8. маха̄сӣхана̄дасуттаван̣н̣ана̄
ачелакассапаваттхуван̣н̣ана̄
381. евам̣ ме сутам̣…пе… урун̃н̃а̄йам̣ вихаратӣти маха̄сӣхана̄дасуттам̣. татра̄йам̣ апуббападаван̣н̣ана̄. урун̃н̃а̄йанти урун̃н̃а̄ти тасса рат̣т̣хассапи нагарассапи етадева на̄мам̣, бхагава̄ урун̃н̃а̄нагарам̣ упанисса̄йа вихарати. кан̣н̣акаттхале мигада̄йети тасса нагарасса авидӯре кан̣н̣акаттхалам̣ на̄ма еко раман̣ӣйо бхӯмибха̄го аттхи. со мига̄нам̣ абхайаттха̄йа диннатта̄ ‘‘мигада̄йо’’ти вуччати, тасмим̣ кан̣н̣акаттхале мигада̄йе. ачелоти наггапарибба̄джако. кассапоти тасса на̄мам̣. тапассинти тапанисситакам̣. лӯкха̄джӣвинти ачелакамутта̄ча̄ра̄дивасена лӯкхо а̄джӣво асса̄ти лӯкха̄джӣвӣ, там̣ лӯкха̄джӣвим̣. упаккосатӣти упан̣д̣ети. упавадатӣти хӣл̣ети вамбхети. дхаммасса ча анудхаммам̣ бйа̄каронтӣти бхота̄ готамена вуттака̄ран̣асса анука̄ран̣ам̣ катхенти. сахадхаммико ва̄да̄нува̄доти парехи вуттака̄ран̣ена сака̄ран̣о хутва̄ тумха̄кам̣ ва̄до ва̄ анува̄до ва̄ вин̃н̃ӯхи гарахитаббам̣, ка̄ран̣ам̣ кочи аппаматтакопи ким̣ на а̄гаччхати. идам̣ вуттам̣ хоти, ‘‘ким̣ сабба̄ка̄ренапи тава ва̄де га̄райхам̣ ка̄ран̣ам̣ наттхӣ’’ти. анаббхаккха̄тука̄ма̄ти на абхӯтена ваттука̄ма̄.
382. екаччам̣ тапассим̣ лӯкха̄джӣвинтиа̄дӣсу идхекаччо ачелакапаббаджджа̄дитапанисситатта̄ тапассӣ ‘‘лӯкхена джӣвитам̣ каппесса̄мӣ’’ти тин̣агомайа̄дибхаккхана̄дӣхи на̄наппака̄рехи атта̄нам̣ киламети, аппапун̃н̃ата̄йа ча сукхена джӣвитавуттимева на лабхати, со тӣн̣и дуччарита̄ни пӯретва̄ нирайе ниббаттати.
апаро та̄дисам̣ тапанисситопи пун̃н̃ава̄ хоти, лабхати ла̄бхасакка̄рам̣. со ‘‘на да̄ни майа̄ садисо аттхӣ’’ти атта̄нам̣ учче т̣ха̄не самбха̄ветва̄ ‘‘бхиййосоматта̄йа ла̄бхам̣ уппа̄десса̄мӣ’’ти анесанавасена тӣн̣и дуччарита̄ни пӯретва̄ нирайе ниббаттати. име две сандха̄йа пат̣хаманайо вутто.
апаро тапанисситако лӯкха̄джӣвӣ аппапун̃н̃о хоти, на лабхати сукхена джӣвитавуттим̣. со ‘‘майхам̣ пуббепи акатапун̃н̃ата̄йа сукхаджӣвика̄ нуппаджджати, хандада̄ни пун̃н̃а̄ни каромӣ’’ти тӣн̣и сучарита̄ни пӯретва̄ сагге ниббаттати.
апаро лӯкха̄джӣвӣ пун̃н̃ава̄ хоти, лабхати сукхена джӣвитавуттим̣. со – ‘‘майхам̣ пуббепи катапун̃н̃ата̄йа сукхаджӣвика̄ уппаджджатӣ’’ти чинтетва̄ анесанам̣ паха̄йа тӣн̣и сучарита̄ни пӯретва̄ сагге ниббаттати. име две сандха̄йа дутийанайо вутто.
еко пана тапассӣ аппадуккхавиха̄рӣ хоти ба̄хирака̄ча̄райутто та̄пасо ва̄ чханнапарибба̄джако ва̄, аппапун̃н̃ата̄йа ча мана̄пе паччайе на лабхати. со анесанавасена тӣн̣и дуччарита̄ни пӯретва̄ атта̄нам̣ сукхе т̣хапетва̄ нирайе ниббаттати.
апаро пун̃н̃ава̄ хоти, со – ‘‘на да̄ни майа̄ садисо аттхӣ’’ти ма̄нам̣ уппа̄детва̄ анесанавасена ла̄бхасакка̄рам̣ ва̄ уппа̄денто миччха̄дит̣т̣хивасена – ‘‘сукхо имисса̄ парибба̄джика̄йа дахара̄йа мудука̄йа ломаса̄йа сампхассо’’тиа̄дӣни чинтетва̄ ка̄месу па̄табйатам̣ ва̄ а̄паджджанто тӣн̣и дуччарита̄ни пӯретва̄ нирайе ниббаттати. име две сандха̄йа татийанайо вутто.
апаро пана аппадуккхавиха̄рӣ аппапун̃н̃о хоти, со – ‘‘ахам̣ пуббепи акатапун̃н̃ата̄йа сукхена джӣвикам̣ на лабха̄мӣ’’ти тӣн̣и сучарита̄ни пӯретва̄ сагге ниббаттати.
апаро пун̃н̃ава̄ хоти, со – ‘‘пуббепа̄хам̣ катапун̃н̃ата̄йа сукхам̣ лабха̄ми, ида̄ни пун̃н̃а̄ни карисса̄мӣ’’ти тӣн̣и сучарита̄ни пӯретва̄ сагге ниббаттати. име две сандха̄йа чатуттханайо вутто. идам̣ титтхийавасена а̄гатам̣, са̄санепи пана лаббхати.
екаччо хи дхутан̇гасама̄да̄навасена лӯкха̄джӣвӣ хоти, аппапун̃н̃ата̄йа ва̄ сакалампи га̄мам̣ вичаритва̄ ударапӯрам̣ на лабхати. со – ‘‘паччайе уппа̄десса̄мӣ’’ти веджджакамма̄дивасена ва̄ анесанам̣ катва̄, арахаттам̣ ва̄ пат̣иджа̄нитва̄, тӣн̣и ва̄ куханаваттхӯни пат̣исевитва̄ нирайе ниббаттати.
апаро ча та̄дисова пун̃н̃ава̄ хоти. со та̄йа пун̃н̃асампаттийа̄ ма̄нам̣ джанайитва̄ уппаннам̣ ла̄бхам̣ тха̄варам̣ каттука̄мо анесанавасена тӣн̣и дуччарита̄ни пӯретва̄ нирайе уппаджджати.
апаро сама̄диннадхутан̇го аппапун̃н̃ова хоти, на лабхати сукхена джӣвитавуттим̣. со – ‘‘пуббепа̄хам̣ акатапун̃н̃ата̄йа кин̃чи на лабха̄ми, саче ида̄ни анесанам̣ кариссам̣, а̄йатимпи дуллабхасукхо бхависса̄мӣ’’ти тӣн̣и сучарита̄ни пӯретва̄ арахаттам̣ паттум̣ асакконто сагге ниббаттати.
апаро пун̃н̃ава̄ хоти, со – ‘‘пуббепа̄хам̣ катапун̃н̃ата̄йа етарахи сукхито, ида̄нипи пун̃н̃ам̣ карисса̄мӣ’’ти анесанам̣ паха̄йа тӣн̣и сучарита̄ни пӯретва̄ арахаттам̣ паттум̣ асакконто сагге ниббаттати.
383. а̄гатин̃ча̄ти – ‘‘асукат̣т̣ха̄нато на̄ма име а̄гата̄’’ти евам̣ а̄гатин̃ча. гатин̃ча̄ти ида̄ни гантаббат̣т̣ха̄нан̃ча. чутин̃ча̄ти тато чаванан̃ча. упапаттин̃ча̄ти тато чута̄нам̣ пуна упапаттин̃ча. ким̣ саббам̣ тапам̣ гарахисса̄мӣти – ‘‘кена ка̄ран̣ена гарахисса̄ми, гарахитаббамева хи майам̣ гараха̄ма, пасам̣ситаббам̣ пасам̣са̄ма, на бхан̣д̣икам̣ каронто маха̄раджако вийа дхотан̃ча адхотан̃ча екато карома̄’’ти дассети. ида̄ни таматтхам̣ пака̄сенто – ‘‘санти кассапа еке саман̣абра̄хман̣а̄’’тиа̄дима̄ха.
384. йам̣ те екаччанти пан̃чавидхам̣ сӣлам̣, тан̃хи локе на кочи ‘‘на са̄дхӯ’’ти вадати. пуна йам̣ те екаччанти пан̃чавидхам̣ верам̣, там̣ на кочи ‘‘са̄дхӯ’’ти вадати. пуна йам̣ те екаччанти пан̃чадва̄ре асам̣варам̣, те кира – ‘‘чаккху на̄ма на нирундхитаббам̣, чаккхуна̄ мана̄пам̣ рӯпам̣ дат̣т̣хабба’’нти ваданти, еса найо сота̄дӣсу. пуна йам̣ те екаччанти пан̃чадва̄ре сам̣варам̣.
евам̣ паресам̣ ва̄дена саха аттано ва̄дасса сама̄на̄сама̄натам̣ дассетва̄ ида̄ни аттано ва̄дена саха паресам̣ ва̄дасса сама̄на̄сама̄натам̣ дассенто ‘‘йам̣ майа’’нтиа̄дима̄ха. татра̄пи пан̃часӣла̄дивасенева аттхо ведитаббо.
самануйун̃джа̄панакатха̄ван̣н̣ана̄
385. самануйун̃джантанти самануйун̃джанту, еттха ча ладдхим̣ пуччханто самануйун̃джати на̄ма, ка̄ран̣ам̣ пуччханто самануга̄хати на̄ма, убхайам̣ пуччханто саманубха̄сати на̄ма. саттха̄ра̄ ва̄ саттха̄ранти саттха̄ра̄ ва̄ саддхим̣ саттха̄рам̣ упасам̣харитва̄ – ‘‘ким̣ те саттха̄ те дхамме саббасо паха̄йа ваттати, уда̄ху саман̣о готамо’’ти. дутийападепи есева найо.
ида̄ни таматтхам̣ йоджетва̄ дассенто – ‘‘йе имесам̣ бхавата’’нтиа̄дима̄ха. таттха акусала̄ акусаласан̇кха̄та̄ти акусала̄ чева ‘‘акусала̄’’ти ча сан̇кха̄та̄ н̃а̄та̄ кот̣т̣ха̄сам̣ ва̄ катва̄ т̣хапита̄ти аттхо. еса найо саббападесу. апи четтха са̄ваджджа̄ти садоса̄. на аламарийа̄ти ниддосат̣т̣хена арийа̄ бхавитум̣ на̄лам̣ асаматтха̄.
386-392. йам̣ вин̃н̃ӯ самануйун̃джанта̄ти йена вин̃н̃ӯ амхе ча ан̃н̃е ча пуччханта̄ евам̣ вадеййум̣, там̣ т̣ха̄нам̣ виджджати, аттхи там̣ ка̄ран̣анти аттхо. йам̣ ва̄ пана бхонто паре ган̣а̄чарийа̄ти паре пана бхонто ган̣а̄чарийа̄ йам̣ ва̄ там̣ ва̄ аппаматтакам̣ паха̄йа ваттантӣти аттхо. амхева таттха йебхуййена пасам̣сеййунти идам̣ бхагава̄ саттха̄ра̄ саттха̄рам̣ самануйун̃джанепи а̄ха – сан̇гхена сам̣гхам̣ самануйун̃джанепи. касма̄? сан̇гхапасам̣са̄йапи саттхуйева пасам̣са̄сиддхито. пасӣдама̄на̄пи хи буддхасампаттийа̄ сан̇гхе, сан̇гхасампаттийа̄ ча буддхе пасӣданти, татха̄ хи бхагавато сарӣрасампаттим̣ дисва̄, дхаммадесанам̣ ва̄ сутва̄ бхаванти ватта̄ро – ‘‘ла̄бха̄ вата бхо са̄вака̄нам̣ йе еварӯпасса саттху сантика̄вачара̄’’ти, евам̣ буддхасампаттийа̄ сан̇гхе пасӣданти. бхиккхӯнам̣ пана̄ча̄рагочарам̣ абхиккамапат̣иккама̄дӣни ча дисва̄ бхаванти ватта̄ро – ‘‘сантика̄вачара̄нам̣ вата бхо са̄вака̄нам̣ айан̃ча упасамагун̣о саттху кӣва рӯпо бхависсатӣ’’ти, евам̣ сан̇гхасампаттийа̄ буддхе пасӣданти. ити йа̄ саттхупасам̣са̄, са̄ сан̇гхасса. йа̄ сан̇гхасса пасам̣са̄, са̄ саттхӯти сан̇гхапасам̣са̄йапи саттхуйева пасам̣са̄сиддхито бхагава̄ двӣсупи найесу – ‘‘амхева таттха йебхуййена пасам̣сеййу’’нти а̄ха. саман̣о готамо име дхамме анавасесам̣ паха̄йа ваттати, йам̣ ва̄ пана бхонто паре ган̣а̄чарийа̄тиа̄дӣсупи панеттха айамадхиппа̄йо – сампаттасама̄да̄насетугха̄тавасена хи тиссо виратийо. та̄су сампаттасама̄да̄на виратиматтамева ан̃н̃есам̣ хоти, сетугха̄тавирати пана саббена саббам̣ наттхи. пан̃часу пана тадан̇гавиккхамбханасамуччхедапат̣ипассаддхиниссаран̣аппаха̄несу ат̣т̣хасама̄паттивасена чева випассана̄маттавасена ча тадан̇гавиккхамбханаппаха̄наматтамева ан̃н̃есам̣ хоти. итара̄ни тӣн̣и паха̄на̄ни саббена саббам̣ наттхи. татха̄ сӣласам̣варо, кхантисам̣варо, н̃а̄н̣асам̣варо, сатисам̣варо, вӣрийасам̣вароти пан̃ча сам̣вара̄, тесу пан̃часӣламаттамева адхива̄санакхантиматтамева ча ан̃н̃есам̣ хоти, сесам̣ саббена саббам̣ наттхи.
пан̃ча кхо паниме упосатхуддеса̄, тесу пан̃часӣламаттамева ан̃н̃есам̣ хоти. па̄тимоккхасам̣варасӣлам̣ саббена саббам̣ наттхи. ити акусалаппаха̄не ча кусаласама̄да̄не ча, тӣсу виратӣсу, пан̃часу паха̄несу, пан̃часу сам̣варесу, пан̃часу уддесесу, – ‘‘ахамева ча майхан̃ча са̄вакасан̇гхо локе пан̃н̃а̄йати, майа̄ хи садисо саттха̄ на̄ма, майхам̣ са̄вакасан̇гхена садисо сан̇гхо на̄ма наттхӣ’’ти бхагава̄ сӣхана̄дам̣ надати.
арийаат̣т̣хан̇гикамаггаван̣н̣ана̄
393. евам̣ сӣхана̄дам̣ надитва̄ тасса сӣхана̄дасса авипарӣтабха̄ва̄вабодханаттхам̣ – ‘‘аттхи, кассапа, магго’’тиа̄дима̄ха. таттха магготи локуттарамагго. пат̣ипада̄ти пуббабха̄гапат̣ипада̄. ка̄лава̄дӣтиа̄дӣни брахмаджа̄ле ван̣н̣ита̄ни. ида̄ни там̣ дувидхам̣ магган̃ча пат̣ипадан̃ча екато катва̄ дассенто – ‘‘айамева арийо’’тиа̄дима̄ха. идам̣ пана сутва̄ ачело чинтеси – ‘‘саман̣о готамо майхам̣йева магго ча пат̣ипада̄ ча аттхи, ан̃н̃есам̣ наттхӣти ман̃н̃ати, хандасса̄хам̣ амха̄кампи маггам̣ катхемӣ’’ти. тато ачелакапат̣ипадам̣ катхеси. тена̄ха – ‘‘евам̣ вутте ачело кассапо бхагавантам̣ етадавоча…пе… удакорохана̄нуйогамануйутто вихаратӣ’’ти.
тапопаккамакатха̄ван̣н̣ана̄
394. таттха тапопаккама̄ти тапа̄рамбха̄, тапакамма̄нӣти аттхо. са̄ман̃н̃асан̇кха̄та̄ти саман̣акаммасан̇кха̄та̄. брахман̃н̃асан̇кха̄та̄ти бра̄хман̣акаммасан̇кха̄та̄. ачелакоти ниччоло, нагготи аттхо. мутта̄ча̄роти висат̣т̣ха̄ча̄ро, учча̄ракамма̄дӣсу локийакулапутта̄ча̄рена вирахито т̣хитакова учча̄рам̣ кароти, пасса̄вам̣ кароти, кха̄дати, бхун̃джати ча. хаттха̄палекханоти хаттхе пин̣д̣амхи т̣хите дживха̄йа хаттхам̣ апаликхати, учча̄рам̣ ва̄ катва̄ хаттхасмин̃н̃ева дан̣д̣акасан̃н̃ӣ хутва̄ хаттхена апаликхати. ‘‘бхиккха̄гахан̣аттхам̣ ехи, бханте’’ти вутто на етӣти на ехибхаддантико. ‘‘тена хи тит̣т̣ха, бханте’’ти вуттопи на тит̣т̣хатӣти натит̣т̣хабхаддантико. тадубхайампи кира со – ‘‘етасса вачанам̣ катам̣ бхависсатӣ’’ти на кароти. абхихат̣анти пуретарам̣ гахетва̄ а̄хат̣ам̣ бхиккхам̣, уддиссакатанти ‘‘имам̣ тумхе уддисса ката’’нти евам̣ а̄рочитам̣ бхиккхам̣. на нимантананти ‘‘асукам̣ на̄ма кулам̣ ва̄ вӣтхим̣ ва̄ га̄мам̣ ва̄ пависеййа̄тха̄’’ти евам̣ нимантитабхиккхампи на са̄дийати, на ган̣хати. на кумбхимукха̄ти кумбхито уддхаритва̄ диййама̄нам̣ бхиккхам̣ на ган̣хати. на кал̣опимукха̄ти кал̣опӣти уккхали ва̄ паччхи ва̄, татопи на ган̣хати. касма̄? кумбхикал̣опийо мам̣ нисса̄йа кат̣аччхуна̄ паха̄рам̣ лабхантӣти. на ел̣акамантаранти умма̄рам̣ антарам̣ катва̄ диййама̄нам̣ на ган̣хати. касма̄? ‘‘айам̣ мам̣ нисса̄йа антаракаран̣ам̣ лабхатӣ’’ти. дан̣д̣амусалесупи есева найо.
двиннанти двӣсу бхун̃джама̄несу екасмим̣ ут̣т̣ха̄йа денте на ган̣хати. касма̄? ‘‘екасса кабал̣антара̄йо хотӣ’’ти. на габбхинийа̄тиа̄дӣсу пана ‘‘габбхинийа̄ куччхийам̣ да̄рако киламати. па̄йантийа̄ да̄ракасса кхӣрантара̄йо хоти, пурисантарагата̄йа ратиантара̄йо хотӣ’’ти на ган̣хати. сам̣киттӣсӯти сам̣киттетва̄ катабхаттесу, дуббхиккхасамайе кира ачелакаса̄вака̄ ачелака̄нам̣ аттха̄йа тато тато тан̣д̣ула̄дӣни сама̄дапетва̄ бхаттам̣ пачанти. уккат̣т̣хо ачелако татопи на пат̣игган̣хати. на йаттха са̄ти йаттха сунакхо – ‘‘пин̣д̣ам̣ лабхисса̄мӣ’’ти упат̣т̣хито хоти, таттха тасса адатва̄ а̄хат̣ам̣ на ган̣хати. касма̄? етасса пин̣д̣антара̄йо хотӣти. сан̣д̣асан̣д̣ача̄ринӣти самӯхасамӯхача̄ринӣ, саче хи ачелакам̣ дисва̄ – ‘‘имасса бхиккхам̣ дасса̄ма̄’’ти манусса̄ бхаттагехам̣ пависанти, тесу ча пависантесу кал̣опимукха̄дӣсу нилӣна̄ маккхика̄ уппатитва̄ сан̣д̣асан̣д̣а̄ чаранти, тато а̄хат̣ам̣ бхиккхам̣ на ган̣хати. касма̄? мам̣ нисса̄йа маккхика̄нам̣ гочарантара̄йо джа̄тоти.
тхусодаканти саббасассасамбха̄рехи катам̣ совӣракам̣. еттха ча сура̄па̄намева са̄ваджджам̣, айам̣ пана саббесупи са̄ваджджасан̃н̃ӣ. ека̄га̄рикоти йо екасмим̣йева гехе бхиккхам̣ лабхитва̄ ниваттати. ека̄лопикоти йо екенева а̄лопена йа̄пети. два̄га̄рика̄дӣсупи есева найо. екисса̄пи даттийа̄ти ека̄йа даттийа̄. датти на̄ма ека̄ кхуддакапа̄ти хоти, йаттха аггабхиккхам̣ паккхипитва̄ т̣хапенти. ека̄хиканти екадивасантарикам̣. аддхама̄сиканти аддхама̄сантарикам̣. парийа̄йабхаттабходжананти ва̄рабхаттабходжанам̣, ека̄хава̄рена двӣхава̄рена сатта̄хава̄рена ад̣д̣хама̄сава̄рена̄ти евам̣ дивасава̄рена а̄гатабхаттабходжанам̣.
395. са̄кабхаккхоти алласа̄кабхаккхо. са̄ма̄кабхаккхоти са̄ма̄катан̣д̣улабхаккхо. нӣва̄ра̄дӣсу нӣва̄ро на̄ма аран̃н̃е сайам̣джа̄та̄ вӣхиджа̄ти. даддуланти чаммака̄рехи чаммам̣ ликхитва̄ чхад̣д̣итакасат̣ам̣. хат̣ам̣ вуччати силесопи сева̄лопи. кан̣анти кун̣д̣акам̣. а̄ча̄моти бхаттауккхалика̄йа лагго джха̄макаодано, там̣ чхад̣д̣итат̣т̣ха̄натова гахетва̄ кха̄дати, ‘‘оданакан̃джийа’’нтипи ваданти. пин̃н̃а̄ка̄дайо па̄кат̣а̄ ева. паваттапхалабходжӣти патитапхалабходжӣ.
396. са̄н̣а̄нӣти са̄н̣ава̄качол̣а̄ни. маса̄н̣а̄нӣти миссакачол̣а̄ни. чхавадусса̄нӣти матасарӣрато чхад̣д̣итаваттха̄ни, еракатин̣а̄дӣни ва̄ гантхетва̄ катанива̄сана̄ни. пам̣сукӯла̄нӣти патхавийам̣ чхад̣д̣итанантака̄ни. тирӣт̣а̄нӣти руккхатачаваттха̄ни. аджинанти аджинамигачаммам̣. аджинаккхипанти тадева маджджхе пха̄литакам̣. кусачӣранти кусатин̣а̄ни гантхетва̄ катачӣрам̣. ва̄качӣрапхалакачӣресупи есева найо. кесакамбаланти мануссакесехи катакамбалам̣. йам̣ сандха̄йа вуттам̣ –
‘‘сеййатха̄пи бхиккхаве, йа̄ни ка̄ничи танта̄вута̄ни ваттха̄ни, кесакамбало тесам̣ пат̣икит̣т̣хо аккха̄йати. кесакамбало, бхиккхаве, сӣте сӣто, ун̣хе ун̣хо аппаггхо ча дуббан̣н̣о ча дуггандхо дуккхасампхассо’’ти.
ва̄л̣акамбаланти ассава̄лехи катакамбалам̣. улӯкапаккхиканти улӯкапаккха̄ни гантхетва̄ катанива̄санам̣. уккут̣икаппадха̄намануйуттоти уккут̣икавӣрийам̣ ануйутто, гаччхантопи уккут̣икова хутва̄ уппатитва̄ уппатитва̄ гаччхати. кан̣т̣ака̄пассайикоти айакан̣т̣аке ва̄ пакатикан̣т̣аке ва̄ бхӯмийам̣ кот̣т̣етва̄ таттха чаммам̣ аттхаритва̄ т̣ха̄начан̇кама̄дӣни кароти. сеййанти сайантопи таттхева сеййам̣ каппети. пхалакасеййанти руккхапхалаке сеййам̣. тхан̣д̣иласеййанти тхан̣д̣иле учче бхӯмит̣ха̄не сеййам̣. екапассайикоти екапассенева сайати. раджоджалладхароти сарӣрам̣ телена маккхитва̄ раджут̣т̣ха̄нат̣т̣ха̄не тит̣т̣хати, атхасса сарӣре раджоджаллам̣ лаггати, там̣ дха̄рети. йатха̄сантхатикоти ладдхам̣ а̄санам̣ акопетва̄ йадева лабхати, таттхева нисӣданасӣло. векат̣икоти викат̣акха̄данасӣло. викат̣анти гӯтхам̣ вуччати. апа̄накоти пат̣иккхиттасӣтудакапа̄но. са̄йам̣ татийамасса̄ти са̄йататийакам̣. па̄то, маджджханхике, са̄йанти дивасасса тиккхаттум̣ па̄пам̣ пава̄хесса̄мӣти удакорохана̄нуйогам̣ ануйутто вихаратӣти.
тапопаккаманираттхаката̄ван̣н̣ана̄
397. атха бхагава̄ сӣласампада̄дӣхи вина̄ тесам̣ тапопаккама̄нам̣ нираттхакатам̣ дассенто – ‘‘ачелако чепи кассапа хотӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха а̄рака̄ ва̄ти дӯрейева. аверанти досаверавирахитам̣. абйа̄паджджанти доманассабйа̄паджджарахитам̣.
398. дуккарам̣, бхо готама̄ти идам̣ кассапо ‘‘майам̣ пуббе еттакаматтам̣ са̄ман̃н̃ан̃ча брахман̃н̃ан̃ча̄ти вичара̄ма, тумхе пана ан̃н̃ам̣йева са̄ман̃н̃ан̃ча брахман̃н̃ан̃ча вадатха̄’’ти дӣпенто а̄ха. пакати кхо еса̄ти пакатикатха̄ еса̄. има̄йа ча, кассапа, матта̄йа̄ти ‘‘кассапа йади имина̄ пама̄н̣ена евам̣ париттакена пат̣ипаттиккамена са̄ман̃н̃ам̣ ва̄ брахман̃н̃ам̣ ва̄ дуккарам̣ судуккарам̣ на̄ма абхависса, тато нетам̣ абхависса каллам̣ вачана̄йа дуккарам̣ са̄ман̃н̃а’’нти айаметтха падасамбандхена саддхим̣ аттхо. етена найена саббаттха падасамбандхо ведитаббо.
399. дуджджа̄ноти идампи со ‘‘майам̣ пуббе еттакена саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄ хотӣти вичара̄ма, тумхе пана ан̃н̃атха̄ вадатха̄’’ти идам̣ сандха̄йа̄ха. атхасса бхагава̄ там̣ пакатива̄дам̣ пат̣иккхипитва̄ сабха̄ватова дуджджа̄набха̄вам̣ а̄викаронто пунапи – ‘‘пакати кхо’’тиа̄дима̄ха. татра̄пи вуттанайенева падасамбандхам̣ катва̄ аттхо ведитаббо.
сӣласама̄дхипан̃н̃а̄сампада̄ван̣н̣ана̄
400-401. катама̄ пана са̄, бхо готама̄ти касма̄ пуччхати. айам̣ кира пан̣д̣ито бхагавато катхентассева катхам̣ уггахеси, атха аттано пат̣ипаттийа̄ нираттхакатам̣ видитва̄ саман̣о готамо – ‘‘тасса ‘ча̄йам̣ сӣласампада̄, читтасампада̄, пан̃н̃а̄сампада̄ абха̄вита̄ хоти асаччхиката̄, атха кхо со а̄рака̄ва са̄ман̃н̃а̄’тиа̄дима̄ха. ханда да̄ни нам̣ та̄ сампаттийо пуччха̄мӣ’’ти сӣласампада̄дивиджа̄нанаттхам̣ пуччхати. атхасса бхагава̄ буддхуппа̄дам̣ дассетва̄ тантидхаммам̣ катхенто та̄ сампаттийо дассетум̣ – ‘‘идха кассапа̄’’тиа̄дима̄ха. има̄йа ча кассапа сӣласампада̄йа̄ти идам̣ арахаттапхаламева сандха̄йа вуттам̣. арахаттапхалапарийоса̄нан̃хи бхагавато са̄санам̣. тасма̄ арахаттапхаласампайутта̄хи сӣлачиттапан̃н̃а̄сампада̄хи ан̃н̃а̄ уттаритара̄ ва̄ пан̣ӣтатара̄ ва̄ сӣла̄дисампада̄ наттхӣти а̄ха.
сӣхана̄дакатха̄ван̣н̣ана̄
402. еван̃ча пана ватва̄ ида̄ни ануттарам̣ маха̄сӣхана̄дам̣ наданто – ‘‘санти кассапа еке саман̣абра̄хман̣а̄’’тиа̄дима̄ха. таттха арийанти нирупаккилесам̣ парамависуддхам̣. параманти уттамам̣, пан̃часӣла̄ни хиа̄дим̣ катва̄ йа̄ва па̄тимоккхасам̣варасӣла̄ сӣламева, локуттарамаггапхаласампайуттам̣ пана парамасӣлам̣ на̄ма. на̄хам̣ таттха̄ти таттха сӣлепи парамасӣлепи ахам̣ аттано самасамам̣ мама сӣласамена сӣлена майа̄ самам̣ пуггалам̣ на пасса̄мӣти аттхо. ахамева таттха бхиййоти ахамева тасмим̣ сӣле уттамо. катамасмим̣? йадидам̣ адхисӣланти йам̣ етам̣ уттамам̣ сӣланти аттхо. ити имам̣ пат̣хамам̣ сӣхана̄дам̣ надати.
таподжигуччхава̄да̄ти йе таподжигуччхам̣ ваданти. таттха тапатӣти тапо, килесасанта̄пакавӣрийассетам̣ на̄мам̣, тадева те килесе джигуччхатӣти джигуччха̄. арийа̄ парама̄ти еттха ниддосатта̄ арийа̄, ат̣т̣хаа̄рамбхаваттхувасенапи уппанна̄ випассана̄вӣрийасан̇кха̄та̄ таподжигуччха̄ таподжигуччха̄ва, маггапхаласампайутта̄ парама̄ на̄ма. адхиджегуччханти идха джигуччхабха̄во джегуччхам̣, уттамам̣ джегуччхам̣ адхиджегуччхам̣, тасма̄ йадидам̣ адхиджегуччхам̣, таттха ахамева бхиййоти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. пан̃н̃а̄дхика̄репи каммассаката̄пан̃н̃а̄ ча випассана̄пан̃н̃а̄ ча пан̃н̃а̄ на̄ма, маггапхаласампайутта̄ парама̄ пан̃н̃а̄ на̄ма. адхипан̃н̃анти еттха лин̇гавипалла̄со ведитаббо, айам̣ панеттхаттхо – йа̄йам̣ адхипан̃н̃а̄ на̄ма ахамева таттха бхиййоти вимутта̄дхика̄ре тадан̇гавиккхамбханавимуттийо вимутти на̄ма, самуччхедапат̣ипассаддхиниссаран̣авимуттийо пана парама̄ вимуттӣти ведитабба̄. идха̄пи ча йадидам̣ адхивимуттӣти йа̄ айам̣ адхивимутти, ахамева таттха бхиййоти аттхо.
403. сун̃н̃а̄га̄рети сун̃н̃е гхаре, екакова нисӣдитва̄ти адхиппа̄йо. париса̄су ча̄ти ат̣т̣хасу париса̄су. вуттампи четам̣ –
‘‘чатта̄рима̄ни, са̄рипутта, татха̄гатасса веса̄раджджа̄ни. йехи веса̄раджджехи саманна̄гато татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надатӣ’’ти (ма. ни. 1.150) суттам̣ виттха̄ретаббам̣.
пан̃хан̃ча нам̣ пуччхантӣти пан̣д̣ита̄ деваманусса̄ нам̣ пан̃хам̣ абхисан̇кхаритва̄ пуччханти. бйа̄каротӣти тан̇кхан̣ан̃н̃ева виссаджджеси. читтам̣ а̄ра̄дхетӣти пан̃ха̄виссаджджанена маха̄джанасса читтам̣ паритосетийева. но ча кхо сотаббам̣ ман̃н̃антӣти читтам̣ а̄ра̄дхетва̄ катхентассаписса вачанам̣ паре сотаббам̣ на ман̃н̃антӣти, еван̃ча вадеййунти аттхо. сотаббан̃часса ман̃н̃антӣти дева̄пи манусса̄пи махантенева усса̄хена сотаббам̣ ман̃н̃анти. пасӣдантӣти супасанна̄ каллачитта̄ мудучитта̄ хонти. пасанна̄ка̄рам̣ каронтӣти на муддхаппасанна̄ва хонти, пан̣ӣта̄ни чӣвара̄дӣни вел̣уванавиха̄ра̄дайо ча маха̄виха̄ре париччаджанта̄ пасанна̄ка̄рам̣ каронти. татхатта̄йа̄ти йам̣ со дхаммам̣ десети татха̄ бха̄ва̄йа, дхамма̄нудхаммапат̣ипаттипӯран̣аттха̄йа пат̣ипаджджантӣти аттхо. татхатта̄йа ча пат̣ипаджджантӣти татхабха̄ва̄йа пат̣ипаджджанти, тасса хи бхагавато дхаммам̣ сутва̄ кечи саран̣есу кечи пан̃часу сӣлесу патит̣т̣хаханти, апаре никкхамитва̄ паббаджанти. пат̣ипанна̄ ча а̄ра̄дхентӣти тан̃ча пана пат̣ипадам̣ пат̣ипанна̄ пӯретум̣ сакконти, сабба̄ка̄рена пана пӯренти, пат̣ипаттипӯран̣ена тасса бхото готамасса читтам̣ а̄ра̄дхентӣти ваттабба̄.
имасмим̣ панока̄се т̣хатва̄ сӣхана̄да̄ самодха̄нетабба̄. екаччам̣ тапассим̣ нирайе ниббаттам̣ пасса̄мӣти хи бхагавато еко сӣхана̄до. апарам̣ сагге ниббаттам̣ пасса̄мӣти еко. акусаладхаммаппаха̄не ахамева сет̣т̣хоти еко. кусаладхаммасама̄да̄непи ахамева сет̣т̣хоти еко. акусаладхаммаппаха̄не майхамева са̄вакасан̇гхо сет̣т̣хоти еко. кусаладхаммасама̄да̄непи майхам̣йева са̄вакасан̇гхо сет̣т̣хоти еко. сӣлена майхам̣ садисо наттхӣти еко. вӣрийена майхам̣ садисо наттхӣти еко. пан̃н̃а̄йа…пе… вимуттийа̄…пе… сӣхана̄дам̣ наданто парисамаджджхе нисӣдитва̄ нада̄мӣти еко. виса̄радо хутва̄ нада̄мӣти еко. пан̃хам̣ мам̣ пуччхантӣти еко. пан̃хам̣ пут̣т̣хо виссаджджемӣти еко. виссаджджанена парасса читтам̣ а̄ра̄дхемӣти еко. сутва̄ сотаббам̣ ман̃н̃антӣти еко. сутва̄ ме пасӣдантӣти еко. пасанна̄ка̄рам̣ каронтӣти еко. йам̣ пат̣ипаттим̣ десеми, татхатта̄йа пат̣ипаджджантӣти еко. пат̣ипанна̄ ча мам̣ а̄ра̄дхентӣти еко. ити пурима̄нам̣ дасаннам̣ екекасса – ‘‘париса̄су ча надатӣ’’ти а̄дайо даса даса парива̄ра̄. евам̣ те даса пурима̄нам̣ дасаннам̣ парива̄равасена сатам̣ пурима̄ ча даса̄ти даса̄дхикам̣ сӣхана̄дасатам̣ хоти. ито ан̃н̃асмим̣ пана сутте еттака̄ сӣхана̄да̄ дуллабха̄, тенидам̣ суттам̣ маха̄сӣхана̄данти вуччати. ити бхагава̄ ‘‘сӣхана̄дам̣ кхо саман̣о готамо надати, тан̃ча кхо сун̃н̃а̄га̄ре надатӣ’’ти евам̣ ва̄да̄ну ва̄дам̣ пат̣иседхетва̄ ида̄ни парисати надитапуббам̣ сӣхана̄дам̣ дассенто ‘‘екамида̄ха’’нтиа̄дима̄ха.
титтхийапарива̄сакатха̄ван̣н̣ана̄
404. таттха татра мам̣ ан̃н̃атаро тапабрахмача̄рӣти татра ра̄джагахе гиджджхакӯт̣е паббате вихарантам̣ мам̣ ан̃н̃атаро тапабрахмача̄рӣ нигродхо на̄ма парибба̄джако. адхиджегуччхети вӣрийена па̄паджигуччхана̄дхика̄ре пан̃хам̣ пуччхи. идам̣ йам̣ там̣ бхагава̄ гиджджхакӯт̣е маха̄виха̄ре нисинно удумбарика̄йа девийа̄ уййа̄не нисиннасса нигродхасса ча парибба̄джакасса сандха̄насса ча упа̄сакасса дибба̄йа сотадха̄туйа̄ катха̄салла̄пам̣ сутва̄ а̄ка̄сена̄гантва̄ тесам̣ сантике пан̃н̃атте а̄сане нисӣдитва̄ нигродхена адхиджегуччхе пут̣т̣хапан̃хам̣ виссаджджеси, там̣ сандха̄йа вуттам̣. парам̣ вийа матта̄йа̄ти парама̄йа матта̄йа, атимахантенева пама̄н̣ена̄ти аттхо. ко хи, бхантети т̣хапетва̄ андхаба̄лам̣ дит̣т̣хигатикам̣ ан̃н̃о пан̣д̣итаджа̄тико ‘‘ко на̄ма бхагавато дхаммам̣ сутва̄ на аттамано асса̄’’ти вадати. лабхеййа̄ханти идам̣ со – ‘‘чирам̣ вата ме аниййа̄никапаккхе йоджетва̄ атта̄ киламито, ‘суккханадӣтӣре нха̄йисса̄мӣ’ти сампариваттентена вийа тхусе кот̣т̣ентена вийа на кочи аттхо ниппха̄дито. ханда̄хам̣ атта̄нам̣ йоге йоджесса̄мӣ’’ти чинтетва̄ а̄ха. атха бхагава̄ йо анена кхандхаке титтхийапарива̄со пан̃н̃атто, йо ан̃н̃атиттхийапуббо са̄ман̣ерабхӯмийам̣ т̣хито – ‘‘ахам̣ бханте, иттханна̄мо ан̃н̃атиттхийапуббо имасмим̣ дхаммавинайе а̄кан̇кха̄ми упасампадам̣, сва̄хам̣, бханте, сам̣гхам̣ чатта̄ро ма̄се парива̄сам̣ йа̄ча̄мӣ’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. 86) найена сама̄дийитва̄ паривасати, там̣ сандха̄йа – ‘‘йо кхо, кассапа, ан̃н̃атиттхийапуббо’’тиа̄дима̄ха.
405. таттха паббаджджанти вачанасилит̣т̣хата̄васенева вуттам̣, апариваситва̄йева хи паббаджджам̣ лабхати. упасампадаттхикена пана на̄тика̄лена га̄маппавесана̄дӣни ат̣т̣ха ватта̄ни пӯрентена париваситаббам̣. а̄раддхачитта̄ти ат̣т̣хаваттапӯран̣ена тут̣т̣хачитта̄, айаметтха сан̇кхепаттхо. виттха̄рато панеса титтхийапарива̄со самантапа̄са̄дика̄йа винайат̣т̣хакатха̄йам̣ паббаджджакхандхакаван̣н̣ана̄йа вуттанайена ведитаббо. апи ча меттха̄ти апи ча ме еттха. пуггалавематтата̄ видита̄ти пуггалана̄наттам̣ видитам̣. ‘‘айам̣ пуггало парива̄са̄рахо, айам̣ на парива̄са̄рахо’’ти идам̣ майхам̣ па̄кат̣анти дассети. тато кассапо чинтеси – ‘‘ахо аччхарийам̣ буддхаса̄санам̣, йаттха евам̣ гхам̣ситва̄ кот̣т̣етва̄ йуттамева ган̣ханти, айуттам̣ чхад̣д̣ентӣ’’ти, тато сут̣т̣хутарам̣ паббаджджа̄йа сан̃джа̄тусса̄хо – ‘‘саче бханте’’тиа̄дима̄ха.
атха кхо бхагава̄ тасса тиббаччхандатам̣ видитва̄ – ‘‘на кассапо парива̄сам̣ арахатӣ’’ти ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄мантеси – ‘‘гаччха бхиккху кассапам̣ нха̄петва̄ пабба̄джетва̄ а̄нехӣ’’ти. со татха̄ катва̄ там̣ пабба̄джетва̄ бхагавато сантикам̣ а̄гама̄си. бхагава̄ там̣ ган̣амаджджхе нисӣда̄петва̄ упасампа̄деси. тена вуттам̣ – ‘‘алаттха кхо ачело кассапо бхагавато сантике паббаджджам̣, алаттха упасампада’’нти. ачирӯпасампанноти упасампанно хутва̄ начирамева. вӯпакат̣т̣хоти ваттхука̄макилесака̄мехи ка̄йена чева читтена ча вӯпакат̣т̣хо. аппаматтоти каммат̣т̣ха̄не сатим̣ авиджаханто. а̄та̄пӣти ка̄йикачетасикасан̇кха̄тена вӣрийа̄та̄пена а̄та̄пӣ. пахитаттоти ка̄йе ча джӣвите ча анапеккхата̄йа песитачитто виссат̣т̣хааттабха̄во. йассаттха̄йа̄ти йасса аттха̄йа. кулапутта̄ти а̄ча̄ракулапутта̄. саммадева̄ти хетуна̄ва ка̄ран̣енева. тадануттаранти там̣ ануттарам̣. брахмачарийапарийоса̄нанти маггабрахмачарийасса парийоса̄набхӯтам̣ арахаттапхалам̣. тасса хи аттха̄йа кулапутта̄ паббаджанти. дит̣т̣хева дхаммети имасмим̣йева аттабха̄ве. сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ти аттана̄йева пан̃н̃а̄йа паччаккхам̣ катва̄, апараппаччайам̣ катва̄ти аттхо. упасампаджджа виха̄сӣти па̄пун̣итва̄ сампа̄детва̄ виха̄си, евам̣ вихаранто ча кхӣн̣а̄ джа̄ти…пе… аббхан̃н̃а̄сӣти.
евамасса паччавеккхан̣абхӯмим̣ дассетва̄ арахаттаникӯт̣ена десанам̣ нит̣т̣ха̄петум̣ ‘‘ан̃н̃атаро кхо пана̄йасма̄ кассапо арахатам̣ ахосӣ’’ти вуттам̣. таттха ан̃н̃атароти еко. арахатанти араханта̄нам̣, бхагавато са̄вака̄нам̣ араханта̄нам̣ аббхантаро ахосӣти айаметтха адхиппа̄йо. йам̣ йам̣ пана антарантара̄ на вуттам̣, там̣ там̣ таттха таттха вуттатта̄ па̄кат̣амева̄ти.
ити суман̇галавила̄синийа̄ дӣгханика̄йат̣т̣хакатха̄йам̣
маха̄сӣхана̄дасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.