7. маха̄самайасуттаван̣н̣ана̄
нида̄наван̣н̣ана̄
331. евам̣ ме сутанти маха̄самайасуттам̣. татра̄йамапуббападаван̣н̣ана̄ – саккесӯти амбат̣т̣хасутте вуттена уппаттинайена ‘‘сакйа̄ вата, бхо кума̄ра̄’’ти уда̄нам̣ пат̣ичча сакка̄ти ладдхана̄ма̄нам̣ ра̄джакума̄ра̄нам̣ нива̄со екопи джанападо рул̣хӣсаддена ‘‘сакка̄’’ти вуччати, тасмим̣ саккесу джанападе. маха̄ванети сайам̣джа̄те аропите химавантена саддхим̣ ека̄баддхе махати ване. саббехева арахантехӣти имам̣ суттам̣ катхитадивасейева паттаарахаттехи.
татра̄йам̣ анупуббикатха̄ – са̄кийаколийа̄ кира капилаваттхунагарасса ча колийанагарасса ча антаре рохин̣им̣ на̄ма надим̣ екенева а̄варан̣ена бандха̄петва̄ сасса̄ни каронти, атха джет̣т̣хамӯлама̄се сассесу мила̄йантесу убхайанагарава̄сика̄нампи каммакара̄ саннипатим̣су. таттха колийанагарава̄сино а̄хам̣су – ‘‘идам̣ удакам̣ убхато харийама̄нам̣ на тумха̄кам̣ на амха̄кам̣ пахоссати, амха̄кам̣ пана сассам̣ екена удакенева ниппхаджджиссати, идам̣ удакам̣ амха̄кам̣ детха̄’’ти. капилаваттхунагарава̄сино а̄хам̣су – ‘‘тумхесу кот̣т̣хе пӯретва̄ т̣хитесу майам̣ раттасуван̣н̣анӣламан̣ика̄л̣акаха̄пан̣е ча гахетва̄ паччхипасиббака̄дихаттха̄ на саккхисса̄ма тумха̄кам̣ гхарадва̄ре вичаритум̣, амха̄кампи сассам̣ екенева удакена ниппхаджджиссати, идам̣ удакам̣ амха̄кам̣ детха̄’’ти. ‘‘на майам̣ дасса̄ма̄’’ти. ‘‘майампи на дасса̄ма̄’’ти. евам̣ калахам̣ вад̣д̣хетва̄ еко ут̣т̣ха̄йа екасса паха̄рам̣ ада̄си, сопи ан̃н̃асса̄ти евам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пахаритва̄ ра̄джакула̄нам̣ джа̄тим̣ гхат̣т̣етва̄ калахам̣ вад̣д̣хайим̣су.
колийакаммакара̄ ваданти – ‘‘тумхе капилаваттхува̄сике гахетва̄ гаджджатха, йе сон̣асин̇га̄ла̄дайо вийа аттано бхагинӣхи саддхим̣ сам̣васим̣су. етесам̣ хаттхино ча асса̄ ча пхалака̄вудха̄ни ча амха̄кам̣ ким̣ кариссантӣ’’ти? са̄кийакаммакара̄пи ваданти – ‘‘тумхе да̄ни кут̣т̣хино да̄раке гахетва̄ гаджджатха, йе ана̄тха̄ ниггатика̄ тираччха̄на̄ вийа коларуккхе васим̣су, етесам̣ хаттхино ча асса̄ ча пхалака̄вудха̄ни ча амха̄кам̣ ким̣ кариссантӣ’’ти? те гантва̄ тасмим̣ камме нийуттаамачча̄нам̣ катхесум̣, амачча̄ ра̄джакула̄нам̣ катхесум̣, тато са̄кийа̄ – ‘‘бхагинӣхи саддхим̣ сам̣ва̄сика̄нам̣ тха̄ман̃ча балан̃ча дассесса̄ма̄’’ти йуддхасаджджа̄ никкхамим̣су. колийа̄пи – ‘‘коларуккхава̄сӣнам̣ тха̄ман̃ча балан̃ча дассесса̄ма̄’’ти йуддхасаджджа̄ никкхамим̣су.
бхагава̄пи раттийа̄ паччӯсасамайева маха̄карун̣а̄сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа локам̣ волокенто име евам̣ йуддхасадждже никкхаманте аддаса. дисва̄ – ‘‘майи гате айам̣ калахо вӯпасамиссати ну кхо уда̄ху но’’ти упадха̄ренто – ‘‘ахаметтха гантва̄ калахавӯпасаманаттхам̣ тӣн̣и джа̄така̄ни катхесса̄ми, тато калахо вӯпасамиссати. атха са̄маггидӣпанаттха̄йа две джа̄така̄ни катхетва̄ аттадан̣д̣асуттам̣ десесса̄ми. десанам̣ сутва̄ убхайанагарава̄синопи ад̣д̣хатийа̄ни ад̣д̣хатийа̄ни кума̄расата̄ни дассанти, ахам̣ те паббаджисса̄ми, тада̄ маха̄сама̄гамо бхависсатӣ’’ти саннит̣т̣ха̄намака̄си. тасма̄ имесу йуддхасаджджесу никкхамантесу кассачи ана̄рочетва̄ сайамева паттачӣварама̄да̄йа гантва̄ двиннам̣ сена̄нам̣ антаре а̄ка̄се паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ чхаббан̣н̣арасмийо виссаджджетва̄ нисӣди.
капилаваттхува̄сино бхагавантам̣ дисва̄ва – ‘‘амха̄кам̣ н̃а̄тисет̣т̣хо саттха̄ а̄гато, дит̣т̣хо ну кхо тена амха̄кам̣ калахака̄ран̣абха̄во’’ти чинтетва̄ – ‘‘на кхо пана сакка̄ бхагавати а̄гате амхехи парасса сарӣре саттхам̣ па̄тетум̣, колийанагарава̄сино амхе хананту ва̄ пачанту ва̄’’ти а̄вудха̄ни чхад̣д̣етва̄ бхагавантам̣ вандитва̄ нисӣдим̣су. колийанагарава̄синопи татхева чинтетва̄ а̄вудха̄ни чхад̣д̣етва̄ бхагавантам̣ вандитва̄ нисӣдим̣су.
бхагава̄ джа̄нантова – ‘‘касма̄ а̄гататтха маха̄ра̄джа̄’’ти пуччхи. бхагава̄, на титтхакӣл̣а̄йа на паббатакӣл̣а̄йа на надӣкӣл̣а̄йа на гиридассанаттхам̣, имасмим̣ пана т̣ха̄не сан̇га̄мам̣ паччупат̣т̣хапетва̄ а̄гатамха̄ти. ким̣ нисса̄йа во калахо маха̄ра̄джа̄ти? удакам̣, бхантети. удакам̣ ким̣ аггхати маха̄ра̄джа̄ти? аппаггхам̣, бхантети. патхавӣ на̄ма ким̣ аггхати маха̄ра̄джа̄ти? анаггха̄, бхантети. кхаттийа̄ ким̣ аггханти маха̄ра̄джа̄ти? кхаттийа̄ на̄ма анаггха̄ бхантети. аппамӯлакам̣ удакам̣ нисса̄йа киматтхам̣ анаггхе кхаттийе на̄сетха, маха̄ра̄джа̄ти? ‘‘калахе асса̄до на̄ма наттхи, калахавасена маха̄ра̄джа̄ ат̣т̣ха̄не верам̣ катва̄ ека̄йа руккхадевата̄йа ка̄л̣асӣхена саддхим̣ баддха̄гха̄то сакалампи имам̣ каппам̣ ануппаттойева̄’’ти ватва̄ пханданаджа̄такам̣ катхеси. тато ‘‘парапаттийена на̄ма маха̄ра̄джа̄ на бхавитаббам̣. парапаттийа̄ хутва̄ хи екасса сасакасса катха̄йа тийоджанасахассавиттхате химаванте чатуппадаган̣а̄ маха̄самуддам̣ паккхандино ахесум̣. тасма̄ парапаттийена на бхавитабба’’нти ватва̄ патхавӣундрийаджа̄такам̣ катхеси. тато – ‘‘када̄чи, маха̄ра̄джа̄, дуббалопи махаббаласса рандхам̣ виварам̣ пассати, када̄чи махаббало дуббаласса. лат̣укика̄пи хи сакун̣ика̄ хаттхина̄гам̣ гха̄тесӣ’’ти ватва̄ лат̣укикаджа̄такам̣ катхеси. евам̣ калахавӯпасаматтха̄йа тӣн̣и джа̄така̄ни катхетва̄ са̄маггипаридӣпанаттха̄йа две джа̄така̄ни катхеси. катхам̣? самагга̄нан̃хи маха̄ра̄джа̄ кочи ота̄рам̣ на̄ма пасситум̣ на саккотӣти ватва̄ руккхадхаммаджа̄такам̣ катхеси. тато ‘‘самагга̄нам̣ маха̄ра̄джа̄ кочи виварам̣ пасситум̣ на̄саккхи. йада̄ пана ан̃н̃аман̃н̃ам̣ вива̄дамакам̣су, атха те неса̄дапутто джӣвита̄ воропетва̄ а̄да̄йа гато. вива̄де асса̄до на̄ма наттхӣ’’ти ватва̄ ват̣т̣акаджа̄такам̣ катхеси. евам̣ има̄ни пан̃ча джа̄така̄ни катхетва̄ аваса̄не аттадан̣д̣асуттам̣ катхеси.
ра̄джа̄но пасанна̄ – ‘‘саче саттха̄ на̄гамисса, майам̣ сахаттха̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣йева вадхитва̄ лохитанадим̣ паваттайисса̄ма, амха̄кам̣ путтабха̄таро гехадва̄ре на пассеййа̄ма, са̄санапат̣иса̄санампи но а̄харан̣ако на бхависсати. саттха̄рам̣ нисса̄йа но джӣвитам̣ ладдхам̣. саче пана саттха̄ ага̄рам̣ аджджха̄васисса, двисахассадӣпапарива̄ресу чатӯсу маха̄дӣпесу раджджамасса хаттхагатам̣ абхависса, атирекасахассам̣ кхо панасса путта̄ абхависсам̣су, тато кхаттийапарива̄рова авичарисса. там̣ кхо панеса сампаттим̣ паха̄йа никкхамитва̄ самбодхим̣ патто, ида̄нипи кхаттийапарива̄ройева вичаратӯ’’ти убхайанагарава̄сино ад̣д̣хатийа̄ни ад̣д̣хатийа̄ни кума̄расата̄ни адам̣су. бхагава̄ те пабба̄джетва̄ маха̄ванам̣ агама̄си. тесам̣ гаруга̄рававасена на аттано ручийа̄ паббаджита̄нам̣ анабхирати уппаджджи. пура̄н̣адутийика̄йопи несам̣ ‘‘аййапутта̄ уккан̣т̣ханту, гхара̄ва̄со на сан̣т̣ха̄тӣ’’тиа̄дӣни ватва̄ са̄санам̣ песенти. те атирекатарам̣ уккан̣т̣хим̣су.
бхагава̄ а̄ваджджанто тесам̣ анабхиратабха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘име бхиккхӯ ма̄дисена буддхена саддхим̣ екато васанта̄ уккан̣т̣ханти, ханда несам̣ кун̣а̄ладахасса ван̣н̣ам̣ катхетва̄ таттха нетва̄ анабхиратим̣ винодесса̄мӣ’’ти кун̣а̄ладахасса ван̣н̣ам̣ катхеси. те там̣ дат̣т̣хука̄ма̄ ахесум̣. дат̣т̣хука̄маттха, бхиккхаве, кун̣а̄ладаханти? а̄ма бхагава̄ти. йади евам̣, етха, гаччха̄ма̄ти. иддхиманта̄нам̣ бхагава̄ гаманат̣т̣ха̄нам̣ майам̣ катхам̣ гамисса̄ма̄ти? тумхе гантука̄ма̄ хотха, ахам̣ мама̄нубха̄вена гахетва̄ гамисса̄мӣти. са̄дху, бхантети. атха бхагава̄ пан̃ча бхиккхусата̄ни гахетва̄ а̄ка̄се уппатитва̄ кун̣а̄ладахе патит̣т̣ха̄йа те бхиккхӯ а̄ха – ‘‘бхиккхаве, имасмим̣ кун̣а̄ладахе йесам̣ маччха̄нам̣ на̄мам̣ на джа̄на̄тха, тесам̣ на̄мам̣ пуччхатха̄’’ти.
те пуччхим̣су, бхагава̄ пуччхитапуччхитам̣ катхеси. на кевалам̣ маччха̄нам̣йева, тасмим̣ ванасан̣д̣е руккха̄нампи паббатапа̄де двипадачатуппадасакун̣а̄нампи на̄ма̄ни пуччха̄петва̄ катхеси. атха двӣхи сакун̣ехи мукхатун̣д̣акена д̣ам̣ситва̄ гахитадан̣д̣аке нисинно кун̣а̄ласакун̣ара̄джа̄ пурато паччхато убхосу пассесу сакун̣асан̇гхапаривуто а̄гаччхати. бхиккхӯ там̣ дисва̄ – ‘‘еса, бханте, имесам̣ сакун̣а̄нам̣ ра̄джа̄ бхависсати, парива̄ра̄ ете етасса̄’’ти ман̃н̃а̄ма̄ти. евамева, бхиккхаве, айампи мама вам̣со мама павен̣ӣти. ида̄ни та̄ва майам̣, бханте, ете сакун̣е пасса̄ма. йам̣ пана бхагава̄ ‘‘айампи мама вам̣со мама павен̣ӣ’’ти а̄ха, там̣ сотука̄мамха̄ти. сотука̄маттха бхиккхавети? а̄ма, бхагава̄ти. тена хи сун̣а̄тха̄ти тӣхи га̄тха̄сатехи ман̣д̣етва̄ кун̣а̄ладжа̄такам̣ катхенто анабхиратим̣ винодеси. десана̄парийоса̄не саббепи сота̄паттипхале патит̣т̣хахим̣су, маггенева ча несам̣ иддхипи а̄гата̄. бхагава̄ – ‘‘хоту та̄ва еттакам̣ етесам̣ бхиккхӯна’’нти а̄ка̄се уппатитва̄ маха̄ванамева агама̄си. тепи бхиккхӯ гаманака̄ле дасабаласса а̄нубха̄вена гантва̄ а̄гаманака̄ле аттано а̄нубха̄вена бхагавантам̣ парива̄ретва̄ маха̄ване отарим̣су.
бхагава̄ пан̃н̃атта̄сане нисӣдитва̄ те бхиккхӯ а̄мантетва̄ – ‘‘етха, бхиккхаве, нисӣдатха, упаримаггаттайаваджджха̄нам̣ во килеса̄нам̣ паха̄на̄йа каммат̣т̣ха̄нам̣ катхесса̄мӣ’’ти каммат̣т̣ха̄нам̣ катхеси. бхиккхӯ чинтесум̣ – ‘‘бхагава̄ амха̄кам̣ анабхиратабха̄вам̣ н̃атва̄ кун̣а̄ладахам̣ нетва̄ анабхиратим̣ винодеси, таттха сота̄паттипхалаппатта̄нам̣ но ида̄ни идха тин̣н̣ам̣ магга̄нам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ ада̄си, на кхо панамхехи ‘сота̄панна̄ майа’нти вӣтина̄метум̣ ват̣т̣ати, уттамапурисасадисехи но бхавитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти те дасабаласса па̄де вандитва̄ ут̣т̣ха̄йа нисӣданам̣ паппхот̣етва̄ висум̣ висум̣ паббха̄раруккхамӯлесу нисӣдим̣су.
бхагава̄ чинтеси – ‘‘име бхиккхӯ пакатийа̄пи ависсат̣т̣хакаммат̣т̣ха̄на̄, ладдхупа̄йасса пана бхиккхуно киламанака̄ран̣ам̣ на̄ма наттхи. гаччханта̄ гаччханта̄ ча випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ патва̄ – ‘‘аттана̄ аттана̄ пат̣иладдхагун̣ам̣ а̄рочесса̄ма̄’ти мама сантикам̣ а̄гамиссанти. етесу а̄гатесу дасасахассачаккава̄л̣е девата̄ екачаккава̄л̣е саннипатиссанти, маха̄самайо бхависсати, вивитте ока̄се майа̄ нисӣдитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. тато вивитте ока̄се буддха̄санам̣ пан̃н̃апетва̄ нисӣди.
саббапат̣хамам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ гататхеро саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣и. тато апаро тато апароти пан̃часата̄пи падуминийам̣ падума̄ни вийа викасим̣су. саббапат̣хамам̣ арахаттаппаттабхиккху – ‘‘бхагавато а̄рочесса̄мӣ’’ти паллан̇кам̣ виниббхуджитва̄ нисӣданам̣ паппхот̣етва̄ ут̣т̣ха̄йа дасабала̄бхимукхо ахоси. евам̣ апаропи апаропӣти пан̃часата̄пи бхаттаса̄лам̣ пависанта̄ вийа пат̣ипа̄т̣ийа̄ва а̄гамам̣су. пат̣хамам̣ а̄гато вандитва̄ нисӣданам̣ пан̃н̃апетва̄ екамантам̣ нисӣдитва̄ пат̣иладдхагун̣ам̣ а̄рочетука̄мо – ‘‘аттхи ну кхо ан̃н̃о кочи, наттхӣ’’ти ниваттитва̄ а̄гаманамаггам̣ олокенто апарампи аддаса апарампи аддаса. ити саббепи те а̄гантва̄ екамантам̣ нисӣдитва̄ айам̣ имасса хара̄йама̄но на катхеси, айам̣ имасса хара̄йама̄но на катхесӣти. кхӣн̣а̄сава̄нам̣ кира две а̄ка̄ра̄ хонти – ‘‘ахо вата майа̄ пат̣иладдхагун̣ам̣ садевако локо кхиппамева пат̣ивиджджхеййа̄’’ти читтам̣ уппаджджати. пат̣иладдхабха̄вам̣ пана нидхиладдхапурисо вийа на ан̃н̃асса а̄рочетука̄мо хоти.
евам̣ осӣдаматте пана тасмим̣ арийаман̣д̣але па̄чӣнайугандхарапариккхепато аббха̄, махика̄, дхӯмо, раджо, ра̄хӯти имехи упаккилесехи виппамуттам̣ буддхуппа̄дапат̣иман̣д̣итасса локасса ра̄ман̣еййакадассанаттхам̣ па̄чӣнадиса̄йа уккхиттараджатамайамаха̄а̄да̄саман̣д̣алам̣ вийа, немиват̣т̣ийам̣ гахетва̄ париваттийама̄нараджатачаккасассирикам̣ пун̣н̣ачандаман̣д̣алам̣ уллан̇гхитва̄ анилапатхам̣ пат̣ипаджджиттха. ити еварӯпе кхан̣е лайе мухутте бхагава̄ саккесу вихарати капилаваттхусмим̣ маха̄ване махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ пан̃чаматтехи бхиккхусатехи саббехева арахантехи.
таттха бхагава̄пи маха̄самматасса вам̣се уппанно, тепи пан̃часата̄ бхиккхӯ маха̄самматасса куле уппанна̄. бхагава̄пи кхаттийагаббхе джа̄то, тепи кхаттийагаббхе джа̄та̄. бхагава̄пи ра̄джапаббаджито, тепи ра̄джапаббаджита̄. бхагава̄пи сетаччхаттам̣ паха̄йа хаттхагатам̣ чаккаваттираджджам̣ ниссаджджетва̄ паббаджито, тепи сетаччхаттам̣ паха̄йа хаттхагата̄ни раджджа̄ни ниссаджджетва̄ паббаджита̄. ити бхагава̄ парисуддхе ока̄се парисуддхе раттибха̄ге сайам̣ парисуддхо парисуддхапарива̄ро вӣтара̄го вӣтара̄гапарива̄ро вӣтадосо вӣтадосапарива̄ро вӣтамохо вӣтамохапарива̄ро ниттан̣хо ниттан̣хапарива̄ро никкилесо никкилесапарива̄ро санто сантапарива̄ро данто дантапарива̄ро мутто муттапарива̄ро ативийа вирочатӣти. ван̣н̣абхӯми на̄меса̄, йаттакам̣ саккоти, таттакам̣ ваттаббам̣. ити име бхиккхӯ сандха̄йа вуттам̣ – ‘‘пан̃чаматтехи бхиккхусатехи саббехева арахантехӣ’’ти.
йебхуййена̄ти бахутара̄ саннипатита̄, манда̄ на саннипатита̄ асан̃н̃а̄ арӯпа̄вачарадевата̄ сама̄паннадевата̄ ча. татра̄йам̣ саннипа̄таккамо маха̄ванасса кира са̄манта̄ девата̄ чалим̣су – ‘‘а̄йа̄ма, бхо буддхадассанам̣ на̄ма бахӯпака̄рам̣, дхаммассаванам̣ бахӯпака̄рам̣, бхиккхусан̇гхадассанам̣ бахӯпака̄рам̣, а̄йа̄ма а̄йа̄ма̄’’ти маха̄саддам̣ курума̄на̄ а̄гантва̄ бхагавантан̃ча там̣мухуттам̣ арахаттаппаттакхӣн̣а̄саве ча вандитва̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣су. етенева упа̄йена та̄сам̣ та̄сам̣ саддам̣ сутва̄ саддантараад̣д̣хага̄вутага̄вутаад̣д̣хайоджанайоджана̄дивасена тийоджанасахассавиттхате химаванте, тиккхаттум̣ тесат̣т̣хийа̄ нагарасахассесу, наванавутийа̄ дон̣амукхасатасахассесу, чханнавутийа̄ пат̣т̣анакот̣исатасахассесу, чхапан̣н̣а̄са̄йа ратана̄каресӯти сакаладжамбудӣпе, пуббавидехе, апарагойа̄не, уттаракурумхи, двӣсу париттадӣпасахассесӯти сакалачаккава̄л̣е, тато дутийататийачаккава̄л̣ети евам̣ дасасахассачаккава̄л̣есу девата̄ саннипатита̄ти ведитабба̄. дасасахассачаккава̄л̣ан̃хи идха дасалокадха̄туйоти адхиппета̄. тена вуттам̣ – ‘‘дасахи ча локадха̄тӯхи девата̄ йебхуййена саннипатита̄ хонтӣ’’ти.
евам̣ саннипатита̄хи девата̄хи сакалачаккава̄л̣агаббхам̣ йа̄ва брахмалока̄ сӯчигхаре нирантарам̣ паккхиттасӯчӣхи вийа парипун̣н̣ам̣ хоти. татра брахмалокасса евам̣ уччаттанам̣ ведитаббам̣. лохапа̄са̄де кира саттакӯт̣а̄га̄расамо па̄са̄н̣о брахмалоке т̣хатва̄ адхо кхитто чатӯхи ма̄сехи патхавим̣ па̄пун̣а̄ти. евам̣ маханте ока̄се йатха̄ хет̣т̣ха̄ т̣хатва̄ кхитта̄ни пуппха̄ни ва̄ дхӯмо ва̄ упари гантум̣, упари ва̄ т̣хатва̄ кхиттаса̄сапа̄ хет̣т̣ха̄ отаритум̣ антарам̣ на лабханти, евам̣ нирантарам̣ девата̄ ахесум̣. йатха̄ кхо пана чаккаваттиран̃н̃о нисиннат̣т̣ха̄нам̣ асамба̄дхам̣ хоти, а̄гата̄гата̄ махесаккха̄ кхаттийа̄ ока̄сам̣ лабхантийева, парато парато пана атисамба̄дхам̣ хоти, евамева бхагавато нисиннат̣т̣ха̄нам̣ асамба̄дхам̣, а̄гата̄гата̄ махесаккха̄ девата̄ ча маха̄брахма̄но ча ока̄сам̣ лабхантийева. аписудам̣ бхагавато а̄санна̄саннат̣т̣ха̄не маха̄паринибба̄не вуттанайенева ва̄лаггакот̣инитуданаматте падесе дасапи вӣсампи саббапарато тим̣сампи девата̄ сукхуме сукхуме аттабха̄ве ма̄петва̄ ат̣т̣хам̣су. сат̣т̣хи сат̣т̣хи девата̄ ат̣т̣хам̣су.
суддха̄ва̄сака̄йика̄нанти суддха̄ва̄сава̄сӣнам̣. суддха̄ва̄са̄ на̄ма суддха̄нам̣ ана̄га̄микхӣн̣а̄сава̄нам̣ а̄ва̄са̄ пан̃ча брахмалока̄. етадахосӣти касма̄ ахоси? те кира брахма̄но сама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ йатха̄париччхедена вут̣т̣хита̄ брахмабхаванам̣ олокента̄ паччха̄бхатте бхаттагехам̣ вийа сун̃н̃атам̣ аддасам̣су. тато ‘‘кухим̣ брахма̄но гата̄’’ти а̄ваджджанта̄ маха̄сама̄гамам̣ н̃атва̄ – ‘‘айам̣ сама̄гамо маха̄, майам̣ охӣна̄, охӣнака̄нам̣ ока̄со дуллабхо хоти, тасма̄ гаччханта̄ атуччхахаттха̄ хутва̄ екекам̣ га̄тхам̣ абхисан̇кхаритва̄ гаччха̄ма. та̄йа маха̄сама̄гаме ча аттано а̄гатабха̄вам̣ джа̄на̄песса̄ма, дасабаласса ча ван̣н̣ам̣ бха̄сисса̄ма̄’’ти. ити тесам̣ сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа а̄ваджджитатта̄ етадахоси.
332. бхагавато пурато па̄турахесунти па̄л̣ийам̣ бхагавато сантике абхимукхат̣т̣ха̄нейева отин̣н̣а̄ вийа катва̄ вутта̄, на кхо панеттха евам̣ аттхо ведитаббо. те пана брахмалоке т̣хита̄йева га̄тха̄ абхисан̇кхаритва̄ еко пураттхимачаккава̄л̣амукхават̣т̣ийам̣ отари, еко даккхин̣ачаккава̄л̣амукхават̣т̣ийам̣, еко паччхимачаккава̄л̣амукхават̣т̣ийам̣, еко уттарачаккава̄л̣амукхават̣т̣ийам̣ отари. тато пураттхимачаккава̄л̣амукхават̣т̣ийам̣ отин̣н̣абрахма̄ нӣлакасин̣ам̣ сама̄паджджитва̄ нӣларасмийо виссаджджитва̄ дасасахассачаккава̄л̣адевата̄нам̣ ман̣ичаммам̣ пат̣имун̃чанто вийа аттано а̄гатабха̄вам̣ джа̄на̄петва̄ буддхавӣтхи на̄ма кеначи оттхаритум̣ на сакка̄, тасма̄ пахат̣абуддхавӣтхийа̄ва а̄гантва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито аттана̄ абхисан̇кхатам̣ га̄тхам̣ абха̄си.
даккхин̣ачаккава̄л̣амукхават̣т̣ийам̣ отин̣н̣абрахма̄пи пӣтакасин̣ам̣ сама̄паджджитва̄ пӣтарасмийо суван̣н̣апабхам̣ мун̃читва̄ дасасахассачаккава̄л̣адевата̄нам̣ суван̣н̣апат̣ам̣ па̄рупенто вийа аттано а̄гатабха̄вам̣ джа̄на̄петва̄ татхева ат̣т̣ха̄си. паччхимачаккава̄л̣амукхават̣т̣ийам̣ отин̣н̣абрахма̄пи лохитакасин̣ам̣ сама̄паджджитва̄ лохитарасмийо мун̃читва̄ дасасахассачаккава̄л̣адевата̄нам̣ раттаваракамбалена париккхипанто вийа аттано а̄гатабха̄вам̣ джа̄на̄петва̄ татхева ат̣т̣ха̄си. уттарачаккава̄л̣амукхават̣т̣ийам̣ отин̣н̣абрахма̄пи ода̄такасин̣ам̣ сама̄паджджитва̄ ода̄тарасмийо мун̃читва̄ дасасахассачаккава̄л̣адевата̄нам̣ суманапат̣ам̣ па̄рупанто вийа аттано а̄гатабха̄вам̣ джа̄на̄петва̄ татхева ат̣т̣ха̄си.
па̄л̣ийам̣ пана ‘‘бхагавато пурато па̄турахесум̣. атха кхо та̄ девата̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣сӯ’’ти евам̣ екаккхан̣ам̣ вийа пурато па̄тубха̄во ча абхива̄детва̄ екамантам̣ т̣хитабха̄во ча вутто, со имина̄ ануккамена ахоси, екато катва̄ пана дассито. га̄тха̄бха̄санам̣ пана па̄л̣ийам̣ висум̣ висум̣йева вуттам̣.
таттха маха̄самайоти маха̄самӯхо. паванам̣ вуччати ванасан̣д̣о. убхайенапи бхагава̄ имасмим̣ ванасан̣д̣е аджджа маха̄самӯхо маха̄саннипа̄тоти а̄ха. тато йесам̣ со саннипа̄то, те дассетум̣ девака̄йа̄ сама̄гата̄ти а̄ха. таттха девака̄йа̄ти девагхат̣а̄. а̄гатамха имам̣ дхаммасамайанти евам̣ сама̄гате девака̄йе дисва̄ майампи имам̣ дхаммасамӯхам̣ а̄гата̄. ким̣ ка̄ран̣а̄? даккхита̄йе апара̄джитасан̇гхам̣, кеначи апара̄джитам̣ аджджева тайо ма̄ре маддитва̄ виджитасан̇га̄мам̣ имам̣ апара̄джитасан̇гхам̣ дассанаттха̄йа а̄гатамха̄ти аттхо. со пана брахма̄ имам̣ га̄тхам̣ бха̄ситва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ пураттхимачаккава̄л̣амукхават̣т̣ийам̣йева ат̣т̣ха̄си.
атха дутийо вуттанайенева а̄гантва̄ абха̄си. таттха татра бхиккхавоти тасмим̣ саннипа̄тат̣т̣ха̄не бхиккхӯ. сама̄дахам̣сӯти сама̄дхина̄ йоджесум̣. читтаматтано уджукам̣ акам̣сӯти аттано читтам̣ саббе ван̇какут̣иладжимхабха̄ве харитва̄ уджукам̣ акарим̣су. са̄ратхӣва нетта̄ни гахетва̄ти йатха̄ самаппаваттесу синдхавесу одхастапатодо са̄ратхи саббайотта̄ни гахетва̄ ачоденто ава̄ренто тит̣т̣хати, евам̣ чхал̣ан̇гупеккха̄саманна̄гата̄ гуттадва̄ра̄ саббепете пан̃часата̄ бхиккхӯ индрийа̄ни раккханти пан̣д̣ита̄, ете дат̣т̣хум̣ идха̄гатамха бхагава̄ти. сопи гантва̄ йатха̄т̣ха̄нейева ат̣т̣ха̄си.
атха татийо вуттанайенева а̄гантва̄ абха̄си. таттха чхетва̄ кхӣланти ра̄гадосамохакхӣлам̣ чхиндитва̄. палигханти ра̄гадосамохапалигхамева. индакхӣлантипи ра̄гадосамохаиндакхӣламева. ӯхачча манеджа̄ти ете тан̣ха̄еджа̄йа абха̄вена анеджа̄ бхиккхӯ индакхӣлам̣ ӯхачча самӯханитва̄. те чарантӣти чатӯсу диса̄су аппат̣ихатача̄рикам̣ чаранти. суддха̄ти нирупаккилеса̄. вимала̄ти ниммала̄. идам̣ тассева вевачанам̣. чаккхумата̄ти пан̃чахи чаккхӯхи чаккхумантена. суданта̄ти чаккхутопи данта̄, сотатопи гха̄натопи дживха̄топи ка̄йатопи манатопи данта̄. сусуна̄га̄ти тарун̣ана̄га̄. те еварӯпена ануттарена йога̄чарийена дамите тарун̣ана̄ге дассана̄йа а̄гатамха бхагава̄ти. сопи гантва̄ йатха̄т̣ха̄нейева ат̣т̣ха̄си.
атха чатуттхо вуттанайенева а̄гантва̄ абха̄си. таттха гата̄сети ниббематикасаран̣агаманена гата̄. сопи гантва̄ йатха̄т̣ха̄нейева ат̣т̣ха̄си.
девата̄саннипа̄таван̣н̣ана̄
333. атха бхагава̄ олокенто патхавӣталато йа̄ва чаккава̄л̣амукхават̣т̣ипариччхеда̄ йа̄ва аканит̣т̣хабрахмалока̄ девата̄саннипа̄там̣ дисва̄ чинтеси – ‘‘маха̄ айам̣ девата̄сама̄гамо, бхиккхӯ пана евам̣ маха̄ девата̄йа сама̄гамоти на джа̄нанти, ханда, несам̣ а̄чиккха̄мӣ’’ти, евам̣ чинтетва̄ ‘‘атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантесӣ’’ти саббам̣ виттха̄ретаббам̣. таттха етапарама̄ти етам̣ парамам̣ пама̄н̣ам̣ етесанти етапарама̄. ида̄ни буддха̄нам̣ пана абха̄ва̄ ‘‘йепи те, бхиккхаве, етарахӣ’’ти татийо ва̄ро на вутто. а̄чиккхисса̄ми, бхиккхавети касма̄ а̄ха? девата̄нам̣ читтакаллата̄джананаттхам̣. девата̄ кира чинтесум̣ – ‘‘бхагава̄ евам̣ маханте сама̄гаме махесаккха̄нам̣йева девата̄нам̣ на̄маготта̄ни катхессати, аппесаккха̄нам̣ ким̣ катхессатӣ’’ти? атха бхагава̄ ‘‘има̄ девата̄ ким̣ чинтентӣ’’ти а̄ваджджанто мукхена хаттхам̣ павесетва̄ хадайамам̣сам̣ мадданто вийа сабхан̣д̣ам̣ чорам̣ ган̣ханто вийа ча там̣ та̄сам̣ читта̄ча̄рам̣ н̃атва̄ – ‘‘дасасахассачаккава̄л̣ато а̄гата̄гата̄нам̣ аппесаккхамахесаккха̄нам̣ сабба̄сампи девата̄нам̣ на̄маготтам̣ катхесса̄мӣ’’ти чинтеси.
буддха̄ на̄ма маханта̄ ете саттависеса̄, йам̣ садевакасса локасса дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄, на кин̃чи каттхачи нӣла̄дивасена вибхаттарӯпа̄рамман̣есу рӯпа̄рамман̣ам̣ ва̄ бхерӣсадда̄дивасена вибхаттасадда̄рамман̣а̄дӣсу висум̣ висум̣ садда̄диа̄рамман̣ам̣ ва̄ аттхи, йам̣ етесам̣ н̃а̄н̣амукхе а̄па̄тхам̣ на̄гаччхати. йатха̄ха –
‘‘йам̣ бхиккхаве садевакасса локасса…пе… садеваманусса̄йа дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄, тамахам̣ джа̄на̄ми, тамахам̣ пасса̄ми, тамахам̣ аббхан̃н̃а̄си’’нти (а. ни. 4.24).
евам̣ саббаттха аппат̣ихатан̃а̄н̣о бхагава̄ сабба̄пи та̄ девата̄ бхабба̄бхаббавасена две кот̣т̣ха̄се ака̄си. ‘‘камма̄варан̣ена ва̄ саманна̄гата̄’’тиа̄дина̄ найена вутта̄ сатта̄ абхабба̄ на̄ма. те екавиха̄ре васантепи буддха̄ на олокенти. випарӣта̄ пана бхабба̄ на̄ма, те дӯре васантепи гантва̄ сан̇ган̣ханти. тасма̄ тасмимпи девата̄саннипа̄те йе абхабба̄, те паха̄йа бхаббе париггахеси. париггахетва̄ – ‘‘еттака̄ еттха ра̄гачарита̄, еттака̄ досачарита̄, еттака̄ мохачарита̄’’ти чаритавасена чха кот̣т̣ха̄се ака̄си. атха несам̣ саппа̄йам̣ дхаммадесанам̣ упадха̄райанто – ‘‘ра̄гачарита̄нам̣ девата̄нам̣ самма̄парибба̄джанийасуттам̣ катхесса̄ми, досачарита̄нам̣ калахавива̄дасуттам̣, мохачарита̄нам̣ маха̄бйӯхасуттам̣, витаккачарита̄нам̣ чӯл̣абйӯхасуттам̣, саддха̄чарита̄нам̣ туват̣т̣акапат̣ипадам̣, буддхичарита̄нам̣ пура̄бхедасуттам̣ катхесса̄мӣ’’ти десанам̣ ваваттхапетва̄ пуна там̣ парисам̣ манаса̄ка̄си – ‘‘аттаджджха̄сайена ну кхо джа̄неййа, параджджха̄сайена аттхуппаттикена пуччха̄васена̄’’ти. тато ‘‘пуччха̄васена джа̄неййа̄’’ти н̃атва̄ ‘‘аттхи ну кхо кочи девата̄нам̣ аджджха̄сайам̣ гахетва̄ чаритавасена пан̃хам̣ пуччхитум̣ саматтхо’’ти ‘‘тесу пан̃часатесу бхиккхӯсу екопи на саккотӣ’’ти аддаса. тато асӣтимаха̄са̄ваке две аггаса̄ваке ча саманна̄харитва̄ ‘‘тепи на сакконтӣ’’ти дисва̄ чинтеси ‘‘саче паччекабуддхо бхавеййа, саккун̣еййа ну кхо’’ти ‘‘сопи на саккун̣еййа̄’’ти н̃атва̄ ‘‘саккасуйа̄ма̄дӣсу кочи саккун̣еййа̄’’ти саманна̄хари. саче хи тесу кочи саккун̣еййа, там̣ пуччха̄петва̄ аттана̄ виссаджджеййа, на пана тесупи кочи саккоти.
атхасса етадахоси – ‘‘ма̄дисо буддхойева саккун̣еййа, аттхи пана каттхачи ан̃н̃о буддхо’’ти ананта̄су локадха̄тӯсу анантан̃а̄н̣ам̣ паттхаритва̄ олокенто ан̃н̃ам̣ буддхам̣ на аддаса. аначчхарийан̃четам̣, йам̣ ида̄ни аттана̄ самам̣ на пассеййа, со джа̄тадивасепи брахмаджа̄лаван̣н̣ана̄йам̣ вуттанайена аттана̄ самам̣ апассанто – ‘‘аггохамасми локасса̄’’ти аппат̣иваттийам̣ сӣхана̄дам̣ нади. евам̣ ан̃н̃ам̣ аттана̄ самам̣ апасситва̄ чинтеси – ‘‘саче ахам̣ пуччхитва̄ ахамева виссаджджеййам̣, евампета̄ девата̄ на саккхиссанти пат̣ивиджджхитум̣. ан̃н̃асмим̣ пана буддхейева пуччханте майи ча виссаджджанте аччхеракам̣ бхависсати, саккхиссанти ча девата̄ пат̣ивиджджхитум̣, тасма̄ ниммитабуддхам̣ ма̄песса̄мӣ’’ти абхин̃н̃а̄па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа – ‘‘паттачӣварагахан̣ам̣ а̄локитавилокитам̣ самин̃джитапаса̄ритан̃ча мама садисам̣йева хотӯ’’ти ка̄ма̄вачарачиттехи парикаммам̣ катва̄ па̄чӣнайугандхарапариккхепато уллан̇гхама̄нам̣ чандаман̣д̣алам̣ бхиндитва̄ никкхамантам̣ вийа рӯпа̄вачарачиттена адхит̣т̣ха̄си.
девасан̇гхо там̣ дисва̄ – ‘‘ан̃н̃опи ну кхо, бхо, чандо уггато’’ти а̄ха. атха чандам̣ оха̄йа а̄саннатаре джа̄те ‘‘на чандо, сӯрийо уггато’’ти, пуна а̄саннатаре джа̄те ‘‘на сӯрийо, девавима̄нам̣ ека’’нти, пуна а̄саннатаре джа̄те ‘‘на девавима̄нам̣, девапутто еко’’ти, пуна а̄саннатаре джа̄те ‘‘на девапутто, маха̄брахма̄ еко’’ти, пуна а̄саннатаре джа̄те ‘‘на маха̄брахма̄, апаропи бхо буддхо а̄гато’’ти а̄ха. таттха путхуджджанадевата̄ чинтайим̣су – ‘‘екабуддхасса та̄ва айам̣ девата̄саннипа̄то, двиннам̣ кӣва маханто бхависсатӣ’’ти. арийадевата̄ чинтайим̣су – ‘‘екисса̄ локадха̄туйа̄ две буддха̄ на̄ма наттхи, аддха̄ бхагавата̄ аттана̄ садисо ан̃н̃о еко буддхо ниммито’’ти.
атха тасса девасан̇гхасса пассантассева ниммитабуддхо а̄гантва̄ дасабалам̣ авандитва̄ва саммукхат̣т̣ха̄не самасамам̣ катва̄ ма̄пите а̄сане нисӣди. бхагаватопи дваттим̣са маха̄пурисалаккхан̣а̄ни, ниммитасса̄пи дваттим̣са̄ва, бхагаватопи сарӣра̄ чхаббан̣н̣арасмийо никкхаманти, ниммитасса̄пи, бхагавато сарӣрарасмийо ниммитасса сарӣре пат̣ихан̃н̃анти, ниммитасса сарӣрарасмийо бхагавато ка̄йе пат̣ихан̃н̃анти. та̄ двиннампи буддха̄нам̣ сарӣрато уггамма аканит̣т̣хабхаванам̣ а̄хачча тато пат̣иниваттитва̄ девата̄нам̣ маттхакапарийанте отаритва̄ чаккава̄л̣амукхават̣т̣ийам̣ патит̣т̣хахим̣су. сакалачаккава̄л̣агаббхам̣ суван̣н̣амайаван̇кагопа̄насӣвинаддхамива четийагхарам̣ вирочиттха. дасасахассачаккава̄л̣адевата̄ екачаккава̄л̣е ра̄сибхӯта̄ двиннам̣ буддха̄нам̣ расмигаббхантарам̣ пависитва̄ ат̣т̣хам̣су. ниммитабуддхо нисӣдантойева дасабаласса бодхипаллан̇ке килесаппаха̄нам̣ абхиттхаванто –
‘‘пуччха̄ми муним̣ пахӯтапан̃н̃ам̣,
тин̣н̣ам̣ па̄ран̇гатам̣ париниббутам̣ т̣хитаттам̣;
никкхамма гхара̄ пануджджа ка̄ме,
катхам̣ бхиккху самма̄ со локе париббаджеййа̄’’ти. (су. ни. 361) –
га̄тхам̣ абха̄си. саттха̄ девата̄нам̣ та̄ва читтакаллата̄джананаттхам̣ а̄гата̄гата̄нам̣ на̄маготта̄ни катхесса̄мӣти чинтетва̄ а̄чиккхисса̄ми, бхиккхаветиа̄дима̄ха.
334. таттха силокаманукасса̄мӣти аккхарападанийамитам̣ вачанасан̇гха̄там̣ паваттайисса̄ми. йаттха бхумма̄ тадассита̄ти йесу йесу т̣ха̄несу бхумма̄ девата̄ там̣ там̣ ниссита̄. йе сита̄ гиригаббхарантиа̄дӣхи тесам̣ бхиккхӯнам̣ ван̣н̣ам̣ катхеси, йе бхиккхӯ гирикуччхим̣ ниссита̄ти аттхо. пахитатта̄ти песитачитта̄. сама̄хита̄ти авиккхитта̄.
путхӯти бахуджана̄. сӣха̄ва саллӣна̄ти сӣха̄ вийа нилӣна̄ екаттам̣ упагата̄. ломахам̣са̄бхисамбхуноти ломахам̣сам̣ абхибхавитва̄ т̣хита̄, ниббхайа̄ти вуттам̣ хоти. ода̄таманаса̄ суддха̄ти ода̄тачитта̄ хутва̄ суддха̄. виппасанна̄мана̄вила̄ти виппасаннаана̄вила̄.
бхиййопан̃часате н̃атва̄ти самма̄самбуддхена саддхим̣ атирекапан̃часате бхиккхӯ джа̄нитва̄. ване ка̄пилаваттхавети капилаваттхусамӣпамхи джа̄те ванасан̣д̣е. тато а̄мантайӣ саттха̄ти тада̄ а̄мантайи. са̄ваке са̄сане ратети аттано дхаммадесана̄йа савананте джа̄татта̄ са̄ваке сиккхаттайаса̄сане рататта̄ са̄сане рате. идам̣ саббам̣ – ‘‘силокаманукасса̄мӣ’’ти вачанато ан̃н̃ена вуттам̣ вийа катва̄ вадати.
девака̄йа̄ абхикканта̄, те виджа̄на̄тха бхиккхавоти те диббачаккхуна̄ виджа̄на̄тха̄ти несам̣ бхиккхӯнам̣ диббачаккхун̃а̄н̣а̄бхинӣха̄раттха̄йа катхеси. те ча а̄таппамакарум̣, сутва̄ буддхасса са̄сананти те ча бхиккхӯ там̣ буддхаса̄санам̣ сутва̄ та̄вадева тадаттха̄йа вӣрийам̣ карим̣су.
евам̣ катаматта̄таппа̄нам̣йева тесам̣ па̄тураху н̃а̄н̣ам̣. кӣдисам̣? аманусса̄нам̣ дассанам̣ диббачаккхун̃а̄н̣ам̣ уппаджджи. на там̣ техи тасмим̣ кхан̣е парикаммам̣ катва̄ уппа̄дитам̣. арийамаггенева хи там̣ ниппханнам̣. амануссадассанаттхам̣ панасса абхинӣха̄раматтамева катам̣. саттха̄пи – ‘‘аттхи тумха̄кам̣ н̃а̄н̣ам̣, там̣ нӣхаритва̄ тена хи те виджа̄на̄тха̄’’ти идамева сандха̄йа ‘‘те виджа̄на̄тха, бхиккхаво’’ти а̄ха.
аппеке сатамаддаккхунти тесу бхиккхӯсу екачче бхиккхӯ аманусса̄нам̣ сатам̣ аддасам̣су. сахассам̣ атха саттаринти еке сахассам̣. еке саттати сахасса̄ни.
сатам̣ еке сахасса̄нанти еке сатасахассам̣ аддасам̣су. аппекенантамаддаккхунти випулам̣ аддасам̣су, сатавасена сахассавасена ча апариччхиннепи аддасам̣сӯти аттхо. касма̄? йасма̄ диса̄ сабба̄ пхут̣а̄ ахум̣, бхарита̄ сампун̣н̣а̄ва ахесум̣.
тан̃ча саббам̣ абхин̃н̃а̄йа̄ти йам̣ тесу екенекена дит̣т̣хам̣, тан̃ча саббам̣ джа̄нитва̄. ваваттхитва̄на чаккхума̄ти хаттхатале лекхам̣ вийа паччаккхато ваваттхапетва̄ пан̃чахи чаккхӯхи чаккхума̄ саттха̄. тато а̄мантайӣти пуббе вуттага̄тхамева на̄маготтакиттанаттха̄йа а̄ха. тумхе ете виджа̄на̄тха, пассатха, олокетха, йе вохам̣ киттайисса̄мӣти айаметтха самбандхо. гира̄хӣти вачанехи. анупуббасоти анупат̣ипа̄т̣ийа̄.
335. саттасахасса̄ те йаккха̄, бхумма̄ ка̄пилаваттхава̄ти саттасахасса̄ та̄веттха капилаваттхум̣ нисса̄йа ниббатта̄ бхумма̄ йаккха̄йева̄ти вадати. иддхимантоти диббаиддхийутта̄. джутимантоти а̄нубха̄васампанна̄. ван̣н̣авантоти сарӣраван̣н̣асампанна̄. йасассиноти парива̄расампанна̄. модама̄на̄ абхикка̄мунти тут̣т̣хачитта̄ а̄гата̄. бхиккхӯнам̣ самитим̣ вананти имам̣ маха̄ванам̣ бхиккхӯнам̣ сантикам̣ бхиккхӯнам̣ дассанаттха̄йа а̄гата̄. атха ва̄ самитинти самӯхам̣, бхиккхусамӯхам̣ дассана̄йа а̄гата̄типи аттхо.
чхасахасса̄ хемавата̄, йаккха̄ на̄наттаван̣н̣иноти чхасахасса̄ хемаватапаббате ниббаттайаккха̄, те ча саббепи нӣла̄диван̣н̣авасена на̄наттаван̣н̣а̄.
са̄та̄гира̄ тисахасса̄ти са̄та̄гирипаббате ниббаттайаккха̄ тисахасса̄.
иччете сол̣асасахасса̄ти ете саббепи сол̣асасахасса̄ хонти.
весса̄митта̄ пан̃часата̄ти весса̄миттапаббате ниббатта̄ пан̃часата̄.
кумбхӣро ра̄джагахикоти ра̄джагаханагаре ниббатто кумбхӣро на̄ма йаккхо. вепулласса нивесананти тасса вепуллапаббато нивесанам̣ нива̄санат̣т̣ха̄нанти аттхо. бхиййо нам̣ сатасахассам̣, йаккха̄нам̣ пайирупа̄сатӣти там̣ атирекам̣ йаккха̄нам̣ сатасахассам̣ пайирупа̄сати. кумбхӣро ра̄джагахико, сопа̄га̄ самитим̣ вананти сопи кумбхӣро сапарива̄ро имам̣ ванам̣ бхиккхусамитим̣ дассанаттха̄йа а̄гато.
336. пуриман̃ча дисам̣ ра̄джа̄, дхатарат̣т̣хо паса̄сатӣти па̄чӣнадисам̣ ануса̄сати. гандхабба̄нам̣ адхипатӣти чатӯсупи диса̄су гандхабба̄нам̣ джет̣т̣хако. саббе те тасса васе ваттанти. маха̄ра̄джа̄ йасассисоти маха̄парива̄ро есо маха̄ра̄джа̄.
путта̄пи тасса бахаво, индана̄ма̄ махаббала̄ти тасса дхатарат̣т̣хасса бахаво махаббала̄ путта̄, те саббе саккасса деваран̃н̃о на̄мадха̄рака̄.
вирӯл̣хо там̣ паса̄сатӣти там̣ дисам̣ вирӯл̣хо ануса̄сати.
путта̄пи тасса̄ти тасса̄пи та̄диса̄йева путта̄. па̄л̣ийам̣ пана ‘‘махаббала̄’’ти ликханти. ат̣т̣хакатха̄йам̣ саббава̄ресу ‘‘маха̄бала̄’’ти па̄т̣хо.
‘‘пуримам̣ дисам̣ дхатарат̣т̣хо, даккхин̣ена вирӯл̣хако;
паччхимена вирӯпаккхо, куверо уттарам̣ дисам̣.
чатта̄ро те маха̄ра̄джа̄, саманта̄ чатуро диса̄;
даддаллама̄на̄ ат̣т̣хам̣су, ване ка̄пилаваттхаве’’ти.
има̄ пана га̄тха̄ саббасан̇га̄хикавасена вутта̄.
айан̃четтха аттхо – дасасахассачаккава̄л̣е дхатарат̣т̣ха̄ на̄ма маха̄ра̄джа̄но аттхи. те саббепи кот̣исатасахассакот̣исатасахассагандхаббапарива̄ра̄ а̄гантва̄ пураттхима̄йа диса̄йа капилаваттхумаха̄ванато пат̣т̣ха̄йа чаккава̄л̣агаббхам̣ пӯретва̄ т̣хита̄. евам̣ даккхин̣адиса̄дӣсу вирӯл̣хака̄дайо. тенева̄ха – ‘‘саманта̄ чатуро диса̄, даддаллама̄на̄ ат̣т̣хам̣сӯ’’ти. идан̃хи вуттам̣ хоти – ‘‘саманта̄ чаккава̄л̣ехи а̄гантва̄ чатуро диса̄ паббатаматтхакесу аггиккхандха̄ вийа сут̣т̣ху джалама̄на̄ т̣хита̄’’ти. те пана йасма̄ капилаваттхуванамева сандха̄йа а̄гата̄, тасма̄ чаккава̄л̣ам̣ пӯретва̄ чаккава̄л̣ена самасама̄ т̣хита̄пи – ‘‘ване ка̄пилаваттхаве’’ти вутта̄.
337. тесам̣ ма̄йа̄вино да̄са̄, а̄гум̣ ван̃чаника̄ сат̣ха̄ти тесам̣ маха̄ра̄джа̄нам̣ катапа̄папат̣иччха̄даналаккхан̣а̄йа ма̄йа̄йа йутта̄ кут̣ила̄ча̄ра̄ да̄са̄ аттхи, йе саммукхапараммукхаван̃чана̄хи локам̣ ван̃чанато ‘‘ван̃чаника̄’’ти ча, кера̄т̣ийаса̄т̣хеййена саманна̄гататта̄ ‘‘сат̣ха̄’’ти ча вуччанти, тепи а̄гата̄ти аттхо. ма̄йа̄ кут̣ен̣д̣у вит̣ен̣д̣у, вит̣учча вит̣ут̣о саха̄ти те да̄са̄ саббепи ма̄йа̄ка̄рака̄ва. на̄мена панеттха еко кут̣ен̣д̣у на̄ма, еко вит̣ен̣д̣у на̄ма. па̄л̣ийам̣ пана ‘‘вет̣ен̣д̣ӯ’’ти ликханти. еко вит̣учча на̄ма, еко вит̣ут̣о на̄ма. саха̄ти сопи вит̣ут̣о техи сахева а̄гато.
чандано ка̄масет̣т̣хо ча, киннигхан̣д̣у нигхан̣д̣у ча̄ти апаро киннигхан̣д̣у на̄ма. па̄л̣ийам̣ пана ‘‘киннугхан̣д̣ӯ’’ти ликханти. нигхан̣д̣у ча̄ти ан̃н̃о нигхан̣д̣у на̄ма, еттака̄ да̄са̄. ито паре пана –
‘‘пана̄до опаман̃н̃о ча, девасуто ча ма̄тали;
читтасено ча гандхаббо, нал̣о ра̄джа̄ джанесабхо;
а̄гум̣ пан̃часикхо чева, тимбарӯ сӯрийаваччхаса̄’’ти. –
име девара̄джа̄но. таттха девасутоти деваса̄ратхи. читтасеноти читто ча сено ча читтасено ча. гандхабботи айам̣ читтасено гандхаббака̄йико девапутто, на кевалам̣ чеса, саббе пете пана̄да̄дайо гандхабба̄ ева. нал̣ора̄джа̄ти нал̣ака̄радевапутто на̄меко. джанесабхоти джанавасабхо девапутто. а̄гум̣ пан̃часикхо чева̄ти пан̃часикхо чева девапутто а̄гато. тимбарӯти тимбарӯ на̄ма гандхаббадевара̄джа̄. сӯрийаваччхаса̄ти тассева дхӣта̄.
ете чан̃н̃е ча ра̄джа̄но, гандхабба̄ саха ра̄джубхӣти ете ча на̄мавасена вуттагандхаббара̄джа̄но ан̃н̃е ча етехи ра̄джӯхи саддхим̣ бахӯ гандхабба̄. модама̄на̄ абхикка̄мум̣, бхиккхӯнам̣ самитим̣ вананти хат̣т̣хатут̣т̣хачитта̄ бхиккхусан̇гхасамитим̣ имам̣ ванам̣ а̄гата̄ти аттхо.
338. атха̄гум̣ на̄гаса̄ на̄га̄, веса̄ла̄ сахатаччхака̄ти на̄гасадахава̄сика̄ ча веса̄лӣва̄сика̄ ча на̄га̄ саха таччхакана̄гапариса̄йа а̄гата̄ти аттхо. камбалассатара̄ти камбало ча ассатаро ча. ете кира синерупа̄де васанти, супан̣н̣ехипи ануддхаран̣ӣйа̄ махесаккхана̄га̄ па̄йа̄га̄ саха н̃а̄тибхӣти пайа̄гатиттхава̄сино ча саха н̃а̄тисан̇гхена а̄гата̄.
йа̄муна̄ дхатарат̣т̣ха̄ ча̄ти йамунава̄сино ча дхатарат̣т̣хакуле уппанна̄ на̄га̄ ча. ера̄ван̣о маха̄на̄готи ера̄ван̣о ча девапутто, джа̄тийа̄ на̄го на хоти. на̄гавоха̄рена панеса вохарийати. сопа̄га̄ти сопи а̄гато.
йе на̄гара̄дже сахаса̄ харантӣти йе име вуттаппака̄ре на̄ге лобха̄бхибхӯта̄ са̄хасам̣ катва̄ харанти ган̣ханти. дибба̄ диджа̄ паккхӣ висуддхачаккхӯти дибба̄нубха̄вато дибба̄ ма̄тукуччхито ча ан̣д̣акосато ча̄ти две ва̄ре джа̄та̄ти диджа̄ паккхайуттата̄йа паккхӣ йоджанасатантарепи йоджанасахассантарепи на̄ге дассанасаматтхачаккхута̄йа висуддхачаккхӯ. веха̄йаса̄ те ванамаджджхаппатта̄ти те а̄ка̄сенева имам̣ маха̄ванам̣ сампатта̄. читра̄ супан̣н̣а̄ ити теса на̄манти тесам̣ ‘‘читрасупан̣н̣а̄’’ти на̄мам̣.
абхайам̣ тада̄ на̄гара̄джа̄нама̄си, супан̣н̣ато кхемамака̄си буддхоти тасма̄ саббепи те ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сан̣ха̄хи ва̄ча̄хи упавхайанта̄ митта̄ вийа бандхава̄ вийа ча самуллапанта̄ саммодама̄на̄ а̄лин̇ганта̄ хаттхе ган̣ханта̄ ам̣сакӯт̣е хаттхам̣ т̣хапента̄ хат̣т̣хатут̣т̣хачитта̄. на̄га̄ супан̣н̣а̄ саран̣амакам̣су буддханти буддхам̣йева саран̣ам̣ гата̄.
339. джита̄ ваджирахаттхена̄ти индена деваран̃н̃а̄ джита̄. самуддам̣ асура̄сита̄ти маха̄самуддава̄сино суджа̄та̄йа асуракан̃н̃а̄йа ка̄ран̣а̄ саббепи бха̄таро ва̄савассете, иддхиманто йасассино.
тесу ка̄лакан̃ча̄ маха̄бхисма̄ти ка̄лакан̃ча̄ ча маханте бхим̣сане аттабха̄ве ма̄петва̄ а̄гамим̣су. асура̄ да̄навегхаса̄ти да̄навегхаса̄ на̄ма ан̃н̃е дхануггахаасура̄. вепачитти сучитти ча, паха̄ра̄до намучӣ саха̄ти вепачиттиасуро, сучиттиасуро ча̄ти ете ча асура̄ намучи ча ма̄ро девапутто етехи сахева а̄гато. име асура̄ маха̄самуддава̄сино, айам̣ параниммитадевалокава̄сӣ, касма̄ етехи саха̄гатоти? аччхандикатта̄. тепи хи аччхандика̄ абхабба̄, айампи та̄дисойева. тасма̄ дха̄тусо сам̣сандама̄но а̄гато.
сатан̃ча балипутта̄нанти балино маха̄асурасса путта̄нам̣ сатам̣. саббе верочана̄мака̄ти саббе аттано ма̄туласса ра̄хуссева на̄мадхара̄. саннайхитва̄ балисенанти аттано балисенам̣ саннайхитва̄ саббе катасанна̄ха̄ва хутва̄. ра̄хубхаддамупа̄гамунти ра̄хуасуриндам̣ упасан̇камим̣су. самайо да̄ни бхаддантети бхаддам̣ тава хоту, самайо те бхиккхӯнам̣ самитим̣ ванам̣ упасан̇камитва̄ бхиккхусан̇гхам̣ дассана̄йа̄ти аттхо.
340. а̄по ча дева̄ патхавӣ, теджо ва̄йо тада̄гамунти а̄покасин̣а̄дӣсу парикаммам̣ катва̄ ниббатта̄ а̄потиа̄дина̄мака̄ дева̄ а̄гамум̣. варун̣а̄ ва̄ран̣а̄ дева̄, сомо ча йасаса̄ саха̄ти варун̣адевата̄, ва̄ран̣адевата̄, сомадевата̄ти евам̣ на̄мака̄ ча дева̄ йасаса̄ на̄ма девена саха̄гата̄ти аттхо. метта̄карун̣а̄ка̄йика̄ти метта̄джха̄не ча карун̣а̄джха̄не ча парикаммам̣ катва̄ ниббаттадева̄. а̄гум̣ дева̄ йасассиноти етепи маха̄йаса̄ дева̄ а̄гата̄.
дасете дасадха̄ ка̄йа̄, саббе на̄наттаван̣н̣иноти те дасадха̄ т̣хита̄ даса девака̄йа̄ саббе нӣла̄дивасена на̄наттаван̣н̣а̄ а̄гата̄ти аттхо.
вен̣д̣ӯ ча дева̄ти вен̣д̣удевата̄ ча. сахали ча̄ти сахалидевата̄ ча. асама̄ ча дуве йама̄ти асамадевата̄ ча две ча йамака̄ дева̄. чандассупаниса̄ дева̄, чандама̄гум̣ пураккхатва̄ти чанданисситака̄ дева̄ чандам̣ пурато катва̄ а̄гата̄. татха̄ сӯрийанисситака̄ дева̄ сӯрийам̣ пураккхатва̄. наккхатта̄ни пураккхатва̄ти наккхаттаниссита̄пи дева̄ наккхатта̄ни пурато катва̄ а̄гата̄. а̄гум̣ мандавала̄хака̄ти ва̄тавала̄хака̄, аббхавала̄хака̄, ун̣хавала̄хака̄ ете саббепи вала̄хака̄йика̄ ‘‘мандавала̄хака̄’’ на̄ма вуччанти. тепи а̄гата̄ти аттхо. васӯнам̣ ва̄саво сет̣т̣хо, саккопа̄га̄ пуриндадоти васӯнам̣ девата̄нам̣ сет̣т̣хо ва̄саво йо саккоти ча, пуриндадоти ча вуччати, сопи а̄гато.
дасете дасадха̄ ка̄йа̄ти етепи даса девака̄йа̄ дасадха̄ва а̄гата̄. саббе на̄наттаван̣н̣иноти нӣла̄дивасена на̄наттаван̣н̣а̄.
атха̄гум̣ сахабхӯ дева̄ти атха сахабхӯ на̄ма дева̄ а̄гата̄. джаламаггисикха̄рива̄ти аггисикха̄ вийа джаланта̄. джаламагги ча сикха̄рива̄ти има̄ни тесам̣ на̄ма̄нӣтипи вуттам̣. арит̣т̣хака̄ ча роджа̄ ча̄ти арит̣т̣хакадева̄ ча роджадева̄ ча. ума̄пуппханибха̄синоти ума̄пуппхадева̄ на̄ма ете дева̄. ума̄пуппхасадиса̄ хи тесам̣ сарӣра̄бха̄, тасма̄ ‘‘ума̄пуппханибха̄сино’’ти вуччанти.
варун̣а̄ сахадхамма̄ ча̄ти ете ча две джана̄. аччута̄ ча анеджака̄ти аччутадевата̄ ча анеджакадевата̄ ча. сулеййаручира̄ а̄гунти сулеййа̄ ча ручира̄ ча а̄гата̄. а̄гум̣ ва̄саванесиноти ва̄саванесӣдева̄ на̄ма а̄гата̄. дасете дасадха̄ ка̄йа̄ти етепи дасадевака̄йа̄ дасадха̄ва а̄гата̄.
сама̄на̄ маха̄сама̄на̄ти сама̄на̄ ча маха̄сама̄на̄ ча. ма̄нуса̄ ма̄нусуттама̄ти ма̄нуса̄ ча ма̄нусуттама̄ ча. кхид̣д̣а̄падосика̄ а̄гум̣, а̄гум̣ манопадосика̄ти кхид̣д̣а̄падосика̄ манопадосика̄ ча дева̄ а̄гата̄.
атха̄гум̣ харайо дева̄ти харидева̄ на̄ма а̄гата̄. йе ча лохитава̄синоти лохитава̄сино ча а̄гата̄. па̄рага̄ маха̄па̄рага̄ти ете ча дувидха̄ а̄гата̄. дасете дасадха̄ ка̄йа̄ти етепи дасадевака̄йа̄ дасадха̄ва а̄гата̄.
сукка̄ карамбха̄ арун̣а̄, а̄гум̣ вегханаса̄ саха̄ти ете сукка̄дайо тайо, техи саха вегханаса̄ ча а̄гата̄. ода̄тагайха̄ па̄моккха̄ти ода̄тагайха̄ на̄ма па̄моккхадева̄ а̄гата̄. а̄гум̣ дева̄ вичаккхан̣а̄ти вичаккхан̣а̄ на̄ма дева̄ а̄гата̄.
сада̄матта̄ ха̄рагаджа̄ти сада̄матта̄ ча ха̄рагаджа̄ ча. миссака̄ ча йасассиноти йасасампанна̄ миссакадева̄ ча. тханайам̣ а̄га паджджунноти паджджунно ча девара̄джа̄ тханайанто а̄гато. йо диса̄ абхивассатӣти йо йам̣ йам̣ дисам̣ йа̄ти, таттха таттха дево вассати. дасете дасадха̄ ка̄йа̄ти етепи дасадевака̄йа̄ дасадха̄ а̄гата̄.
кхемийа̄ тусита̄ йа̄ма̄ти кхемийа̄ дева̄ туситапурава̄сино ча йа̄ма̄девалокава̄сино ча. катхака̄ ча йасассиноти йасасампанна̄ катхакадева̄ ча. па̄л̣ийам̣ пана ‘‘кат̣т̣хака̄ ча̄’’ти ликханти. ламбӣтака̄ ла̄масет̣т̣ха̄ти ламбитакадева̄ ча ла̄масет̣т̣хадева̄ ча. джотина̄ма̄ ча а̄сава̄ти паббатаматтхаке катанал̣аггиккхандхо вийа джотама̄на̄ джотидева̄ на̄ма аттхи, те ча а̄са̄ ча дева̄ а̄гата̄ти аттхо. па̄л̣ийам̣ пана ‘‘джа̄тина̄ма̄’’ти ликханти. а̄са̄ девата̄ чхандавасена а̄сава̄ти вутта̄. нимма̄наратино а̄гум̣, атха̄гум̣ параниммита̄. дасете дасадха̄ ка̄йа̄ти етепи даса девака̄йа̄ дасадха̄ва а̄гата̄.
сат̣т̣хете деваника̄йа̄ти ете ча а̄по ча дева̄тиа̄дика̄ чха дасака̄ сат̣т̣хи деваника̄йа̄ саббе нӣла̄дивасена на̄наттаван̣н̣ино. на̄манвайена а̄гаччхунти на̄мабха̄гена на̄макот̣т̣ха̄сена а̄гата̄. йе чан̃н̃е садиса̄ саха̄ти йе ча ан̃н̃епи техи садиса̄ ван̣н̣атопи на̄матопи ета̄диса̄йева сесачаккава̄л̣есу дева̄, тепи а̄гата̄йева̄ти екападенева кала̄пам̣ вийа пут̣акам̣ вийа ча катва̄ сабба̄ девата̄ ниддисати.
евам̣ дасасу локадха̄тусахассесу девака̄йе ниддиситва̄ ида̄ни йадаттхам̣ те а̄гата̄, там̣ дассенто павут̣т̣хаджа̄тинти га̄тхама̄ха. тассаттхо – павут̣т̣ха̄ вигата̄ джа̄ти асса̄ти арийасан̇гхо павут̣т̣хаджа̄ти на̄ма, там̣ павут̣т̣хаджа̄тим̣ ра̄гадосамохакхӣла̄нам̣ абха̄ва̄ акхӣлам̣ чатта̄ро огхе таритва̄ т̣хитатта̄ огхатин̣н̣ам̣ чатуннам̣ а̄сава̄нам̣ абха̄вена ана̄савам̣ арийасан̇гхам̣ даккхема пассисса̄ма. тесан̃н̃ева огха̄нам̣ тин̣н̣атта̄ огхатарам̣ а̄гум̣ акаран̣ато на̄гам̣. асита̄тиганти ка̄л̣акабха̄ва̄тӣтам̣ чандам̣ва сирийа̄ вирочама̄нам̣ дасабалан̃ча даккхема пассисса̄ма̄ти етадаттхам̣ саббепи те на̄манвайена а̄гаччхум̣, йе чан̃н̃е садиса̄ саха̄ти.
341. ида̄ни брахма̄но дассенто субрахма̄ параматто ча̄тиа̄дима̄ха. таттха субрахма̄ти еко брахма̄. параматтопи брахма̄ва. путта̄ иддхимато саха̄ти ете иддхимато буддхасса бхагавато путта̄ арийабрахма̄но сахева а̄гата̄. санан̇кума̄ро тиссо ча̄ти санан̇кума̄ро ча тиссамаха̄брахма̄ ча. сопа̄га̄ти сопи а̄гато.
‘‘сахассам̣ брахмалока̄нам̣, маха̄брахма̄бхитит̣т̣хати;
упапанно джутиманто, бхисма̄ка̄йо йасасси со’’ти. –
еттха сахассам̣ брахмалока̄нанти екан̇гулийа̄ екасахассачаккава̄л̣е дасахи ан̇гулӣхи дасасахассичаккава̄л̣е а̄локапхаран̣асаматтха̄нам̣ маха̄брахма̄нам̣ сахассам̣ а̄гатам̣. маха̄брахма̄бхитит̣т̣хатӣти йаттха екеко маха̄брахма̄ ан̃н̃е брахме абхибхавитва̄ тит̣т̣хати. упапанноти брахмалоке ниббатто. джутимантоти а̄нубха̄васампанно. бхисма̄ка̄йоти маха̄ка̄йо, двӣхи тӣхи ма̄гадхикехи га̄маккхеттехи самаппама̄н̣ааттабха̄во. йасассисоти аттабха̄васирӣсан̇кха̄тена йасена саманна̄гато.
дасеттха иссара̄ а̄гум̣, паччекавасаваттиноти етасмин̃ча брахмасахассе йе па̄т̣ийеккам̣ па̄т̣ийеккам̣ васам̣ ваттенти, еварӯпа̄ даса иссара̄ маха̄брахма̄но а̄гата̄. тесан̃ча маджджхато а̄га, ха̄рито парива̄ритоти тесам̣ брахма̄нам̣ маджджхе ха̄рито на̄ма маха̄брахма̄ сатасахассабрахмапарива̄ро а̄гато.
342. те ча саббе абхикканте, саинде деве сабрахмакети те саббепи саккам̣ девара̄джа̄нам̣ джет̣т̣хакам̣ катва̄ а̄гате девака̄йе, ха̄ритамаха̄брахма̄нам̣ джет̣т̣хакам̣ катва̄ а̄гате брахмака̄йе ча. ма̄расена̄ абхикка̄мӣти ма̄расена̄ абхигата̄. пасса кан̣хасса мандийанти ка̄л̣акасса ма̄раса ба̄лабха̄вам̣ пассатха.
етха ган̣хатха бандхатха̄ти евам̣ аттано парисам̣ а̄н̣а̄песи. ра̄гена баддхаматтху воти саббам̣ во идам̣ деваман̣д̣алам̣ ра̄гена баддхам̣ хоту. саманта̄ парива̄ретха, ма̄ во мун̃читтха кочи нанти тумха̄кам̣ екопи етесу екампи ма̄ мун̃чи. ‘‘ма̄ во мун̃четха̄’’типи па̄т̣хо, есеваттхо.
ити таттха маха̄сено, кан̣хо сенам̣ апесайӣти евам̣ таттха маха̄самайе маха̄сено ма̄ро ма̄расенам̣ апесайи. па̄н̣ина̄ талама̄хачча̄ти хаттхена патхавӣталам̣ пахаритва̄. сарам̣ катва̄на бхераванти ма̄равибхим̣сакадассанаттхам̣ бхайа̄накам̣ саран̃ча катва̄.
йатха̄ па̄вуссако мегхо, тханайанто савиджджукоти савиджджуко па̄вуссакамегхо вийа маха̄гаджджитам̣ гаджджанто. тада̄ со паччуда̄ваттӣти тасмим̣ самайе со ма̄ро там̣ вибхим̣санакам̣ дассетва̄ пат̣иниватто. сан̇куддхо асайам̣ васети сут̣т̣ху куддхо купито кан̃чи васе ваттетум̣ асакконто асайам̣васе асайам̣васӣ аттано васена ака̄мако хутва̄ ниватто. бхагава̄ кира ‘‘айам̣ ма̄ро имам̣ маха̄сама̄гамам̣ дисва̄ ‘абхисамайантара̄йам̣ карисса̄мӣ’ти антарантаре ма̄расенам̣ песетва̄ ма̄рам̣ вибхим̣сакам̣ дассетӣ’’ти ан̃н̃а̄си. пакати чеса̄ бхагавато, йаттха абхисамайо на бхависсати, таттха ма̄рам̣ вибхим̣сакам̣ дассентам̣ на нива̄рети. йаттха пана абхисамайо хоти, таттха йатха̄ париса̄ нева ма̄расса рӯпам̣ пассати, на саддам̣ сун̣а̄ти, евам̣ адхит̣т̣ха̄тӣти. имасмин̃ча сама̄гаме маха̄бхисамайо бхависсати, тасма̄ йатха̄ девата̄ нева тасса рӯпам̣ пассанти, на саддам̣ сун̣анти, евам̣ адхит̣т̣ха̄си. тена вуттам̣ –‘‘тада̄ со паччуда̄ватти, сан̇куддхо асайам̣васе’’ти.
343. тан̃ча саббам̣ абхин̃н̃а̄йа, ваваттхитва̄на чаккхума̄ти там̣ саббам̣ бхагава̄ джа̄нитва̄ ваваттхапетва̄ ча.
ма̄расена̄ абхикканта̄, те виджа̄на̄тха бхиккхавоти бхиккхаве ма̄расена̄ абхикканта̄, те тумхе аттано анурӯпам̣ виджа̄на̄тха, пхаласама̄паттим̣ сама̄паджджатха̄ти вадати. а̄таппамакарунти пхаласама̄паттим̣ пависанаттха̄йа вӣрийам̣ а̄рабхим̣су. вӣтара̄гехи пакка̄мунти ма̄ро ча ма̄расена̄ ча вӣтара̄гехи арийехи дӯратова апаккамум̣. несам̣ лома̄пи ин̃джайунти тесам̣ вӣтара̄га̄нам̣ лома̄нипи на ча̄лайим̣су. атха ма̄ро бхиккхусан̇гхам̣ а̄раббха имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –
‘‘саббе виджитасан̇га̄ма̄, бхайа̄тӣта̄ йасассино;
моданти саха бхӯтехи, са̄вака̄ те джанесута̄’’ти.
таттха моданти саха бхӯтехӣти дасабаласса са̄сане бхӯтехи сан̃джа̄техи арийехи саддхим̣ моданти памоданти. джанесута̄ти джане виссута̄ па̄кат̣а̄ абхин̃н̃а̄та̄.
идам̣ пана маха̄самайасуттам̣ на̄ма девата̄нам̣ пийам̣ мана̄пам̣, тасма̄ ман̇галам̣ вадантена абхинават̣т̣ха̄несу идамева суттам̣ ваттаббам̣. девата̄ кира –‘‘имам̣ суттам̣ сун̣исса̄ма̄’’ти охитасота̄ вичаранти. десана̄парийоса̄не панасса кот̣исатасахассадевата̄ арахаттам̣ патта̄, сота̄панна̄дӣнам̣ ган̣ана̄ наттхи.
девата̄нан̃часса пийамана̄пабха̄ве идам̣ ваттху – кот̣ипаббатавиха̄ре кира на̄гален̣адва̄ре на̄гаруккхе ека̄ девадхӣта̄ васати. еко дахаро антолен̣е имам̣ суттам̣ саджджха̄йати. девадхӣта̄ сутва̄ суттапарийоса̄не маха̄саддена са̄дхука̄рамада̄си. ко есоти. ахам̣, бханте, девадхӣта̄ти. касма̄ са̄дхука̄рамада̄сӣти? бханте, дасабалена маха̄ване нисӣдитва̄ катхитадивасе имам̣ суттам̣ сутва̄ аджджа ассосим̣, бхагавата̄ катхитато екаккхарампи аха̄петва̄ суггахито айам̣ дхаммо тумхехӣти. дасабаласса катхайато сутам̣ тайа̄ти? а̄ма, бхантети. маха̄ кира девата̄саннипа̄то ахоси, твам̣ каттха т̣хита̄ сун̣ӣти?
ахам̣, бханте, маха̄ванава̄сийа̄ девата̄, махесаккха̄су пана девата̄су а̄гаччхантӣсу джамбудӣпе ока̄сам̣ на̄латтхам̣, атха имам̣ тамбапан̣н̣идӣпам̣ а̄гантва̄ джамбуколапат̣т̣ане т̣хатва̄ сотум̣ а̄раддхамхи, татра̄пи махесаккха̄су девата̄су а̄гаччхантӣсу ануккамена пат̣иккамама̄на̄ рохан̣аджанападе маха̄га̄масса пит̣т̣хибха̄гато самудде галаппама̄н̣ам̣ удакам̣ пависитва̄ таттха т̣хита̄ ассосинти. туйхам̣ т̣хитат̣т̣ха̄нато дӯре саттха̄рам̣ пассаси деватети? ким̣ катхетха, бханте, саттха̄ маха̄ване дхаммам̣ десенто нирантарам̣ маман̃н̃ева олокетӣти ман̃н̃ама̄на̄ отаппама̄на̄ ӯмӣсу нилайа̄мӣти.
там̣ дивасам̣ кира кот̣исатасахассадевата̄ арахаттам̣ патта̄, тумхепи тада̄ арахаттам̣ патта̄ти? наттхи, бханте. ана̄га̄мипхалам̣ паттаттха ман̃н̃ети? наттхи, бханте. сакада̄га̄мипхалам̣ паттаттха ман̃н̃ети? наттхи, бханте. тайо магге патта̄ девата̄ кира ган̣анапатхам̣ атӣта̄, сота̄панна̄ джа̄таттха ман̃н̃ети? девата̄ там̣ дивасам̣ сота̄паттипхалам̣ паттатта̄ хара̄йама̄на̄ –‘‘апуччхитаббам̣ пуччхати аййо’’ти а̄ха. тато нам̣ со бхиккху а̄ха – ‘‘сакка̄ пана девате, тава аттабха̄вам̣ амха̄кам̣ дассету’’нти? на сакка̄ бханте сакалака̄йам̣ дассетум̣, ан̇гулипаббаматтам̣ дассесса̄ми аййасса̄ти кун̃чикачхиддена ан̇гулим̣ антолен̣а̄бхимукхам̣ ака̄си, чандасахассасӯрийасахассауггаманака̄ло вийа ахоси. девадхӣта̄ ‘‘аппаматта̄, бханте, хотха̄’’ти дахарабхиккхум̣ вандитва̄ агама̄си. евам̣ имам̣ суттам̣ девата̄нам̣ пийам̣ мана̄пам̣, мама̄йанти нам̣ девата̄ти.
ити суман̇галавила̄синийа̄ дӣгханика̄йат̣т̣хакатха̄йам̣
маха̄самайасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.