11. кеват̣т̣асуттаван̣н̣ана̄

кеват̣т̣агахапатипуттаваттхуван̣н̣ана̄

481. евам̣ ме сутам̣…пе… на̄л̣анда̄йанти кеват̣т̣асуттам̣. татра̄йам̣ апуббападаван̣н̣ана̄. па̄ва̄рикамбаванети па̄ва̄рикасса амбаване. кеват̣т̣оти идам̣ тасса гахапатипуттасса на̄мам̣. со кира чатта̄лӣсакот̣идхано гахапатимаха̄са̄ло ативийа саддхо пасанно ахоси. со саддха̄дхикатта̄йева ‘‘саче еко бхиккху ад̣д̣хама̄сантарена ва̄ ма̄сантарена ва̄ сам̣ваччхарена ва̄ а̄ка̄се уппатитва̄ вивидха̄ни па̄т̣иха̄рийа̄ни дассеййа, саббо джано ативийа пасӣдеййа. йам̣нӯна̄хам̣ бхагавантам̣ йа̄читва̄ па̄т̣иха̄рийакаран̣аттха̄йа екам̣ бхиккхум̣ ануджа̄на̄пеййа’’нти чинтетва̄ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ евама̄ха.

таттха иддха̄ти самиддха̄ пхӣта̄ти на̄на̄бхан̣д̣ауссанната̄йа вуддхиппатта̄. а̄кин̣н̣аманусса̄ти ам̣сакӯт̣ена ам̣сакӯт̣ам̣ пахаритва̄ вийа вичарантехи мануссехи а̄кин̣н̣а̄. сама̄дисатӯти а̄н̣а̄пету т̣ха̄нантаре т̣хапету. уттаримануссадхамма̄ти уттариманусса̄нам̣ дхаммато, дасакусаласан̇кха̄тато ва̄ мануссадхаммато уттари. бхиййосоматта̄йа̄ти пакатийа̄пи паджджалитападӣпо теласнехам̣ лабхитва̄ вийа атирекаппама̄н̣ена абхиппасӣдиссати. на кхо аханти бхагава̄ ра̄джагахасет̣т̣хиваттхусмим̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апеси, тасма̄ ‘‘на кхо аха’’нтиа̄дима̄ха.

482. на дхам̣семӣти на гун̣авина̄санена дхам̣семи, сӣлабхедам̣ па̄петва̄ анупуббена уччат̣т̣ха̄нато ота̄ренто нӣчат̣т̣ха̄не на т̣хапеми, атха кхо ахам̣ буддхаса̄санасса вуддхим̣ пачча̄сӣсанто катхемӣти дассети. татийампи кхоти йа̄вататийам̣ буддха̄нам̣ катхам̣ пат̣иба̄хитва̄ катхетум̣ висаханто на̄ма наттхи. айам̣ пана бхагавата̄ саддхим̣ висса̄сико висса̄сам̣ вад̣д̣хетва̄ валлабхо хутва̄ аттхака̄мосмӣти тиккхаттум̣ катхеси.

иддхипа̄т̣иха̄рийаван̣н̣ана̄

483-484. атха бхагава̄ айам̣ упа̄сако майи пат̣иба̄хантепи пунаппунам̣ йа̄чатийева. ‘‘хандасса па̄т̣иха̄рийакаран̣е а̄дӣнавам̣ дассемӣ’’ти чинтетва̄ ‘‘тӣн̣и кхо’’тиа̄дима̄ха. таттха ама̄хам̣ бхиккхунти амум̣ ахам̣ бхиккхум̣. гандха̄рӣти гандха̄рена на̄ма исина̄ ката̄, гандха̄рарат̣т̣хе ва̄ уппанна̄ виджджа̄. таттха кира бахӯ исайо васим̣су, тесу екена ката̄ виджджа̄ти адхиппа̄йо. ат̣т̣ӣйа̄мӣти ат̣т̣о пӣл̣ито вийа хоми. хара̄йа̄мӣти ладжджа̄ми. джигуччха̄мӣти гӯтхам̣ дисва̄ вийа джигуччхам̣ уппа̄деми.

а̄десана̄па̄т̣иха̄рийаван̣н̣ана̄

485. парасатта̄нанти ан̃н̃есам̣ сатта̄нам̣. дутийам̣ тассева вевачанам̣. а̄дисатӣти катхети. четасиканти соманассадоманассам̣ адхиппетам̣. евампи те маноти евам̣ тава мано соманассито ва̄ доманассито ва̄ ка̄мавитакка̄дисампайутто ва̄. дутийам̣ тассева вевачанам̣. итипи те читтанти ити тава читтам̣, идан̃чидан̃ча аттхам̣ чинтайама̄нам̣ паваттатӣти аттхо. ман̣ика̄ на̄ма виджджа̄ти чинта̄ман̣ӣти евам̣ ладдхана̄ма̄ локе ека̄ виджджа̄ аттхи. та̄йа паресам̣ читтам̣ джа̄на̄тӣти дӣпети.

ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийаван̣н̣ана̄

486. евам̣ витаккетха̄ти неккхаммавитакка̄дайо евам̣ паваттента̄ витаккетха. ма̄ евам̣ витаккайиттха̄ти евам̣ ка̄мавитакка̄дайо паваттента̄ ма̄ витаккайиттха. евам̣ манаси каротха̄ти евам̣ аниччасан̃н̃амева, дуккхасан̃н̃а̄дӣсу ва̄ ан̃н̃атарам̣ манаси каротха. ма̄ еванти ‘‘ничча’’нтиа̄дина̄ найена ма̄ манаси кариттха. иданти идам̣ пан̃чака̄магун̣икара̄гам̣ паджахатха. идам̣ упасампаджджа̄ти идам̣ чатумаггапхалаппабхедам̣ локуттарадхаммамева упасампаджджа па̄пун̣итва̄ ниппха̄детва̄ вихаратха. ити бхагава̄ иддхивидхам̣ иддхипа̄т̣иха̄рийанти дассети, парасса читтам̣ н̃атва̄ катханам̣ а̄десана̄па̄т̣иха̄рийанти. са̄вака̄нан̃ча буддха̄нан̃ча сататам̣ дхаммадесана̄ ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийанти.

таттха иддхипа̄т̣иха̄рийена ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийам̣ маха̄моггалла̄насса а̄чин̣н̣ам̣, а̄десана̄па̄т̣иха̄рийена ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммасена̄патисса. девадатте сам̣гхам̣ бхиндитва̄ пан̃ча бхиккхусата̄ни гахетва̄ гайа̄сӣсе буддхалӣл̣а̄йа тесам̣ дхаммам̣ десанте хи бхагавата̄ песитесу двӣсу аггаса̄вакесу дхаммасена̄пати тесам̣ читта̄ча̄рам̣ н̃атва̄ дхаммам̣ десеси, тхерасса дхаммадесанам̣ сутва̄ пан̃часата̄ бхиккхӯ сота̄паттипхале патит̣т̣хахим̣су. атха несам̣ маха̄моггалла̄но викуббанам̣ дассетва̄ дассетва̄ дхаммам̣ десеси, там̣ сутва̄ саббе арахаттапхале патит̣т̣хахим̣су. атха двепи маха̄на̄га̄ пан̃ча бхиккхусата̄ни гахетва̄ веха̄сам̣ аббхуггантва̄ вел̣уванамева̄гамим̣су. ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийам̣ пана буддха̄нам̣ сататам̣ дхаммадесана̄, тесу иддхипа̄т̣иха̄рийаа̄десана̄па̄т̣иха̄рийа̄ни саупа̄рамбха̄ни садоса̄ни, аддха̄нам̣ на тит̣т̣ханти, аддха̄нам̣ атит̣т̣ханато на ниййанти. ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийам̣ анупа̄рамбхам̣ ниддосам̣, аддха̄нам̣ тит̣т̣хати, аддха̄нам̣ тит̣т̣ханато ниййа̄ти. тасма̄ бхагава̄ иддхипа̄т̣иха̄рийан̃ча а̄десана̄па̄т̣иха̄рийан̃ча гарахати, ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийам̣йева пасам̣сати.

бхӯтаниродхесакаваттхуван̣н̣ана̄

487. бхӯтапуббанти идам̣ касма̄ бхагавата̄ а̄раддхам̣. иддхипа̄т̣иха̄рийаа̄десана̄па̄т̣иха̄рийа̄нам̣ аниййа̄никабха̄вадассанаттхам̣, ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийассева ниййа̄никабха̄вадассанаттхам̣. апи ча саббабуддха̄нам̣ маха̄бхӯтапарийесако на̄меко бхиккху хотийева. йо маха̄бхӯте парийесанто йа̄ва брахмалока̄ вичаритва̄ виссаджджета̄рам̣ алабхитва̄ а̄гамма буддхамева пуччхитва̄ никкан̇кхо хоти. тасма̄ буддха̄нам̣ махантабха̄ваппака̄санаттхам̣, идан̃ча ка̄ран̣ам̣ пат̣иччханнам̣, атха нам̣ виват̣ам̣ катва̄ десентопи бхагава̄ ‘‘бхӯтапубба’’нтиа̄дима̄ха.

таттха каттха ну кхоти кисмим̣ т̣ха̄не ким̣ а̄гамма ким̣ паттасса те анавасеса̄ аппаваттивасена нируджджханти. маха̄бхӯтакатха̄ панеса̄ сабба̄ка̄рена висуддхимагге вутта̄, тасма̄ са̄ татова гахетабба̄.

488. девайа̄нийо магготи па̄т̣ийекко девалокагаманамагго на̄ма наттхи, иддхивидхан̃а̄н̣ассева панетам̣ адхивачанам̣. тена хеса йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттенто девалокам̣ йа̄ти. тасма̄ ‘‘там̣ девайа̄нийо магго’’ти вуттам̣. йена ча̄тумаха̄ра̄джика̄ти самӣпе т̣хитампи бхагавантам̣ апуччхитва̄ дхаммата̄йа чодито девата̄ маха̄нубха̄ва̄ти ман̃н̃ама̄но упасан̇ками. майампи кхо, бхиккху, на джа̄на̄ма̄ти буддхависайе пан̃хам̣ пуччхита̄ девата̄ на джа̄нанти, теневама̄хам̣су. атха кхо со бхиккху ‘‘мама имам̣ пан̃хам̣ на катхетум̣ на лаббха̄, сӣгхам̣ катхетха̄’’ти та̄ девата̄ аджджхоттхарати, пунаппунам̣ пуччхати, та̄ ‘‘аджджхоттхарати но айам̣ бхиккху, ханда нам̣ хаттхато мочесса̄ма̄’’ти чинтетва̄ ‘‘аттхи кхо бхиккху чатта̄ро маха̄ра̄джа̄но’’тиа̄дима̄хам̣су. таттха абхиккантатара̄ти атиккамма кантатара̄. пан̣ӣтатара̄ти ван̣н̣айасаиссарийа̄дӣхи уттаматара̄ етена найена саббава̄ресу аттхо ведитаббо.

491-493. айам̣ пана висесо – сакко кира девара̄джа̄ чинтеси ‘‘айам̣ пан̃хо буддхависайо, на сакка̄ ан̃н̃ена виссаджджитум̣, айан̃ча бхиккху аггим̣ паха̄йа кхаджджопанакам̣ дхаманто вийа, бхерим̣ паха̄йа ударам̣ ва̄денто вийа ча, локе аггапуггалам̣ самма̄самбуддхам̣ паха̄йа девата̄ пуччханто вичарати, песеми нам̣ саттхусантика’’нти. тато пунадева со чинтеси ‘‘судӯрампи гантва̄ саттху сантикева никкан̇кхо бхависсати. аттхи чева пуггало на̄меса, тхокам̣ та̄ва а̄хин̣д̣анто киламату паччха̄ джа̄ниссатӣ’’ти. тато там̣ ‘‘ахампи кхо’’тиа̄дима̄ха. брахмайа̄нийопи девайа̄нийасадисова. девайа̄нийамагготи ва̄ брахмайа̄нийамагготи ва̄ дхаммасетӯти ва̄ екачиттаккхан̣икааппана̄ти ва̄ саннит̣т̣ха̄никачетана̄ти ва̄ махаггатачиттанти ва̄ абхин̃н̃а̄н̃а̄н̣анти ва̄ саббаметам̣ иддхивидхан̃а̄н̣ассева на̄мам̣.

494. пуббанимиттанти а̄гаманапуббабха̄ге нимиттам̣ сӯрийасса удайато арун̣уггам̣ вийа. тасма̄ ида̄нева брахма̄ а̄гамиссати, евам̣ майам̣ джа̄на̄ма̄ти дӣпайим̣су. па̄турахосӣти па̄кат̣о ахоси. атха кхо со брахма̄ тена бхиккхуна̄ пут̣т̣хо аттано ависайабха̄вам̣ н̃атва̄ сача̄хам̣ ‘‘на джа̄на̄мӣ’’ти ваккха̄ми, име мам̣ парибхависсанти, атха джа̄нанто вийа йам̣ кин̃чи катхесса̄ми, айам̣ ме бхиккху веййа̄каран̣ена ана̄раддхачитто ва̄дам̣ а̄ропессати. ‘‘ахамасми бхиккху брахма̄’’тиа̄дӣни пана ме бхан̣антасса на кочи вачанам̣ саддахиссати. йам̣нӯна̄хам̣ виккхепам̣ катва̄ имам̣ бхиккхум̣ саттхусантикам̣йева песеййанти чинтетва̄ ‘‘ахамасми бхиккху брахма̄’’тиа̄дима̄ха.

495-496. екамантам̣ апанетва̄ти касма̄ евамака̄си? кухакатта̄. бахиддха̄ парийет̣т̣хинти телаттхико ва̄ликам̣ ниппӣл̣ийама̄но вийа йа̄ва брахмалока̄ бахиддха̄ парийесанам̣ а̄паджджати.

497. сакун̣анти ка̄кам̣ ва̄ кулалам̣ ва̄. на кхо есо, бхиккху, пан̃хо евам̣ пуччхитабботи идам̣ бхагава̄ йасма̄ падесенеса пан̃хо пуччхитаббо, айан̃ча кхо бхиккху анупа̄диннакепи гахетва̄ ниппадесато пуччхати, тасма̄ пат̣иседхети. а̄чин̣н̣ам̣ киретам̣ буддха̄нам̣, пуччха̄мӯл̣хасса джанасса пуччха̄йа досам̣ дассетва̄ пуччхам̣ сиккха̄петва̄ пуччха̄виссаджджанам̣. касма̄? пуччхитум̣ аджа̄нитва̄ парипуччханто дувин̃н̃а̄пайо хоти. пан̃хам̣ сиккха̄пенто пана ‘‘каттха а̄по ча̄’’тиа̄дима̄ха.

498. таттха на га̄дхатӣти на патит̣т̣ха̄ти, име чатта̄ро маха̄бхӯта̄ ким̣ а̄гамма аппатит̣т̣ха̄ бхавантӣти аттхо. упа̄диннам̣йева сандха̄йа пуччхати. дӣгхан̃ча рассан̃ча̄ти сан̣т̣ха̄навасена упа̄да̄рӯпам̣ вуттам̣. ан̣ум̣ тхӯланти кхуддакам̣ ва̄ махантам̣ ва̄, имина̄пи упа̄да̄рӯпе ван̣н̣аматтамева катхитам̣. субха̄субханти субхан̃ча асубхан̃ча упа̄да̄рӯпамева катхитам̣. ким̣ пана упа̄да̄рӯпам̣ субханти асубханти аттхи? наттхи. ит̣т̣ха̄нит̣т̣ха̄рамман̣ам̣ панева катхитам̣. на̄ман̃ча рӯпан̃ча̄ти на̄ман̃ча дӣгха̄дибхедам̣ рӯпан̃ча. упаруджджхатӣти нируджджхати, ким̣ а̄гамма асесаметам̣ наппаваттатӣти.

евам̣ пуччхитаббам̣ сийа̄ти пуччхам̣ дассетва̄ ида̄ни виссаджджанам̣ дассенто татра веййа̄каран̣ам̣ бхаватӣти ватва̄ – ‘‘вин̃н̃а̄н̣а’’нтиа̄дима̄ха.

499. таттха вин̃н̃а̄таббанти вин̃н̃а̄н̣ам̣ нибба̄нассетам̣ на̄мам̣, тадетам̣ нидассана̄бха̄вато анидассанам̣. уппа̄данто ва̄ вайанто ва̄ т̣хитасса ан̃н̃атхаттанто ва̄ етасса наттхӣти анантам̣. пабханти панетам̣ кира титтхасса на̄мам̣, тан̃хи папанти еттха̄ти папам̣, пака̄расса пана бхака̄ро като. саббато пабхамасса̄ти саббатопабхам̣. нибба̄насса кира йатха̄ маха̄самуддасса йато йато отаритука̄ма̄ хонти, там̣ тадева титтхам̣, атиттхам̣ на̄ма наттхи. евамева ат̣т̣хатим̣са̄йа каммат̣т̣ха̄несу йена йена мукхена нибба̄нам̣ отаритука̄ма̄ хонти, там̣ тадева титтхам̣, нибба̄насса атиттхам̣ на̄ма наттхи. тена вуттам̣ ‘‘саббатопабха’’нти. еттха а̄по ча̄ти еттха нибба̄не идам̣ нибба̄нам̣ а̄гамма саббаметам̣ а̄потиа̄дина̄ найена вуттам̣ упа̄диннака дхаммаджа̄там̣ нируджджхати, аппаваттам̣ хотӣти.

ида̄нисса нируджджханӯпа̄йам̣ дассенто ‘‘вин̃н̃а̄н̣асса ниродхена еттхетам̣ упаруджджхатӣ’’ти а̄ха. таттха вин̃н̃а̄н̣анти чаримакавин̃н̃а̄н̣ампи абхисан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣ампи, чаримакавин̃н̃а̄н̣асса̄пи хи ниродхена еттхетам̣ упаруджджхати. виджджха̄тадӣпасикха̄ вийа апан̣н̣аттикабха̄вам̣ йа̄ти. абхисан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣асса̄пи ануппа̄даниродхена ануппа̄давасена упаруджджхати. йатха̄ха ‘‘сота̄паттимагган̃а̄н̣ена абхисан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣асса ниродхена т̣хапетва̄ саттабхаве анаматагге сам̣са̄ре йе уппаджджеййум̣ на̄ман̃ча рӯпан̃ча еттхете нируджджхантӣ’’ти саббам̣ чӯл̣аниддесе вуттанайенева ведитаббам̣. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.

ити суман̇галавила̄синийа̄ дӣгханика̄йат̣т̣хакатха̄йам̣

кеват̣т̣асуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.