2. ан̃н̃атарабхиккхуваттху
дунниггахасса лахуноти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ са̄ваттхийам̣ джетаване вихаранто ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄раббха катхеси.
косаларан̃н̃о кира виджите паббатапа̄де ма̄тикага̄мо на̄ма еко гханава̄со га̄мо ахоси. атхекадивасам̣ сат̣т̣химатта̄ бхиккхӯ саттху сантике йа̄ва арахатта̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ катха̄петва̄ там̣ га̄мам̣ гантва̄ пин̣д̣а̄йа пависим̣су. атха не йо тасса га̄масса са̄мико ма̄тико на̄ма, тасса ма̄та̄ дисва̄ гехе нисӣда̄петва̄ на̄наггарасена йа̄губхаттена паривиситва̄, ‘‘бханте, каттха гантука̄ма̄’’ти пуччхи. ‘‘йатха̄ пха̄сукат̣т̣ха̄нам̣ маха̄упа̄сике’’ти. са̄ ‘‘васса̄ва̄сат̣т̣ха̄нам̣, аййа̄, парийесанти ман̃н̃е’’ти н̃атва̄ па̄дамӯле нипаджджитва̄, ‘‘саче, аййа̄, имам̣ тема̄сам̣ идха васиссанти, ахам̣ тӣн̣и саран̣а̄ни, пан̃ча сӣла̄ни гахетва̄ упосатхакаммам̣ карисса̄мӣ’’ти а̄ха. бхиккхӯ ‘‘майам̣ имам̣ нисса̄йа бхиккха̄йа акиламанта̄ бхаваниссаран̣ам̣ ка̄тум̣ саккхисса̄ма̄’’ти адхива̄сайим̣су. са̄ тесам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ виха̄рам̣ пат̣иджаггитва̄ ада̄си.
те таттхева васанта̄ екадивасам̣ саннипатитва̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ овадим̣су, ‘‘а̄вусо, амхехи пама̄дача̄рам̣ чаритум̣ на ват̣т̣ати. амха̄кан̃хи сакагехам̣ вийа ат̣т̣ха маха̄нирайа̄ виват̣адва̄ра̄йева, дхарама̄накабуддхасса кхо пана сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ майам̣ а̄гата̄, буддха̄ ча на̄ма пада̄нупадикам̣ вичарантена̄пи сат̣хена а̄ра̄дхетум̣ на сакка̄, йатха̄джджха̄сайенева а̄ра̄дхетум̣ сакка̄, аппаматта̄ хотха, двӣхи екат̣т̣ха̄не на т̣ха̄таббам̣, на нисӣдитаббам̣, са̄йам̣ кхо пана тхерӯпат̣т̣ха̄нака̄ле па̄това бхиккха̄ча̄рака̄ле екато бхависса̄ма, сесака̄ле две екато на бхависса̄ма, апича кхо пана апха̄сукена бхиккхуна̄ а̄гантва̄ виха̄рамаджджхе гхан̣д̣ийа̄ пахата̄йа гхан̣д̣исан̃н̃а̄йа а̄гантва̄ тасса бхесаджджам̣ карисса̄ма̄’’ти.
тесу евам̣ катикам̣ катва̄ вихарантесу екадивасам̣ са̄ упа̄сика̄ саппителапха̄н̣ита̄дӣни га̄ха̄петва̄ да̄сада̄сикаммакара̄дӣхи паривута̄ са̄йанхасамайе там̣ виха̄рам̣ гантва̄ виха̄рамаджджхе бхиккхӯ адисва̄, ‘‘кахам̣ ну кхо, аййа̄, гата̄’’ти пурисе пуччхитва̄, ‘‘аттано аттано раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄несу нисинна̄ бхависсанти, аййе’’ти вутте, ‘‘ким̣ ну кхо катва̄ дат̣т̣хум̣ саккхисса̄мӣ’’ти а̄ха. атха нам̣ бхиккхусан̇гхасса катикаваттам̣ джа̄нанаманусса̄ а̄хам̣су – ‘‘гхан̣д̣ийа̄ пахата̄йа саннипатиссанти, аййе’’ти. са̄ ча гхан̣д̣им̣ пахара̄песи. бхиккхӯ гхан̣д̣исаддам̣ сутва̄, ‘‘кассачи апха̄сукам̣ бхависсатӣ’’ти сакасакат̣т̣ха̄нехи никкхамитва̄ виха̄рамаджджхе саннипатим̣су. двепи джана̄ екамаггена̄гата̄ на̄ма наттхи. упа̄сика̄ екекат̣т̣ха̄нато екекамева а̄гаччхантам̣ дисва̄, ‘‘мама путтехи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ калахо като бхависсатӣ’’ти чинтетва̄ бхиккхусан̇гхам̣ вандитва̄ пуччхи – ‘‘калахам̣ ну кхо, бханте, кариттха̄’’ти? ‘‘на карома, маха̄упа̄сике’’ти. ‘‘саче во, бханте, калахо наттхи, атха касма̄ йатха̄ амха̄кам̣ гехам̣ а̄гаччханта̄ саббе екатова а̄гаччхатха, евам̣ ана̄гантва̄ екекат̣т̣ха̄нато екека̄ва а̄гата̄’’ти? ‘‘маха̄упа̄сике, екекасмим̣ т̣ха̄не нисӣдитва̄ саман̣адхаммам̣ каримха̄’’ти. ‘‘ко еса, бханте, саман̣адхаммо на̄ма̄’’ти? ‘‘дваттим̣са̄ка̄ре саджджха̄йам̣ карома, аттабха̄ве ча кхайавайам̣ пат̣т̣хапема, маха̄упа̄сике’’ти. ‘‘ким̣ пана, бханте, дваттим̣са̄ка̄ре саджджха̄йам̣ ка̄тум̣, аттабха̄ве ча кхайавайам̣ пат̣т̣хапетум̣ тумха̄камева ват̣т̣ати, уда̄ху амха̄кампӣти, кассачипи ава̄рито еса дхаммо, маха̄упа̄сике’’ти. ‘‘тена хи, бханте, майхампи дваттим̣са̄ка̄рам̣ детха, аттабха̄ве ча кхайавайапат̣т̣хапанам̣ а̄чиккхатха̄’’ти. ‘‘тена хи угган̣ха, маха̄упа̄сике’’ти саббам̣ угган̣ха̄песум̣.
са̄ тато пат̣т̣ха̄йа дваттим̣са̄ка̄ре саджджха̄йам̣ катва̄ аттани кхайавайам̣ пат̣т̣хапетва̄ техи бхиккхӯхи пуретарамева тайо магге, тӣн̣и ча пхала̄ни па̄пун̣и. маггенева часса̄ чатассо пат̣исамбхида̄ локийаабхин̃н̃а̄ ча а̄гамим̣су. са̄ маггапхаласукхато вут̣т̣ха̄йа диббачаккхуна̄ олокетва̄, ‘‘када̄ ну кхо мама путтехи айам̣ дхаммо адхигато’’ти упадха̄рентӣ саббепиме сара̄га̄ садоса̄ самоха̄ джха̄навипассана̄маттампи тесам̣ наттхи, ‘‘ким̣ ну кхо майхам̣ путта̄нам̣ арахаттасса упаниссайо аттхи, наттхӣ’’ти а̄ваджджетва̄, ‘‘аттхӣ’’ти дисва̄, ‘‘сена̄санасаппа̄йам̣ ну кхо аттхи, наттхӣ’’ти а̄ваджджетва̄ тампи дисва̄, ‘‘пуггаласаппа̄йам̣ ну кхо лабханти, на лабхантӣ’’ти а̄ваджджеси, пуггаласаппа̄йампи дисва̄, ‘‘а̄ха̄расаппа̄йам̣ ну кхо лабханти, на лабхантӣ’’ти упадха̄рентӣ ‘‘а̄ха̄расаппа̄йам̣ несам̣ наттхӣ’’ти дисва̄ тато пат̣т̣ха̄йа на̄на̄видхам̣ йа̄гум̣, анекаппака̄рам̣ кхаджджакам̣, на̄наггарасан̃ча бходжанам̣ сампа̄детва̄ гехе бхиккхӯ нисӣда̄петва̄ даккхин̣одакам̣ датва̄, ‘‘бханте, тумха̄кам̣ йам̣ йам̣ руччати, там̣ там̣ гахетва̄ парибхун̃джатха̄’’ти ниййа̄деси. те йатха̄ручи йа̄гуа̄дӣни гахетва̄ парибхун̃джанти. тесам̣ саппа̄йа̄ха̄рам̣ лабханта̄нам̣ читтам̣ екаггам̣ ахоси.
те екаггена читтена випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ на чирассева саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ патва̄ чинтайим̣су – ‘‘ахо маха̄упа̄сика̄ амха̄кам̣ патит̣т̣ха̄ джа̄та̄, саче майам̣ саппа̄йа̄ха̄рам̣ на лабхимха, на но маггапхалапат̣иведхо абхависса, ида̄ни вут̣т̣хавасса̄ пава̄ретва̄ саттху сантикам̣ гамисса̄ма̄’’ти. те ‘‘саттха̄рам̣ дат̣т̣хука̄мамха̄’’ти маха̄упа̄сикам̣ а̄пуччхим̣су. ‘‘маха̄упа̄сика̄ са̄дху, аййа̄’’ти. те анугантва̄ пунапи, ‘‘бханте, амхе олокеййа̄тха̄’’ти бахӯни пийавачана̄ни ватва̄ пат̣иниватти. тепи кхо бхиккхӯ са̄ваттхим̣ гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисинна̄ ‘‘каччи, бхиккхаве, кхаманӣйам̣, каччи йа̄панӣйам̣, на ча пин̣д̣акена киламиттха̄’’ти вутте ‘‘кхаманӣйам̣, бханте, йа̄панӣйам̣, бханте, пин̣д̣акена пана нева киламимха. амха̄кан̃хи ма̄тикама̄та̄ на̄мека̄ упа̄сика̄ читта̄ча̄рам̣ н̃атва̄, ‘ахо вата но еварӯпам̣ на̄ма а̄ха̄рам̣ пат̣ийа̄деййа̄’ти чинтите йатха̄чинтитам̣ а̄ха̄рам̣ пат̣ийа̄детва̄ ада̄сӣ’’ти тасса̄ гун̣акатхам̣ катхайим̣су.
ан̃н̃атаро бхиккху тасса̄ гун̣акатхам̣ сутва̄ таттха гантука̄мо хутва̄ саттху сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄, ‘‘бханте, там̣ га̄мам̣ гамисса̄мӣ’’ти саттха̄рам̣ а̄пуччхитва̄ джетаванато никкхамитва̄ анупуббена там̣ га̄мам̣ патва̄ виха̄рам̣ пависанадивасейева чинтеси – ‘‘айам̣ кира упа̄сика̄ чинтитачинтитам̣ джа̄на̄ти, ахан̃ча маггакиланто виха̄рам̣ пат̣иджаггитум̣ на саккхисса̄ми, ахо вата ме виха̄рапат̣иджаггакам̣ мануссам̣ песеййа̄’’ти. упа̄сика̄ гехе нисинна̄ва а̄ваджджентӣ таматтхам̣ н̃атва̄, ‘‘гаччха, виха̄рам̣ пат̣иджаггитва̄ ехӣ’’ти мануссам̣ песеси. итаропи па̄нӣйам̣ пивитука̄мо ‘‘ахо вата ме саккхарапа̄накам̣ катва̄ песеййа̄’’ти чинтеси. упа̄сика̄ тампи песеси. со пунадивасе ‘‘па̄това синиддхайа̄гум̣ ме сауттарибхан̇гам̣ песетӯ’’ти чинтеси. упа̄сика̄ татха̄ ака̄си. со йа̄гум̣ пивитва̄, ‘‘ахо вата ме еварӯпам̣ кхаджджакам̣ песеййа̄’’ти чинтеси. упа̄сика̄ тампи песеси. со чинтеси – ‘‘айам̣ упа̄сика̄ майа̄ саббам̣ чинтитачинтитам̣ песеси, ахам̣ етам̣ дат̣т̣хука̄мо, ахо вата ме на̄наггарасабходжанам̣ га̄ха̄петва̄ сайамева а̄гаччхеййа̄’’ти. упа̄сика̄ ‘‘мама путто мам̣ дат̣т̣хука̄мо, а̄гаманам̣ ме пачча̄сӣсатӣ’’ти бходжанам̣ га̄ха̄петва̄ виха̄рам̣ гантва̄ тасса ада̄си. со катабхаттакиччо ‘‘ма̄тикама̄та̄ на̄ма твам̣, маха̄упа̄сике’’ти пуччхи. ‘‘а̄ма, та̄та̄’’ти. ‘‘твам̣ парачиттам̣ джа̄на̄сӣ’’ти? ‘‘ким̣ мам̣ пуччхаси, та̄та̄’’ти? ‘‘майа̄ чинтитачинтитам̣ саббамака̄си, тена там̣ пуччха̄мӣ’’ти. ‘‘парачиттаджа̄нанакабхиккхӯ бахӯ, та̄та̄’’ти? ‘‘на̄хам̣ ан̃н̃е пуччха̄ми, тувам̣ пуччха̄ми, упа̄сике’’ти. евам̣ сантепи упа̄сика̄ ‘‘парачиттам̣ джа̄на̄мӣ’’ти аватва̄ ‘‘парачиттам̣ джа̄нанта̄ на̄ма евам̣ каронти путта̄’’ти а̄ха. со ‘‘бха̄рийам̣ ватидам̣ каммам̣, путхуджджана̄ на̄ма собханампи асобханампи чинтенти, сача̄хам̣ кин̃чи айуттам̣ чинтайисса̄ми, саха бхан̣д̣акена чорам̣ чӯл̣а̄йа ган̣хантӣ вийа мам̣ виппака̄рам̣ па̄пеййа, майа̄ ито пала̄йитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти чинтетва̄, ‘‘упа̄сике, ахам̣ гамисса̄мӣ’’ти а̄ха. ‘‘кахам̣, аййа̄’’ти? ‘‘саттху сантикам̣, упа̄сике’’ти. ‘‘васатха та̄ва, бханте, идха̄’’ти. ‘‘на васисса̄ми, упа̄сике, гамисса̄мева̄’’ти никкхамитва̄ саттху сантикам̣ агама̄си. атха нам̣ саттха̄ ‘‘ким̣ бхиккху на твам̣ таттха васасӣ’’ти пуччхи. ‘‘а̄ма, бханте, на сакка̄ таттха васиту’’нти. ‘‘ким̣ ка̄ран̣а̄ бхиккхӯ’’ти? ‘‘бханте, са̄ упа̄сика̄ чинтитачинтитам̣ саббам̣ джа̄на̄ти, путхуджджана̄ ча на̄ма собханампи асобханампи чинтенти, сача̄хам̣ кин̃чи айуттам̣ чинтесса̄ми, саха бхан̣д̣акена чорам̣ чӯл̣а̄йа ган̣хантӣ вийа мам̣ виппака̄рам̣ па̄пессатӣ’’ти чинтетва̄ а̄гатомхӣти. ‘‘бхиккху, таттхева тайа̄ васитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти, ‘‘на саккоми, бханте, на̄хам̣ таттха васисса̄мӣ’’ти. ‘‘тена хи твам̣, бхиккху, екамева раккхитум̣ саккхиссасӣ’’ти. ‘‘ким̣, бханте’’ти? ‘‘тава читтамева раккха, читтам̣ на̄метам̣ дураккхам̣, твам̣ аттано читтамева нигган̣ха, ма̄ ан̃н̃ам̣ кин̃чи чинтайи, читтам̣ на̄метам̣ дунниггаха’’нти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –
35. ‘‘дунниггахасса лахуно, йаттхака̄манипа̄тино;
читтасса даматхо са̄дху, читтам̣ дантам̣ сукха̄ваха’’нти.
таттха читтам̣ на̄метам̣ дуккхена ниггайхатӣти дунниггахам̣. лахум̣ уппаджджати ча нируджджхати ча̄ти лаху. тасса дунниггахасса лахуно. йаттхака̄манипа̄тиноти йаттха каттхачидева нипатанасӣласса. етан̃хи лабхитаббат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ алабхитаббат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ йуттат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ айуттат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ на джа̄на̄ти, нева джа̄тим̣ олокети, на готтам̣, на вайам̣. йаттха йаттха иччхати, таттха таттхева нипататӣти ‘‘йаттхака̄манипа̄тӣ’’ти вуччати. тасса еварӯпасса читтасса даматхо са̄дху чатӯхи арийамаггехи дантабха̄во йатха̄ ниббисеванам̣ хоти, татха̄ катабха̄во са̄дху. ким̣ ка̄ран̣а̄? идан̃хи читтам̣ дантам̣ сукха̄вахам̣ ниббисеванам̣ катам̣ маггапхаласукхам̣ параматтханибба̄насукхан̃ча а̄вахатӣти.
десана̄парийоса̄не сампаттапариса̄йа бахӯ сота̄панна̄дайо ахесум̣, маха̄джанасса са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ джа̄та̄ти.
саттха̄ тасса бхиккхуно имам̣ ова̄дам̣ датва̄, ‘‘гаччха, бхиккху, ан̃н̃ам̣ кин̃чи ачинтайитва̄ таттхева васа̄хӣ’’ти пахин̣и. со бхиккху саттху сантика̄ ова̄дам̣ лабхитва̄ таттха агама̄си. кин̃чи бахиддха̄ чинтанам̣ на̄ма на чинтеси. маха̄упа̄сика̄пи диббена чаккхуна̄ олокентӣ тхерам̣ дисва̄, ‘‘ида̄ни ова̄дада̄йакам̣ а̄чарийам̣ лабхитва̄ пуна̄гато мама путто’’ти аттано н̃а̄н̣енева париччхиндитва̄ тасса саппа̄йа̄ха̄рам̣ пат̣ийа̄детва̄ ада̄си. со саппа̄йабходжанам̣ севитва̄ катипа̄хенева арахаттам̣ патва̄ маггапхаласукхена вӣтина̄менто ‘‘ахо маха̄упа̄сика̄ майхам̣ патит̣т̣ха̄ джа̄та̄, ахам̣ имам̣ нисса̄йа бхаваниссаран̣ам̣ паттомхӣ’’ти чинтетва̄, ‘‘имасмим̣ та̄ва ме аттабха̄ве патит̣т̣ха̄ джа̄та̄, сам̣са̄ре пана ме сам̣сарантасса ан̃н̃есупи аттабха̄весу айам̣ патит̣т̣ха̄ бхӯтапубба̄, но’’ти упадха̄ренто екӯнааттабха̄васатам̣ ануссари. са̄пи екӯнааттабха̄васате тасса па̄дапарича̄рика̄ ан̃н̃есу пат̣ибаддхачитта̄ хутва̄ там̣ джӣвита̄ воропеси. тхеро тасса̄ еттакам̣ агун̣ам̣ дисва̄, ‘‘ахо майам̣ маха̄упа̄сика̄ бха̄рийам̣ каммам̣ ака̄сӣ’’ти чинтеси.
маха̄упа̄сика̄пи гехе нисинна̄ва ‘‘ким̣ ну кхо майхам̣ путтасса паббаджитакиччам̣ маттакам̣ паттам̣, но’’ти упадха̄райама̄на̄ тасса арахаттапаттим̣ н̃атва̄ уттари упадха̄рийама̄на̄, ‘‘мама путто арахаттам̣ патва̄ ахо вата ме айам̣ упа̄сика̄ махатӣ патит̣т̣ха̄ джа̄та̄’’ти чинтетва̄, ‘‘атӣтепи ну кхо ме айам̣ патит̣т̣ха̄ бхӯтапубба̄, но’’ти упадха̄ренто екӯнааттабха̄васатам̣ ануссари, ‘‘ахам̣ кхо пана екӯнааттабха̄васате ан̃н̃ехи саддхим̣ екато хутва̄ етам̣ джӣвита̄ воропесим̣, айам̣ ме еттакам̣ агун̣ам̣ дисва̄ ‘ахо бха̄рийам̣ каммам̣ катам̣ упа̄сика̄йа̄’’ти чинтеси. ‘‘аттхи ну кхо евам̣ сам̣са̄ре сам̣сарантийа̄ мама путтасса упака̄ро катапуббо’’ти упадха̄райама̄на̄ тато уттарим̣ сатамам̣ аттабха̄вам̣ ануссаритва̄ сатаме аттабха̄ве майа̄ етасса па̄дапарича̄рика̄йа хутва̄ етасмим̣ джӣвита̄ воропанат̣т̣ха̄не джӣвитада̄нам̣ диннам̣, ахо майа̄ мама путтасса маха̄упака̄ро катапуббо’’ти гехе нисинна̄ва уттарим̣ висесетва̄ ‘‘упадха̄ретха̄’’ти а̄ха. со дибба̄йа сотадха̄туйа̄ саддам̣ сутва̄ висесетва̄ сатамам̣ аттабха̄вам̣ ануссаритва̄ таттха та̄йа аттано джӣвитасса диннабха̄вам̣ дисва̄, ‘‘ахо мама има̄йа маха̄упа̄сика̄йа упака̄ро катапуббо’’ти аттамано хутва̄ тасса̄ таттхева чатӯсу маггапхалесу пан̃хам̣ катхетва̄ анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йӣти.
ан̃н̃атарабхиккхуваттху дутийам̣.