхаве, катхетха̄’’ти пуччхитва̄, ‘‘бханте, идам̣ на̄ма̄’’ти вутте ‘‘ким̣ пана тумхе, бхиккхаве, ‘идам̣ ануруддхена а̄хара̄пита’нти ман̃н̃атха̄’’ти? ‘‘а̄ма, бханте’’ти. ‘‘на, бхиккхаве, мама путто ануруддхо еварӯпам̣ вадети. на хи кхӣн̣а̄сава̄ паччайапат̣исам̣йуттам̣ катхам̣ катхенти, айам̣ пана пин̣д̣апа̄то девата̄нубха̄вена ниббатто’’ти анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
93. ‘‘йасса̄сава̄ париккхӣн̣а̄, а̄ха̄ре ча аниссито;
сун̃н̃ато анимитто ча, вимоккхо йасса гочаро;
а̄ка̄сева сакунта̄нам̣, падам̣ тасса дураннайа’’нти.
таттха йасса̄сава̄ти йасса чатта̄ро а̄сава̄ париккхӣн̣а̄. а̄ха̄ре ча анисситоти а̄ха̄расмин̃ча тан̣ха̄дит̣т̣хиниссайехи аниссито. падам̣ тасса дураннайанти йатха̄ а̄ка̄се гаччханта̄нам̣ сакун̣а̄нам̣ ‘‘имасмим̣ т̣ха̄не па̄дехи аккамитва̄ гата̄, идам̣ т̣ха̄нам̣ урена пахаритва̄ гата̄, идам̣ сӣсена, идам̣ паккхехӣ’’ти на сакка̄ н̃а̄тум̣, евамева еварӯпасса бхиккхуно ‘‘нирайападена ва̄ гато, тираччха̄найонипадена ва̄’’тиа̄дина̄ найена падам̣ пан̃н̃а̄петум̣ на̄ма на саккоти.
десана̄васа̄не бахӯ сота̄патти пхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.
ануруддхаттхераваттху чатуттхам̣.
5. маха̄качча̄йанаттхераваттху
йассиндрийа̄нӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ пубба̄ра̄ме вихаранто маха̄качча̄йанаттхерам̣ а̄раббха катхеси.
екасмин̃хи самайе бхагава̄ маха̄пава̄ран̣а̄йа мига̄рама̄туйа̄ па̄са̄дасса хет̣т̣ха̄ маха̄са̄вакапаривуто нисӣди. тасмим̣ самайе маха̄качча̄йанаттхеро авантӣсу вихарати. со пана̄йасма̄ дӯратопи а̄гантва̄ дхаммассаванам̣ пагган̣ха̄тийева. тасма̄ маха̄тхера̄ нисӣданта̄ маха̄качча̄йанаттхерасса а̄санам̣ т̣хапетва̄ нисӣдим̣су. сакко девара̄джа̄ двӣхи девалокехи девапариса̄йа саддхим̣ а̄гантва̄ диббагандхама̄ла̄дӣхи саттха̄рам̣ пӯджетва̄ т̣хито маха̄качча̄йанаттхерам̣ адисва̄ ким̣ ну кхо мама, аййо, на диссати, са̄дху кхо панасса саче а̄гаччхеййа̄ти. тхеропи там̣ кхан̣ан̃н̃ева а̄гантва̄ аттано а̄сане нисиннамева атта̄нам̣ дассеси. сакко тхерам̣ дисва̄ гоппхакесу дал̣хам̣ гахетва̄ ‘‘са̄дху вата ме, аййо, а̄гато, ахам̣ аййасса а̄гаманамева пачча̄сӣса̄мӣ’’ти ватва̄ убхохи хаттхехи па̄де самба̄хитва̄ гандхама̄ла̄дӣхи пӯджетва̄ вандитва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. бхиккхӯ уджджха̄йим̣су. ‘‘сакко мукхам̣ олокетва̄ сакка̄рам̣ кароти, авасесамаха̄са̄вака̄нам̣ еварӯпам̣ сакка̄рам̣ акаритва̄ маха̄качча̄йанам̣ дисва̄ вегена гоппхакесу гахетва̄ ‘са̄дху вата ме, аййо, а̄гато, ахам̣ аййасса а̄гаманамева пачча̄сӣса̄мӣ’ти ватва̄ убхохи хаттхехи па̄де самба̄хитва̄ пӯджетва̄ вандитва̄ екамантам̣ т̣хито’’ти. саттха̄ тесам̣ там̣ катхам̣ сутва̄, ‘‘бхиккхаве, мама путтена маха̄качча̄йанена садиса̄ индрийесу гуттадва̄ра̄ бхиккхӯ дева̄нампи манусса̄нампи пийа̄йева̄’’ти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
94. ‘‘йассиндрийа̄ни саматхан̇гата̄ни,
асса̄ йатха̄ са̄ратхина̄ суданта̄;
пахӣнама̄насса ана̄савасса,
дева̄пи тасса пихайанти та̄дино’’ти.
тассаттхо – йасса бхиккхуно чхекена са̄ратхина̄ суданта̄ асса̄ вийа чха индрийа̄ни саматхам̣ дантабха̄вам̣ ниббисеванабха̄вам̣ гата̄ни, тасса нававидхам̣ ма̄нам̣ паха̄йа т̣хитатта̄ пахӣнама̄насса чатуннам̣ а̄сава̄нам̣ абха̄вена ана̄савасса. та̄диноти та̄дибха̄васан̣т̣хитасса татха̄рӯпасса дева̄пи пихайанти, манусса̄пи дассанан̃ча а̄гаманан̃ча паттхентийева̄ти.
десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.
маха̄качча̄йанаттхераваттху пан̃чамам̣.
6. са̄рипуттаттхераваттху
патхависамоти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто са̄рипуттаттхерам̣ а̄раббха катхеси.
екасмин̃хи самайе а̄йасма̄ са̄рипутто вут̣т̣хавассо ча̄рикам̣ паккамитука̄мо бхагавантам̣ а̄пуччхитва̄ вандитва̄ аттано парива̄рена саддхим̣ никкхами. ан̃н̃епи бахӯ бхиккхӯ тхерам̣ анугаччхим̣су. тхеро ча на̄маготтавасена пан̃н̃а̄йама̄не бхиккхӯ на̄маготтавасена катхетва̄ ниватта̄песи. ан̃н̃атаро на̄маготтавасена апа̄кат̣о бхиккху чинтеси – ‘‘ахо вата мампи на̄маготтавасена пагган̣ханто катхетва̄ ниватта̄пеййа̄’’ти тхеро маха̄бхиккхусан̇гхасса антаре там̣ на саллаккхеси. со ‘‘ан̃н̃е вийа бхиккхӯ на мам̣ пагган̣ха̄тӣ’’ти тхере а̄гха̄там̣ бандхи. тхерассапи сан̇гха̄т̣икан̣н̣о тасса бхиккхуно сарӣрам̣ пхуси, тена̄пи а̄гха̄там̣ бандхийева. со ‘‘да̄ни тхеро виха̄рӯпача̄рам̣ атикканто бхависсатӣ’’ти н̃атва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘а̄йасма̄ мам̣, бханте, са̄рипутто тумха̄кам̣ аггаса̄вакомхӣти кан̣н̣асаккхалим̣ бхинданто вийа пахаритва̄ акхама̄петва̄ва ча̄рикам̣ пакканто’’ти а̄ха. саттха̄ тхерам̣ паккоса̄песи.
тасмим̣ кхан̣е маха̄моггалла̄наттхеро ча а̄нандаттхеро ча чинтесум̣ – ‘‘амха̄кам̣ аггаджет̣т̣хабха̄тара̄ имасса бхиккхуно апахат̣абха̄вам̣ саттха̄ но на джа̄на̄ти, сӣхана̄дам̣ пана нада̄петука̄мо бхависсатӣти парисам̣ саннипа̄та̄песса̄ма̄’’ти. те кун̃чикахаттха̄ паривен̣адва̄ра̄ни виваритва̄ ‘‘абхиккаматха̄йасманто, абхиккаматха̄йасманто, ида̄на̄йасма̄ са̄рипутто бхагавато саммукха̄ сӣхана̄дам̣ надиссатӣ’’ти (а. ни. 9.11) маха̄бхиккхусан̇гхам̣ саннипа̄тесум̣. тхеропи а̄гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ нисӣди. атха нам̣ саттха̄ таматтхам̣ пуччхи. тхеро ‘‘на̄йам̣ бхиккху майа̄ пахат̣о’’ти аватва̄ва аттано гун̣акатхам̣ катхенто ‘‘йасса нӯна, бханте, ка̄йе ка̄йагата̄сати анупат̣т̣хита̄ асса, со идха ан̃н̃атарам̣ сабрахмача̄рим̣ а̄саджджа аппат̣иниссаджджа ча̄рикам̣ паккамеййа̄’’ти ватва̄ ‘‘сеййатха̄пи, бханте, патхавийам̣ сучимпи никкхипанти, асучимпи никкхипантӣ’’тиа̄дина̄ найена аттано патхавӣсамачиттатан̃ча а̄потеджова̄йо раджохаран̣ачан̣д̣а̄лакума̄ракаусабхачхиннависа̄н̣асамачиттатан̃ча ахикун̣апа̄дӣхи вийа аттано ка̄йена ат̣т̣ийанан̃ча медакатха̄лика̄ вийа аттано ка̄йапарихаран̣ан̃ча пака̄сеси. има̄хи ча пана навахи упама̄хи тхере аттано гун̣е катхенте навасупи т̣ха̄несу удакапарийантам̣ катва̄ маха̄патхавӣ кампи. раджохаран̣ачан̣д̣а̄лакума̄ракамедакатха̄лико пама̄нам̣ пана а̄харан̣ака̄ле путхуджджана̄ бхиккхӯ ассӯни сандха̄ретум̣ на̄саккхим̣су, кхӣн̣а̄сава̄нам̣ дхаммасам̣вего удапа̄ди.
тхере аттано гун̣ам̣ катхентейева аббха̄чиккханакасса бхиккхуно сакаласарӣре д̣а̄хо уппаджджи, со та̄вадева бхагавато па̄десу патитва̄ аттано аббха̄чиккханадосам̣ пака̄сетва̄ аччайам̣ десеси. саттха̄ тхерам̣ а̄мантетва̄, ‘‘са̄рипутта, кхама имасса могхапурисасса, йа̄васса саттадха̄ муддха̄ на пхалатӣ’’ти а̄ха. тхеро уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггайха ‘‘кхама̄махам̣, бханте, тасса а̄йасмато, кхамату ча ме со а̄йасма̄, саче майхам̣ досо аттхӣ’’ти а̄ха. бхиккхӯ катхайим̣су ‘‘пассатха да̄на̄вусо, тхерасса анопамагун̣ам̣, еварӯпасса на̄ма муса̄ва̄дена аббха̄чиккханакасса бхиккхуно упари аппаматтакампи копам̣ ва̄ досам̣ ва̄ акатва̄ сайамева уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггайха кхама̄петӣ’’ти. ‘‘саттха̄ там̣ катхам̣ сутва̄, бхиккхаве, ким̣ катхетха̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘идам̣ на̄ма, бханте’’ти вутте, ‘‘на бхиккхаве, сакка̄ са̄рипуттасадиса̄нам̣ копам̣ ва̄ досам̣ ва̄ уппа̄детум̣, маха̄патхавӣсадисам̣, бхиккхаве, индакхӣласадисам̣ пасаннаудакарахадасадисан̃ча са̄рипуттасса читта’’нти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
95. ‘‘патхависамо но вируджджхати,
индакхилупамо та̄ди суббато;
рахадова апетакаддамо,
сам̣са̄ра̄ на бхаванти та̄дино’’ти.
тассаттхо – бхиккхаве, йатха̄ на̄ма патхавийам̣ сучӣни гандхама̄ла̄дӣнипи никкхипанти, асучӣни муттакарӣса̄дӣнипи никкхипанти, йатха̄ на̄ма нагарадва̄ре никха̄там̣ индакхӣлам̣ да̄рака̄дайо омуттентипи ӯхадантипи, апаре пана там̣ гандхама̄ла̄дӣхи саккаронти. таттха патхавийа̄ индакхӣласса ча нева ануродхо уппаджджати, на виродхо; евамева йва̄йам̣ кхӣн̣а̄саво бхиккху ат̣т̣хахи локадхаммехи акампийабха̄вена та̄ди, вата̄нам̣ сундарата̄йа суббато. со ‘‘име мам̣ чатӯхи паччайехи саккаронти, име пана на саккаронтӣ’’ти сакка̄ран̃ча асакка̄ран̃ча каронтесу нева ануруджджхати, но вируджджхати, атха кхо патхависамо ча индакхилупамо ева ча хоти. йатха̄ ча апагатакаддамо рахадо пасаннодако хоти, евам̣ апагатакилесата̄йа ра̄гакаддама̄дӣхи акаддамо виппасаннова хоти. та̄диноти тасса пана еварӯпасса сугатидуггатӣсу сам̣саран̣авасена сам̣са̄ра̄ на̄ма на хонтӣти.
десана̄васа̄не нава бхиккхусахасса̄ни саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣им̣сӯти.
са̄рипуттаттхераваттху чхат̣т̣хам̣.
7. косамбива̄сӣтиссаттхераса̄ман̣ераваттху
сантам̣ тасса манам̣ хотӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто тиссаттхерасса са̄ман̣ерам̣ а̄раббха катхеси.
еко кира косамбива̄сӣ кулапутто саттху са̄сане паббаджитва̄ ладдхупасампадо ‘‘косамбива̄сӣтиссаттхеро’’ти пан̃н̃а̄йи. тасса косамбийам̣ вут̣т̣хавассасса упат̣т̣ха̄ко тичӣваран̃чева саппипха̄н̣итан̃ча а̄харитва̄ па̄дамӯле т̣хапеси. атха нам̣ тхеро а̄ха – ‘‘ким̣ идам̣ упа̄сака̄’’ти. ‘‘нану майа̄, бханте, тумхе вассам̣ ва̄сита̄, амха̄кан̃ча виха̄ре вут̣т̣хавасса̄ имам̣ ла̄бхам̣ лабханти, ган̣хатха, бханте’’ти. ‘‘хоту, упа̄сака, на майхам̣ имина̄ аттхо’’ти. ‘‘ким̣ ка̄ран̣а̄, бханте’’ти? ‘‘мама сантике каппийака̄рако са̄ман̣еропи наттхи, а̄вусо’’ти. ‘‘саче, бханте, каппийака̄рако наттхи, мама путто аййасса сантике са̄ман̣еро бхависсатӣ’’ти. тхеро адхива̄сеси. упа̄сако саттавассикам̣ аттано путтам̣ тхерасса сантикам̣ нетва̄ ‘‘имам̣ пабба̄джетха̄’’ти ада̄си. атхасса тхеро кесе теметва̄ тачапан̃чакакаммат̣т̣ха̄нам̣ датва̄ пабба̄джеси. со кхураггейева саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣и.
тхеро там̣ пабба̄джетва̄ ад̣д̣хама̄сам̣ таттха васитва̄ ‘‘саттха̄рам̣ пассисса̄мӣ’’ти са̄ман̣ерам̣ бхан̣д̣акам̣ га̄ха̄петва̄ гаччханто антара̄магге екам̣ виха̄рам̣ па̄виси. са̄ман̣еро упаджджха̄йасса сена̄санам̣ гахетва̄ пат̣иджагги. тасса там̣ пат̣иджаггантассева вика̄ло джа̄то, тена аттано сена̄санам̣ пат̣иджаггитум̣ на̄саккхи. атха нам̣ упат̣т̣ха̄навела̄йам̣ а̄гантва̄ нисиннам̣ тхеро пуччхи – ‘‘са̄ман̣ера, аттано васанат̣т̣ха̄нам̣ пат̣иджаггита’’нти? ‘‘бханте, пат̣иджаггитум̣ ока̄сам̣ на̄латтха’’нти. ‘‘тена хи мама васанат̣т̣ха̄нейева васа, дуккхам̣ те а̄гантукат̣т̣ха̄не бахи васиту’’нти там̣ гахетва̄ва сена̄санам̣ па̄виси. тхеро пана путхуджджано нипаннаматтова ниддам̣ окками. са̄ман̣еро чинтеси – ‘‘аджджа ме упаджджха̄йена саддхим̣ татийо дивасо екасена̄сане васантасса, ‘саче нипаджджитва̄ нидда̄йисса̄ми, тхеро сахасеййам̣ а̄паджджеййа̄’ти нисиннакова вӣтина̄месса̄мӣ’’ти упаджджха̄йасса ман̃чакасамӣпе паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ нисиннакова раттим̣ вӣтина̄меси. тхеро паччӯсака̄ле паччут̣т̣ха̄йа ‘‘са̄ман̣ерам̣ никкхама̄петум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ман̃чакапассе т̣хапитабӣджаним̣ гахетва̄ бӣджанипаттасса аггена са̄ман̣ерасса кат̣аса̄ракам̣ пахаритва̄ бӣджаним̣ уддхам̣ уккхипанто ‘‘са̄ман̣ера, бахи никкхама̄’’ти а̄ха, бӣджанипаттадан̣д̣ако аккхимхи пат̣ихан̃н̃и, та̄вадева аккхи бхиджджи. со ‘‘ким̣, бханте’’ти ватва̄ ут̣т̣ха̄йа ‘‘бахи никкхама̄’’ти вутте ‘‘аккхи ме, бханте, бхинна’’нти аватва̄ екена хаттхена пат̣иччха̄детва̄ никкхами. ваттакаран̣ака̄ле ча пана ‘‘аккхи ме бхинна’’нти тун̣хӣ анисӣдитва̄ екена хаттхена аккхим̣ гахетва̄ екена хаттхена мут̣т̣хисаммун̃джаним̣ а̄да̄йа ваччакут̣ин̃ча мукхадхованат̣т̣ха̄нан̃ча саммаджджитва̄ мукхадхованодакан̃ча т̣хапетва̄ паривен̣ам̣ саммаджджи. со упаджджха̄йасса дантакат̣т̣хам̣ дадама̄но екенева хаттхена ада̄си.
атха нам̣ упаджджха̄йо а̄ха – ‘‘асиккхито вата̄йам̣ са̄ман̣еро, а̄чарийупаджджха̄йа̄нам̣ екена хаттхена дантакат̣т̣хам̣ да̄тум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти. джа̄на̄махам̣, бханте, ‘‘на евам̣ ват̣т̣атӣ’’ти, еко пана ме хаттхо на туччхоти. ‘‘ким̣ са̄ман̣ера̄’’ти? со а̄дито пат̣т̣ха̄йа там̣ паваттим̣ а̄рочеси. тхеро сутва̄ва сам̣виггама̄насо ‘‘ахо вата майа̄ бха̄рийам̣ каммам̣ ката’’нти ватва̄ ‘‘кхама̄хи ме, саппуриса, на̄хаметам̣ джа̄на̄ми, авассайо ме хохӣ’’ти ан̃джалим̣ паггайха саттавассикада̄ракасса па̄дамӯле уккут̣икам̣ нисӣди. атха нам̣ са̄ман̣еро а̄ха – ‘‘на̄хам̣, бханте, етадаттха̄йа катхесим̣, тумха̄кам̣ читтам̣ анураккхантена майа̄ евам̣ вуттам̣ неветтха тумха̄кам̣ досо аттхи, на майхам̣. ват̣т̣ассевесо досо, ма̄ чинтайиттха, майа̄ тумха̄кам̣ виппат̣иса̄рам̣ раккхантенева на̄рочита’’нти. тхеро са̄ман̣ерена асса̄сийама̄нопи анасса̄ситва̄ уппаннасам̣вего са̄ман̣ерасса бхан̣д̣акам̣ гахетва̄ саттху сантикам̣ па̄йа̄си. саттха̄писса а̄гаманам̣ олокентова нисӣди. со гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ саттха̄ра̄ саддхим̣ пат̣исаммоданам̣ катва̄ ‘‘кхаманӣйам̣ те бхиккху, кин̃чи атирекам̣ апха̄сукам̣ аттхӣ’’ти пуччхито а̄ха – ‘‘кхаманӣйам̣, бханте, наттхи ме кин̃чи атирекам̣ апха̄сукам̣, апича кхо пана ме айам̣ дахараса̄ман̣еро вийа ан̃н̃о атирекагун̣о на дит̣т̣хапуббо’’ти. ‘‘ким̣ пана имина̄ катам̣ бхиккхӯ’’ти. со а̄дито пат̣т̣ха̄йа саббам̣ там̣ паваттим̣ бхагавато а̄роченто а̄ха – ‘‘евам̣, бханте, майа̄ кхама̄пийама̄но мам̣ евам̣ вадеси ‘неветтха тумха̄кам̣ досо аттхи, на майхам̣. ват̣т̣ассевесо досо, тумхе ма̄ чинтайиттха̄’ти, ити мам̣ асса̄сесийева, майи нева копам̣, на досамака̄си, на ме, бханте, еварӯпо гун̣асампанно дит̣т̣хапуббо’’ти. атха нам̣ саттха̄ ‘‘бхиккху кхӣн̣а̄сава̄ на̄ма на кассачи куппанти, на дуссанти, сантиндрийа̄ сантама̄наса̄ва хонтӣ’’ти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
96. ‘‘сантам̣ тасса манам̣ хоти, санта̄ ва̄ча̄ ча камма ча;
саммадан̃н̃а̄ вимуттасса, упасантасса та̄дино’’ти.
таттха сантам̣ тасса̄ти тасса кхӣн̣а̄саваса̄ман̣ерасса абхиджджха̄дӣнам̣ абха̄вена манам̣ сантамева хоти упасантам̣ ниббутам̣. татха̄ муса̄ва̄да̄дӣнам̣ абха̄вена ва̄ча̄ ча па̄н̣а̄типа̄та̄дӣнам̣ абха̄вена ка̄йакамман̃ча сантамева хоти. саммадан̃н̃а̄ вимуттасса̄ти найена хетуна̄ джа̄нитва̄ пан̃чахи вимуттӣхи вимуттасса. упасантасса̄ти аббхантаре ра̄га̄дӣнам̣ упасамена упасантасса. та̄диноти татха̄рӯпасса гун̣асампаннасса̄ти.
десана̄васа̄не косамбива̄сӣтиссаттхеро саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣и. сесамаха̄джанасса̄пи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.
косамбива̄сӣтиссаттхераса̄ман̣ераваттху саттамам̣.
8. са̄рипуттаттхераваттху
ассаддхоти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто са̄рипуттаттхерам̣ а̄раббха катхеси.
екасмин̃хи самайе тим̣саматта̄ а̄ран̃н̃ака̄ бхиккхӯ саттху сантикам̣ а̄гантва̄ вандитва̄ нисӣдим̣су. саттха̄ тесам̣ саха пат̣исамбхида̄хи арахаттассӯпаниссайам̣ дисва̄ са̄рипуттаттхерам̣ а̄мантетва̄ ‘‘саддахаси твам̣, са̄рипутта, саддхиндрийам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ аматогадхам̣ хоти аматапарийоса̄на’’нти (сам̣. ни. 5.514) евам̣ пан̃чиндрийа̄ни а̄раббха пан̃хам̣ пуччхи. тхеро ‘‘на кхва̄хам̣, бханте, еттха бхагавато саддха̄йа гаччха̄ми, саддхиндрийам̣…пе… аматапарийоса̄нам̣. йесан̃хетам̣, бханте, ан̃н̃а̄там̣ асса адит̣т̣хам̣ авидитам̣ асаччхикатам̣ апхасситам̣ пан̃н̃а̄йа, те таттха паресам̣ саддха̄йа гаччхеййум̣. саддхиндрийам̣…пе… аматапарийоса̄на’’нти (сам̣. ни. 5.514) евам̣ там̣ пан̃хам̣ бйа̄ка̄си. там̣ сутва̄ бхиккхӯ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ ‘‘са̄рипуттаттхеро миччха̄гахан̣ам̣ нева виссаджджеси, аджджа̄пи самма̄самбуддхасса на саддахатийева̄’’ти. там̣ сутва̄ саттха̄ ‘‘ким̣ на̄метам̣, бхиккхаве, вадетха. ахан̃хи ‘пан̃чиндрийа̄ни абха̄ветва̄ саматхавипассанам̣ авад̣д̣хетва̄ маггапхала̄ни саччхика̄тум̣ саматтхо на̄ма аттхӣти саддахаси твам̣ са̄рипутто’ти пуччхим̣. со ‘евам̣ саччхикаронто аттхи на̄ма̄ти на саддаха̄ми, бханте’ти катхеси. на диннасса ва̄ катасса ва̄ пхалам̣ випа̄кам̣ на саддахати, на̄пи буддха̄дӣнам̣ гун̣ам̣ на саддахати. есо пана аттана̄ пат̣ивиддхесу джха̄навипассана̄маггапхаладхаммесу паресам̣ саддха̄йа на гаччхати. тасма̄ анупаваджджо’’ти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
97. ‘‘ассаддхо акатан̃н̃ӯ ча, сандхиччхедо ча йо наро,
хата̄вака̄со ванта̄со, са ве уттамапорисо’’ти.
тассатхо – аттано пат̣ивиддхагун̣ам̣ паресам̣ катха̄йа на саддахатӣти ассаддхо. акатам̣ нибба̄нам̣ джа̄на̄тӣти акатан̃н̃ӯ, саччхикатанибба̄ноти аттхо. ват̣т̣асандхим̣, сам̣са̄расандхим̣ чхиндитва̄ т̣хитоти сандхиччхедо. кусала̄кусалакаммабӣджасса кхӣн̣атта̄ ниббаттана̄вака̄со хато асса̄ти хата̄вака̄со. чатӯхи маггехи каттаббакиччасса кататта̄,сабба̄ а̄са̄ имина̄ ванта̄ти ванта̄со. со еварӯпо наро. пат̣ивиддхалокуттарадхаммата̄йа пурисесу уттамабха̄вам̣ паттоти пурисуттамоти.
га̄тха̄васа̄не те а̄ран̃н̃ака̄ тим̣саматта̄ бхиккхӯ саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣им̣су. сесаджанасса̄пи саттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.
са̄рипуттаттхераваттху ат̣т̣хамам̣.
9. кхадираванийаревататтхераваттху
га̄ме ва̄ти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто кхадираванийаревататтхерам̣ а̄раббха катхеси.
а̄йасма̄ хи са̄рипутто сатта̄сӣтикот̣идханам̣ паха̄йа паббаджитва̄ ча̄ла̄, упача̄ла̄, сӣсӯпача̄ла̄ти тиссо бхагинийо, чундо упасеноти име две ча бха̄таро пабба̄джеси. реватакума̄ро екова гехе авасит̣т̣хо. атхасса ма̄та̄ чинтеси – ‘‘мама путто упатиссо еттакам̣ дханам̣ паха̄йа паббаджитва̄ тиссо ча бхагинийо две ча бха̄таро пабба̄джеси, ревато екова авасесо. саче имампи пабба̄джессати, еттакам̣ но дханам̣ нассиссати, кулавам̣со паччхиджджиссати, дахарака̄лейева нам̣ гхара̄ва̄сена бандхисса̄мӣ’’ти. са̄рипуттаттхеропи пат̣икаччева бхиккхӯ а̄н̣а̄песи ‘‘саче, а̄вусо, ревато паббаджитука̄мо а̄гаччхати, а̄гатаматтамева нам̣ пабба̄джеййа̄тха, мама ма̄та̄питаро миччха̄дит̣т̣хика̄, ким̣ техи а̄пуччхитехи, ахамева тасса ма̄та̄ ча пита̄ ча̄’’ти. ма̄та̄писса реватакума̄рам̣ саттавассикамева гхарабандханена бандхитука̄ма̄ сама̄наджа̄тике куле да̄рикам̣ ва̄ретва̄ дивасам̣ ваваттхапетва̄ кума̄рам̣ ман̣д̣етва̄ паса̄дхетва̄ махата̄ парива̄рена саддхим̣ а̄да̄йа кума̄рика̄йа н̃а̄тигхарам̣ агама̄си. атха несам̣ катаман̇гала̄нам̣ двиннампи н̃а̄такесу саннипатитесу удакапа̄тийам̣ хаттхе ота̄ретва̄ ман̇гала̄ни ватва̄ кума̄рика̄йа вуд̣д̣хим̣ а̄кан̇кхама̄на̄ н̃а̄така̄ ‘‘тава аййика̄йа дит̣т̣хадхаммам̣ пасса, аййика̄ вийа чирам̣ джӣва, амма̄’’ти а̄хам̣су. реватакума̄ро ‘‘ко ну кхо имисса̄ аййика̄йа дит̣т̣хадхаммо’’ти чинтетва̄ ‘‘катара̄ имисса̄ аййика̄’’ти пуччхи. атха нам̣ а̄хам̣су, ‘‘та̄та, ким̣ на пассаси имам̣ вӣсавассасатикам̣ кхан̣д̣адантам̣ палитакесам̣ валиттачам̣ тилака̄хатагаттам̣ гопа̄насиван̇кам̣, еса̄ етисса̄ аййика̄’’ти. ‘‘ким̣ пана айампи еварӯпа̄ бхависсатӣ’’ти? ‘‘саче джӣвиссати, бхависсати, та̄та̄’’ти. со чинтеси – ‘‘еварӯпампи на̄ма сарӣрам̣ джара̄йа имам̣ виппака̄рам̣ па̄пун̣иссати, имам̣ ме бха̄тара̄ упатиссена дит̣т̣хам̣ бхависсати, аджджева майа̄ пала̄йитва̄ паббаджитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. атха нам̣ н̃а̄така̄ кума̄рика̄йа саддхим̣ екайа̄нам̣ а̄ропетва̄ а̄да̄йа паккамим̣су.
со тхокам̣ гантва̄ сарӣракиччам̣ ападиситва̄ ‘‘т̣хапетха та̄ва йа̄нам̣, отаритва̄ а̄гамисса̄мӣ’’ти йа̄на̄ отаритва̄ екасмим̣ гумбе тхокам̣ папан̃чам̣ катва̄ агама̄си. пунапи тхокам̣ гантва̄ тенева ападесена отаритва̄ абхирухи, пунапи татхева ака̄си. атхасса н̃а̄така̄ ‘‘аддха̄ имасса ут̣т̣ха̄на̄ни ваттантӣ’’ти саллаккхетва̄ на̄тидал̣хам̣ а̄раккхам̣ карим̣су. со пунапи тхокам̣ гантва̄ тенева ападесена отаритва̄ ‘‘тумхе па̄дженто пурато гаччхатха, майам̣ паччхато сан̣икам̣ а̄гамисса̄ма̄’’ти ватва̄ отаритва̄ гумба̄бхимукхо ахоси. н̃а̄така̄писса ‘‘паччхато а̄гамиссатӣ’’ти сан̃н̃а̄йа йа̄нам̣ па̄джента̄ гамим̣су. сопи тато пала̄йитва̄ екасмим̣ падесе тим̣саматта̄ бхиккхӯ васанти, тесам̣ сантикам̣ гантва̄ вандитва̄ а̄ха – ‘‘пабба̄джетха мам̣, бханте’’ти. ‘‘а̄вусо, твам̣ сабба̄лан̇ка̄рапат̣иман̣д̣ито, майам̣ те ра̄джапуттабха̄вам̣ ва̄ амаччапуттабха̄вам̣ ва̄ на джа̄на̄ма, катхам̣ пабба̄джесса̄ма̄’’ти? ‘‘тумхе мам̣, бханте, на джа̄на̄тха̄’’ти? ‘‘на джа̄на̄ма̄вусо’’ти. ‘‘ахам̣ упатиссасса канит̣т̣хабха̄тико’’ти. ‘‘ко еса упатиссо на̄ма̄’’ти? ‘‘бханте, бхадданта̄ мама бха̄тарам̣ ‘са̄рипутто’ти ваданти, тасма̄ майа̄ ‘упатиссо’ти вутте на джа̄нантӣ’’ти. ‘‘ким̣ пана твам̣ са̄рипуттаттхерасса канит̣т̣хабха̄тико’’ти? ‘‘а̄ма, бханте’’ти. ‘‘тена хи ехи, бха̄тара̄ те анун̃н̃а̄тамева̄’’ти ватва̄ бхиккхӯ тасса а̄бхаран̣а̄ни омун̃ча̄петва̄ екамантам̣ т̣хапетва̄ там̣ пабба̄джетва̄ тхерасса са̄санам̣ пахин̣им̣су. тхеро там̣ сутва̄ бхагавато а̄рочеси – ‘‘бханте, ‘а̄ран̃н̃икабхиккхӯхи кира ревато пабба̄джито’ти са̄санам̣ пахин̣им̣су, гантва̄ там̣ пасситва̄ а̄гамисса̄мӣ’’ти. саттха̄ ‘‘адхива̄сехи та̄ва, са̄рипутта̄’’ти гантум̣ на ада̄си. тхеро пуна катипа̄хаччайена саттха̄рам̣ а̄пуччхи. саттха̄ ‘‘адхива̄сехи та̄ва, са̄рипутта, майампи а̄гамисса̄ма̄’’ти нева гантум̣ ада̄си.
са̄ман̣еропи ‘‘сача̄хам̣ идха васисса̄ми, н̃а̄така̄ мам̣ анубандхитва̄ паккосиссантӣ’’ти тесам̣ бхиккхӯнам̣ сантике йа̄ва арахатта̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ угган̣хитва̄ паттачӣварама̄да̄йа ча̄рикам̣ чарама̄но тато тим̣сайоджанике т̣ха̄не кхадираванам̣ гантва̄ антовассейева тема̄саббхантаре саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣и. тхеропи пава̄ретва̄ саттха̄рам̣ пуна таттха гаманаттха̄йа а̄пуччхи. саттха̄ ‘‘майампи гамисса̄ма, са̄рипутта̄’’ти пан̃чахи бхиккхусатехи саддхим̣ никкхами. тхокам̣ гатака̄ле а̄нандаттхеро дведха̄патхе т̣хатва̄ саттха̄рам̣ а̄ха – ‘‘бханте, реватасса сантикам̣ гаманамаггесу айам̣ париха̄рапатхо сат̣т̣хийоджанико манусса̄ва̄со, айам̣ уджумагго тим̣сайоджанико амануссапариггахито, катарена гаччха̄ма̄’’ти. ‘‘сӣвали, пана, а̄нанда, амхехи саддхим̣ а̄гато’’ти? ‘‘а̄ма, бханте’’ти. ‘‘саче, сӣвали, а̄гато, уджумаггамева ган̣ха̄хӣ’’ти. саттха̄ кира ‘‘ахам̣ тумха̄кам̣ йа̄губхаттам̣ уппа̄десса̄ми, уджумаггам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти аватва̄ ‘‘тесам̣ тесам̣ джана̄нам̣ пун̃н̃асса випа̄када̄нат̣т̣ха̄нам̣ ета’’нти н̃атва̄ ‘‘саче, сӣвали, а̄гато, уджумаггам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти а̄ха. саттхари пана там̣ маггам̣ пат̣ипанне девата̄ ‘‘амха̄кам̣ аййасса сӣвалиттхерасса сакка̄рам̣ карисса̄ма̄’’ти чинтетва̄ екекайоджане виха̄ре ка̄ретва̄ екайоджанато уддхам̣ гантум̣ адатва̄ па̄то вут̣т̣ха̄йа диббайа̄гуа̄дӣни гахетва̄, ‘‘аййо, но сӣвалиттхеро кахам̣ нисинно’’ти вичаранти. тхеро аттано абхихат̣ам̣ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса да̄песи. евам̣ саттха̄ сапарива̄ро тим̣сайоджаникам̣ канта̄рам̣ сӣвалиттхерасса пун̃н̃ам̣ анубхавама̄нова а̄гама̄си. ревататтхеропи саттху а̄гаманам̣ н̃атва̄ бхагавато гандхакут̣им̣ ма̄петва̄ пан̃ча кӯт̣а̄га̄расата̄ни, пан̃ча чан̇каманасата̄ни, пан̃чараттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄насата̄ни ча ма̄песи. саттха̄ тасса сантике ма̄саматтамева васи. тасмим̣ васама̄нопи сӣвалиттхерассева пун̃н̃ам̣ анубхави.
таттха пана две махаллакабхиккхӯ саттху кхадираванам̣ пависанака̄ле евам̣ чинтайим̣су – ‘‘айам̣ бхиккху еттакам̣ навакаммам̣ каронто ким̣ саккхиссати саман̣адхаммам̣ ка̄тум̣, саттха̄ ‘са̄рипуттасса канит̣т̣хо’ти мукхолоканакиччам̣ каронто еварӯпасса навакаммикасса бхиккхусса сантикам̣ а̄гато’’ти. саттха̄пи там̣ дивасам̣ паччӯсака̄ле локам̣ волокетва̄ те бхиккхӯ дисва̄ тесам̣ читта̄ча̄рам̣ ан̃н̃а̄си. тасма̄ таттха ма̄саматтам̣ васитва̄ никкхаманадивасе йатха̄ те бхиккхӯ аттано телана̄л̣ин̃ча удакатумбан̃ча упа̄хана̄ни ча памуссанти, татха̄ адхит̣т̣хахитва̄ никкхаманто виха̄рӯпача̄рато бахи никкхантака̄ле иддхим̣ виссаджджеси. атха те бхиккхӯ ‘‘майа̄ идан̃чидан̃ча памут̣т̣хам̣, майа̄пи памут̣т̣ха’’нти убхопи ниваттитва̄ там̣ т̣ха̄нам̣ асаллаккхетва̄ кхадираруккхакан̣т̣акехи виджджхама̄на̄ вичаритва̄ екасмим̣ кхадираруккхе оламбантам̣ аттано бхан̣д̣акам̣ дисва̄ а̄да̄йа паккамим̣су. саттха̄пи бхиккхусан̇гхам̣ а̄да̄йа пуна ма̄саматтенева сӣвалиттхерасса пун̃н̃ам̣ анубхавама̄но пат̣игантва̄ пубба̄ра̄мам̣ па̄виси.
атха те махаллакабхиккхӯ па̄това мукхам̣ дховитва̄ ‘‘а̄гантукабхаттада̄йика̄йа виса̄кха̄йа гхарам̣ йа̄гум̣ пивисса̄ма̄’’ти гантва̄ йа̄гум̣ пивитва̄ кхаджджакам̣ кха̄дитва̄ нисӣдим̣су. атха не виса̄кха̄ пуччхи – ‘‘тумхепи, бханте, саттха̄ра̄ саддхим̣ ревататтхерасса васанат̣т̣ха̄нам̣ агамиттха̄’’ти. ‘‘а̄ма, упа̄сикети, раман̣ӣйам̣, бханте, тхерасса васанат̣т̣ха̄на’’нти. ‘‘куто тасса раман̣ӣйата̄ сетакан̣т̣акакхадираруккхагаханам̣ пета̄нам̣ нива̄санат̣т̣ха̄насадисам̣ упа̄сике’’ти. атхан̃н̃е две дахарабхиккхӯ а̄гамим̣су. упа̄сика̄ тесампи йа̄гукхаджджакам̣ датва̄ татхева пат̣ипуччхи. те а̄хам̣су – ‘‘на сакка̄ упа̄сике ван̣н̣етум̣, судхаммадевасабха̄садисам̣ иддхийа̄ абхисан̇кхатам̣ вийа тхерасса васанат̣т̣ха̄на’’нти. упа̄сика̄ чинтеси – ‘‘пат̣хамам̣ а̄гата̄ бхиккхӯ ан̃н̃атха̄ вадим̣су, име ан̃н̃атха̄ ваданти, пат̣хамам̣ а̄гата̄ бхиккхӯ кин̃чидева памусситва̄ иддхийа̄ виссат̣т̣хака̄ле пат̣иниваттитва̄ гата̄ бхависсанти, име пана иддхийа̄ абхисан̇кхаритва̄ ниммитака̄ле гата̄ бхависсантӣ’’ти аттано пан̣д̣итабха̄вена етаматтхам̣ н̃атва̄ ‘‘саттха̄рам̣ а̄гатака̄ле пуччхисса̄мӣ’’ти ат̣т̣ха̄си. тато мухуттам̣йева саттха̄ бхиккхусан̇гхапаривуто виса̄кха̄йа гехам̣ гантва̄ пан̃н̃атта̄сане нисӣди. са̄ буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ саккаччам̣ паривиситва̄ бхаттакичча̄васа̄не саттха̄рам̣ вандитва̄ пат̣ипуччхи – ‘‘бханте, тумхехи саддхим̣ гатабхиккхӯсу екачче ревататтхерасса васанат̣т̣ха̄нам̣ ‘кхадирагаханам̣ аран̃н̃а’нти ваданти, екачче ‘раман̣ӣйа’нти, ким̣ ну кхо ета’’нти? там̣ сутва̄ саттха̄ ‘‘упа̄сике га̄мо ва̄ хоту аран̃н̃ам̣ ва̄, йасмим̣ т̣ха̄не араханто вихаранти, там̣ раман̣ӣйамева̄’’ти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
98. ‘‘га̄ме ва̄ йади ва̄ран̃н̃е, нинне ва̄ йади ва̄ тхале;
йаттха араханто вихаранти, там̣ бхӯмира̄ман̣еййака’’нти.
таттха кин̃ча̄пи араханто га̄манте ка̄йавивекам̣ на лабханти, читтавивекам̣ пана лабхантева. тесан̃хи диббапат̣ибха̄га̄нипи а̄рамман̣а̄ни читтам̣ ча̄летум̣ на сакконти. тасма̄ га̄мо ва̄ хоту аран̃н̃а̄дӣнам̣ ва̄ ан̃н̃атарам̣, йаттха араханто вихаранти, там̣ бхӯмира̄ман̣еййаканти со бхӯмипадесо раман̣ӣйо ева̄ти аттхо.
десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.
апарена самайена бхиккхӯ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘а̄вусо, кена ну кхо ка̄ран̣ена а̄йасма̄ сӣвалиттхеро саттадивасасаттама̄са̄дхика̄ни сатта васса̄ни ма̄ту куччхийам̣ васи, кена нирайе паччи, кена ниссандена ла̄бхаггайасаггаппатто джа̄то’’ти? саттха̄ там̣ катхам̣ сутва̄, ‘‘бхиккхаве, ким̣ катхетха̄’’ти пуччхитва̄, ‘‘бханте, идам̣ на̄ма̄’’ти вутте тасса̄йасмато пуббакаммам̣ катхенто а̄ха –
бхиккхаве, ито еканавутикаппе випассӣ бхагава̄ локе уппаджджитва̄ екасмим̣ самайе джанападача̄рикам̣ чаритва̄ питу нагарам̣ пачча̄гама̄си. ра̄джа̄ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса а̄гантукада̄нам̣ саджджетва̄ на̄гара̄нам̣ са̄санам̣ песеси ‘‘а̄гантва̄ майхам̣ да̄не саха̄йака̄ хонтӯ’’ти. те татха̄ катва̄ ‘‘ран̃н̃а̄ диннада̄нато атирекатарам̣ дасса̄ма̄’’ти саттха̄рам̣ нимантетва̄ пунадивасе да̄нам̣ пат̣ийа̄детва̄ ран̃н̃о са̄санам̣ пахин̣им̣су. ра̄джа̄ а̄гантва̄ тесам̣ да̄нам̣ дисва̄ ‘‘ито адхикатарам̣ дасса̄мӣ’’ти пунадивасаттха̄йа саттха̄рам̣ нимантеси, нева ра̄джа̄ на̄гаре пара̄джетум̣ саккхи, на на̄гара̄ ра̄джа̄нам̣. на̄гара̄ чхат̣т̣хе ва̄ре ‘‘све да̄ни йатха̄ ‘имасмим̣ да̄не идам̣ на̄ма наттхӣ’ти на сакка̄ хоти ваттум̣, евам̣ да̄нам̣ дасса̄ма̄’’ти чинтетва̄ пунадивасе да̄нам̣ пат̣ийа̄детва̄ ‘‘ким̣ ну кхо еттха наттхӣ’’ти олокента̄ алламадхумева на аддасам̣су. паккамадху пана бахум̣ аттхи. те алламадхуссаттха̄йа чатӯсу нагарадва̄ресу чатта̄ри каха̄пан̣асахасса̄ни га̄ха̄петва̄ пахин̣им̣су. атхеко джанападамануссо га̄мабходжакам̣ пасситум̣ а̄гаччханто антара̄магге мадхупат̣алам̣ дисва̄ маккхика̄ пала̄петва̄ са̄кхам̣ чхиндитва̄ са̄кха̄дан̣д̣акенева саддхим̣ мадхупат̣алам̣ а̄да̄йа ‘‘га̄мабходжакасса дасса̄мӣ’’ти нагарам̣ па̄виси. мадхуаттха̄йа гато там̣ дисва̄, ‘‘амбхо, виккин̣ийам̣ мадху’’нти пуччхи. ‘‘на виккин̣ийам̣, са̄мӣ’’ти. ‘‘ханда, имам̣ каха̄пан̣ам̣ гахетва̄ дехӣ’’ти. со чинтеси – ‘‘имам̣ мадхупат̣алам̣ па̄даматтампи на аггхати, айам̣ пана каха̄пан̣ам̣ дети. бахукаха̄пан̣ако ман̃н̃е, майа̄ вад̣д̣хетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. атха нам̣ ‘‘на демӣ’’ти а̄ха, ‘‘тена хи две каха̄пан̣е ган̣ха̄хӣ’’ти. ‘‘двӣхипи на демӣ’’ти. евам̣ та̄ва вад̣д̣хеси, йа̄ва со ‘‘тена хи идам̣ сахассам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти бхан̣д̣икам̣ упанеси.
атха нам̣ со а̄ха – ‘‘ким̣ ну кхо твам̣ умматтако, уда̄ху каха̄пан̣а̄нам̣ т̣хапанока̄сам̣ на лабхаси, па̄дампи на аггханакам̣ мадхум̣ ‘сахассам̣ гахетва̄ дехӣ’ти вадаси, ‘ким̣ на̄мета’’’нти? ‘джа̄на̄махам̣, бхо, имина̄ пана ме каммам̣ аттхи, теневам̣ вада̄мӣ’ти. ‘‘ким̣ каммам̣, са̄мӣ’’ти? ‘‘амхехи випассӣбуддхасса ат̣т̣хасат̣т̣хисаман̣асахассапарива̄расса маха̄да̄нам̣ саджджитам̣, татрекам̣ алламадхумева наттхи, тасма̄ евам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти. евам̣, санте, на̄хам̣ мӯлена дасса̄ми, саче ‘‘ахампи да̄не паттим̣ лабхисса̄ми, дасса̄мӣ’’ти. со гантва̄ на̄гара̄нам̣ таматтхам̣ а̄рочеси. на̄гара̄ тасса саддха̄йа балавабха̄вам̣ н̃атва̄, ‘‘са̄дху, паттико хотӯ’’ти пат̣иджа̄ним̣су, те буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ нисӣда̄петва̄ йа̄гукхаджджакам̣ датва̄ махатим̣ суван̣н̣апа̄тим̣ а̄хара̄петва̄ мадхупат̣алам̣ пӣл̣а̄песум̣. тенева мануссена пан̣н̣а̄ка̄раттха̄йа дадхива̄ракопи а̄хат̣о аттхи, со тампи дадхим̣ па̄тийам̣ а̄киритва̄ тена мадхуна̄ сам̣сандитва̄ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса а̄дито пат̣т̣ха̄йа ада̄си. там̣ йа̄вадаттхам̣ ган̣ханта̄нам̣ саббесам̣ па̄пун̣и уттаримпи авасит̣т̣хам̣ ахосийева. ‘‘евам̣ тхокам̣ мадху катхам̣ та̄ва бахӯнам̣ па̄пун̣ӣ’’ти на чинтетаббам̣. тан̃хи буддха̄нубха̄вена па̄пун̣и. буддхависайо на чинтетаббо. чатта̄ри хи ‘‘ачинтеййа̄нӣ’’ти (а. ни. 4.77) вутта̄ни. та̄ни чинтенто умма̄дассева бха̄гӣ хотӣти. со пурисо еттакам̣ каммам̣ катва̄ а̄йупарийоса̄не девалоке ниббаттитва̄ еттакам̣ ка̄лам̣ сам̣саранто екасмим̣ самайе девалока̄ чавитва̄ ба̄ра̄н̣асийам̣ ра̄джакуле ниббатто питу аччайена раджджам̣ па̄пун̣и. со ‘‘екам̣ нагарам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти гантва̄ парива̄реси, на̄гара̄нан̃ча са̄санам̣ пахин̣и ‘‘раджджам̣ ва̄ ме денту йуддхам̣ ва̄’’ти. те ‘‘нева раджджам̣ дасса̄ма, на йуддха’’нти ватва̄ чӯл̣адва̄рехи никкхамитва̄ да̄рӯдака̄дӣни а̄харанти, саббакичча̄ни каронти.
итаропи чатта̄ри маха̄два̄ра̄ни раккханто саттама̄са̄дхика̄ни сатта васса̄ни нагарам̣ упарундхи. атхасса ма̄та̄ ‘‘ким̣ ме путто каротӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘идам̣ на̄ма девӣ’’ти там̣ паваттим̣ сутва̄ ‘‘ба̄ло мама путто, гаччхатха, тасса ‘чӯл̣адва̄ра̄нипи пидха̄йа нагарам̣ упарундхатӯ’ти вадетха̄’’ти. со ма̄ту са̄санам̣ сутва̄ татха̄ ака̄си. на̄гара̄пи бахи никкхамитум̣ алабханта̄ саттаме дивасе аттано ра̄джа̄нам̣ ма̄ретва̄ тасса раджджам̣ адам̣су. со имам̣ каммам̣ катва̄ а̄йупарийоса̄не авӣчимхи ниббаттитва̄ йа̄ва̄йам̣ патхавӣ йоджанаматтам̣ уссанна̄, та̄ва нирайе паччитва̄ чатуннам̣ чӯл̣адва̄ра̄нам̣ пидахитатта̄ тато чуто тасса̄ ева ма̄ту куччхисмим̣ пат̣исандхим̣ гахетва̄ саттама̄са̄дхика̄ни сатта васса̄ни антокуччхисмим̣ васитва̄ сатта диваса̄ни йонимукхе тирийам̣ нипаджджи. евам̣, бхиккхаве, сӣвали, тада̄ нагарам̣ упарундхитва̄ гахитакаммена еттакам̣ ка̄лам̣ нирайе паччитва̄ чатуннам̣ чӯл̣адва̄ра̄нам̣ пидахитатта̄ тато чуто тасса̄ ева ма̄ту куччхийам̣ пат̣исандхим̣ гахетва̄ еттакам̣ ка̄лам̣ куччхийам̣ васи. навамадхуно диннатта̄ ла̄бхаггайасаггаппатто джа̄тоти.
пунекадивасам̣ бхиккхӯ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘ахо са̄ман̣ерасса ла̄бхо, ахо пун̃н̃ам̣, йена екакена пан̃чаннам̣ бхиккхусата̄нам̣ пан̃чакӯт̣а̄га̄расата̄дӣни ката̄нӣ’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте, ‘‘бхиккхаве, майхам̣ путтасса нева пун̃н̃ам̣ аттхи, на па̄пам̣, убхайамасса пахӣна’’нти ватва̄ бра̄хман̣авагге имам̣ га̄тхама̄ха –
‘‘йодха пун̃н̃ан̃ча па̄пан̃ча, убхо сан̇гамупаччага̄;
асокам̣ вираджам̣ суддхам̣, тамахам̣ брӯми бра̄хман̣а’’нти. (дха. па. 412);
кхадираванийаревататтхераваттху навамам̣.
10. ан̃н̃атараиттхиваттху
раман̣ӣйа̄нӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ан̃н̃атарам̣ иттхим̣ а̄раббха катхеси.
еко кира пин̣д̣апа̄тико бхиккху саттху сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ екам̣ джин̣н̣ауййа̄нам̣ пависитва̄ саман̣адхаммам̣ кароти. ека̄ нагарасобхинӣ иттхӣ пурисена саддхим̣ ‘‘ахам̣ асукат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма гамисса̄ми, твам̣ таттха а̄гаччхеййа̄сӣ’’ти сан̇кетам̣ катва̄ агама̄си. со пурисо на̄гаччхи. са̄ тасса а̄гаманамаггам̣ олокентӣ там̣ адисва̄ уккан̣т̣хитва̄ ито чито ча вичарама̄на̄ там̣ уййа̄нам̣ пависитва̄ тхерам̣ паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ нисиннам̣ дисва̄ ито чито ча олокайама̄на̄ ан̃н̃ам̣ кан̃чи адисва̄ ‘‘айан̃ча пурисо ева, имасса читтам̣ памохесса̄мӣ’’ти тасса пурато т̣хатва̄ пунаппунам̣ ниваттхаса̄т̣акам̣ мочетва̄ нива̄сети, кесе мун̃читва̄ бандхати, па̄н̣им̣ пахаритва̄ хасати. тхерасса сам̣вего уппаджджитва̄ сакаласарӣрам̣ пхари. со ‘‘ким̣ ну кхо ида’’нти чинтеси. саттха̄пи ‘‘мама сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ ‘саман̣адхаммам̣ карисса̄мӣ’ти гатасса бхиккхуно ка̄ ну кхо паваттӣ’’ти упадха̄ренто там̣ иттхим̣ дисва̄ тасса̄ ана̄ча̄ракирийам̣, тхерасса ча сам̣вегуппаттим̣ н̃атва̄ гандхакут̣ийам̣ нисиннова тена саддхим̣ катхеси – ‘‘бхиккху, ка̄магавесака̄нам̣ араман̣ат̣т̣ха̄намева вӣтара̄га̄нам̣ раман̣ат̣т̣ха̄нам̣ хотӣ’’ти. еван̃ча пана ватва̄ обха̄сам̣ пхаритва̄ тасса дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
99. ‘‘раман̣ӣйа̄ни аран̃н̃а̄ни, йаттха на раматӣ джано;
вӣтара̄га̄ рамиссанти, на те ка̄магавесино’’ти.
таттха аран̃н̃а̄нӣти супуппхитатаруванасан̣д̣апат̣иман̣д̣ита̄ни вималасалиласампанна̄ни аран̃н̃а̄ни на̄ма раман̣ӣйа̄ни. йаттха̄ти йесу аран̃н̃есу викаситесу падумаванесу га̄мамаккхика̄ вийа ка̄магавесако джано на рамати. вӣтара̄га̄ти вигатара̄га̄ пана кхӣн̣а̄сава̄ на̄ма бхамарамадхукара̄ вийа падумаванесу татха̄рӯпесу аран̃н̃есу рамиссанти. ким̣ ка̄ран̣а̄? на те ка̄мапавесино, йасма̄ те ка̄магавесино на хонтӣти аттхо.
десана̄васа̄не со тхеро йатха̄нисиннова саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣итва̄ а̄ка̄сена̄гантва̄ тхутим̣ каронто татха̄гатасса па̄де вандитва̄ агама̄сӣти.
ан̃н̃атараиттхиваттху дасамам̣.
арахантаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
саттамо вагго.