3. читтавагго

1. мегхийаттхераваттху

пханданам̣ чапалам̣ читтанти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ ча̄лика̄йа паббате вихаранто а̄йасмантам̣ мегхийам̣ а̄раббха катхеси.

тасса ваттхум̣ вибха̄ванаттхам̣ саббам̣ мегхийасуттантам̣ (уда̄. 31) виттха̄ретаббам̣. саттха̄ пана тӣхи витаккехи анва̄саттата̄йа тасмим̣ амбаване падха̄нам̣ ануйун̃джитум̣ асаккун̣итва̄ а̄гатам̣ мегхийаттхерам̣ а̄мантетва̄, ‘‘атибха̄рийам̣ те, мегхийа, катам̣ ‘а̄гамехи та̄ва, мегхийа, екакомхи йа̄ва ан̃н̃опи кочи бхиккху а̄гаччхатӣ’ти мам̣ йа̄чантам̣ екакам̣ паха̄йа гаччхантена бхиккхуна̄ на̄ма евам̣ читтавасикена бхавитум̣ на ват̣т̣ати, читтам̣ на̄метам̣ лахукам̣, там̣ аттано васе ваттетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ватва̄ има̄ две га̄тха̄ абха̄си –

33. ‘‘пханданам̣ чапалам̣ читтам̣, дӯраккхам̣ дуннива̄райам̣;

уджум̣ кароти медха̄вӣ, усука̄рова теджанам̣.

34. ‘‘ва̄риджова тхале кхитто, окамокатауббхато;

париппхандатидам̣ читтам̣, ма̄радхеййам̣ паха̄таве’’ти.

таттха пхандананти рӯпа̄дӣсу а̄рамман̣есу виппхандама̄нам̣. чапаланти екаирийа̄патхена асан̣т̣хаханто га̄мада̄рако вийа екасмим̣ а̄рамман̣е асан̣т̣хаханато чапалам̣. читтанти вин̃н̃а̄н̣ам̣, бхӯмиваттхуа̄рамман̣акирийа̄дивичиттата̄йа панетам̣ ‘‘читта’’нти вуттам̣. дӯраккханти кит̣т̣хасамба̄дхе т̣ха̄не кит̣т̣хакха̄дакагон̣ам̣ вийа екекасмим̣ саппа̄йа̄рамман̣ейева дут̣т̣хапанато дӯраккхам̣. дуннива̄райанти висабха̄га̄рамман̣ам̣ гаччхантам̣ пат̣иседхетум̣ дуккхатта̄ дуннива̄райам̣. усука̄рова теджананти йатха̄ на̄ма усука̄ро аран̃н̃ато екам̣ ван̇кадан̣д̣акам̣ а̄харитва̄ ниттачам̣ катва̄ кан̃джийателена маккхетва̄ ан̇га̄ракапалле та̄петва̄ руккха̄лаке уппӣл̣етва̄ ниван̇кам̣ уджум̣ ва̄лавиджджханайоггам̣ кароти, катва̄ ча пана ра̄джара̄джамаха̄матта̄нам̣ сиппам̣ дассетва̄ махантам̣ сакка̄расамма̄нам̣ лабхати, евамева медха̄вӣ пан̣д̣ито вин̃н̃ӯ пурисо пхандана̄дисабха̄ваметам̣ читтам̣ дхутан̇га̄ран̃н̃а̄ва̄савасена, ниттачам̣ апагатаол̣а̄рикакилесам̣ катва̄ саддха̄синехена теметва̄ ка̄йикачетасикавӣрийена та̄петва̄ саматхавипассана̄лаке уппӣл̣етва̄ уджум̣ акут̣илам̣ ниббисеванам̣ кароти, катва̄ ча пана сан̇кха̄ре саммаситва̄ махантам̣ авиджджаккхандхам̣ пада̄летва̄, ‘‘тиссо виджджа̄, чха абхин̃н̃а̄, нава локуттарадхамме’’ти имам̣ висесам̣ хаттхагатамева катва̄ аггадаккхин̣еййабха̄вам̣ лабхати.

ва̄риджова̄ти маччхо вийа, тхале кхиттоти хаттхена ва̄ па̄дена ва̄ джа̄ла̄дӣнам̣ ва̄ ан̃н̃атарена тхале чхад̣д̣ито. окамокатауббхатоти ‘‘окапун̣н̣ехи чӣварехӣ’’ти еттха (маха̄ва. 306) удакам̣ окам̣, ‘‘окам̣ паха̄йа аникетаса̄рӣ’’ти еттха (су. ни. 850) а̄лайо, еттха убхайампи лаббхати. ‘‘окамокатауббхато’’ти хи еттха окамокатоти удакасан̇кха̄та̄ а̄лайа̄ти айаматтхо. уббхатоти уддхат̣о. париппхандатидам̣ читтанти йатха̄ со удака̄лайато уббхато тхале кхитто маччхо удакам̣ алабханто париппхандати, евамидам̣ пан̃чака̄магун̣а̄лайа̄бхиратам̣ читтам̣ тато уддхаритва̄ ма̄радхеййасан̇кха̄там̣ ват̣т̣ам̣ паха̄тум̣ випассана̄каммат̣т̣ха̄не кхиттам̣ ка̄йикачетасикавӣрийена санта̄пийама̄нам̣ париппхандати, сан̣т̣ха̄тум̣ на саккоти. евам̣ сантепи дхурам̣ аниккхипитва̄ медха̄вӣ пуггало там̣ вуттанайенева уджум̣ камманийам̣ каротӣти аттхо. апаро найо – идам̣ ма̄радхеййам̣ килесават̣т̣ам̣ авиджахитва̄ т̣хитам̣ читтам̣ со ва̄риджо вийа париппхандати, тасма̄ ма̄радхеййам̣ паха̄таве, йена килесават̣т̣асан̇кха̄тена ма̄радхеййенева париппхандати, там̣ паха̄таббанти.

га̄тха̄парийоса̄не мегхийаттхеро сота̄паттипхале патит̣т̣хито, ан̃н̃епи бахӯ сота̄панна̄дайо джа̄та̄ти.

мегхийаттхераваттху пат̣хамам̣.

2. ан̃н̃атарабхиккхуваттху

дунниггахасса лахуноти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ са̄ваттхийам̣ джетаване вихаранто ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄раббха катхеси.

косаларан̃н̃о кира виджите паббатапа̄де ма̄тикага̄мо на̄ма еко гханава̄со га̄мо ахоси. атхекадивасам̣ сат̣т̣химатта̄ бхиккхӯ саттху сантике йа̄ва арахатта̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ катха̄петва̄ там̣ га̄мам̣ гантва̄ пин̣д̣а̄йа пависим̣су. атха не йо тасса га̄масса са̄мико ма̄тико на̄ма, тасса ма̄та̄ дисва̄ гехе нисӣда̄петва̄ на̄наггарасена йа̄губхаттена паривиситва̄, ‘‘бханте, каттха гантука̄ма̄’’ти пуччхи. ‘‘йатха̄ пха̄сукат̣т̣ха̄нам̣ маха̄упа̄сике’’ти. са̄ ‘‘васса̄ва̄сат̣т̣ха̄нам̣, аййа̄, парийесанти ман̃н̃е’’ти н̃атва̄ па̄дамӯле нипаджджитва̄, ‘‘саче, аййа̄, имам̣ тема̄сам̣ идха васиссанти, ахам̣ тӣн̣и саран̣а̄ни, пан̃ча сӣла̄ни гахетва̄ упосатхакаммам̣ карисса̄мӣ’’ти а̄ха. бхиккхӯ ‘‘майам̣ имам̣ нисса̄йа бхиккха̄йа акиламанта̄ бхаваниссаран̣ам̣ ка̄тум̣ саккхисса̄ма̄’’ти адхива̄сайим̣су. са̄ тесам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ виха̄рам̣ пат̣иджаггитва̄ ада̄си.

те таттхева васанта̄ екадивасам̣ саннипатитва̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ овадим̣су, ‘‘а̄вусо, амхехи пама̄дача̄рам̣ чаритум̣ на ват̣т̣ати. амха̄кан̃хи сакагехам̣ вийа ат̣т̣ха маха̄нирайа̄ виват̣адва̄ра̄йева, дхарама̄накабуддхасса кхо пана сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ майам̣ а̄гата̄, буддха̄ ча на̄ма пада̄нупадикам̣ вичарантена̄пи сат̣хена а̄ра̄дхетум̣ на сакка̄, йатха̄джджха̄сайенева а̄ра̄дхетум̣ сакка̄, аппаматта̄ хотха, двӣхи екат̣т̣ха̄не на т̣ха̄таббам̣, на нисӣдитаббам̣, са̄йам̣ кхо пана тхерӯпат̣т̣ха̄нака̄ле па̄това бхиккха̄ча̄рака̄ле екато бхависса̄ма, сесака̄ле две екато на бхависса̄ма, апича кхо пана апха̄сукена бхиккхуна̄ а̄гантва̄ виха̄рамаджджхе гхан̣д̣ийа̄ пахата̄йа гхан̣д̣исан̃н̃а̄йа а̄гантва̄ тасса бхесаджджам̣ карисса̄ма̄’’ти.

тесу евам̣ катикам̣ катва̄ вихарантесу екадивасам̣ са̄ упа̄сика̄ саппителапха̄н̣ита̄дӣни га̄ха̄петва̄ да̄сада̄сикаммакара̄дӣхи паривута̄ са̄йанхасамайе там̣ виха̄рам̣ гантва̄ виха̄рамаджджхе бхиккхӯ адисва̄, ‘‘кахам̣ ну кхо, аййа̄, гата̄’’ти пурисе пуччхитва̄, ‘‘аттано аттано раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄несу нисинна̄ бхависсанти, аййе’’ти вутте, ‘‘ким̣ ну кхо катва̄ дат̣т̣хум̣ саккхисса̄мӣ’’ти а̄ха. атха нам̣ бхиккхусан̇гхасса катикаваттам̣ джа̄нанаманусса̄ а̄хам̣су – ‘‘гхан̣д̣ийа̄ пахата̄йа саннипатиссанти, аййе’’ти. са̄ ча гхан̣д̣им̣ пахара̄песи. бхиккхӯ гхан̣д̣исаддам̣ сутва̄, ‘‘кассачи апха̄сукам̣ бхависсатӣ’’ти сакасакат̣т̣ха̄нехи никкхамитва̄ виха̄рамаджджхе саннипатим̣су. двепи джана̄ екамаггена̄гата̄ на̄ма наттхи. упа̄сика̄ екекат̣т̣ха̄нато екекамева а̄гаччхантам̣ дисва̄, ‘‘мама путтехи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ калахо като бхависсатӣ’’ти чинтетва̄ бхиккхусан̇гхам̣ вандитва̄ пуччхи – ‘‘калахам̣ ну кхо, бханте, кариттха̄’’ти? ‘‘на карома, маха̄упа̄сике’’ти. ‘‘саче во, бханте, калахо наттхи, атха касма̄ йатха̄ амха̄кам̣ гехам̣ а̄гаччханта̄ саббе екатова а̄гаччхатха, евам̣ ана̄гантва̄ екекат̣т̣ха̄нато екека̄ва а̄гата̄’’ти? ‘‘маха̄упа̄сике, екекасмим̣ т̣ха̄не нисӣдитва̄ саман̣адхаммам̣ каримха̄’’ти. ‘‘ко еса, бханте, саман̣адхаммо на̄ма̄’’ти? ‘‘дваттим̣са̄ка̄ре саджджха̄йам̣ карома, аттабха̄ве ча кхайавайам̣ пат̣т̣хапема, маха̄упа̄сике’’ти. ‘‘ким̣ пана, бханте, дваттим̣са̄ка̄ре саджджха̄йам̣ ка̄тум̣, аттабха̄ве ча кхайавайам̣ пат̣т̣хапетум̣ тумха̄камева ват̣т̣ати, уда̄ху амха̄кампӣти, кассачипи ава̄рито еса дхаммо, маха̄упа̄сике’’ти. ‘‘тена хи, бханте, майхампи дваттим̣са̄ка̄рам̣ детха, аттабха̄ве ча кхайавайапат̣т̣хапанам̣ а̄чиккхатха̄’’ти. ‘‘тена хи угган̣ха, маха̄упа̄сике’’ти саббам̣ угган̣ха̄песум̣.

са̄ тато пат̣т̣ха̄йа дваттим̣са̄ка̄ре саджджха̄йам̣ катва̄ аттани кхайавайам̣ пат̣т̣хапетва̄ техи бхиккхӯхи пуретарамева тайо магге, тӣн̣и ча пхала̄ни па̄пун̣и. маггенева часса̄ чатассо пат̣исамбхида̄ локийаабхин̃н̃а̄ ча а̄гамим̣су. са̄ маггапхаласукхато вут̣т̣ха̄йа диббачаккхуна̄ олокетва̄, ‘‘када̄ ну кхо мама путтехи айам̣ дхаммо адхигато’’ти упадха̄рентӣ саббепиме сара̄га̄ садоса̄ самоха̄ джха̄навипассана̄маттампи тесам̣ наттхи, ‘‘ким̣ ну кхо майхам̣ путта̄нам̣ арахаттасса упаниссайо аттхи, наттхӣ’’ти а̄ваджджетва̄, ‘‘аттхӣ’’ти дисва̄, ‘‘сена̄санасаппа̄йам̣ ну кхо аттхи, наттхӣ’’ти а̄ваджджетва̄ тампи дисва̄, ‘‘пуггаласаппа̄йам̣ ну кхо лабханти, на лабхантӣ’’ти а̄ваджджеси, пуггаласаппа̄йампи дисва̄, ‘‘а̄ха̄расаппа̄йам̣ ну кхо лабханти, на лабхантӣ’’ти упадха̄рентӣ ‘‘а̄ха̄расаппа̄йам̣ несам̣ наттхӣ’’ти дисва̄ тато пат̣т̣ха̄йа на̄на̄видхам̣ йа̄гум̣, анекаппака̄рам̣ кхаджджакам̣, на̄наггарасан̃ча бходжанам̣ сампа̄детва̄ гехе бхиккхӯ нисӣда̄петва̄ даккхин̣одакам̣ датва̄, ‘‘бханте, тумха̄кам̣ йам̣ йам̣ руччати, там̣ там̣ гахетва̄ парибхун̃джатха̄’’ти ниййа̄деси. те йатха̄ручи йа̄гуа̄дӣни гахетва̄ парибхун̃джанти. тесам̣ саппа̄йа̄ха̄рам̣ лабханта̄нам̣ читтам̣ екаггам̣ ахоси.

те екаггена читтена випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ на чирассева саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ патва̄ чинтайим̣су – ‘‘ахо маха̄упа̄сика̄ амха̄кам̣ патит̣т̣ха̄ джа̄та̄, саче майам̣ саппа̄йа̄ха̄рам̣ на лабхимха, на но маггапхалапат̣иведхо абхависса, ида̄ни вут̣т̣хавасса̄ пава̄ретва̄ саттху сантикам̣ гамисса̄ма̄’’ти. те ‘‘саттха̄рам̣ дат̣т̣хука̄мамха̄’’ти маха̄упа̄сикам̣ а̄пуччхим̣су. ‘‘маха̄упа̄сика̄ са̄дху, аййа̄’’ти. те анугантва̄ пунапи, ‘‘бханте, амхе олокеййа̄тха̄’’ти бахӯни пийавачана̄ни ватва̄ пат̣иниватти. тепи кхо бхиккхӯ са̄ваттхим̣ гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисинна̄ ‘‘каччи, бхиккхаве, кхаманӣйам̣, каччи йа̄панӣйам̣, на ча пин̣д̣акена киламиттха̄’’ти вутте ‘‘кхаманӣйам̣, бханте, йа̄панӣйам̣, бханте, пин̣д̣акена пана нева киламимха. амха̄кан̃хи ма̄тикама̄та̄ на̄мека̄ упа̄сика̄ читта̄ча̄рам̣ н̃атва̄, ‘ахо вата но еварӯпам̣ на̄ма а̄ха̄рам̣ пат̣ийа̄деййа̄’ти чинтите йатха̄чинтитам̣ а̄ха̄рам̣ пат̣ийа̄детва̄ ада̄сӣ’’ти тасса̄ гун̣акатхам̣ катхайим̣су.

ан̃н̃атаро бхиккху тасса̄ гун̣акатхам̣ сутва̄ таттха гантука̄мо хутва̄ саттху сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄, ‘‘бханте, там̣ га̄мам̣ гамисса̄мӣ’’ти саттха̄рам̣ а̄пуччхитва̄ джетаванато никкхамитва̄ анупуббена там̣ га̄мам̣ патва̄ виха̄рам̣ пависанадивасейева чинтеси – ‘‘айам̣ кира упа̄сика̄ чинтитачинтитам̣ джа̄на̄ти, ахан̃ча маггакиланто виха̄рам̣ пат̣иджаггитум̣ на саккхисса̄ми, ахо вата ме виха̄рапат̣иджаггакам̣ мануссам̣ песеййа̄’’ти. упа̄сика̄ гехе нисинна̄ва а̄ваджджентӣ таматтхам̣ н̃атва̄, ‘‘гаччха, виха̄рам̣ пат̣иджаггитва̄ ехӣ’’ти мануссам̣ песеси. итаропи па̄нӣйам̣ пивитука̄мо ‘‘ахо вата ме саккхарапа̄накам̣ катва̄ песеййа̄’’ти чинтеси. упа̄сика̄ тампи песеси. со пунадивасе ‘‘па̄това синиддхайа̄гум̣ ме сауттарибхан̇гам̣ песетӯ’’ти чинтеси. упа̄сика̄ татха̄ ака̄си. со йа̄гум̣ пивитва̄, ‘‘ахо вата ме еварӯпам̣ кхаджджакам̣ песеййа̄’’ти чинтеси. упа̄сика̄ тампи песеси. со чинтеси – ‘‘айам̣ упа̄сика̄ майа̄ саббам̣ чинтитачинтитам̣ песеси, ахам̣ етам̣ дат̣т̣хука̄мо, ахо вата ме на̄наггарасабходжанам̣ га̄ха̄петва̄ сайамева а̄гаччхеййа̄’’ти. упа̄сика̄ ‘‘мама путто мам̣ дат̣т̣хука̄мо, а̄гаманам̣ ме пачча̄сӣсатӣ’’ти бходжанам̣ га̄ха̄петва̄ виха̄рам̣ гантва̄ тасса ада̄си. со катабхаттакиччо ‘‘ма̄тикама̄та̄ на̄ма твам̣, маха̄упа̄сике’’ти пуччхи. ‘‘а̄ма, та̄та̄’’ти. ‘‘твам̣ парачиттам̣ джа̄на̄сӣ’’ти? ‘‘ким̣ мам̣ пуччхаси, та̄та̄’’ти? ‘‘майа̄ чинтитачинтитам̣ саббамака̄си, тена там̣ пуччха̄мӣ’’ти. ‘‘парачиттаджа̄нанакабхиккхӯ бахӯ, та̄та̄’’ти? ‘‘на̄хам̣ ан̃н̃е пуччха̄ми, тувам̣ пуччха̄ми, упа̄сике’’ти. евам̣ сантепи упа̄сика̄ ‘‘парачиттам̣ джа̄на̄мӣ’’ти аватва̄ ‘‘парачиттам̣ джа̄нанта̄ на̄ма евам̣ каронти путта̄’’ти а̄ха. со ‘‘бха̄рийам̣ ватидам̣ каммам̣, путхуджджана̄ на̄ма собханампи асобханампи чинтенти, сача̄хам̣ кин̃чи айуттам̣ чинтайисса̄ми, саха бхан̣д̣акена чорам̣ чӯл̣а̄йа ган̣хантӣ вийа мам̣ виппака̄рам̣ па̄пеййа, майа̄ ито пала̄йитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти чинтетва̄, ‘‘упа̄сике, ахам̣ гамисса̄мӣ’’ти а̄ха. ‘‘кахам̣, аййа̄’’ти? ‘‘саттху сантикам̣, упа̄сике’’ти. ‘‘васатха та̄ва, бханте, идха̄’’ти. ‘‘на васисса̄ми, упа̄сике, гамисса̄мева̄’’ти никкхамитва̄ саттху сантикам̣ агама̄си. атха нам̣ саттха̄ ‘‘ким̣ бхиккху на твам̣ таттха васасӣ’’ти пуччхи. ‘‘а̄ма, бханте, на сакка̄ таттха васиту’’нти. ‘‘ким̣ ка̄ран̣а̄ бхиккхӯ’’ти? ‘‘бханте, са̄ упа̄сика̄ чинтитачинтитам̣ саббам̣ джа̄на̄ти, путхуджджана̄ ча на̄ма собханампи асобханампи чинтенти, сача̄хам̣ кин̃чи айуттам̣ чинтесса̄ми, саха бхан̣д̣акена чорам̣ чӯл̣а̄йа ган̣хантӣ вийа мам̣ виппака̄рам̣ па̄пессатӣ’’ти чинтетва̄ а̄гатомхӣти. ‘‘бхиккху, таттхева тайа̄ васитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти, ‘‘на саккоми, бханте, на̄хам̣ таттха васисса̄мӣ’’ти. ‘‘тена хи твам̣, бхиккху, екамева раккхитум̣ саккхиссасӣ’’ти. ‘‘ким̣, бханте’’ти? ‘‘тава читтамева раккха, читтам̣ на̄метам̣ дураккхам̣, твам̣ аттано читтамева нигган̣ха, ма̄ ан̃н̃ам̣ кин̃чи чинтайи, читтам̣ на̄метам̣ дунниггаха’’нти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

35. ‘‘дунниггахасса лахуно, йаттхака̄манипа̄тино;

читтасса даматхо са̄дху, читтам̣ дантам̣ сукха̄ваха’’нти.

таттха читтам̣ на̄метам̣ дуккхена ниггайхатӣти дунниггахам̣. лахум̣ уппаджджати ча нируджджхати ча̄ти лаху. тасса дунниггахасса лахуно. йаттхака̄манипа̄тиноти йаттха каттхачидева нипатанасӣласса. етан̃хи лабхитаббат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ алабхитаббат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ йуттат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ айуттат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ на джа̄на̄ти, нева джа̄тим̣ олокети, на готтам̣, на вайам̣. йаттха йаттха иччхати, таттха таттхева нипататӣти ‘‘йаттхака̄манипа̄тӣ’’ти вуччати. тасса еварӯпасса читтасса даматхо са̄дху чатӯхи арийамаггехи дантабха̄во йатха̄ ниббисеванам̣ хоти, татха̄ катабха̄во са̄дху. ким̣ ка̄ран̣а̄? идан̃хи читтам̣ дантам̣ сукха̄вахам̣ ниббисеванам̣ катам̣ маггапхаласукхам̣ параматтханибба̄насукхан̃ча а̄вахатӣти.

десана̄парийоса̄не сампаттапариса̄йа бахӯ сота̄панна̄дайо ахесум̣, маха̄джанасса са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ джа̄та̄ти.

саттха̄ тасса бхиккхуно имам̣ ова̄дам̣ датва̄, ‘‘гаччха, бхиккху, ан̃н̃ам̣ кин̃чи ачинтайитва̄ таттхева васа̄хӣ’’ти пахин̣и. со бхиккху саттху сантика̄ ова̄дам̣ лабхитва̄ таттха агама̄си. кин̃чи бахиддха̄ чинтанам̣ на̄ма на чинтеси. маха̄упа̄сика̄пи диббена чаккхуна̄ олокентӣ тхерам̣ дисва̄, ‘‘ида̄ни ова̄дада̄йакам̣ а̄чарийам̣ лабхитва̄ пуна̄гато мама путто’’ти аттано н̃а̄н̣енева париччхиндитва̄ тасса саппа̄йа̄ха̄рам̣ пат̣ийа̄детва̄ ада̄си. со саппа̄йабходжанам̣ севитва̄ катипа̄хенева арахаттам̣ патва̄ маггапхаласукхена вӣтина̄менто ‘‘ахо маха̄упа̄сика̄ майхам̣ патит̣т̣ха̄ джа̄та̄, ахам̣ имам̣ нисса̄йа бхаваниссаран̣ам̣ паттомхӣ’’ти чинтетва̄, ‘‘имасмим̣ та̄ва ме аттабха̄ве патит̣т̣ха̄ джа̄та̄, сам̣са̄ре пана ме сам̣сарантасса ан̃н̃есупи аттабха̄весу айам̣ патит̣т̣ха̄ бхӯтапубба̄, но’’ти упадха̄ренто екӯнааттабха̄васатам̣ ануссари. са̄пи екӯнааттабха̄васате тасса па̄дапарича̄рика̄ ан̃н̃есу пат̣ибаддхачитта̄ хутва̄ там̣ джӣвита̄ воропеси. тхеро тасса̄ еттакам̣ агун̣ам̣ дисва̄, ‘‘ахо майам̣ маха̄упа̄сика̄ бха̄рийам̣ каммам̣ ака̄сӣ’’ти чинтеси.

маха̄упа̄сика̄пи гехе нисинна̄ва ‘‘ким̣ ну кхо майхам̣ путтасса паббаджитакиччам̣ маттакам̣ паттам̣, но’’ти упадха̄райама̄на̄ тасса арахаттапаттим̣ н̃атва̄ уттари упадха̄рийама̄на̄, ‘‘мама путто арахаттам̣ патва̄ ахо вата ме айам̣ упа̄сика̄ махатӣ патит̣т̣ха̄ джа̄та̄’’ти чинтетва̄, ‘‘атӣтепи ну кхо ме айам̣ патит̣т̣ха̄ бхӯтапубба̄, но’’ти упадха̄ренто екӯнааттабха̄васатам̣ ануссари, ‘‘ахам̣ кхо пана екӯнааттабха̄васате ан̃н̃ехи саддхим̣ екато хутва̄ етам̣ джӣвита̄ воропесим̣, айам̣ ме еттакам̣ агун̣ам̣ дисва̄ ‘ахо бха̄рийам̣ каммам̣ катам̣ упа̄сика̄йа̄’’ти чинтеси. ‘‘аттхи ну кхо евам̣ сам̣са̄ре сам̣сарантийа̄ мама путтасса упака̄ро катапуббо’’ти упадха̄райама̄на̄ тато уттарим̣ сатамам̣ аттабха̄вам̣ ануссаритва̄ сатаме аттабха̄ве майа̄ етасса па̄дапарича̄рика̄йа хутва̄ етасмим̣ джӣвита̄ воропанат̣т̣ха̄не джӣвитада̄нам̣ диннам̣, ахо майа̄ мама путтасса маха̄упака̄ро катапуббо’’ти гехе нисинна̄ва уттарим̣ висесетва̄ ‘‘упадха̄ретха̄’’ти а̄ха. со дибба̄йа сотадха̄туйа̄ саддам̣ сутва̄ висесетва̄ сатамам̣ аттабха̄вам̣ ануссаритва̄ таттха та̄йа аттано джӣвитасса диннабха̄вам̣ дисва̄, ‘‘ахо мама има̄йа маха̄упа̄сика̄йа упака̄ро катапуббо’’ти аттамано хутва̄ тасса̄ таттхева чатӯсу маггапхалесу пан̃хам̣ катхетва̄ анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йӣти.

ан̃н̃атарабхиккхуваттху дутийам̣.

3. ан̃н̃атарауккан̣т̣хитабхиккхуваттху

судуддасанти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ са̄ваттхийам̣ вихаранто ан̃н̃атарам̣ уккан̣т̣хитабхиккхум̣ а̄раббха катхеси.

саттхари кира са̄ваттхийам̣ вихаранте еко сет̣т̣хипутто аттано кулӯпагаттхерам̣ упасан̇камитва̄, ‘‘бханте, ахам̣ дуккха̄ муччитука̄мо, екам̣ ме дуккхато муччанака̄ран̣ам̣ катхетха̄’’ти а̄ха. ‘‘са̄дха̄вусо, сачеси дуккха̄ муччитука̄мо, сала̄кабхаттам̣ дехи, паккхикабхаттам̣ дехи, васса̄ва̄сикам̣ дехи, чӣвара̄дайо паччайе дехи, аттано са̄патеййам̣ тайо кот̣т̣ха̄се катва̄ екена каммантам̣ пайоджехи, екена путтада̄рам̣ посехи, екам̣ буддхаса̄сане дехӣ’’ти а̄ха. со ‘‘са̄дху, бханте’’ти вуттапат̣ипа̄т̣ийа̄ саббам̣ катва̄ пуна тхерам̣ пуччхи – ‘‘тато уттарим̣ ан̃н̃ам̣ ким̣ кароми, бханте’’ти? ‘‘а̄вусо, тӣн̣и саран̣а̄ни ган̣ха, пан̃ча сӣла̄ни ган̣ха̄хӣ’’ти. та̄нипи пат̣иггахетва̄ тато уттарим̣ пуччхи. ‘‘тена хи даса сӣла̄ни ган̣ха̄хӣ’’ти. ‘‘са̄дху, бханте’’ти ган̣хи. со евам̣ анупуббена пун̃н̃акаммасса кататта̄ анупуббасет̣т̣хипутто на̄ма джа̄то. тато ‘‘уттаримпи каттаббам̣ аттхи, бханте’’ти пуна пуччхитва̄, ‘‘тена хи паббаджа̄хӣ’’ти вутто никкхамитва̄ паббаджи. тассеко а̄бхидхаммикабхиккху а̄чарийо ахоси. еко винайадхаро упаджджха̄йо. тасса ладдхӯпасампадасса а̄чарийо аттано сантикам̣ а̄гатака̄ле абхидхамме пан̃хам̣ катхеси – ‘‘буддхаса̄сане на̄ма идам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати, идам̣ на ват̣т̣атӣ’’ти. упаджджха̄йописса аттано сантикам̣ а̄гатака̄ле винайе пан̃хам̣ катхеси – ‘‘буддхаса̄сане на̄ма идам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати, идам̣ на ват̣т̣ати, идам̣ каппати, идам̣ на каппатӣ’’ти. со чинтеси – ‘‘ахо бха̄рийам̣ идам̣ каммам̣, ахам̣ дуккха̄ муччитука̄мо паббаджито, идха ча мама хаттхапаса̄ран̣ат̣т̣ха̄нампи на пан̃н̃а̄йати, гехе т̣хатва̄ва дуккха̄ муччитум̣ сакка̄, майа̄ гихина̄ бхавитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. со тато пат̣т̣ха̄йа уккан̣т̣хито анабхирато дваттим̣са̄ка̄ре саджджха̄йам̣ на кароти, уддесам̣ на ган̣ха̄ти, кисо лӯкхо дхаманисантхатагатто а̄лассийа̄бхибхӯто каччхупарикин̣н̣о ахоси.

атха нам̣ дахараса̄ман̣ера̄, ‘‘а̄вусо, ким̣ твам̣ т̣хитат̣т̣ха̄не т̣хитова нисиннат̣т̣ха̄не нисиннова ахоси, пан̣д̣урога̄бхибхӯто кисо лӯкхо дхаманисантхатагатто а̄лассийа̄бхибхӯто каччхупарикин̣н̣о, ким̣ те ката’’нти пуччхим̣су. ‘‘уккан̣т̣хитомхи, а̄вусо’’ти. ‘‘ким̣ ка̄ран̣а̄’’ти? со там̣ паваттим̣ а̄рочеси. те тасса а̄чарийупаджджха̄йа̄нам̣ а̄чиккхим̣су. а̄чарийупаджджха̄йа̄ там̣ а̄да̄йа саттху сантикам̣ агамам̣су. саттха̄ ‘‘ким̣, бхиккхаве, а̄гататтха̄’’ти а̄ха. ‘‘бханте, айам̣ бхиккху тумха̄кам̣ са̄сане уккан̣т̣хито’’ти. ‘‘евам̣ кира бхиккхӯ’’ти. ‘‘а̄ма, бханте’’ти. ‘‘ким̣ ка̄ран̣а̄’’ти? ‘‘ахам̣, бханте, дуккха̄ муччитука̄мова паббаджито, тасса ме а̄чарийо абхидхаммакатхам̣ катхеси, упаджджха̄йо винайакатхам̣ катхеси, сва̄хам̣ ‘идха ме хаттхапаса̄ран̣ат̣т̣ха̄нампи наттхи, гихина̄ хутва̄ сакка̄ дуккха̄ муччитум̣, гихи бхависса̄мӣ’ти саннит̣т̣ха̄намака̄сим̣, бханте’’ти. ‘‘саче твам̣, бхиккху, екамева раккхитум̣ саккхиссаси, авасеса̄нам̣ раккханакиччам̣ наттхӣ’’ти. ‘‘ким̣, бханте’’ти? ‘‘тава читтамева раккхитум̣ саккхиссасӣ’’ти. ‘‘саккхисса̄ми, бханте’’ти. ‘‘тена хи аттано читтамева раккха̄хи, сакка̄ дуккха̄ муччиту’’нти имам̣ ова̄дам̣ датва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

36. ‘‘судуддасам̣ сунипун̣ам̣, йаттхака̄манипа̄тинам̣;

читтам̣ раккхетха медха̄вӣ, читтам̣ гуттам̣ сукха̄ваха’’нти.

таттха судуддасанти сут̣т̣ху дуддасам̣. сунипун̣анти сут̣т̣ху нипун̣ам̣ парамасан̣хам̣. йаттхака̄манипа̄тинанти джа̄тиа̄дӣни анолокетва̄ лабхитабба̄лабхитаббайутта̄йуттат̣т̣ха̄несу йаттха каттхачи нипатанасӣлам̣. читтам̣ раккхетха медха̄вӣти андхаба̄ло думмедхо аттано читтам̣ раккхитум̣ саматтхо на̄ма наттхи, читтавасико хутва̄ анайабйасанам̣ па̄пун̣а̄ти. медха̄вӣ пана пан̣д̣итова читтам̣ раккхитум̣ саккоти, тасма̄ твампи читтамева гопехи. идан̃хи читтам̣ гуттам̣ сукха̄вахам̣ маггапхаланибба̄насукха̄ни а̄вахатӣти.

десана̄парийоса̄не со бхиккху сота̄паттипхалам̣ па̄пун̣и, ан̃н̃епи бахӯ сота̄панна̄дайо ахесум̣, десана̄ маха̄джанасса са̄ттхика̄ ахосӣти.

ан̃н̃атарауккан̣т̣хитабхиккхуваттху татийам̣.

4. сан̇гхараккхитабха̄гинеййаттхераваттху

дӯран̇гаманти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ са̄ваттхийам̣ вихаранто сан̇гхараккхитам̣ на̄ма бхиккхум̣ а̄раббха катхеси.

са̄ваттхийам̣ киреко кулапутто саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ никкхамитва̄ паббаджито ладдхӯпасампадо сан̇гхараккхитаттхеро на̄ма хутва̄ катипа̄хенева арахаттам̣ па̄пун̣и. тасса канит̣т̣хабхагинӣ путтам̣ лабхитва̄ тхерасса на̄мам̣ ака̄си. со бха̄гинеййасан̇гхараккхито на̄ма хутва̄ вайаппатто тхерассева сантике паббаджитва̄ ладдхӯпасампадо ан̃н̃атарасмим̣ га̄мака̄ра̄ме вассам̣ упагантва̄, ‘‘екам̣ саттахаттхам̣, екам̣ ат̣т̣хахаттха’’нти две васса̄ва̄сикаса̄т̣аке лабхитва̄ ат̣т̣хахаттхам̣ ‘‘упаджджха̄йасса ме бхависсатӣ’’ти саллаккхетва̄ ‘‘саттахаттхам̣ майхам̣ бхависсатӣ’’ти чинтетва̄ вут̣т̣хавассо ‘‘упаджджха̄йам̣ пассисса̄мӣ’’ти а̄гаччханто антара̄магге пин̣д̣а̄йа чаранто а̄гантва̄ тхере виха̄рам̣ ана̄гатейева виха̄рам̣ пависитва̄ тхерасса дива̄т̣т̣ха̄нам̣ саммаджджитва̄ па̄додакам̣ упат̣т̣хапетва̄ а̄санам̣ пан̃н̃апетва̄ а̄гаманамаггам̣ олокенто нисӣди. атхасса̄гаманабха̄вам̣ дисва̄ паччуггаманам̣ катва̄ паттачӣварам̣ пат̣иггахетва̄, ‘‘нисӣдатха, бханте’’ти тхерам̣ нисӣда̄петва̄ та̄лаван̣т̣ам̣ а̄да̄йа бӣджитва̄ па̄нӣйам̣ датва̄ па̄де дховитва̄ там̣ са̄т̣акам̣ а̄нетва̄ па̄дамӯле т̣хапетва̄, ‘‘бханте, имам̣ парибхун̃джатха̄’’ти ватва̄ бӣджайама̄но ат̣т̣ха̄си.

атха нам̣ тхеро а̄ха – ‘‘сан̇гхараккхита, майхам̣ чӣварам̣ парипун̣н̣ам̣, твамева парибхун̃джа̄’’ти. ‘‘бханте, майа̄ ладдхака̄лато пат̣т̣ха̄йа айам̣ тумха̄камева саллаккхито, парибхогам̣ каротха̄’’ти. ‘‘хоту, сан̇гхараккхита, парипун̣н̣ам̣ ме чӣварам̣, твамева парибхун̃джа̄’’ти. ‘‘бханте, ма̄ евам̣ каротха, тумхехи парибхутте майхам̣ махаппхалам̣ бхависсатӣ’’ти. атха нам̣ тасса пунаппунам̣ катхентассапи тхеро на иччхийева.

евам̣ со бӣджайама̄но т̣хитова чинтеси – ‘‘ахам̣ тхерасса гихика̄ле бха̄гинеййо, паббаджитака̄ле саддхивиха̄рико, евампи майа̄ саддхим̣ упаджджха̄йо парибхогам̣ на каттука̄мо. имасмим̣ майа̄ саддхим̣ парибхогам̣ акаронте ким̣ ме саман̣абха̄вена, гихи бхависса̄мӣ’’ти. атхасса етадахоси – ‘‘дуссан̣т̣ха̄пито гхара̄ва̄со, ким̣ ну кхо катва̄ гихибхӯто джӣвисса̄мӣ’’ти. тато чинтеси – ‘‘ат̣т̣хахаттхаса̄т̣акам̣ виккин̣итва̄ екам̣ ел̣икам̣ ган̣хисса̄ми, ел̣ика̄ на̄ма кхиппам̣ виджа̄йати, сва̄хам̣ виджа̄там̣ виджа̄там̣ виккин̣итва̄ мӯлам̣ карисса̄ми, мӯле бахӯ катва̄ екам̣ паджа̄патим̣ а̄несса̄ми, са̄ екам̣ путтам̣ виджа̄йиссати. атхасса мама ма̄туласса на̄мам̣ катва̄ чӯл̣айа̄наке нисӣда̄петва̄ мама путтан̃ча бхарийан̃ча а̄да̄йа ма̄тулам̣ вандитум̣ а̄гамисса̄ми, а̄гаччханте антара̄магге мама бхарийам̣ евам̣ ваккха̄ми – ‘а̄нехи та̄ва ме путтам̣ вахисса̄мина’нти. са̄ ‘ким̣ те путтена, ехи, имам̣ йа̄накам̣ па̄джехӣ’ти ватва̄ путтам̣ гахетва̄, ‘ахам̣ несса̄ми на’нти нетва̄ сандха̄ретум̣ асакконтӣ чаккапатхе чхад̣д̣ессати. атхасса сарӣрам̣ абхирухитва̄ чаккам̣ гамиссати, атха нам̣ ‘твам̣ мама путтам̣ нева майхам̣ ада̄си, нам̣ сандха̄ретум̣ на̄саккхи на̄ситосми тайа̄’ти ватва̄ патодайат̣т̣хийа̄ пит̣т̣хийам̣ пахарисса̄мӣ’’ти.

со евам̣ чинтентова т̣хатва̄ бӣджайама̄но тхерасса сӣсе та̄лаван̣т̣ена пахари. тхеро ‘‘ким̣ ну кхо ахам̣ сан̇гхараккхитена сӣсе пахато’’ти упадха̄ренто тена чинтитачинтитам̣ саббам̣ н̃атва̄, ‘‘сан̇гхараккхита, ма̄туга̄масса паха̄рам̣ да̄тум̣ на̄саккхи, ко еттха махаллакаттхерасса досо’’ти а̄ха. со ‘‘ахо нат̣т̣хомхи, н̃а̄там̣ кира ме упаджджха̄йена чинтитачинтитам̣, ким̣ ме саман̣абха̄вена̄’’ти та̄лаван̣т̣ам̣ чхад̣д̣етва̄ пала̄йитум̣ а̄раддхо.

атха нам̣ дахара̄ ча са̄ман̣ера̄ ча анубандхитва̄ а̄да̄йа саттху сантикам̣ агамам̣су. саттха̄ те бхиккхӯ дисва̄ва ‘‘ким̣, бхиккхаве, а̄гататтха, еко во бхиккху ладдхо’’ти пуччхи. ‘‘а̄ма, бханте, имам̣ дахарам̣ уккан̣т̣хитва̄ пала̄йантам̣ гахетва̄ тумха̄кам̣ сантикам̣ а̄гатамха̄’’ти. ‘‘евам̣ кира бхиккхӯ’’ти? ‘‘а̄ма, бханте’’ти. ‘‘киматтхам̣ те бхиккху евам̣ бха̄рийам̣ каммам̣ катам̣, нану твам̣ а̄раддхавӣрийасса екасса буддхасса путто, ма̄дисасса на̄ма буддхасса са̄сане паббаджитва̄ атта̄нам̣ даметва̄ сота̄панноти ва̄ сакада̄га̄мӣти ва̄ ана̄га̄мӣти ва̄ араха̄ти ва̄ вада̄петум̣ на̄саккхи, киматтхам̣ евам̣ бха̄рийам̣ каммамака̄сӣ’’ти? ‘‘уккан̣т̣хитосми, бханте’’ти. ‘‘ким̣ ка̄ран̣а̄ уккан̣т̣хитосӣ’’ти? со евам̣ васса̄ва̄сикаса̄т̣ака̄нам̣ ладдхадивасато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва тхерасса та̄лаван̣т̣ена паха̄ра̄ саббам̣ там̣ паваттим̣ а̄рочетва̄, ‘‘имина̄ ка̄ран̣ена пала̄тосми, бханте’’ти а̄ха. атха нам̣ саттха̄ ‘‘ехи бхиккху, ма̄ чинтайи читтам̣ на̄метам̣ дӯре хонтампи а̄рамман̣ам̣ сампат̣иччханакаджа̄тикам̣, ра̄гадосамохабандхана̄ муччанаттха̄йа ва̄йамитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

37. ‘‘дӯран̇гамам̣ екачарам̣, асарӣрам̣ гуха̄сайам̣;

йе читтам̣ сам̣йамессанти, моккханти ма̄рабандхана̄’’ти.

таттха дӯран̇гаманти читтасса хи маккат̣асуттаматтакампи пураттхима̄дидиса̄бха̄гена гамана̄гаманам̣ на̄ма наттхи, дӯре сантампи пана а̄рамман̣ам̣ сампат̣иччхатӣти дӯран̇гамам̣ на̄ма джа̄там̣. саттат̣т̣хачитта̄ни пана екато кан̣н̣икабаддха̄ни екаккхан̣е уппаджджитум̣ саматтха̄ни на̄ма наттхи. уппаттика̄ле екекамева читтам̣ уппаджджати, тасмим̣ нируддхе пуна екекамева уппаджджатӣти екачарам̣ на̄ма джа̄там̣. читтасса сарӣрасан̣т̣ха̄нам̣ ва̄ нӣла̄диппака̄ро ван̣н̣абхедо ва̄ наттхӣти асарӣрам̣ на̄ма джа̄там̣. гуха̄ на̄ма чатумаха̄бхӯтагуха̄, идан̃ча хадайарӯпам̣ нисса̄йа паваттатӣти гуха̄сайам̣ на̄ма джа̄там̣. йе читтанти йе кечи пуриса̄ ва̄ иттхийо ва̄ гахат̣т̣ха̄ ва̄ паббаджита̄ ва̄ ануппаджджанакакилесасса уппаджджитум̣ адента̄ сатисаммосена уппаннакилесам̣ паджаханта̄ читтам̣ сам̣йамессанти сам̣йатам̣ авиккхиттам̣ кариссанти. моккханти ма̄рабандхана̄ти саббете килесабандхана̄бха̄вена ма̄рабандханасан̇кха̄та̄ тебхӯмакават̣т̣а̄ муччиссантӣти.

десана̄парийоса̄не бха̄гинеййасан̇гхараккхитаттхеро сота̄паттипхалам̣ па̄пун̣и, ан̃н̃епи бахӯ сота̄панна̄дайо джа̄та̄, маха̄джанасса са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.

сан̇гхараккхитабха̄гинеййаттхераваттху чатуттхам̣.

5. читтахаттхаттхераваттху

анават̣т̣хитачиттасса̄ти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ са̄ваттхийам̣ вихаранто читтахаттхаттхерам̣ а̄раббха катхеси.

еко кира са̄ваттхива̄сӣ кулапутто нат̣т̣хагон̣ам̣ парийесанто аран̃н̃ам̣ пависитва̄ маджджханхике ка̄ле гон̣ам̣ дисва̄ гойӯтхе виссаджджетва̄, ‘‘авассам̣ аййа̄нам̣ сантике а̄ха̄раматтам̣ лабхисса̄мӣ’’ти кхуппипа̄са̄пӣл̣ито виха̄рам̣ пависитва̄ бхиккхӯнам̣ сантикам̣ гантва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисӣди. тасмим̣ кхо пана самайе бхиккхӯнам̣ авакка̄рапа̄тийам̣ бхутта̄васесакам̣ бхаттам̣ хоти, те там̣ чха̄такапӣл̣итам̣ дисва̄, ‘‘ито бхаттам̣ гахетва̄ бхун̃джа̄хӣ’’ти вадим̣су. буддхака̄ле ча пана анекасӯпабйан̃джанам̣ бхаттам̣ уппаджджати, со тато йа̄панаматтам̣ гахетва̄ бхун̃джитва̄ па̄нӣйам̣ пивитва̄ хаттхе дховитва̄ бхиккхӯ вандитва̄, ‘‘ким̣, бханте, аджджа, аййа̄, нимантанат̣т̣ха̄нам̣ агамам̣сӯ’’ти пуччхи. ‘‘наттхи, упа̄сака, бхиккхӯ имина̄ва нӣха̄рена нибаддхам̣ лабхантӣ’’ти. со ‘‘майам̣ ут̣т̣ха̄йа самут̣т̣ха̄йа раттиндивам̣ нибаддхам̣ каммам̣ каронта̄пи евам̣ мадхурабйан̃джанам̣ бхаттам̣ на лабха̄ма, име кира нибаддхам̣ бхун̃джанти, ким̣ ме гихибха̄вена, бхиккху бхависса̄мӣ’’ти чинтетва̄ бхиккхӯ упасан̇камитва̄ паббаджджам̣ йа̄чи. атха нам̣ бхиккхӯ ‘‘са̄дху упа̄сака̄’’ти пабба̄джесум̣.

со ладдхӯпасампадо саббаппака̄рам̣ ваттапат̣иваттам̣ ака̄си. со буддха̄нам̣ уппаннена ла̄бхасакка̄рена катипа̄хаччайена тхӯласарӣро ахоси. тато чинтеси – ‘‘ким̣ ме бхиккха̄йа чаритва̄ джӣвитена, гихӣ бхависса̄мӣ’’ти. со виббхамитва̄ гехам̣ па̄виси. тасса гехе каммам̣ каронтасса катипа̄хенева сарӣрам̣ мила̄йи. тато ‘‘ким̣ ме имина̄ дуккхена, саман̣о бхависса̄мӣ’’ти чинтетва̄ пуна гантва̄ паббаджи. со катипа̄хам̣ вӣтина̄метва̄ пуна уккан̣т̣хитва̄ виббхами, паббаджитака̄ле пана бхиккхӯнам̣ упака̄рако хоти. со катипа̄хенева пунапи уккан̣т̣хитва̄, ‘‘ким̣ ме гихибха̄вена, паббаджисса̄мӣ’’ти гантва̄ бхиккхӯ вандитва̄ паббаджджам̣ йа̄чи. атха нам̣ бхиккхӯ упака̄равасена пуна пабба̄джайим̣су. евам̣ со имина̄ нийа̄менева чхаккхаттум̣ паббаджитва̄ уппаббаджито. тасса бхиккхӯ ‘‘еса читтавасико хутва̄ вичаратӣ’’ти читтахаттхаттхероти на̄мам̣ карим̣су.

тассевам̣ апара̄парам̣ вичарантассева бхарийа̄ габбхинӣ ахоси. со саттаме ва̄ре аран̃н̃ато касибхан̣д̣ама̄да̄йа гехам̣ гантва̄ бхан̣д̣акам̣ т̣хапетва̄ ‘‘аттано ка̄са̄вам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти габбхам̣ па̄виси. тасмим̣ кхан̣е тасса бхарийа̄ нипаджджитва̄ нидда̄йати. тасса̄ ниваттхаса̄т̣ако апагато хоти, мукхато ча ла̄ла̄ паггхарати, на̄са̄ гхурагхура̄йати, мукхам̣ виват̣т̣ам̣, дантам̣ гхам̣сати, са̄ тасса уддхума̄такасарӣрам̣ вийа упат̣т̣ха̄си. со ‘‘аниччам̣ дуккхам̣ ида’’нти сан̃н̃ам̣ лабхитва̄, ‘‘ахам̣ еттакам̣ ка̄лам̣ паббаджитва̄ имам̣ нисса̄йа бхиккхубха̄ве сан̣т̣ха̄тум̣ на̄саккхи’’нти ка̄са̄йакот̣ийам̣ гахетва̄ ударе бандхитва̄ геха̄ никкхами.

атхасса анантарагехе т̣хита̄ сассу там̣ татха̄ гаччхантам̣ дисва̄, ‘‘айам̣ пат̣иуккан̣т̣хито бхависсати, ида̄нева аран̃н̃ато а̄гантва̄ ка̄са̄вам̣ ударе бандхитва̄ва геха̄ никкханто виха̄ра̄бхимукхо гаччхати, ким̣ ну кхо’’ти гехам̣ пависитва̄ нидда̄йама̄нам̣ дхӣтарам̣ пасситва̄ ‘‘имам̣ дисва̄ со виппат̣иса̄рӣ хутва̄ гато’’ти н̃атва̄ дхӣтарам̣ пахаритва̄ ‘‘ут̣т̣хехи ка̄л̣акан̣н̣и, са̄мико те там̣ нидда̄йама̄нам̣ дисва̄ виппат̣иса̄рӣ хутва̄ гато, наттхи со ито пат̣т̣ха̄йа туйха’’нти а̄ха. ‘‘апехи апехи, амма, куто тасса гаманам̣ аттхи, катипа̄хенева пуна̄гамиссатӣ’’ти а̄ха. сопи ‘‘аниччам̣ дуккха’’нти ватва̄ гаччханто гаччхантова сота̄паттипхалам̣ па̄пун̣и. со гантва̄ бхиккхӯ вандитва̄ паббаджджам̣ йа̄чи. ‘‘на саккхисса̄ма мам̣йам̣ там̣ пабба̄джетум̣, куто туйхам̣ саман̣абха̄во, саттхаканиса̄напа̄са̄н̣асадисам̣ тава сӣса’’нти. ‘‘бханте, ида̄ни мам̣ анукампа̄йа екава̄рам̣ пабба̄джетха̄’’ти. те там̣ упака̄равасена пабба̄джайим̣су. со катипа̄хенева саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣и.

тепи нам̣ а̄хам̣су – ‘‘а̄вусо читтахаттха, тава гаманасамайам̣ твамева джа̄неййа̄си, имасмим̣ ва̄ре те чира̄йита’’нти. ‘‘бханте, сам̣саггасса аттхибха̄вака̄ле гатамха̄, со но сам̣сагго чхинно, ида̄ни агаманадхамма̄ джа̄тамха̄’’ти. бхиккхӯ саттху сантикам̣ гантва̄, ‘‘бханте, айам̣ бхиккху амхехи евам̣ вутто евам̣ на̄ма катхеси, ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти, абхӯтам̣ вадатӣ’’ти а̄хам̣су. саттха̄ ‘‘а̄ма, бхиккхаве, мама путто аттано анават̣т̣хитачиттака̄ле саддхаммам̣ аджа̄нанака̄ле гамана̄гаманам̣ ака̄си, ида̄нисса пун̃н̃ан̃ча па̄пан̃ча пахӣна’’нти ватва̄ има̄ две га̄тха̄ а̄ха –

38. ‘‘анават̣т̣хитачиттасса, саддхаммам̣ авиджа̄нато;

париплавапаса̄дасса, пан̃н̃а̄ на парипӯрати.

39. ‘‘анавассутачиттасса, ананва̄хатачетасо;

пун̃н̃апа̄папахӣнасса, наттхи джа̄гарато бхайа’’нти.

таттха анават̣т̣хитачиттасса̄ти читтам̣ на̄метам̣ кассачи нибаддхам̣ ва̄ тха̄варам̣ ва̄ наттхи. йо пана пуггало ассапит̣т̣хе т̣хапитакумбхан̣д̣ам̣ вийа ча тхусара̄симхи кот̣т̣итакха̄н̣уко вийа ча кхалла̄т̣асӣсе т̣хапитакадамбапуппхам̣ вийа ча на каттхачи сан̣т̣ха̄ти, када̄чи буддхаса̄вако хоти, када̄чи а̄джӣвако, када̄чи ниган̣т̣хо, када̄чи та̄пасо. еварӯпо пуггало анават̣т̣хитачитто на̄ма. тасса анават̣т̣хитачиттасса. саддхаммам̣ авиджа̄натоти саттатим̣сабодхипаккхийадхаммабхедам̣ имам̣ саддхаммам̣ авиджа̄нантасса париттасаддхата̄йа ва̄ уплавасаддхата̄йа ва̄ париплавапаса̄дасса ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачара̄дибхеда̄ пан̃н̃а̄ на парипӯрати. ка̄ма̄вачара̄йапи апарипӯрайама̄на̄йа кутова рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачаралокуттарапан̃н̃а̄ парипӯриссатӣти дӣпети. анавассутачиттасса̄ти ра̄гена атинтачиттасса. ананва̄хатачетасоти ‘‘а̄хатачитто кхиладжа̄то’’ти (дӣ. ни. 3.319; вибха. 941; ма. ни. 1.185) а̄гатат̣т̣ха̄не досена читтасса пахатабха̄во вутто, идха пана досена аппат̣ихатачиттасса̄ти аттхо. пун̃н̃апа̄папахӣнасса̄ти чатуттхамаггена пахӣнапун̃н̃асса чева пахӣнапа̄пасса ча кхӣн̣а̄савасса. наттхи джа̄гарато бхайанти кхӣн̣а̄савасса джа̄гарантассева абхайабха̄во катхито вийа. со пана саддха̄дӣхи пан̃чахи джа̄гарадхаммехи саманна̄гататта̄ джа̄гаро на̄ма. тасма̄ тасса джа̄гарантасса̄пи аджа̄гарантасса̄пи килесабхайам̣ наттхи килеса̄нам̣ апаччха̄ваттанато. на хи там̣ килеса̄ анубандханти тена тена маггена пахӣна̄нам̣ килеса̄нам̣ пуна анупагаманато. тенева̄ха – ‘‘сота̄паттимаггена йе килеса̄ пахӣна̄, те килесе на пунети на паччети на пачча̄гаччхати, сакада̄га̄миана̄га̄миарахаттамаггена йе килеса̄ пахӣна̄, те килесе на пунети на паччети на пачча̄гаччхатӣ’’ти (чӯл̣ани. меттагӯма̄н̣авапуччха̄ниддеса 27).

десана̄ маха̄джанасса са̄ттхика̄ сапхала̄ ахоси.

атхекадивасам̣ бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ ‘‘бха̄рийа̄ ватиме, а̄вусо, килеса̄ на̄ма, еварӯпасса арахаттасса упанисса̄йасампанно кулапутто килесехи а̄лол̣ито саттава̄ре гихӣ хутва̄ саттава̄ре паббаджито’’ти. саттха̄ тесам̣ там̣ катха̄паваттим̣ сутва̄ тан̇кхан̣а̄нурӯпена гаманена дхаммасабхам̣ гантва̄ буддха̄сане нисинно ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄, ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте евамева, бхиккхаве, килеса̄ на̄ма бха̄рийа̄, саче ете рӯпино хутва̄ каттхачи паккхипитум̣ сакка̄ бхавеййум̣, чаккава̄л̣ам̣ атисамба̄дхам̣, брахмалоко атинӣчакоти ока̄со несам̣ на бхавеййа, ма̄дисампи на̄мете пан̃н̃а̄сампаннам̣ пуриса̄джа̄неййам̣ а̄лол̣енти, авасесесу ка̄ катха̄? ‘‘ахан̃хи ад̣д̣хана̄л̣иматтам̣ варакачоракам̣ кун̣т̣хакуда̄лан̃ча нисса̄йа чха ва̄ре паббаджитва̄ уппаббаджитапуббо’’ти. ‘‘када̄, бханте, када̄ сугата̄’’ти? ‘‘сун̣иссатха, бхиккхаве’’ти. ‘‘а̄ма, бханте’’ти. ‘‘тена хи сун̣а̄тха̄’’ти атӣтам̣ а̄хари –

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте куда̄лапан̣д̣ито на̄ма ба̄хиракапаббаджджам̣ паббаджитва̄ ат̣т̣ха ма̄се химаванте васитва̄ васса̄раттасамайе бхӯмийа̄ тинта̄йа ‘‘гехе ме ад̣д̣хана̄л̣иматто варакачорако ча кун̣т̣хакуда̄лако ча аттхи, варакачоракабӣджам̣ ма̄ нассӣ’’ти уппаббаджитва̄ екам̣ т̣ха̄нам̣ куда̄лена каситва̄ там̣ бӣджам̣ вапитва̄ ватим̣ катва̄ паккака̄ле уддхаритва̄ на̄л̣иматтабӣджам̣ т̣хапетва̄ сесам̣ кха̄ди. со ‘‘ким̣ ме да̄ни гехена, пуна ат̣т̣ха ма̄се паббаджисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ никкхамитва̄ паббаджи. имина̄ва нӣха̄рена на̄л̣иматтам̣ варакачоракан̃ча кун̣т̣хакуда̄лан̃ча нисса̄йа саттава̄ре гихӣ хутва̄ саттава̄ре паббаджитва̄ саттаме пана ва̄ре чинтеси – ‘‘ахам̣ чха ва̄ре имам̣ кун̣т̣хакуда̄лам̣ нисса̄йа гихӣ хутва̄ паббаджито, каттхачидева нам̣ чхад̣д̣есса̄мӣ’’ти. со ган̇га̄йа тӣрам̣ гантва̄, ‘‘патитат̣т̣ха̄нам̣ пассанто отаритва̄ ган̣хеййам̣, йатха̄сса патитат̣т̣ха̄нам̣ на пасса̄ми, татха̄ нам̣ чхад̣д̣есса̄мӣ’’ти чинтетва̄ на̄л̣иматтам̣ бӣджам̣ пилотика̄йа бандхитва̄ пилотикам̣ куда̄лапхалаке бандхитва̄ куда̄лам̣ аггадан̣д̣аке гахетва̄ ган̇га̄йа тӣре т̣хито аккхӣни нимӣлетва̄ упарисӣсе тиккхаттум̣ а̄виджджхитва̄ ган̇га̄йам̣ кхипитва̄ ниваттитва̄ олокенто патитат̣т̣ха̄нам̣ адисва̄ ‘‘джитам̣ ме, джитам̣ ме’’ти тиккхаттум̣ саддамака̄си.

тасмим̣ кхан̣е ба̄ра̄н̣асира̄джа̄ паччантам̣ вӯпасаметва̄ а̄гантва̄ надӣтӣре кхандха̄ва̄рам̣ нива̄сетва̄ нха̄наттха̄йа надим̣ отин̣н̣о там̣ саддам̣ ассоси. ра̄джӯнан̃ча на̄ма ‘‘джитам̣ ме’’ти саддо амана̄по хоти, со тасса сантикам̣ гантва̄, ‘‘ахам̣ ида̄ни амиттамадданам̣ катва̄ ‘джитам̣ ме’ти а̄гато, твам̣ пана ‘джитам̣ ме, джитам̣ ме’ти вираваси, ким̣ на̄мета’’нти пуччхи. куда̄лапан̣д̣ито ‘‘твам̣ ба̄хиракачоре джини, тайа̄ джитам̣ пуна аваджитамева хоти, майа̄ пана аджджхаттико лобхачоро джито, со пуна мам̣ на джиниссати, тассева джайо са̄дхӯ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘на там̣ джитам̣ са̄дху джитам̣, йам̣ джитам̣ аваджӣйати;

там̣ кхо джитам̣ са̄дху джитам̣, йам̣ джитам̣ на̄ваджӣйатӣ’’ти. (джа̄. 1.1.70);

там̣ кхан̣ам̣йева ча ган̇гам̣ олокенто а̄покасин̣ам̣ ниббаттетва̄ адхигатависесо а̄ка̄се паллан̇кена нисӣди. ра̄джа̄ маха̄пурисасса дхаммакатхам̣ сутва̄ вандитва̄ паббаджджам̣ йа̄читва̄ саддхим̣ балака̄йена паббаджи. йоджанаматта̄ париса̄ ахоси. апаропи са̄мантара̄джа̄ тасса паббаджитабха̄вам̣ сутва̄, ‘‘тасса раджджам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти а̄гантва̄ татха̄ самиддхам̣ нагарам̣ сун̃н̃ам̣ дисва̄, ‘‘еварӯпам̣ нагарам̣ чхад̣д̣етва̄ паббаджито ра̄джа̄ ораке т̣ха̄не на паббаджиссати, майа̄пи паббаджитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти чинтетва̄ таттха гантва̄ маха̄пурисам̣ упасан̇камитва̄ паббаджджам̣ йа̄читва̄ сапарива̄ро паббаджи. етенева нӣха̄рена сатта ра̄джа̄но паббаджим̣су. саттайоджанико ассамо ахоси. сатта ра̄джа̄но бхоге чхад̣д̣етва̄ еттакам̣ джанам̣ гахетва̄ паббаджим̣су. маха̄пурисо брахмачарийава̄сам̣ васитва̄ брахмалокӯпаго ахоси.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄, ‘‘ахам̣, бхиккхаве, тада̄ куда̄лапан̣д̣ито ахосим̣, килеса̄ на̄мете евам̣ бха̄рийа̄’’ти а̄ха.

читтахаттхаттхераваттху пан̃чамам̣.

6. пан̃часатабхиккхуваттху

кумбхӯпаманти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ са̄ваттхийам̣ вихаранто а̄раддхавипассаке бхиккхӯ а̄раббха катхеси.

са̄ваттхийам̣ кира пан̃часата̄ бхиккхӯ саттху сантике йа̄ва арахатта̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄, ‘‘саман̣адхаммам̣ карисса̄ма̄’’ти йоджанасатамаггам̣ гантва̄ екам̣ маха̄ва̄сага̄мам̣ агамам̣су. атха те манусса̄ дисва̄ пан̃н̃атта̄сане нисӣда̄петва̄ пан̣ӣтехи йа̄губхатта̄дӣхи паривиситва̄, ‘‘кахам̣, бханте, гаччхатха̄’’ти пуччхитва̄, ‘‘йатха̄пха̄сукат̣т̣ха̄на’’нти вутте, ‘‘бханте, имам̣ тема̄сам̣ идхева васатха, майампи тумха̄кам̣ сантике саран̣есу патит̣т̣ха̄йа пан̃ча сӣла̄ни раккхисса̄ма̄’’ти йа̄читва̄ тесам̣ адхива̄санам̣ видитва̄, ‘‘авидӯре т̣ха̄не маханто ванасан̣д̣о аттхи, еттха васатха, бханте’’ти ватва̄ уййоджесум̣. бхиккхӯ там̣ ванасан̣д̣ам̣ пависим̣су. тасмим̣ ванасан̣д̣е адхиваттха̄ девата̄ ‘‘сӣлаванто, аййа̄, имам̣ ванасан̣д̣ам̣ ануппатта̄, айуттам̣ кхо пана асма̄кам̣ аййесу идха васантесу путтада̄ре гахетва̄ руккхе абхируйха васиту’’нти руккхато отаритва̄ бхӯмийам̣ нисӣдитва̄ чинтайим̣су, ‘‘аййа̄, имасмим̣ т̣ха̄не аджджекараттим̣ васитва̄ аддха̄ све гамиссантӣ’’ти. бхиккхӯпи пунадивасе антога̄ме пин̣д̣а̄йа чаритва̄ пуна тамева ванасан̣д̣ам̣ а̄гамим̣су. девата̄ ‘‘бхиккхусан̇гхо сва̄тана̄йа кеначи нимантито бхависсати, тасма̄ пуна̄гаччхати, аджджа гаманам̣ на бхависсати, све гамиссати ман̃н̃е’’ти имина̄ упа̄йена ад̣д̣хама̄саматтам̣ бхӯмийамева аччхим̣су.

тато чинтайим̣су – ‘‘бхаданта̄ имам̣ тема̄сам̣ идхева ман̃н̃е васиссанти, идхева кхо пана имесу васантесу амха̄кам̣ руккхе абхирухитва̄ нисӣдитумпи на йуттам̣, тема̄сам̣ путтада̄ре гахетва̄ бхӯмийам̣ нисӣданат̣т̣ха̄на̄нипи дуккха̄ни, кин̃чи катва̄ име бхиккхӯ пала̄петум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. та̄ тесу тесу раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄несу чева чан̇каманакот̣ӣсу ча чхиннасӣса̄ни кабандха̄ни дассетум̣ амануссасаддан̃ча бха̄ветум̣ а̄рабхим̣су. бхиккхӯнам̣ кхипитака̄са̄дайо рога̄ паваттим̣су. те ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ‘‘туйхам̣, а̄вусо, ким̣ руджджатӣ’’ти пуччханта̄, ‘‘майхам̣ кхипитарого, майхам̣ ка̄со’’ти ватва̄, ‘‘а̄вусо, ахам̣ аджджа чан̇каманакот̣ийам̣ чхиннасӣсам̣ аддасам̣, ахам̣ раттит̣т̣ха̄не кабандхам̣ аддасам̣, ахам̣ дива̄т̣т̣ха̄не амануссасаддам̣ ассосим̣, париваджджетаббайуттакамидам̣ т̣ха̄нам̣, амха̄кам̣ идха апха̄сукам̣ ахоси, саттху сантикам̣ гамисса̄ма̄’’ти никкхамитва̄ анупуббена саттху сантикам̣ гантва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су.

атха не саттха̄ а̄ха – ‘‘ким̣, бхиккхаве, тасмим̣ т̣ха̄не васитум̣ на саккхиссатха̄’’ти? ‘‘а̄ма, бханте, амха̄кам̣ тасмим̣ т̣ха̄не васанта̄нам̣ еварӯпа̄ни бхерава̄рамман̣а̄ни упат̣т̣хаханти, еварӯпам̣ апха̄сукам̣ хоти, тена майам̣ ‘ваджджетаббайуттакамидам̣ т̣ха̄на’нти там̣ чхад̣д̣етва̄ тумха̄кам̣ сантикам̣ а̄гата̄’’ти. ‘‘бхиккхаве, таттхева тумха̄кам̣ гантум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. ‘‘на сакка̄, бханте’’ти. ‘‘бхиккхаве, тумхе а̄вудхам̣ аггахетва̄ гата̄, ида̄ни а̄вудхам̣ гахетва̄ гаччхатха̄’’ти. ‘‘катара̄вудхам̣, бханте’’ти? саттха̄ ‘‘ахам̣ а̄вудхам̣ во дасса̄ми, майа̄ диннам̣ а̄вудхам̣ гахетва̄ гаччхатха̄’’ти ватва̄ –

‘‘каран̣ӣйаматтхакусалена, йанта сантам̣ падам̣ абхисамечча;

сакко уджӯ ча сухуджӯ ча, сувачо часса муду анатима̄нӣ’’ти. (кху. па̄. 9.1; су. ни. 143) –

сакалам̣ меттасуттам̣ катхетва̄, ‘‘бхиккхаве, имам̣ тумхе бахи виха̄расса ванасан̣д̣ато пат̣т̣ха̄йа саджджха̄йанта̄ антовиха̄рам̣ пависеййа̄тха̄’’ти уййоджеси. те саттха̄рам̣ вандитва̄ никкхамитва̄ анупуббена там̣ т̣ха̄нам̣ патва̄ бахивиха̄ре ган̣асаджджха̄йам̣ катва̄ саджджха̄йама̄на̄ ванасан̣д̣ам̣ пависим̣су. сакалаванасан̣д̣е девата̄ меттачиттам̣ пат̣илабхитва̄ тесам̣ паччуггаманам̣ катва̄ паттачӣварапат̣иггахан̣ам̣ а̄пуччхим̣су, хаттхапа̄дасамба̄ханам̣ а̄пуччхим̣су, тесам̣ таттха таттха а̄раккхам̣ сам̣видахим̣су, паккадхӯпанателам̣ вийа саннисинна̄ ахесум̣. каттхачи амануссасаддо на̄ма на̄хоси. тесам̣ бхиккхӯнам̣ читтам̣ екаггам̣ ахоси. те раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄несу нисинна̄ випассана̄йа читтам̣ ота̄ретва̄ аттани кхайавайам̣ пат̣т̣хапетва̄, ‘‘айам̣ аттабха̄во на̄ма бхиджджанакат̣т̣хена атха̄варат̣т̣хена кула̄лабха̄джанасадисо’’ти випассанам̣ вад̣д̣хайим̣су. самма̄самбуддхо гандхакут̣ийа̄ нисиннова тесам̣ випассана̄йа а̄раддхабха̄вам̣ н̃атва̄ те бхиккхӯ а̄мантетва̄, ‘‘евамева, бхиккхаве, айам̣ аттабха̄во на̄ма бхиджджанакат̣т̣хена атха̄варат̣т̣хена кула̄лабха̄джанасадисо ева̄’’ти ватва̄ обха̄сам̣ пхаритва̄ йоджанасате т̣хитопи абхимукхе нисинно вийа чхаббан̣н̣арам̣сийо виссаджджетва̄ диссама̄нена рӯпена имам̣ га̄тхама̄ха –

40. ‘‘кумбхӯпамам̣ ка̄йамим̣ма видитва̄, нагарӯпамам̣ читтамидам̣ т̣хапетва̄;

йодхетха ма̄рам̣ пан̃н̃а̄вудхена, джитан̃ча раккхе анивесано сийа̄’’ти.

таттха кумбхӯпаманти абаладуббалат̣т̣хена анаддханийата̄вака̄ликат̣т̣хена имам̣ кеса̄дисамӯхасан̇кха̄там̣ ка̄йам̣ кумбхӯпамам̣ кула̄лабха̄джанасадисам̣ видитва̄. нагарӯпамам̣ читтамидам̣ т̣хапетва̄ти нагарам̣ на̄ма бахиддха̄ тхирам̣ хоти, гамбхӣрапарикхам̣ па̄ка̄рапариккхиттам̣ два̄рат̣т̣а̄лакайуттам̣, антосувибхаттавӣтхичатуккасин̇гха̄т̣акасампаннам̣ антара̄пан̣ам̣, там̣ ‘‘вилумписса̄ма̄’’ти бахиддха̄ чора̄ а̄гантва̄ пависитум̣ асакконта̄ паббатам̣ а̄саджджа пат̣ихата̄ вийа гаччханти, евамева пан̣д̣ито кулапутто аттано випассана̄читтам̣ тхирам̣ нагарасадисам̣ катва̄ т̣хапетва̄ нагаре т̣хито екатодха̄ра̄дина̄наппака̄ра̄вудхена чораган̣ам̣ вийа випассана̄майена ча арийамаггамайена ча пан̃н̃а̄вудхена там̣там̣маггаваджджхам̣ килесама̄рам̣ пат̣иба̄ханто там̣ там̣ килесама̄рам̣ йодхетха, пахареййа̄тха̄ти аттхо. джитан̃ча раккхети джитан̃ча уппа̄дитам̣ тарун̣авипассанам̣ а̄ва̄сасаппа̄йаутусаппа̄йабходжанасаппа̄йапуггаласаппа̄йадхаммассаванасаппа̄йа̄дӣни а̄севанто антарантара̄ сама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ тато вут̣т̣ха̄йа суддхачиттена сан̇кха̄ре саммасанто раккхеййа.

анивесано сийа̄ти ана̄лайо бхавеййа. йатха̄ на̄ма йодхо сан̇га̄масӣсе балакот̣т̣хакам̣ катва̄ амиттехи саддхим̣ йуджджханто чха̄то ва̄ пипа̄сито ва̄ хутва̄ санна̄хе ва̄ ситхиле а̄вудхе ва̄ патите балакот̣т̣хакам̣ пависитва̄ виссамитва̄ бхун̃джитва̄ пивитва̄ саннахитва̄ а̄вудхам̣ гахетва̄ пуна никкхамитва̄ йуджджханто парасенам̣ маддати, аджитам̣ джина̄ти, джитам̣ раккхати. со хи саче балакот̣т̣хаке т̣хито евам̣ виссаманто там̣ асса̄денто аччхеййа, раджджам̣ парахаттхагатам̣ кареййа, евамева, бхиккху, пат̣иладдхам̣ тарун̣авипассанам̣ пунаппунам̣ сама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ тато вут̣т̣ха̄йа суддхачиттена сан̇кха̄ре саммасанто раккхитум̣ саккоти, уттаримаггапхалапат̣ила̄бхена килесама̄рам̣ джина̄ти. саче пана со сама̄паттимева асса̄дети, суддхачиттена пунаппунам̣ сан̇кха̄ре на саммасати, маггапхалапат̣иведхам̣ ка̄тум̣ на саккоти. тасма̄ раккхитаббайуттакам̣ раккханто анивесано сийа̄, сама̄паттим̣ нивесанам̣ катва̄ таттха на нивесеййа, а̄лайам̣ на кареййа̄ти аттхо. ‘‘аддха̄ тумхепи евам̣ каротха̄’’ти евам̣ саттха̄ тесам̣ бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десеси.

десана̄васа̄не пан̃часата̄ бхиккхӯ нисиннат̣т̣ха̄не нисинна̄йева саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ патва̄ татха̄гатасса суван̣н̣аван̣н̣ам̣ сарӣрам̣ ван̣н̣айанта̄ тхомента̄ ванданта̄ва а̄гаччхим̣сӯти.

пан̃часатабхиккхуваттху чхат̣т̣хам̣.

7. пӯтигаттатиссаттхераваттху

ачирам̣ ватайам̣ ка̄йоти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ са̄ваттхийам̣ вихаранто пӯтигаттатиссаттхерам̣ а̄раббха катхеси.

еко кира са̄ваттхива̄сӣ кулапутто саттху сантике дхаммам̣ сутва̄ са̄сане урам̣ датва̄ паббаджито, со ладдхӯпасампадо тиссаттхеро на̄ма ахоси. гаччханте гаччханте ка̄ле тасса сарӣре рого удапа̄ди. са̄сапаматтийо пил̣ака̄ ут̣т̣хахим̣су. та̄ анупуббена муггаматта̄ кала̄йаматта̄ колат̣т̣химатта̄ а̄малакаматта̄ бел̣увасала̄т̣уматта̄ бел̣уваматта̄ хутва̄ пабхиджджим̣су, сакаласарӣрам̣ чхидда̄вачхиддам̣ ахоси. пӯтигаттатиссаттхеротвевасса на̄мам̣ удапа̄ди. атхасса апарабха̄ге ат̣т̣хӣни бхиджджим̣су. со аппат̣иджаггийо ахоси. нива̄санапа̄рупанам̣ пуббалохитамаккхитам̣ джа̄лапӯвасадисам̣ ахоси. саддхивиха̄рика̄дайо пат̣иджаггитум̣ асакконта̄ чхад̣д̣айим̣су. со ана̄тхо хутва̄ нипаджджи.

буддха̄нан̃ча на̄ма две ва̄ре локаволоканам̣ авиджахитам̣ хоти. паччӯсака̄ле локам̣ волокента̄ чаккава̄л̣амукхават̣т̣ито пат̣т̣ха̄йа гандхакут̣иабхимукхам̣ н̃а̄н̣ам̣ катва̄ олокенти, са̄йам̣ олокента̄ гандхакут̣ито пат̣т̣ха̄йа ба̄хира̄бхимукхам̣ н̃а̄н̣ам̣ катва̄ олокенти. тасмим̣ пана самайе бхагавато н̃а̄н̣аджа̄ласса анто пӯтигаттатиссаттхеро пан̃н̃а̄йи. саттха̄ тасса бхиккхуно арахаттасса упаниссайам̣ дисва̄, ‘‘айам̣ саддхивиха̄рика̄дӣхи чхад̣д̣ито, ида̄нисса мам̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃ам̣ пат̣исаран̣ам̣ наттхӣ’’ти гандхакут̣ито никкхамитва̄ виха̄рача̄рикам̣ чарама̄но вийа аггиса̄лам̣ гантва̄ уккхалим̣ дховитва̄ удакам̣ датва̄ уддханам̣ а̄ропетва̄ удакасса таттабха̄вам̣ а̄гамайама̄но аггиса̄ла̄йамева ат̣т̣ха̄си. таттабха̄вам̣ джа̄нитва̄ гантва̄ тасса бхиккхуно нипаннаман̃чакот̣ийам̣ ган̣хи, тада̄ бхиккхӯ ‘‘апетха, бханте, майам̣ ган̣хисса̄ма̄’’ти ман̃чакам̣ гахетва̄ аггиса̄лам̣ а̄найим̣су. саттха̄ амбан̣ам̣ а̄хара̄петва̄ ун̣ходакам̣ а̄син̃читва̄ техи бхиккхӯхи тасса па̄рупанам̣ га̄ха̄петва̄ ун̣ходаке мадда̄петва̄ манда̄тапе виссаджджа̄песи. атхасса сантике т̣хатва̄ сарӣрам̣ ун̣ходакена теметва̄ гхам̣ситва̄ нха̄песи, тасса наха̄напарийоса̄не па̄рупанам̣ суккхи. атха нам̣ там̣ нива̄са̄петва̄ ниваттхака̄са̄вам̣ удаке мадда̄петва̄ а̄тапе виссаджджа̄песи. атхасса гатте удаке чхиннаматте тампи суккхи. со екам̣ ка̄са̄вам̣ нива̄сетва̄ екам̣ па̄рупитва̄ саллахукасарӣро екаггачитто ман̃чаке нипаджджи. саттха̄ тасса уссӣсаке т̣хатва̄, ‘‘бхиккху айам̣ тава ка̄йо апетавин̃н̃а̄н̣о нирупака̄ро хутва̄ калин̇гарам̣ вийа патхавийам̣ сессатӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

41. ‘‘ачирам̣ ватайам̣ ка̄йо, патхавим̣ адхисессати;

чхуддхо апетавин̃н̃а̄н̣о, нираттхам̣ва калин̇гара’’нти.

таттха ачирам̣ вата̄ти бхиккху на чирассева айам̣ ка̄йо патхавим̣ адхисессати, имисса̄ пакатисайанена сайита̄йа патхавийа̄ упари сайиссати. чхуддхоти апавиддхо, апагатавин̃н̃а̄н̣ата̄йа туччхо хутва̄ сессатӣти дассети. йатха̄ ким̣? нираттхам̣ва калин̇гарам̣ нирупака̄рам̣ нираттхакам̣ кат̣т̣хакхан̣д̣ам̣ вийа. даббасамбха̄раттхика̄ хи манусса̄ аран̃н̃ам̣ пависитва̄ уджукам̣ уджукасан̣т̣ха̄нена ван̇кам̣ ван̇касан̣т̣ха̄нена чхиндитва̄ даббасамбха̄рам̣ ган̣ханти, авасесам̣ пана сусиран̃ча пӯтикан̃ча аса̄ракан̃ча ган̣т̣хиджа̄тан̃ча чхиндитва̄ таттхева чхад̣д̣енти. ан̃н̃е даббасамбха̄раттхика̄ а̄гантва̄ там̣ гахета̄ро на̄ма наттхи, олокетва̄ аттано упака̄ракамева ган̣ханти, итарам̣ патхавӣгатамева хоти. там̣ пана тена тена упа̄йена ман̃чапат̣ипа̄дакам̣ ва̄ па̄дакатхаликам̣ ва̄ пхалакапӣт̣хам̣ ва̄ ка̄тум̣ сакка̄пи бхавеййа. имасмим̣ пана аттабха̄ве дваттим̣са̄йа кот̣т̣ха̄сесу екакот̣т̣ха̄сопи ман̃чапат̣ипа̄дака̄дивасена ан̃н̃ена ва̄ упака̄рамукхена гайхӯпаго на̄ма наттхи, кевалам̣ нираттхам̣ва калин̇гарам̣ айам̣ ка̄йо апагатавин̃н̃а̄н̣о катипа̄хенева патхавийам̣ сессатӣти.

десана̄васа̄не пӯтигаттатиссаттхеро саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣и, ан̃н̃епи бахӯ сота̄панна̄дайо ахесум̣. тхеропи арахаттам̣ патва̄ва паринибба̄йи. саттха̄ тасса сарӣракиччам̣ ка̄ра̄петва̄ дха̄туйо гахетва̄ четийам̣ ка̄ра̄песи. бхиккхӯ саттха̄рам̣ пуччхим̣су – ‘‘бханте, пӯтигаттатиссаттхеро кухим̣ ниббатто’’ти. ‘‘париниббуто, бхиккхаве’’ти. ‘‘бханте, еварӯпасса пана арахаттӯпаниссайасампаннасса бхиккхуно ким̣ ка̄ран̣а̄ гаттам̣ путикам̣ джа̄там̣, ким̣ ка̄ран̣а̄ ат̣т̣хӣни бхинна̄ни, кимасса ка̄ран̣ам̣ арахаттасса упаниссайабха̄вам̣ патта’’нти? ‘‘бхиккхаве, саббаметам̣ етасса аттана̄ катакамменева ниббатта’’нти. ‘‘ким̣ пана тена, бханте, ката’’нти? ‘‘тена хи, бхиккхаве, сун̣а̄тха̄’’ти атӣтам̣ а̄хари –

айам̣ кассапасамма̄самбуддхака̄ле са̄кун̣ико хутва̄ бахӯ сакун̣е вадхитва̄ иссараджанам̣ упат̣т̣хахи. тесам̣ динна̄васесе виккин̣а̄ти, ‘‘виккита̄васеса̄ ма̄ретва̄ т̣хапита̄ пӯтика̄ бхависсантӣ’’ти йатха̄ уппатитум̣ на сакконти, татха̄ тесам̣ джан̇гхат̣т̣хӣни ча паккхат̣т̣хӣни ча бхиндитва̄ ра̄сим̣ катва̄ т̣хапети, те пунадивасе виккин̣а̄ти. атибахӯнам̣ пана ладдхака̄ле аттанопи аттха̄йа пача̄пети. тассекадивасам̣ расабходжане пакке еко кхӣн̣а̄саво пин̣д̣а̄йа чаранто гехадва̄ре ат̣т̣ха̄си. со тхерам̣ дисва̄ читтам̣ паса̄детва̄, ‘‘майа̄ бахӯ па̄н̣а̄ ма̄ретва̄ кха̄дита̄, аййо ча ме гехадва̄ре т̣хито, антогехе ча расабходжанам̣ сам̣виджджати, пин̣д̣апа̄тамасса дасса̄мӣ’’ти тасса паттам̣ а̄да̄йа пӯретва̄ расапин̣д̣апа̄там̣ датва̄ тхерам̣ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄, ‘‘бханте, тумхехи дит̣т̣хадхаммасса маттхакам̣ па̄пун̣еййа’’нти а̄ха. тхеро ‘‘евам̣ хотӯ’’ти анумоданам̣ ака̄си. ‘‘бхиккхаве, тада̄ катакаммавасенетам̣ тиссасса ниппханнам̣, сакун̣а̄нам̣ ат̣т̣хибхедананиссандена тиссасса гаттан̃ча пӯтикам̣ джа̄там̣, ат̣т̣хӣни ча бхинна̄ни, кхӣн̣а̄савасса расапин̣д̣апа̄тада̄наниссандена арахаттам̣ патто’’ти.

пӯтигаттатиссаттхераваттху саттамам̣.

8. нандагопа̄лакаваттху

дисо дисанти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ косаладжанападе нандагопа̄лакам̣ а̄раббха катхеси.

са̄ваттхийам̣ кира ана̄тхапин̣д̣икасса гахапатино нандо на̄ма гопа̄лако гойӯтхам̣ раккхати ад̣д̣хо махаддхано маха̄бхого. со кира йатха̄ кен̣ийо джат̣ило паббаджджа̄весена, евам̣ гопа̄лакаттена ра̄джабалим̣ парихаранто аттано кут̣умбам̣ раккхати. со ка̄лена ка̄лам̣ пан̃ча горасе а̄да̄йа ана̄тхапин̣д̣икасса сантикам̣ а̄гантва̄ саттха̄рам̣ пассати, дхаммам̣ сун̣а̄ти, аттано васанат̣т̣ха̄нам̣ а̄гаманаттха̄йа саттха̄рам̣ йа̄чати. саттха̄ тасса н̃а̄н̣апарипа̄кам̣ а̄гамайама̄но а̄гантва̄ парипаккабха̄вам̣ н̃атва̄ екадивасам̣ маха̄бхиккхусан̇гхапаривуто ча̄рикам̣ чаранто магга̄ оккамма тасса васанат̣т̣ха̄на̄санне ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисӣди. нандо саттху сантикам̣ агантва̄ вандитва̄ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ саттха̄рам̣ нимантетва̄ саттха̄хам̣ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса пан̣ӣтам̣ пан̃чагорасада̄нам̣ ада̄си. саттаме дивасе саттха̄ анумоданам̣ катва̄ да̄накатха̄дибхедам̣ анупуббим̣ катхам̣ катхеси. катха̄парийоса̄не нандагопа̄лако сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄йа саттху паттам̣ гахетва̄ саттха̄рам̣ анугаччханто дӯрам̣ гантва̄, ‘‘тит̣т̣ха, упа̄сака̄’’ти ниваттийама̄но вандитва̄ ниватти. атха нам̣ еко луддако виджджхитва̄ ма̄реси. паччхато а̄гаччханта̄ бхиккхӯ нам̣ дисва̄ гантва̄ саттха̄рам̣ а̄хам̣су – ‘‘нандо, бханте, гопа̄лако тумха̄кам̣ идха̄гататта̄ маха̄да̄нам̣ датва̄ анугантва̄ ниваттенто ма̄рито, саче тумхе на̄гаччхиссатха, на̄сса маран̣ам̣ абхависса̄’’ти. саттха̄, ‘‘бхиккхаве, майи а̄гатепи ана̄гатепи тасса чатассо диса̄ чатассо анудиса̄ ча гаччхантасса̄пи маран̣ато муччанӯпа̄йо на̄ма наттхи. йан̃хи нева чора̄, на верино каронти, там̣ имесам̣ сатта̄нам̣ антопадут̣т̣хам̣ миччха̄пан̣ихитам̣ читтамева каротӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

42. ‘‘дисо дисам̣ йам̣ там̣ кайира̄, верӣ ва̄ пана веринам̣;

миччха̄пан̣ихитам̣ читтам̣, па̄пийо нам̣ тато каре’’ти.

таттха дисо дисанти чоро чорам̣. ‘‘дисва̄’’ти па̄т̣хасесо. йам̣ там̣ кайира̄ти йам̣ там̣ тасса анайабйасанам̣ кареййа. дутийападепи есева найо. идам̣ вуттам̣ хоти – еко екасса миттадуббхӣ чоро путтада̄ракхеттаваттху гомахим̣са̄дӣсу апараджджханто йасса апараджджхати, тампи татхева аттани апараджджхантам̣ чорам̣ дисва̄, вери ва̄ пана кеначидева ка̄ран̣ена баддхаверам̣ верим̣ дисва̄ аттано каккхал̣ата̄йа да̄рун̣ата̄йа йам̣ там̣ тасса анайабйасанам̣ кареййа, путтада̄рам̣ ва̄ пӣл̣еййа, кхетта̄дӣни ва̄ на̄сеййа, джӣвита̄ ва̄ пана нам̣ воропеййа, дасасу акусалакаммапатхесу миччха̄т̣хапитатта̄ миччха̄пахин̣итам̣ читтам̣ па̄пийо нам̣ тато каре там̣ пурисам̣ тато па̄патарам̣ кареййа. вуттаппака̄рехи, дисо дисасса ва̄ верӣ верино ва̄ имасмим̣йева аттабха̄ве дуккхам̣ ва̄ уппа̄деййа, джӣвитаккхайам̣ ва̄ кареййа. идам̣ пана акусалакаммапатхесу миччха̄т̣хапитам̣ читтам̣ дит̣т̣хева дхамме анайабйасанам̣ па̄пети, аттабха̄васатасахассесупи чатӯсу апа̄йесу кхипитва̄ сӣсам̣ уккхипитум̣ на детӣти.

десана̄парийоса̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни патта̄. маха̄джанасса са̄ттхика̄ десана̄ джа̄та̄. упа̄сакена пана бхавантаре катакаммам̣ бхиккхӯхи на пуччхитам̣, тасма̄ саттха̄ра̄ на катхитанти.

нандагопа̄лакаваттху ат̣т̣хамам̣.

9. сореййаттхераваттху

на там̣ ма̄та̄ пита̄ кайира̄ти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ са̄ваттхийам̣ джетаване вихаранто сореййаттхерам̣ а̄раббха катхеси.

ваттху сореййанагаре самут̣т̣хитам̣, са̄ваттхийам̣ нит̣т̣ха̄песи. самма̄самбуддхе са̄ваттхийам̣ вихаранте сореййанагаре сореййасет̣т̣хипутто екена саха̄йакена саддхим̣ сукхайа̄наке нисӣдитва̄ махантена парива̄рена нха̄наттха̄йа нагара̄ никкхами. тасмим̣ кхан̣е маха̄качча̄йанаттхеро сореййанагарам̣ пин̣д̣а̄йа пависитука̄мо хутва̄ бахинагаре сан̇гха̄т̣им̣ па̄рупати. тхерасса ча суван̣н̣аван̣н̣ам̣ сарӣрам̣. сореййасет̣т̣хипутто там̣ дисва̄ чинтеси – ‘‘ахо вата айам̣ ва̄ тхеро мама бхарийа̄ бхавеййа, мама ва̄ бхарийа̄йа сарӣраван̣н̣о етасса сарӣраван̣н̣о вийа бхавеййа̄’’ти. тасса чинтитаматтейева пурисалин̇гам̣ антарадха̄йи, иттхилин̇гам̣ па̄турахоси. со ладжджама̄но йа̄нака̄ оруйха пала̄йи. париджано там̣ асан̃джа̄нанто ‘‘кимета’’нти а̄ха. са̄пи таккасиламаггам̣ пат̣ипаджджи. саха̄йакописса̄ ито чито ча вичаритва̄пи на̄ддаса. саббе нха̄йитва̄ гехам̣ агамим̣су. ‘‘кахам̣ сет̣т̣хипутто’’ти ча вутте, ‘‘нхатва̄ а̄гато бхависсатӣти ман̃н̃имха̄’’ти вадим̣су. атхасса ма̄та̄питаро таттха таттха парийеситва̄ апассанта̄ родитва̄ паридевитва̄, ‘‘мато бхависсатӣ’’ти матакабхаттам̣ адам̣су. са̄ екам̣ таккасилага̄мим̣ саттхава̄хам̣ дисва̄ йа̄накасса паччхато паччхато анубандхи.

атха нам̣ манусса̄ дисва̄, ‘‘амха̄кам̣ йа̄накасса паччхато паччхато анугаччхати, майам̣ ‘кассеса̄ да̄рика̄’ти там̣ на джа̄на̄ма̄’’ти вадим̣су. са̄пи ‘‘тумхе аттано йа̄накам̣ па̄джетха, ахам̣ падаса̄ гамисса̄мӣ’’ти гаччхантӣ ан̇гулимуддикам̣ датва̄ екасмим̣ йа̄наке ока̄сам̣ ка̄реси. манусса̄ чинтайим̣су – ‘‘таккасиланагаре амха̄кам̣ сет̣т̣хипуттасса бхарийа̄ наттхи, тасса а̄чиккхисса̄ма, маха̄пан̣н̣а̄ка̄ро но бхависсатӣ’’ти. те гехам̣ гантва̄, ‘‘са̄ми, амхехи тумха̄кам̣ екам̣ иттхиратанам̣ а̄нӣта’’нти а̄хам̣су. со там̣ сутва̄ там̣ паккоса̄петва̄ аттано вайа̄нурӯпам̣ абхирӯпам̣ па̄са̄дикам̣ дисва̄ уппаннасинехо гехе ака̄си. пуриса̄ хи иттхийо, иттхийо ва̄ пуриса̄ абхӯтапубба̄ на̄ма наттхи. пуриса̄ хи парасса да̄ресу атичаритва̄ ка̄лам̣ катва̄ бахӯни вассасатасахасса̄ни нирайе паччитва̄ мануссаджа̄тим̣ а̄гаччханта̄ аттабха̄васате иттхибха̄вам̣ а̄паджджанти.

а̄нандаттхеропи каппасатасахассам̣ пӯритапа̄рамӣ арийаса̄вако сам̣са̄ре сам̣саранто екасмим̣ аттабха̄ве камма̄ракуле ниббатто. парада̄ракаммам̣ катва̄ нирайе паччитва̄ пакка̄васесена чуддасасу аттабха̄весу пурисасса па̄дапарича̄рика̄ иттхӣ ахоси, саттасу аттабха̄весу бӣджуддхаран̣ам̣ па̄пун̣и. иттхийо пана да̄на̄дӣни пун̃н̃а̄ни катва̄ иттхибха̄ве чхандам̣ вира̄джетва̄, ‘‘идам̣ но пун̃н̃ам̣ пурисаттабха̄вапат̣ила̄бха̄йа сам̣ваттатӯ’’ти читтам̣ адхит̣т̣хахитва̄ ка̄лам̣ катва̄ пурисаттабха̄вам̣ пат̣илабханти, патидевата̄ хутва̄ са̄мике самма̄пат̣ипаттивасена̄пи пурисаттабха̄вам̣ пат̣илабхантева.

айам̣ пана сет̣т̣хипутто тхере айонисо читтам̣ уппа̄детва̄ имасмим̣йева аттабха̄ве иттхибха̄вам̣ пат̣илабхи. таккасила̄йам̣ сет̣т̣хипуттена саддхим̣ сам̣ва̄саманва̄йа пана тасса̄ куччхийам̣ габбхо патит̣т̣ха̄си. са̄ дасама̄саччайена путтам̣ лабхитва̄ тасса падаса̄ гаманака̄ле апарампи путтам̣ пат̣илабхи. евамасса̄ куччхийам̣ вуттха̄ две, сореййанагаре там̣ пат̣ичча ниббатта̄ двети чатта̄ро путта̄ ахесум̣. тасмим̣ ка̄ле сореййанагарато тасса̄ саха̄йако сет̣т̣хипутто пан̃чахи сакат̣асатехи таккасилам̣ гантва̄ сукхайа̄наке нисинно нагарам̣ па̄виси. атха нам̣ са̄ упарипа̄са̄датале ва̄тапа̄нам̣ виваритва̄ антаравӣтхим̣ олокайама̄на̄ т̣хита̄ дисва̄ сан̃джа̄нитва̄ да̄сим̣ песетва̄ паккоса̄петва̄ маха̄тале нисӣда̄петва̄ махантам̣ сакка̄расамма̄нам̣ ака̄си. атха нам̣ со а̄ха – ‘‘бхадде, твам̣ ито пуббе амхехи на дит̣т̣хапубба̄, атха ча пана но махантам̣ сакка̄рам̣ кароси, джа̄на̄си твам̣ амхе’’ти. ‘‘а̄ма, са̄ми, джа̄на̄ми, нану тумхе сореййанагарава̄сино’’ти? ‘‘а̄ма, бхадде’’ти. са̄ ма̄та̄питӯнан̃ча бхарийа̄йа ча путта̄нан̃ча арогабха̄вам̣ пуччхи. итаро ‘‘а̄ма, бхадде, арога̄’’ти ватва̄ ‘‘джа̄на̄си твам̣ ете’’ти а̄ха. ‘‘а̄ма са̄ми, джа̄на̄ми. тесам̣ еко путто аттхи, со кахам̣, са̄мӣ’’ти? ‘‘бхадде, ма̄ етам̣ катхехи, майам̣ тена саддхим̣ екадивасам̣ сукхайа̄наке нисӣдитва̄ нха̄йитум̣ никкханта̄ невасса гатим̣ джа̄на̄ма, ито чито ча вичаритва̄ там̣ адисва̄ ма̄та̄питӯнам̣ а̄рочайимха̄, теписса родитва̄ кандитва̄ петакиччам̣ кирим̣сӯ’’ти. ‘‘ахам̣ со, са̄мӣ’’ти. ‘‘апехи, бхадде, ким̣ катхеси майхам̣ саха̄йо девакума̄ро вийа еко пурисо’’ти? ‘‘хоту, са̄ми, ахам̣ со’’ти. ‘‘атха идам̣ ким̣ на̄ма̄’’ти? ‘‘там̣ дивасам̣ те аййо маха̄качча̄йанаттхеро дит̣т̣хо’’ти? ‘‘а̄ма, дит̣т̣хо’’ти. ахам̣ аййам̣ маха̄качча̄йанаттхерам̣ олокетва̄, ‘‘ахо вата айам̣ ва̄ тхеро мама бхарийа̄ бхавеййа, етасса ва̄ сарӣраван̣н̣о вийа мама бхарийа̄йа сарӣраван̣н̣о бхавеййа̄’’ти чинтесим̣. чинтитаккхан̣ейева ме пурисалин̇гам̣ антарадха̄йи, иттхилин̇гам̣ па̄тубхави. атха̄хам̣ ладжджама̄на̄ кассачи кин̃чи ваттум̣ асаккун̣итва̄ тато пала̄йитва̄ идха̄гата̄, са̄мӣти.

‘‘ахо вата те бха̄рийам̣ каммам̣ катам̣, касма̄ майхам̣ на̄чиккхи, апича пана те тхеро кхама̄пито’’ти? ‘‘на кхама̄пито, са̄ми. джа̄на̄си пана твам̣ кахам̣ тхеро’’ти? ‘‘имамева нагарам̣ упанисса̄йа вихаратӣ’’ти. ‘‘саче пин̣д̣а̄йа чаранто идха̄гаччхеййа, ахам̣ мама аййасса бхиккха̄ха̄рам̣ дадеййам̣, са̄мӣ’’ти. ‘‘тена хи сӣгхам̣ сакка̄рам̣ карохи, амха̄кам̣ аййам̣ кхама̄песса̄ма̄’’ти со тхерасса васанат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисинно, ‘‘бханте, све майхам̣ бхиккхам̣ ган̣хатха̄’’ти а̄ха. ‘‘нану твам̣, сет̣т̣хипутта, а̄гантукосӣ’’ти. ‘‘бханте, ма̄ амха̄кам̣ а̄гантукабха̄вам̣ пуччхатха, све ме бхиккхам̣ ган̣хатха̄’’ти. тхеро адхива̄сеси, гехепи тхерасса маха̄сакка̄ро пат̣ийатто. тхеро пунадивасе там̣ гехадва̄рам̣ агама̄си. атха нам̣ нисӣда̄петва̄ пан̣ӣтена̄ха̄рена паривиситва̄ сет̣т̣хипутто там̣ иттхим̣ гахетва̄ тхерасса па̄дамӯле нипаджджа̄петва̄, ‘‘бханте, майхам̣ саха̄йика̄йа кхаматха̄’’ти а̄ха. ‘‘кимета’’нти? ‘‘айам̣, бханте, пуббе майхам̣ пийасаха̄йако хутва̄ тумхе олокетва̄ евам̣ на̄ма чинтеси, атхасса пурисалин̇гам̣ антарадха̄йи, иттхилин̇гам̣ па̄тубхави, кхаматха, бханте’’ти. ‘‘тена хи ут̣т̣хахатха, кхама̄ми во аха’’нти. тхерена ‘‘кхама̄мӣ’’ти вуттаматтейева иттхилин̇гам̣ антарадха̄йи, пурисалин̇гам̣ па̄тубхави.

пурисалин̇ге па̄тубхӯтаматтейева там̣ таккасила̄йа сет̣т̣хипутто а̄ха – ‘‘самма саха̄йака, име две да̄рака̄ тава куччхийам̣ вуттхатта̄ мам̣ пат̣ичча ниббаттатта̄ убхиннампино путта̄ ева, идхева васисса̄ма, ма̄ уккан̣т̣хӣ’’ти. ‘‘самма, ахам̣ екенаттабха̄вена пат̣хамам̣ пурисо хутва̄ иттхибха̄вам̣ патва̄ пуна пурисо джа̄тоти виппака̄раппатто, пат̣хамам̣ мам̣ пат̣ичча две путта̄ ниббатта̄, ида̄ни ме куччхито две путта̄ никкханта̄, сва̄хам̣ екенаттабха̄вена виппака̄раппатто, пуна ‘гехе васиссатӣ’ти сан̃н̃ам̣ ма̄ кари, ахам̣ мама аййасса сантике паббаджисса̄ми. име две да̄рака̄ тава бха̄ра̄ти, имесу ма̄ памаджджӣ’’ти ватва̄ путте сӣсе паричумбитва̄ паримаджджитва̄ уре нипаджджа̄петва̄ питу ниййа̄детва̄ никкхамитва̄ тхерасса сантике паббаджджам̣ йа̄чи. тхеропи нам̣ пабба̄джетва̄ упасампа̄детва̄ ган̣хитва̄ва ча̄рикам̣ чарама̄но анупуббена са̄ваттхим̣ агама̄си. тасса сореййаттхероти на̄мам̣ ахоси. джанападава̄сино там̣ паваттим̣ н̃атва̄ сан̇кхубхитва̄ котӯхаладжа̄та̄ там̣ упасан̇камитва̄ пуччхим̣су – ‘‘евам̣ кира, бханте’’ти? ‘‘а̄ма, а̄вусо’’ти. ‘‘бханте, еварӯпампи ка̄ран̣ам̣ на̄ма хоти’’? ‘‘тумха̄кам̣ куччхийам̣ кира две путта̄ ниббатта̄, тумхе пат̣ичча две джа̄та̄, тесам̣ во катаресу балавасинехо хотӣ’’ти? ‘‘куччхийам̣ вуттхакесу, а̄вусо’’ти. а̄гата̄гата̄ нибаддхам̣ татхева пуччхим̣су.

тхеро ‘‘куччхийам̣ вуттакесу ева синехо балава̄’’ти пунаппунам̣ катхенто хара̄йама̄но екова нисӣдати, екова тит̣т̣хати. со евам̣ екаттӯпагато аттабха̄ве кхайавайам̣ самут̣т̣ха̄петва̄ саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣и. атха нам̣ а̄гата̄гата̄ пуччханти – ‘‘бханте, евам̣ кира на̄ма ахосӣ’’ти? ‘‘а̄ма̄вусо’’ти. ‘‘катаресу синехо балава̄’’ти? ‘‘майхам̣ каттхачи синехо на̄ма наттхӣ’’ти. бхиккхӯ ‘‘айам̣ абхӯтам̣ катхеси, пуримадивасесу ‘куччхийам̣ вуттхапуттесу синехо балава̄’ти ватва̄ ида̄ни ‘майхам̣ каттхачи синехо наттхӣ’ти вадати, ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти, бханте’’ти а̄хам̣су. саттха̄ ‘‘на, бхиккхаве, мама путто ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти, мама путтасса самма̄пан̣ихитена читтена маггасса дит̣т̣хака̄лато пат̣т̣ха̄йа на каттхачи синехо джа̄то, йам̣ сампаттим̣ нева ма̄та̄, на пита̄ ка̄тум̣ саккоти, там̣ имесам̣ сатта̄нам̣ аббхантаре паваттам̣ самма̄пан̣ихитам̣ читтамева детӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

43. ‘‘на там̣ ма̄та̄ пита̄ кайира̄, ан̃н̃е ва̄пи ча н̃а̄така̄;

самма̄пан̣ихитам̣ читтам̣, сеййасо нам̣ тато каре’’ти.

таттхана танти там̣ ка̄ран̣ам̣ нева ма̄та̄ кареййа, на пита̄, на ан̃н̃е н̃а̄така̄. самма̄пан̣ихитанти дасасу кусалакаммапатхесу самма̄ т̣хапитам̣. сеййасо нам̣ тато карети тато ка̄ран̣ато сеййасо нам̣ варатарам̣ уттаритарам̣ кареййа, каротӣти аттхо. ма̄та̄питаро хи путта̄нам̣ дханам̣ дадама̄на̄ екасмим̣йева аттабха̄ве каммам̣ акатва̄ сукхена джӣвикакаппанам̣ дханам̣ да̄тум̣ сакконти. виса̄кха̄йа ма̄та̄питаропи та̄ва махаддхана̄ маха̄бхога̄, тасса̄ екасмим̣йева аттабха̄ве сукхена джӣвикакаппанам̣ дханам̣ адам̣су. чатӯсу пана дӣпесу чаккаваттисирим̣ да̄тум̣ саматтха̄ ма̄та̄питаропи на̄ма путта̄нам̣ наттхи, пагева диббасампаттим̣ ва̄ пат̣хамаджджха̄на̄дисампаттим̣ ва̄, локуттарасампаттида̄не катха̄ва наттхи, самма̄пан̣ихитам̣ пана читтам̣ саббампетам̣ сампаттим̣ да̄тум̣ саккоти. тена вуттам̣ ‘‘сеййасо нам̣ тато каре’’ти.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни патта̄. десана̄ маха̄джанасса са̄ттхика̄ джа̄та̄ти.

сореййаттхераваттху навамам̣.

читтаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

татийо вагго.