2. абхидхаммабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄

725. таттха тиссо пат̣исамбхида̄ локийа̄. аттхапат̣исамбхида̄ локийалокуттарамиссака̄. са̄ хи нибба̄на̄рамман̣а̄нам̣ маггапхалан̃а̄н̣а̄нам̣ васена локуттара̄пи хоти. абхидхаммабха̄джанӣйе кусала̄кусалавипа̄какирийа̄нам̣ васена чатӯхи ва̄рехи вибхаттам̣. таттха йаттака̄ни хет̣т̣ха̄ читтуппа̄дакан̣д̣е (дха. са. 1 а̄дайо) кусалачитта̄ни вибхатта̄ни, тесам̣ саббесампи васена екекасмим̣ читтаниддесе чатассо чатассо пат̣исамбхида̄ вибхатта̄ти ведитабба̄. акусалачиттесупи есева найо. випа̄какирийава̄ресу випа̄какирийа̄нам̣ аттхена сан̇гахитатта̄, дхаммапат̣исамбхидам̣ чхад̣д̣етва̄, екекасмим̣ випа̄качитте ча кирийачитте ча тиссо тиссова пат̣исамбхида̄ вибхатта̄. па̄л̣и пана мукхаматтамева дассетва̄ сам̣кхитта̄. са̄ хет̣т̣ха̄ а̄гатавиттха̄равасенева ведитабба̄.

касма̄ пана йатха̄ кусала̄кусалава̄ресу ‘‘тесам̣ випа̄ке н̃а̄н̣ам̣ аттхапат̣исамбхида̄’’ти вуттам̣, евамидха ‘‘йесам̣ дхамма̄нам̣ име випа̄ка̄, тесу н̃а̄н̣ам̣ дхаммапат̣исамбхида̄’’ти евам̣ на вуттанти? хет̣т̣ха̄ вуттатта̄. йади евам̣, ‘‘тесам̣ випа̄ке н̃а̄н̣ам̣ аттхапат̣исамбхида̄’’ти хет̣т̣ха̄ вуттатта̄ айам̣ аттхапат̣исамбхида̄пи идха на ваттабба̄ сийа̄ти? но на ваттабба̄. касма̄? хет̣т̣ха̄ випа̄какирийачиттуппа̄давасена авуттатта̄. кирийава̄ре ча ‘‘йесам̣ дхамма̄нам̣ име кирийа̄’’ти вачанамева на йуджджатӣти двӣсупи имесу ва̄ресу тиссо тиссова пат̣исамбхида̄ вибхатта̄.

таттха йа̄йа нируттийа̄ тесам̣ дхамма̄нам̣ пан̃н̃атти хотӣти йа̄йа нируттийа̄ тесам̣ пхассо хотӣтиа̄дина̄ найена вутта̄нам̣ дхамма̄нам̣ ‘‘айам̣ пхассо, айам̣ ведана̄’’ти евам̣ пан̃н̃атти хоти. таттха дхамманирутта̄бхила̄пе н̃а̄н̣анти тасмим̣ аттхе дхамме ча паваттама̄на̄йа тасса̄ дхамманируттийа̄ сабха̄вапан̃н̃аттийа̄ абхила̄пе н̃а̄н̣ам̣. абхила̄пасаддам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ уппаннан̃а̄н̣амева идха̄пи катхитам̣. йена н̃а̄н̣ена̄ти йена пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄н̃а̄н̣ена. та̄ни н̃а̄н̣а̄ни джа̄на̄тӣти итара̄ни тӣн̣и пат̣исамбхида̄н̃а̄н̣а̄ни джа̄на̄ти.

ида̄ни йатха̄ йам̣ н̃а̄н̣ам̣ та̄ни н̃а̄н̣а̄ни джа̄на̄ти, татха̄ тасса тесу паваттим̣ дассетум̣ има̄ни н̃а̄н̣а̄ни идаматтхаджотака̄нӣти вуттам̣. таттха идаматтхаджотака̄нӣти имасса аттхасса джотака̄ни пака̄сака̄ни; имам̣ на̄ма аттхам̣ джотенти пака̄сенти париччхиндантӣти аттхо. ити н̃а̄н̣есу н̃а̄н̣анти имина̄ а̄ка̄рена паваттам̣ тӣсу н̃а̄н̣есу н̃а̄н̣ам̣ пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄ на̄ма.

таттха кин̃ча̄пи айам̣ пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄ ‘имисса̄ идам̣ киччам̣, имисса̄ идам̣ кичча’нти итара̄сам̣ пат̣исамбхида̄нам̣ киччам̣ джа̄на̄ти, сайам̣ пана та̄сам̣ киччам̣ ка̄тум̣ на саккоти, бахуссутадхаммакатхико вийа аппассутадхаммакатхикасса. две кира бхиккхӯ. еко бахуссуто, еко аппассуто. те екатова екам̣ дхаммакатха̄маггам̣ угган̣хим̣су. таттха аппассуто сарасампанно ахоси, итаро мандассаро. тесу аппассуто гатагатат̣т̣ха̄не аттано сарасампаттийа̄ сакалапарисам̣ кхобхетва̄ дхаммам̣ катхеси. дхаммам̣ сун̣ама̄на̄ хат̣т̣хатут̣т̣хама̄наса̄ хутва̄ – ‘йатха̄ еса дхаммам̣ катхеси, еко типит̣акадхаро ман̃н̃е бхависсатӣ’ти ваданти. бахуссутабхиккху пана – ‘дхаммасаване джа̄ниссатха айам̣ типит̣акадхаро ва̄ но ва̄’ти а̄ха. со кин̃ча̄пи евама̄ха, йатха̄ пана сакалапарисам̣ кхобхетва̄ дхаммам̣ катхетум̣ саккоти, евамасса катханасаматтхата̄ наттхи. таттха кин̃ча̄пи пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄, бахуссуто вийа аппассутасса, итара̄сам̣ киччам̣ джа̄на̄ти, сайам̣ пана там̣ киччам̣ ка̄тум̣ на саккотӣти ведитаббам̣. сесам̣ утта̄наттхамева.

746. евам̣ кусалачиттуппа̄да̄дивасена пат̣исамбхида̄ вибхаджитва̄ ида̄ни та̄сам̣ уппаттит̣т̣ха̄набхӯтам̣ кхеттам̣ дассетум̣ пуна чатассо пат̣исамбхида̄тиа̄дима̄ха. таттха тиссо пат̣исамбхида̄ ка̄ма̄вачаракусалато чатӯсу н̃а̄н̣асампайуттесу читтуппа̄десӯти идам̣ секкха̄нам̣ васена вуттам̣. тесан̃хипи дхаммапаччавеккхан̣ака̄ле хет̣т̣ха̄ вуттам̣ пан̃чаппака̄рам̣ дхаммам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ чатӯсу н̃а̄н̣асампайуттакусалачиттесу дхаммапат̣исамбхида̄ уппаджджати. татха̄ нируттипаччавеккхан̣ака̄ле саддам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ нируттипат̣исамбхида̄; н̃а̄н̣ам̣ паччавеккхан̣ака̄ле саббаттхакан̃а̄н̣ам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄ти.

кирийато чатӯсӯти идам̣ пана асеккха̄нам̣ васена вуттам̣. тесан̃хи дхаммам̣ паччавеккхан̣ака̄ле хет̣т̣ха̄ вуттам̣ пан̃чаппака̄рам̣ дхаммам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ чатӯсу н̃а̄н̣асампайуттакирийачиттесу дхаммапат̣исамбхида̄ уппаджджати. татха̄ нируттипаччавеккхан̣ака̄ле саддам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ нируттипат̣исамбхида̄; н̃а̄н̣ам̣ паччавеккхан̣ака̄ле саббаттхакан̃а̄н̣ам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄ти.

аттхапат̣исамбхида̄ етесу чева уппаджджатӣти идам̣ пана секкха̄секкха̄нам̣ васена вуттам̣. татха̄ хи секкха̄нам̣ аттхапаччавеккхан̣ака̄ле хет̣т̣ха̄ вуттаппабхедам̣ аттхам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ чатӯсу н̃а̄н̣асампайуттакусалачиттесу айам̣ уппаджджати, маггапхалака̄ле ча маггапхалесу. асеккхасса пана аттхам̣ паччавеккхан̣ака̄ле хет̣т̣ха̄ вуттаппабхедамева аттхам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ чатӯсу н̃а̄н̣асампайуттакирийачиттесу уппаджджати, пхалака̄ле ча упариме са̄ман̃н̃апхалети. евамета̄ секкха̄секкха̄нам̣ уппаджджама̄на̄ има̄су бхӯмӣсу уппаджджантӣти бхӯмидассанаттхам̣ айам̣ найо дасситоти.

абхидхаммабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄.