25. кон̣а̄гаманабуддхавам̣саван̣н̣ана̄

какусандхасса пана бхагавато апарабха̄ге тасса са̄сане ча антарахите саттесу тим̣савассасахасса̄йукесу джа̄тесу парахитакон̣а̄гамано кон̣а̄гамано на̄ма саттха̄ локе удапа̄ди. атха ва̄ канака̄гаманато кон̣а̄гамано на̄ма саттха̄ локе удапа̄ди. таттха ка-ка̄расса коа̄десам̣ катва̄ на-ка̄расса н̣а̄десам̣ катва̄ екасса ка-ка̄расса лопам̣ катва̄ нируттинайена канакасса канака̄диа̄бхаран̣асса а̄гаманам̣ павассанам̣ йасса бхагавато уппаннака̄ле со кон̣а̄гамано на̄ма. еттха пана а̄йу анупуббена парихӣнасадисам̣ катам̣, на евам̣ парихӣнам̣, пуна вад̣д̣хитва̄ парихӣнанти ведитаббам̣. катхам̣? имасмим̣йева каппе какусандхо бхагава̄ чатта̄лӣсавассасахасса̄йукака̄ле ниббатто, там̣ пана а̄йу париха̄йама̄нам̣ дасавассака̄лам̣ патва̄ пуна асан̇кхйеййам̣ патва̄ тато париха̄йама̄нам̣ тим̣савассасахасса̄йукака̄ле т̣хитам̣, тада̄ кон̣а̄гамано бхагава̄ локе уппанноти ведитаббо.

сопи па̄рамийо пӯретва̄ туситапуре ниббаттитва̄ тато чавитва̄ собхаватӣнагаре йан̃н̃адаттасса бра̄хман̣асса бхарийа̄йа рӯпа̄дӣхи гун̣ехи ануттара̄йа уттара̄йа на̄ма бра̄хман̣ийа̄ куччхисмим̣ пат̣исандхим̣ гахетва̄ дасаннам̣ ма̄са̄нам̣ аччайена субхаватӣуййа̄не ма̄тукуччхито никкхами. джа̄йама̄не пана тасмим̣ сакаладжамбудӣпе дево канакавассам̣ васси. тенасса канака̄гаманака̄ран̣атта̄ ‘‘канака̄гамано’’ти на̄мамакам̣су. там̣ панасса на̄мам̣ ануккамена парин̣амама̄нам̣ кон̣а̄гамано’’ти джа̄там̣. со пана тӣн̣и вассасахасса̄ни ага̄рам̣ аджджха̄васи. тусита-сантусита-сантут̣т̣хана̄мака̄ панасса тайо па̄са̄да̄ ахесум̣. ручигатта̄бра̄хман̣ӣпамукха̄ни сол̣аса иттхисахасса̄ни ахесум̣.

со чатта̄ри нимитта̄ни дисва̄ ручигатта̄йа бра̄хман̣ийа̄ саттхава̄хе на̄ма путте уппанне хаттхиккхандхаварагато хаттхийа̄нена маха̄бхиниккхаманам̣ никкхамитва̄ паббаджи. там̣ тим̣сапурисасахасса̄ни анупаббаджим̣су. со техи паривуто чха ма̄се падха̄начарийам̣ чаритва̄ виса̄кхапун̣н̣ама̄йам̣ аггисонабра̄хман̣асса дхӣта̄йа аггисонабра̄хман̣акума̄рийа̄ диннам̣ мадхупа̄йа̄сам̣ парибхун̃джитва̄ кхадираване дива̄виха̄рам̣ катва̄ са̄йанхасамайе джат̣а̄тиндукена на̄ма йавапа̄лена динна̄ ат̣т̣ха тин̣амут̣т̣хийо гахетва̄ удумбарабодхим̣ пун̣д̣арӣке вуттаппама̄н̣ам̣ пхалавибхӯтисампаннам̣ даккхин̣ато упагантва̄ вӣсатихаттхавиттхатам̣ тин̣асантхарам̣ сантхаритва̄ паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ ма̄рабалам̣ виддхам̣сетва̄ дасабалан̃а̄н̣а̄ни пат̣илабхитва̄ – ‘‘анекаджа̄тисам̣са̄рам̣…пе… тан̣ха̄нам̣ кхайамаджджхага̄’’ти уда̄нам̣ уда̄нетва̄ саттасатта̄хам̣ вӣтина̄метва̄ аттана̄ саха паббаджита̄нам̣ тим̣сабхиккхусахасса̄нам̣ упаниссайасампаттим̣ дисва̄ гаганапатхена гантва̄ судассананагарасамӣпе исипатане мигада̄йе отаритва̄ тесам̣ маджджхагато дхаммачаккам̣ паваттеси, тада̄ тим̣сакот̣исахасса̄нам̣ пат̣хама̄бхисамайо ахоси.

пуна сундаранагарадва̄ре маха̄са̄ларуккхамӯле йамакапа̄т̣иха̄рийам̣ катва̄ вӣсатикот̣исахасса̄нам̣ дхамма̄матам̣ па̄йеси, со дутийо абхисамайо ахоси. аттано ма̄тарам̣ уттарам̣ памукхам̣ катва̄ дасасу чаккава̄л̣асахассесу девата̄нам̣ сама̄гата̄нам̣ абхидхаммапит̣акам̣ десенте бхагавати дасаннам̣ кот̣исахасса̄нам̣ татийо абхисамайо ахоси. тена вуттам̣ –

1. ‘‘какусандхасса апарена, самбуддхо двипадуттамо;

кон̣а̄гамано на̄ма джино, локаджет̣т̣хо нара̄сабхо.

2. ‘‘даса дхамме пӯрайитва̄на, канта̄рам̣ саматикками;

пава̄хийа малам̣ саббам̣, патто самбодхимуттамам̣.

3. ‘‘дхаммачаккам̣ паваттенте, кон̣а̄гаманана̄йаке;

тим̣сакот̣исахасса̄нам̣, пат̣хама̄бхисамайо аху.

4. ‘‘па̄т̣ихӣрам̣ каронте ча, парава̄даппамаддане;

вӣсатикот̣исахасса̄нам̣, дутийа̄бхисамайо аху.

5. ‘‘тато викуббанам̣ катва̄, джино девапурам̣ гато;

васате таттха самбуддхо, сила̄йа пан̣д̣укамбале.

6. ‘‘пакаран̣е сатта десенто, вассам̣ васати со муни;

дасакот̣исахасса̄нам̣, татийа̄бхисамайо ахӯ’’ти.

таттха даса дхамме пӯрайитва̄на̄ти даса па̄рамидхамме пӯрайитва̄. канта̄рам̣ саматиккамӣти джа̄тиканта̄рам̣ саматикками. пава̄хийа̄ти пава̄хетва̄. малам̣ саббанти ра̄га̄дималаттайам̣. па̄т̣ихӣрам̣ каронте ча, парава̄даппамадданети парава̄дива̄даппамаддане, бхагавати па̄т̣иха̄рийам̣ каронтети аттхо. викуббананти викуббаниддхим̣, сундаранагарадва̄ре йамакапа̄т̣иха̄рийам̣ катва̄ девапурам̣ гато таттха пан̣д̣укамбаласила̄йам̣ васи. катхам̣ васӣти? пакаран̣е сатта десентоти таттха дева̄нам̣ саттаппакаран̣асан̇кха̄там̣ абхидхаммапит̣акам̣ десенто васи. евам̣ таттха абхидхаммам̣ десенте бхагавати дасакот̣исахасса̄нам̣ дева̄нам̣ абхисамайо ахосӣти аттхо.

парисуддхапа̄рамипӯран̣а̄гаманасса кон̣а̄гаманассапи еко са̄вакасаннипа̄то ахоси. суриндаватӣнагаре суриндаватуййа̄не вихаранто бхиййасасса ра̄джапуттасса ча уттарасса ча ра̄джапуттасса двиннампи тим̣сасахассапарива̄ра̄нам̣ дхаммам̣ десетва̄ саббева те ехибхиккхупаббаджджа̄йа пабба̄джетва̄ тесам̣ маджджхагато ма̄гхапун̣н̣ама̄йам̣ па̄тимоккхам̣ уддиси. тена вуттам̣ –

7. ‘‘тасса̄пи девадевасса, еко а̄си сама̄гамо;

кхӣн̣а̄сава̄нам̣ вимала̄нам̣, сантачитта̄на та̄динам̣.

8. ‘‘тим̣сабхиккхусахасса̄нам̣, тада̄ а̄си сама̄гамо;

огха̄наматикканта̄нам̣, бхиджджита̄нан̃ча маччуйа̄’’ти.

таттха огха̄нанти ка̄могха̄дӣнам̣, чатуннамогха̄наметам̣ адхивачанам̣. йасса пана те сам̣виджджанти, там̣ ват̣т̣асмим̣ охананти осӣда̄пентӣти огха̄, тесам̣ огха̄нам̣, упайогаттхе са̄мивачанам̣ дат̣т̣хаббам̣. чатуббидхе огхе атикканта̄нанти аттхо. бхиджджита̄нанти еттха̄пи есева найо. маччуйа̄ти маччуно.

тада̄ амха̄кам̣ бодхисатто митхиланагаре паббато на̄ма ра̄джа̄ ахоси, тада̄ ‘‘саран̣агатасаббапа̄н̣а̄гаманам̣ кон̣а̄гаманам̣ митхиланагарамануппатта’’нти сутва̄ сапарива̄ро ра̄джа̄ паччуггантва̄ вандитва̄ дасабалам̣ нимантетва̄ маха̄да̄нам̣ датва̄ таттха бхагавантам̣ васса̄ва̄саттха̄йа йа̄читва̄ тема̄сам̣ саса̄вакасан̇гхам̣ саттха̄рам̣ упат̣т̣хахитва̄ паттун̣н̣ачӣнапат̣т̣акамбалакосеййадукӯлакаппа̄сика̄дӣни махаггха̄ни чева сукхумаваттха̄ни ча суван̣н̣апа̄дука̄ чева ан̃н̃ан̃ча бахупариккха̄рамада̄си. сопи нам̣ бхагава̄ бйа̄ка̄си – ‘‘имасмим̣йева бхаддакаппе айам̣ буддхо бхависсатӣ’’ти. атха со маха̄пурисо тасса бхагавато бйа̄каран̣ам̣ сутва̄ маха̄раджджам̣ париччаджитва̄ тассева бхагавато сантике паббаджи. тена вуттам̣ –

9. ‘‘ахам̣ тена самайена, паббато на̄ма кхаттийо;

митта̄маччехи сампанно, анантабалава̄хано.

10. ‘‘самбуддхадассанам̣ гантва̄, сутва̄ дхаммамануттарам̣;

нимантетва̄ саджинасан̇гхам̣, да̄нам̣ датва̄ йадиччхакам̣.

11. ‘‘паттун̣н̣ам̣ чӣнапат̣т̣ан̃ча, косеййам̣ камбалампи ча;

суван̣н̣апа̄дукан̃чева, ада̄сим̣ саттхуса̄ваке.

12. ‘‘сопи мам̣ буддхо бйа̄ка̄си, сан̇гхамаджджхе нисӣдийа;

имамхи бхаддаке каппе, айам̣ буддхо бхависсати.

13. ‘‘аху капилавхайа̄ рамма̄…пе… хесса̄ма саммукха̄ имам̣.

14. ‘‘тасса̄пи вачанам̣ сутва̄, бхиййо читтам̣ паса̄дайим̣;

уттарим̣ ватамадхит̣т̣ха̄сим̣ дасапа̄рамипӯрийа̄.

15. ‘‘саббан̃н̃утам̣ гавесанто, да̄нам̣ датва̄ наруттаме;

оха̄йа̄хам̣ маха̄раджджам̣, паббаджим̣ джинасантике’’ти.

таттха анантабалава̄ханоти бахукам̣ анантам̣ майхам̣ балам̣ ассахаттхиа̄дикам̣ ва̄ханан̃ча̄ти аттхо. самбуддхадассананти самбуддхадассанаттха̄йа. йадиччхаканти йа̄вадиччхакам̣ буддхаппамукхам̣ сан̇гхам̣ чатуббидхена а̄ха̄рена ‘‘аламала’’нти пава̄ра̄петва̄, хаттхена пидаха̄петва̄ти аттхо. саттхуса̄вакети саттхуно чева са̄вака̄нан̃ча ада̄сим̣. наруттамети наруттамасса. оха̄йа̄ти паха̄йа париччаджитва̄.

тасса пана кон̣а̄гаманасса бхагавато собхаватӣ на̄ма нагарам̣ ахоси, йан̃н̃адатто на̄ма бра̄хман̣о пита̄, уттара̄ на̄ма бра̄хман̣ӣ ма̄та̄, бхиййасо ча уттаро ча̄ти две аггаса̄вака̄, соттхиджо на̄мупат̣т̣ха̄ко, самудда̄ ча уттара̄ ча две аггаса̄вика̄, удумбараруккхо бодхи, сарӣрам̣ тим̣сахаттхуббедхам̣ ахоси, тим̣савассасахасса̄ни а̄йу, бхарийа̄ панасса ручигатта̄ на̄ма бра̄хман̣ӣ, саттхава̄хо на̄ма путто, хаттхийа̄нена никкхами. тена вуттам̣ –

16. ‘‘нагарам̣ собхаватӣ на̄ма, собхо на̄ма̄си кхаттийо;

васате таттха нагаре, самбуддхасса маха̄кулам̣.

17. ‘‘бра̄хман̣о йан̃н̃адатто ча, а̄си буддхасса со пита̄;

уттара̄ на̄ма джаника̄, кон̣а̄гаманасса саттхуно;

22. ‘‘бхиййасо уттаро на̄ма, ахесум̣ аггаса̄вака̄;

соттхиджо на̄мупат̣т̣ха̄ко, кон̣а̄гаманасса саттхуно.

23. ‘‘самудда̄ уттара̄ чева, ахесум̣ аггаса̄вика̄;

бодхи тасса бхагавато, удумбароти павуччати.

25. ‘‘уччаттанена со буддхо, тим̣сахаттхасамуггато;

укка̄мукхе йатха̄ камбу, евам̣ рам̣сӣхи ман̣д̣ито.

26. ‘‘тим̣савассасахасса̄ни, а̄йу буддхасса та̄ваде;

та̄вата̄ тит̣т̣хама̄но со, та̄реси джанатам̣ бахум̣.

27. ‘‘дхаммачетим̣ самуссетва̄, дхаммадуссавибхӯситам̣;

дхаммапуппхагул̣ам̣ катва̄, ниббуто со саса̄вако.

28. ‘‘маха̄вила̄со тасса джано, сиридхаммаппака̄сано;

саббам̣ тамантарахитам̣, нану ритта̄ саббасан̇кха̄ра̄’’ти.

таттха укка̄мукхети камма̄руддхане. йатха̄ камбӯти суван̣н̣аниккхам̣ вийа. евам̣ рам̣сӣхи ман̣д̣итоти евам̣ расмӣхи пат̣иман̣д̣ито самалан̇като. дхаммачетим̣ самуссетва̄ти саттаттим̣сабодхипаккхийадхаммамайам̣ четийам̣ патит̣т̣ха̄петва̄. дхаммадуссавибхӯситанти чатусаччадхаммапат̣а̄кавибхӯситам̣. дхаммапуппхагул̣ам̣ катва̄ти дхаммамайапуппхама̄ла̄гул̣ам̣ катва̄. маха̄джанасса випассана̄четийан̇ган̣е т̣хитасса намассанаттха̄йа дхаммачетийам̣ патит̣т̣ха̄петва̄ саса̄вакасан̇гхо саттха̄ паринибба̄йӣти аттхо. маха̄вила̄соти маха̄иддхивила̄саппатто. тасса̄ти тасса бхагавато. джаноти са̄вакаджано. сиридхаммаппака̄саноти локуттарадхаммаппака̄сано со бхагава̄ ча саббам̣ тамантарахитанти аттхо.

‘‘сукхена кон̣а̄гамано гата̄саво, вика̄мапа̄н̣а̄гамано махесӣ;

ване вивеке сирина̄мадхеййе, висуддхавам̣са̄гамано васиттха’’.

сесага̄тха̄су саббаттха па̄кат̣амева̄ти.

кон̣а̄гаманабуддхавам̣саван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

нит̣т̣хито тевӣсатимо буддхавам̣со.