5. джанавасабхасуттаван̣н̣ана̄

на̄тикийа̄дибйа̄каран̣аван̣н̣ана̄

273-275. евам̣ ме сутанти джанавасабхасуттам̣. татра̄йам̣ анутта̄нападаван̣н̣ана̄ – парито парито джанападесӯти саманта̄ саманта̄ джанападесу. парича̄ракети буддхадхаммасан̇гха̄нам̣ парича̄раке. упапаттӣсӯти н̃а̄н̣агатипун̃н̃а̄нам̣ упапаттӣсу. ка̄сикосалесӯти ка̄сӣсу ча косалесу ча, ка̄сират̣т̣хе ча косаларат̣т̣хе ча̄ти аттхо. еса найо саббаттха. ан̇гамагадхайонакакамбоджаассакаавантират̣т̣хесу пана чхасу на бйа̄кароти. имесам̣ пана сол̣асаннам̣ маха̄джанапада̄нам̣ пуримесу дасасуйева бйа̄кароти. на̄тикийа̄ти на̄тикага̄мава̄сино.

тена̄ти тена ана̄га̄миа̄дибха̄вена. сутва̄ти саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ена париччхиндитва̄ бйа̄каронтасса бхагавато пан̃ха̄бйа̄каран̣ам̣ сутва̄ тесам̣ ана̄га̄миа̄дӣсу нит̣т̣хан̇гата̄ хутва̄. тена ана̄га̄миа̄дибха̄вена аттамана̄ ахесум̣. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана тена̄ти те на̄тикийа̄ти вуттам̣. етасмим̣ аттхе на-ка̄ро нипа̄таматтам̣ хоти.

а̄нандапарикатха̄ван̣н̣ана̄

277. бхагавантам̣ киттайама̄нарӯпоти ахо буддхо, ахо дхаммо, ахо сан̇гхо; ахо дхаммо сва̄ккха̄тоти евам̣ киттайантова ка̄ламака̄си. бахуджано пасӣдеййа̄ти амха̄кам̣ пита̄ ма̄та̄ бха̄та̄ бхагинӣ путто дхӣта̄ саха̄йако, тена амхехи саддхим̣ екато бхутта̄, екато сайита̄, тасса идан̃чидан̃ча мана̄пам̣ акаримха, со кира ана̄га̄мӣ сакада̄га̄мӣ сота̄панно; ахо са̄дху, ахо сут̣т̣хӯти евам̣ бахуджано паса̄дам̣ а̄паджджеййа.

278. гатинти н̃а̄н̣агатим̣. абхисампара̄йанти н̃а̄н̣а̄бхисампара̄йамева. аддаса̄ кхоти киттаке джане аддаса? чатувӣсатисатасахасса̄ни.

279. упасантападиссоти упасантадассано. бха̄тирива̄ти ативийа бха̄ти, ативийа вирочати. индрийа̄нанти маначчхат̣т̣ха̄нам̣ индрийа̄нам̣. аддасам̣ кхо ахам̣ а̄нанда̄ти нева даса, на вӣсати, на сатам̣, на сахассам̣, анӯна̄дхика̄ни чатувӣсатисатасахасса̄ни аддасанти а̄ха.

джанавасабхайаккхаван̣н̣ана̄

280. дисва̄ пана ме еттако джано мам̣ нисса̄йа дуккха̄ памуттоти балавасоманассам̣ уппаджджи, читтам̣ пасӣди, читтасса пасаннатта̄ читтасамут̣т̣ха̄нам̣ лохитам̣ пасӣди, лохитасса пасаннатта̄ маначчхат̣т̣ха̄ни индрийа̄ни пасӣдим̣сӯти саббамидам̣ ватва̄ атха кхо а̄нанда̄тиа̄дима̄ха. таттха йасма̄ со бхагавато дхаммакатхам̣ сутва̄ дасасахасса̄дхикасса джанасатасахассасса джет̣т̣хако хутва̄ сота̄панно джа̄то, тасма̄ джанавасабхотисса на̄мам̣ ахоси.

ито сатта̄ти ито девалока̄ чавитва̄ сатта. тато сатта̄ти тато мануссалока̄ чавитва̄ сатта. сам̣са̄ра̄ни чатуддаса̄ти сабба̄пи чатуддасакхандхапат̣ипа̄т̣ийо. нива̄самабхиджа̄на̄мӣти джа̄тивасена нива̄сам̣ джа̄на̄ми. йаттха ме вуситам̣ пурети йаттха девесу ча вессаван̣асса сахабйатам̣ упагатена мануссесу ча ра̄джабхӯтена ито аттабха̄вато пурейева майа̄ вуситам̣. пуре евам̣ вуситатта̄ ева ча ида̄ни сота̄панно хутва̄ тӣсу ваттхӯсу бахум̣ пун̃н̃ам̣ катва̄ тасса̄нубха̄вена упари ниббаттитум̣ саматтхопи дӣгхараттам̣ вуситат̣т̣ха̄не никантийа̄ балавата̄йа еттхева ниббатто.

281. а̄са̄ ча пана ме сантит̣т̣хатӣти имина̄хам̣ сота̄панноти на суттаппаматтова хутва̄ ка̄лам̣ вӣтина̄месим̣. сакада̄га̄мимаггаттха̄йа пана ме випассана̄ а̄раддха̄. аджджева аджджева пат̣ивиджджхисса̄мӣти евам̣ саусса̄хо вихара̄мӣти дассети. йадаггети лат̣т̣хивануййа̄не пат̣хамадассане сота̄паннадивасам̣ сандха̄йа вадати. тадагге ахам̣, бханте, дӣгхараттам̣ авинипа̄то авинипа̄там̣ сан̃джа̄на̄мӣти там̣дивасам̣ а̄дим̣ катва̄, ахам̣, бханте, пуримам̣ чатуддасааттабха̄васан̇кха̄там̣ дӣгхараттам̣ авинипа̄то лат̣т̣хивануййа̄не сота̄паттимаггавасена адхигатам̣ авинипа̄тадхамматам̣ сан̃джа̄на̄мӣти аттхо. аначчхарийанти ануаччхарийам̣. чинтайама̄нам̣ пунаппунам̣ аччхарийамевидам̣ йам̣ кеначидева каран̣ӣйена гаччханто бхагавантам̣ антара̄магге аддасам̣. идампи аччхарийам̣ йан̃ча вессаван̣асса маха̄ра̄джасса сайам̣париса̄йа бха̄сато бхагавато дит̣т̣хасадисамева саммукха̄ сутам̣. две паччайа̄ти антара̄магге дит̣т̣хабха̄во ча вессаван̣асса саммукха̄ сутам̣ а̄рочетука̄мата̄ ча.

девасабха̄ван̣н̣ана̄

282. саннипатита̄ти касма̄ саннипатита̄? те кира чатӯхи ка̄ран̣ехи саннипатанти. вассӯпана̄йикасан̇гахаттхам̣, пава̄ран̣а̄сан̇гахаттхам̣, дхаммасаванаттхам̣, па̄риччхаттакакӣл̣а̄нубхаванаттханти. таттха све вассӯпана̄йика̄ти а̄са̄л̣хӣпун̣н̣ама̄йа двӣсу девалокесу дева̄ судхамма̄йа девасабха̄йа саннипатитва̄ мантенти асукавиха̄ре еко бхиккху вассӯпагато, асукавиха̄ре две тайо чатта̄ро пан̃ча даса вӣсати тим̣сам̣ чатта̄лӣсам̣ пан̃н̃а̄сам̣ сатам̣ сахассам̣ бхиккхӯ вассӯпагата̄, еттхеттха т̣ха̄не аййа̄нам̣ а̄раккхам̣ сусам̣вихитам̣ каротха̄ти евам̣ вассӯпана̄йикасан̇гахо като хоти.

тада̄пи етенева ка̄ран̣ена саннипатита̄. идам̣ тесам̣ хоти а̄санасминти идам̣ тесам̣ чатуннам̣ маха̄ра̄джа̄нам̣ а̄санам̣ хоти. евам̣ тесу нисиннесу атха паччха̄ амха̄кам̣ а̄санам̣ хоти.

йенаттхена̄ти йена вассӯпана̄йикаттхена. там̣ аттхам̣ чинтайитва̄ там̣ аттхам̣ мантайитва̄ти там̣ аран̃н̃ава̄сино бхиккхусан̇гхасса а̄раккхаттхам̣ чинтайитва̄. еттхеттха вут̣т̣хабхиккхусан̇гхасса а̄раккхам̣ сам̣видахатха̄ти чатӯхи маха̄ра̄джехи саддхим̣ мантетва̄. вуттавачана̄пи танти теттим̣са девапутта̄ ваданти, маха̄ра̄джа̄но вуттавачана̄ на̄ма. татха̄ теттим̣са девапутта̄ пачча̄нуса̄санти, итаре пачча̄нусит̣т̣хавачана̄ на̄ма. пададвайепи пана танти нипа̄таматтамева. авипакканта̄ти агата̄.

283. ул̣а̄роти випуло маха̄. дева̄нубха̄ванти йа̄ са̄ саббадевата̄нам̣ ваттха̄лан̇ка̄равима̄насарӣра̄нам̣ пабха̄ два̄даса йоджана̄ни пхарати. маха̄пун̃н̃а̄нам̣ пана сарӣраппабха̄ йоджанасатам̣ пхарати. там̣ дева̄нубха̄вам̣ атиккамитва̄.

брахмуно хетам̣ пуббанимиттанти йатха̄ сӯрийасса удайато етам̣ пуббан̇гамам̣ етам̣ пуббанимиттам̣ йадидам̣ арун̣уггам̣, евамева брахмунопи етам̣ – ‘‘пуббанимитта’’нти дӣпети.

санан̇кума̄ракатха̄ван̣н̣ана̄

284. анабхисамбхаванӣйоти апаттаббо, на там̣ дева̄ та̄ватим̣са̄ пассантӣти аттхо. чаккхупатхасминти чаккхупаса̄де а̄па̄тхе ва̄. со дева̄нам̣ чаккхусса а̄па̄тхе самбхаванӣйо паттаббо на хоти, на абхибхаватӣти вуттам̣ хоти. хет̣т̣ха̄ хет̣т̣ха̄ хи девата̄ упарӯпари дева̄нам̣ ол̣а̄рикам̣ катва̄ ма̄питамева аттабха̄вам̣ пасситум̣ сакконти, ведапат̣ила̄бханти тут̣т̣хипат̣ила̄бхам̣. адхуна̄бхиситто раджджена̄ти сампати абхиситто раджджена. айам̣ панаттхо дут̣т̣хага̄ман̣иабхайаваттхуна̄ дӣпетаббо –

со кира дваттим̣са дамил̣ара̄джа̄но виджитва̄ анура̄дхапуре патта̄бхисеко тут̣т̣хасоманассена ма̄сам̣ ниддам̣ на лабхи, тато – ‘‘ниддам̣ на лабха̄ми, бханте’’ти бхиккхусан̇гхасса а̄чиккхи. тена хи, маха̄ра̄джа, аджджа упосатхам̣ адхит̣т̣ха̄хӣти. со ча упосатхам̣ адхит̣т̣ха̄си. сан̇гхо гантва̄ – ‘‘читтайамакам̣ саджджха̄йатха̄’’ти ат̣т̣ха а̄бхидхаммикабхиккхӯ песеси. те гантва̄ – ‘‘нипаджджа твам̣, маха̄ра̄джа̄,’’ти ватва̄ саджджха̄йам̣ а̄рабхим̣су. ра̄джа̄ саджджха̄йам̣ сун̣антова ниддам̣ окками. тхера̄ – ра̄джа̄нам̣ ма̄ пабодхайиттха̄ти паккамим̣су. ра̄джа̄ дутийадивасе сӯрийуггамане пабуджджхитва̄ тхере апассанто – ‘‘кухим̣ аййа̄’’ти пуччхи. тумха̄кам̣ ниддоккаманабха̄вам̣ н̃атва̄ гата̄ти. наттхи, бхо, майхам̣ аййакасса да̄рака̄нам̣ аджа̄нанакабхесаджджам̣ на̄ма, йа̄ва нидда̄бхесаджджампи джа̄нанти йева̄ти а̄ха.

пан̃часикхоти пан̃часикхагандхаббасадисо хутва̄. пан̃часикхагандхаббадевапуттасса кира саббадевата̄ аттабха̄вам̣ мама̄йанти. тасма̄ брахма̄пи та̄дисам̣йева аттабха̄вам̣ нимминитва̄ па̄турахоси. паллан̇кена нисӣдӣти паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ нисӣди.

виссат̣т̣хоти сумутто апалибуддхо. вин̃н̃еййоти аттхавин̃н̃а̄пано. ман̃джӯти мадхуро муду. саванӣйоти сотаббайуттако кан̣н̣асукхо. биндӯти екаггхано. ависа̄рӣти сувисадо авиппакин̣н̣о. гамбхӣроти на̄бхимӯлато пат̣т̣ха̄йа гамбхӣрасамут̣т̣хито, на дживха̄дантаот̣т̣хата̄луматтаппаха̄расамут̣т̣хито. евам̣ самут̣т̣хито хи амадхуро ча хоти, на ча дӯрам̣ са̄вети. нинна̄дӣти маха̄мегхамудин̇гасаддо вийа нинна̄дайутто. апичеттха паччхимам̣ паччхимам̣ падам̣ пуримасса пуримасса аттхойева̄ти ведитаббо. йатха̄парисанти йаттака̄ париса̄, таттакамева вин̃н̃а̄пети. анто париса̄йам̣ йевасса саддо сампариваттати, на бахиддха̄ видха̄вати. йе хи кечӣти а̄ди бахуджанахита̄йа пат̣ипаннабха̄вадассанаттхам̣ вадати. саран̣ам̣ гата̄ти на йатха̄ ва̄ татха̄ ва̄ саран̣ам̣ гате сандха̄йа вадати. ниббематикагахитасаран̣е пана сандха̄йа вадати. гандхаббака̄йам̣ парипӯрентӣти гандхаббадеваган̣ам̣ парипӯренти. ити амха̄кам̣ саттху локе уппаннака̄лато пат̣т̣ха̄йа чха девалока̄дӣсу пит̣т̣хам̣ кот̣т̣етва̄ пӯритана̄л̣и вийа саравананал̣аванам̣ вийа ча нирантарам̣ джа̄тапариса̄ти а̄ха.

бха̄витаиддхипа̄даван̣н̣ана̄

287. йа̄васупан̃н̃атта̄ чиме тена бхагавата̄ти тена майхам̣ саттха̄ра̄ бхагавата̄ йа̄ва супан̃н̃атта̄ йа̄ва сукатхита̄. иддхипа̄да̄ти еттха иджджханат̣т̣хена иддхи, патит̣т̣ха̄нат̣т̣хена па̄да̄ти ведитабба̄. иддхипахута̄йа̄ти иддхипахонаката̄йа. иддхивисавита̄йа̄ти иддхивипаджджанабха̄ва̄йа, пунаппунам̣ а̄севанавасена чин̣н̣авасита̄йа̄ти вуттам̣ хоти. иддхивикуббаната̄йа̄ти иддхивикуббанабха̄ва̄йа, на̄наппака̄рато катва̄ дассанаттха̄йа. чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатантиа̄дӣсу чхандахетуко чханда̄дхико ва̄ сама̄дхи чхандасама̄дхи, каттукамйата̄чхандам̣ адхипатим̣ каритва̄ пат̣иладдхасама̄дхиссетам̣ адхивачанам̣. падха̄набхӯта̄ сан̇кха̄ра̄ падха̄насан̇кха̄ра̄. чатукиччаса̄дхакасса саммаппадха̄навӣрийассетам̣ адхивачанам̣. саманна̄гатанти чхандасама̄дхина̄ ча падха̄насан̇кха̄рена ча упетам̣. иддхипа̄данти ниппхаттипарийа̄йена иджджханат̣т̣хена ва̄, иджджханти ета̄йа сатта̄ иддха̄ вуддха̄ уккам̣сагата̄ хонтӣти имина̄ ва̄ парийа̄йена иддхӣти сан̇кхйам̣ гата̄нам̣ абхин̃н̃а̄читтасампайутта̄нам̣ чхандасама̄дхипадха̄насан̇кха̄ра̄нам̣ адхит̣т̣ха̄нат̣т̣хена па̄дабхӯто сесачиттачетасикара̄сӣти аттхо. вуттан̃хетам̣ – ‘‘иддхипа̄доти татха̄бхӯтасса ведана̄ккхандхо, сан̃н̃а̄ккхандхо, сан̇кха̄раккхандхо вин̃н̃а̄н̣аккхандхо’’ти (вибха. 434). имина̄ найена сесесупи аттхо ведитаббо. йатхева хи чхандам̣ адхипатим̣ каритва̄ пат̣иладдхасама̄дхи чхандасама̄дхӣти вутто, евам̣ вӣрийам̣, читтам̣, вӣмам̣сам̣ адхипатим̣ каритва̄ пат̣иладдхасама̄дхи вӣмам̣са̄сама̄дхӣти вуччати. апича упача̄раджджха̄нам̣ па̄до, пат̣хамаджджха̄нам̣ иддхи. саупача̄рам̣ пат̣хамаджджха̄нам̣ па̄до, дутийаджджха̄нам̣ иддхӣти евам̣ пуббабха̄ге па̄до, апарабха̄ге иддхӣти еваметтха аттхо ведитаббо. виттха̄рена иддхипа̄дакатха̄ висуддхимагге ча вибхан̇гат̣т̣хакатха̄йа ча вутта̄.

кечи пана ‘‘ниппханна̄ иддхи. аниппханно иддхипа̄до’’ти ваданти, тесам̣ ва̄дамадданаттха̄йа абхидхамме уттарачӯл̣икава̄ро на̄ма а̄бхато – ‘‘чатта̄ро иддхипа̄да̄ чхандиддхипа̄до, вӣрийиддхипа̄до, читтиддхипа̄до, вӣмам̣сиддхипа̄до. таттха катамо чхандиддхипа̄до? идха бхиккху йасмим̣ самайе локуттарам̣ джха̄нам̣ бха̄вети ниййа̄никам̣ апачайага̄мим̣ дит̣т̣хигата̄нам̣ паха̄на̄йа пат̣хама̄йа бхӯмийа̄ паттийа̄ вивиччева ка̄мехи пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати дуккха̄пат̣ипадам̣ дандха̄бхин̃н̃ам̣. йо тасмим̣ самайе чхандо чхандиката̄ каттукамйата̄ кусало дхаммаччхандо, айам̣ вуччати чхандиддхипа̄до, авасеса̄ дхамма̄ чхандиддхипа̄дасампайутта̄’’ти (вибха. 458). име пана локуттаравасенева а̄гата̄. таттха рат̣т̣хапа̄латтхеро чхандам̣ дхурам̣ катва̄ локуттарам̣ дхаммам̣ ниббаттеси. сон̣аттхеро вӣрийам̣ дхурам̣ катва̄, самбхӯтаттхеро читтам̣ дхурам̣ катва̄, а̄йасма̄ могхара̄джа̄ вӣмам̣сам̣ дхурам̣ катва̄ти.

таттха йатха̄ чатӯсу амаччапуттесу т̣ха̄нантарам̣ паттхетва̄ ра̄джа̄нам̣ упанисса̄йа вихарантесу еко упат̣т̣ха̄не чхандаджа̄то ран̃н̃о аджджха̄сайан̃ча ручин̃ча н̃атва̄ дива̄ ча ратто ча упат̣т̣хаханто ра̄джа̄нам̣ а̄ра̄дхетва̄ т̣ха̄нантарам̣ па̄пун̣и. йатха̄ со, евам̣ чхандадхурена локуттарадхамманиббаттако ведитаббо.

еко пана – ‘‘дивасе дивасе упат̣т̣ха̄тум̣ ко саккоти, уппанне кичче параккамена а̄ра̄дхесса̄мӣ’’ти купите паччанте ран̃н̃а̄ пахито параккамена саттумадданам̣ катва̄ т̣ха̄нантарам̣ па̄пун̣и. йатха̄ со, евам̣ вӣрийадхурена локуттарадхамманиббаттако ведитаббо.

еко – ‘‘дивасе дивасе упат̣т̣ха̄нампи урена саттисарапат̣иччханнампи бха̄ройева, мантабалена а̄ра̄дхесса̄мӣ’’ти кхаттавиджджа̄йа катапаричайатта̄ мантасам̣видха̄нена ра̄джа̄нам̣ а̄ра̄дхетва̄ т̣ха̄нантарам̣ па̄пун̣а̄ти. йатха̄ со, евам̣ читтадхурена локуттарадхамманиббаттако ведитаббо.

апаро – ‘‘ким̣ имехи упат̣т̣ха̄на̄дӣхи, ра̄джа̄но на̄ма джа̄тисампаннасса т̣ха̄нантарам̣ денти, та̄дисасса денто майхам̣ дассатӣ’’ти джа̄тисампаттимева нисса̄йа т̣ха̄нантарам̣ па̄пун̣и, йатха̄ со, евам̣ супарисуддхам̣ вӣмам̣сам̣ нисса̄йа вӣмам̣садхурена локуттарадхамманиббаттако ведитаббо.

анекавихитанти анекавидхам̣. иддхивидханти иддхикот̣т̣ха̄сам̣.

тивидхаока̄са̄дхигамаван̣н̣ана̄

288. сукхасса̄дхигама̄йа̄ти джха̄насукхасса маггасукхасса пхаласукхасса ча адхигама̄йа. сам̣сат̣т̣хоти сампайуттачитто. арийадхамманти арийена бхагавата̄ буддхена деситам̣ дхаммам̣. сун̣а̄тӣти саттху саммукха̄ бхиккхубхиккхунӣа̄дӣхи ва̄ десийама̄нам̣ сун̣а̄ти. йонисо манасикаротӣти упа̄йато патхато ка̄ран̣ато ‘аничча’нтиа̄дивасена манаси кароти. ‘‘йонисо манасика̄ро на̄ма упа̄йаманасика̄ро патхаманасика̄ро, аничче аниччанти дуккхе дуккханти анаттани анатта̄ти асубхе асубханти сачча̄нуломикена ва̄ читтасса а̄ват̣т̣ана̄ анва̄ват̣т̣ана̄ а̄бхого саманна̄ха̄ро манасика̄ро, айам̣ вуччати йонисоманасика̄ро’’ти. евам̣ вутте йонисоманасика̄ре каммам̣ а̄рабхатӣти аттхо. асам̣сат̣т̣хоти ваттхука̄мехипи килесака̄мехипи асам̣сат̣т̣хо вихарати. уппаджджати сукханти уппаджджати пат̣хамаджджха̄насукхам̣. сукха̄ бхиййо соманассанти сама̄паттито вут̣т̣хитасса джха̄насукхапаччайа̄ апара̄парам̣ соманассам̣ уппаджджати. памуда̄ти тут̣т̣ха̄ка̄рато дуббалапӣти. па̄моджджанти балаватарам̣ пӣтисоманассам̣. пат̣хамо ока̄са̄дхигамоти пат̣хамаджджха̄нам̣ пан̃чанӣваран̣а̄ни виккхамбхетва̄ аттано ока̄сам̣ гахетва̄ тит̣т̣хати, тасма̄ ‘‘пат̣хамо ока̄са̄дхигамо’’ти вуттам̣.

ол̣а̄рика̄ти еттха ка̄йавачӣсан̇кха̄ра̄ та̄ва ол̣а̄рика̄ хонту, читтасан̇кха̄ра̄ катхам̣ ол̣а̄рика̄ти? аппахӣнатта̄. ка̄йасан̇кха̄ра̄ хи чатуттхаджджха̄нена пахӣйанти, вачӣсан̇кха̄ра̄ дутийаджджха̄нена, читтасан̇кха̄ра̄ ниродхасама̄паттийа̄. ити ка̄йавачӣсан̇кха̄ресу пахӣнесупи те тит̣т̣хантийева̄ти пахӣне упа̄да̄йа аппахӣнатта̄ ол̣а̄рика̄ на̄ма джа̄та̄. сукханти ниродха̄ вут̣т̣хахантасса уппаннам̣ чатуттхаджджха̄никапхаласама̄паттисукхам̣. сукха̄ бхиййо соманассати пхаласама̄паттито вут̣т̣хитасса апара̄парам̣ соманассам̣. дутийо ока̄са̄дхигамоти чатуттхаджджха̄нам̣ сукхам̣ дуккхам̣ виккхамбхетва̄ аттано ока̄сам̣ гахетва̄ тит̣т̣хати, тасма̄ ‘‘дутийо ока̄са̄дхигамо’’ти вуттам̣. дутийататийаджджха̄на̄ни панеттха чатуттхе гахите гахита̄нева хонтӣти висум̣ на вутта̄нӣти.

идам̣ кусалантиа̄дӣсу кусалам̣ на̄ма дасакусалакаммапатха̄. акусаланти дасаакусалакаммапатха̄. са̄ваджджадука̄дайопи етесам̣ васенева ведитабба̄. саббан̃чева панетам̣ кан̣хан̃ча суккан̃ча саппат̣ибха̄ган̃ча̄ти кан̣хасуккасаппат̣ибха̄гам̣. нибба̄намева хетам̣ аппат̣ибха̄гам̣. авиджджа̄ пахӣйатӣти ват̣т̣апат̣иччха̄дика̄ авиджджа̄ пахӣйати. виджджа̄ уппаджджатӣти арахаттамаггавиджджа̄ уппаджджати. сукханти арахаттамаггасукхан̃чева пхаласукхан̃ча. сукха̄ бхиййо соманассанти пхаласама̄паттито вут̣т̣хитасса апара̄парам̣ соманассам̣. татийо ока̄са̄дхигамоти арахаттамагго саббакилесе виккхамбхетва̄ аттано ока̄сам̣ гахетва̄ тит̣т̣хати, тасма̄ ‘‘татийо ока̄са̄дхигамо’’ти вутто. сесамагга̄ пана тасмим̣ гахите антогадха̄ ева̄ти висум̣ на вутта̄.

име пана тайо ока̄са̄дхигама̄ ат̣т̣хатим̣са̄рамман̣авасена виттха̄ретва̄ катхетабба̄. катхам̣? сабба̄ни а̄рамман̣а̄ни висуддхимагге вуттанайенева упача̄равасена ча аппана̄васена ча ваваттхапетва̄ чатувӣсатийа̄ т̣ха̄несу пат̣хамаджджха̄нам̣ ‘‘пат̣хамо ока̄са̄дхигамо’’ти катхетаббам̣. терасасу т̣ха̄несу дутийататийаджджха̄на̄ни, паннарасасу т̣ха̄несу чатуттхаджджха̄нан̃ча ниродхасама̄паттим̣ па̄петва̄ ‘‘дутийо ока̄са̄дхигамо’’ти катхетаббам̣. даса упача̄раджджха̄на̄ни пана маггасса падат̣т̣ха̄набхӯта̄ни татийам̣ ока̄са̄дхигамам̣ бхаджанти. апича тӣсу сиккха̄су адхисӣласиккха̄ пат̣хамам̣ ока̄са̄дхигамам̣ бхаджати, адхичиттасиккха̄ дутийам̣, адхипан̃н̃а̄сиккха̄ татийанти евам̣ сиккха̄васенапи катхетаббам̣. са̄ман̃н̃апхалепи чӯл̣асӣлато йа̄ва пат̣хамаджджха̄на̄ пат̣хамо ока̄са̄дхигамо, дутийаджджха̄нато йа̄ва невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатана̄ дутийо, випассана̄то йа̄ва арахатта̄ татийо ока̄са̄дхигамоти евам̣ са̄ман̃н̃апхаласуттантавасенапи катхетаббам̣. тӣсу пана пит̣акесу винайапит̣акам̣ пат̣хамам̣ ока̄са̄дхигамам̣ бхаджати, суттантапит̣акам̣ дутийам̣, абхидхаммапит̣акам̣ татийанти евам̣ пит̣акавасенапи катхетаббам̣.

пуббе кира маха̄тхера̄ вассӯпана̄йика̄йа имамева суттам̣ пат̣т̣хапенти. ким̣ ка̄ран̣а̄? тӣн̣и пит̣ака̄ни вибхаджитва̄ катхетум̣ лабхисса̄ма̄ти. тепит̣акена хи самодха̄нетва̄ катхентасса дуккатхитанти на сакка̄ ваттум̣. тепит̣акам̣ бхаджа̄петва̄ катхитамева идам̣ суттам̣ сукатхитам̣ хотӣти.

чатусатипат̣т̣ха̄наван̣н̣ана̄

289. кусаласса̄дхигама̄йа̄ти маггакусаласса чева пхалакусаласса ча адхигаматтха̄йа. убхайампи хетам̣ анаваджджат̣т̣хена кхемат̣т̣хена ва̄ кусаламева. таттха самма̄сама̄дхийатӣти тасмим̣ аджджхаттака̄йе сама̄хито екаггачитто хоти. бахиддха̄ парака̄йе н̃а̄н̣адассанам̣ абхиниббаттетӣти аттано ка̄йато парасса ка̄йа̄бхимукхам̣ н̃а̄н̣ам̣ песети. еса найо саббаттха. саббаттхева ча сатима̄ти падена ка̄йа̄дипаригга̄хика̄ сати, локоти падена париггахитака̄йа̄дайова локо. чатта̄ро чете сатипат̣т̣ха̄на̄ локийалокуттарамиссака̄ катхита̄ти ведитабба̄.

саттасама̄дхипариккха̄раван̣н̣ана̄

290. сама̄дхипариккха̄ра̄ти еттха тайо париккха̄ра̄. ‘‘ратхо сӣлапариккха̄ро джха̄наккхо чаккавӣрийо’’ти (сам̣. ни. 5.4) хи еттха алан̇ка̄ро париккха̄ро на̄ма. ‘‘саттахи нагарапариккха̄рехи супариккхатам̣ хотӣ’’ти (а. ни. 7.67) еттха парива̄ро париккха̄ро на̄ма. ‘‘гила̄напаччайаджӣвитапариккха̄ро’’ти (дӣ. ни. 3.182) еттха самбха̄ро париккха̄ро на̄ма. идха пана парива̄рапариккха̄равасена ‘‘сатта сама̄дхипариккха̄ра̄’’ти вуттам̣. париккхата̄ти парива̄рита̄. айам̣ вуччати со арийо самма̄сама̄дхӣти айам̣ саттахи ратанехи паривуто чаккаваттӣ вийа саттахи ан̇гехи паривуто ‘‘арийо самма̄сама̄дхӣ’’ти вуччати. саупанисо итипӣти саупаниссайо итипи вуччати, сапарива̄ро йева̄ти вуттам̣ хоти. самма̄дит̣т̣хисса̄ти самма̄дит̣т̣хийам̣ т̣хитасса. самма̄сан̇каппо пахотӣти самма̄сан̇каппо паваттати. еса найо саббападесу. айам̣ панаттхо маггавасена̄пи пхалавасена̄пи ведитаббо. катхам̣? маггасамма̄дит̣т̣хийам̣ т̣хитасса маггасамма̄сан̇каппо пахоти…пе… магган̃а̄н̣е т̣хитасса маггавимутти пахоти. татха̄ пхаласамма̄дит̣т̣хийам̣ т̣хитасса пхаласамма̄сан̇каппо пахоти…пе… пхаласамма̄н̃а̄н̣е т̣хитасса пхалавимутти пахотӣти.

сва̄ккха̄тотиа̄дӣни висуддхимагге ван̣н̣ита̄ни. апа̄рута̄ти виват̣а̄. аматасса̄ти нибба̄насса. два̄ра̄ти павесанамагга̄. авеччаппаса̄дена̄ти ачалаппаса̄дена. дхаммавинӣта̄ти самма̄ниййа̄нена ниййа̄та̄.

аттха̄йам̣ итара̄ паджа̄ти ана̄га̄мино сандха̄йа̄ха, ана̄га̄мино ча аттхӣти вуттам̣ хоти. пун̃н̃абха̄га̄ти пун̃н̃акот̣т̣ха̄сена ниббатта̄. оттаппанти оттаппама̄но. тена када̄чи на̄ма муса̄ асса̄ти муса̄ва̄дабхайена сан̇кха̄тум̣ на саккоми, на пана мама сан̇кха̄тум̣ балам̣ наттхӣти дӣпети.

291. там̣ ким̣ ман̃н̃ати бхаванти имина̄ кевалам̣ вессаван̣ам̣ пуччхати, на панасса еварӯпо саттха̄ на̄хосӣти ва̄ на бхависсатӣти ва̄ ладдхи аттхи. саббабуддха̄нан̃хи абхисамайе висесо наттхи.

292. сайам̣париса̄йанти аттано париса̄йам̣. тайидам̣ брахмачарийанти там̣ идам̣ сакалам̣ сиккхаттайабрахмачарийам̣. сесам̣ утта̄намева. има̄ни пана пада̄ни дхаммасан̇га̄хакаттхерехи т̣хапита̄нӣти.

ити суман̇галавила̄синийа̄ дӣгханика̄йат̣т̣хакатха̄йам̣

джанавасабхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.