6. чхат̣т̣ханайо сампайогавиппайогападаван̣н̣ана̄

228. ида̄ни сампайогавиппайогападам̣ бха̄джетум̣ рӯпаккхандхотиа̄ди а̄раддхам̣. таттха йам̣ лаббхати йан̃ча на лаббхати там̣ саббам̣ пуччха̄йа гахитам̣. виссаджджане пана йам̣ на лаббхати, там̣ наттхӣти пат̣иккхиттам̣. чатӯхи сампайого, чатӯхи виппайого; сабха̄го висабха̄готи хи вачанато чатӯхи арӯпаккхандхехева сабха̄га̄нам̣ екасанта̄насмим̣ екаккхан̣е уппанна̄нам̣ арӯпаккхандха̄нам̣йева ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сампайого лаббхати. рӯпадхамма̄нам̣ пана рӯпена нибба̄нена ва̄, нибба̄насса ча рӯпена саддхим̣ сампайого на̄ма наттхи. татха̄ рӯпанибба̄на̄нам̣ арӯпаккхандхехи, висабха̄га̄ хи те тесам̣. йатха̄ ча арӯпаккхандха̄нам̣ рӯпанибба̄нехи, евам̣ бхиннасанта̄нехи на̄на̄ккхан̣икехи арӯпадхаммехипи саддхим̣ наттхийева. тепи хи тесам̣ санта̄наккхан̣ависабха̄гата̄йа висабха̄га̄йева. айам̣ пана висабха̄гата̄ сан̇гахат̣т̣хена вируджджханато сан̇гаханайе наттхи. ган̣анӯпагаматтан̃хи сан̇гахат̣т̣хо. сампайоганайе пана аттхи, екуппа̄дата̄дилаккхан̣ан̃хи сампайогат̣т̣хоти. еваметтха йасса екадхамменапи сампайогалаккхан̣ам̣ на йуджджхати, тасса пуччха̄йа сан̇гахам̣ катва̄пи наттхӣти пат̣иккхепо като. йасса виппайогалаккхан̣ам̣ йуджджати, тасса виппайого дассито. йа̄ни пана пада̄ни саттасу вин̃н̃а̄н̣адха̄тӯсу ека̄йапи авиппайутте рӯпена нибба̄нена ва̄ миссакадхамме дӣпенти, та̄ни саббатха̄пи идха на йуджджантӣти на гахита̄ни. тесам̣ идамудда̄нам̣ –

‘‘дхамма̄йатанам̣ дхаммадха̄ту, дуккхасаччан̃ча джӣвитам̣;

сал̣а̄йатанам̣ на̄марӯпам̣, чатта̄ро ча маха̄бхава̄.

‘‘джа̄тиджара̄ ча маран̣ам̣, тикесвекӯнавӣсати;

гоччхакесу ча пан̃н̃а̄са, ат̣т̣ха чӯл̣антаре пада̄.

‘‘махантаре паннараса, ат̣т̣ха̄раса тато паре;

тевӣса падасатам̣ етам̣, сампайоге на лаббхатӣ’’ти.

дхамма̄йатанан̃хи рӯпанибба̄намиссакатта̄ тасмим̣ апарийа̄паннена вин̃н̃а̄н̣енапи на сакка̄ сампайуттанти ваттум̣. йасма̄ панеттха ведана̄дайо вин̃н̃а̄н̣ена сампайутта̄, тасма̄ виппайуттантипи на сакка̄ ваттум̣. сесесупи есева найо. евам̣ саббаттха̄пи ета̄ни на йуджджантӣти идха на гахита̄ни. сеса̄ни кхандха̄дӣни йуджджантӣти та̄ни гахетва̄ екекавасена ча самодха̄нена ча пан̃хависсаджджанам̣ катам̣. тесу пан̃хесу, пат̣хаме – екена̄йатанена̄ти мана̄йатанена. кехичӣти дхамма̄йатанадхаммадха̄тупарийа̄паннехи ведана̄сан̃н̃а̄сан̇кха̄рехи.

229. дутийе – тӣхӣти пуччхитам̣ пуччхитам̣ т̣хапетва̄ сесехи. кехичи сампайуттоти ведана̄ккхандхо сан̃н̃а̄сан̇кха̄рехи. итарепи атта̄нам̣ т̣хапетва̄ итарехи. кехичи виппайуттоти рӯпанибба̄нехи. евам̣ саббаттха рӯпасса виппайоге дхамма̄йатанадхаммадха̄тӯсу арӯпам̣, арӯпасса виппайоге рӯпам̣ дат̣т̣хаббам̣. татийапан̃хо утта̄наттхова.

231. чатуттхе – ‘катихи кхандхехӣ’тиа̄дим̣ аватва̄ сампайуттанти наттхӣти вуттам̣. там̣ пана кхандха̄дӣнам̣йева васена ведитаббам̣. паратопи еварӯпесу пан̃хесу есева найо. а̄дипан̃хасмин̃хи сарӯпато дассетва̄ парато па̄л̣и сам̣кхитта̄. имина̄ найена саббаттха аттхайоджана̄ ведитабба̄. йаттха пана на̄типа̄кат̣а̄ бхависсати, таттха нам̣ па̄кат̣ам̣ катва̄ва гамисса̄ма.

234. сол̣асахи дха̄тӯхӣти чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄ту та̄ва атта̄нам̣ т̣хапетва̄ чхахи вин̃н̃а̄н̣адха̄тӯхи, дасахи ча рӯпадха̄тӯхи. сеса̄супи есева найо.

235. тӣхи кхандхехӣти сан̇кха̄раккхандхам̣ т̣хапетва̄ сесехи. ека̄йа дха̄туйа̄ти мановин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄. самудайамагга̄нан̃хи ан̃н̃а̄йа дха̄туйа̄ сампайого наттхи. екена кхандхена̄ти сан̇кха̄раккхандхена. екена̄йатанена̄ти дхамма̄йатанена. ека̄йа дха̄туйа̄ти дхаммадха̄туйа̄. етесу хи там̣ саччадвайам̣ кехичи сампайуттам̣.

238. сукхиндрийа̄дипан̃хе – тӣхӣти сан̃н̃а̄сан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣ехи. ека̄йа дха̄туйа̄ти ка̄йавин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄, мановин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ ча. чхахи дха̄тӯхӣти ка̄йавин̃н̃а̄н̣адха̄туваджджа̄хи.

245. рӯпабхавапан̃хе – саббесампи арӯпаккхандха̄нам̣ арӯпа̄йатана̄нан̃ча аттхита̄йа на кехичӣти вуттам̣. гха̄надживха̄ка̄йавин̃н̃а̄н̣адха̄тӯнам̣ пана наттхита̄йа тӣхи дха̄тӯхи виппайуттоти вуттам̣.

256. адхимоккхапан̃хе – двӣхи дха̄тӯхӣти манодха̄тумановин̃н̃а̄н̣адха̄тӯхи. паннарасахӣти сеса̄хи дасахи рӯпадха̄тӯхи, пан̃чахи ча чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣхи.

257. кусалапан̃хе – кусалехи чатуннампи кхандха̄нам̣ гахитатта̄ сампайого пат̣иккхитто.

258. ведана̄ттикапан̃хе – екена кхандхена̄ти ведана̄ккхандхенева. паннарасахӣти чаккхусотагха̄надживха̄вин̃н̃а̄н̣адха̄туманодха̄тӯхи чева рӯпадха̄тӯхи ча. ека̄дасахӣти ка̄йавин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ саддхим̣ рӯпадха̄тӯхи.

262. невавипа̄канавипа̄кадхаммадхаммапан̃хе – пан̃чахӣти чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣхи. анупа̄диннаанупа̄да̄нийапан̃хе – чхахӣти мановин̃н̃а̄н̣адха̄туваджджа̄хи. савитаккасавича̄рапан̃хе – паннарасахӣти пан̃чахи вин̃н̃а̄н̣ехи саддхим̣ рӯпадха̄тӯхи. авитаккавича̄раматтапан̃хе – екена кхандхена̄тиа̄ди сан̇кха̄раккхандхавасенева ведитаббам̣. дутийаджджха̄навича̄ран̃хи т̣хапетва̄ сеса̄ авитаккавича̄раматта̄ на̄ма. пӣтим̣ т̣хапетва̄ сеса̄ пӣтисахагата̄. таттха вича̄ро вича̄рена, пӣти ча пӣтийа̄ на сампайутта̄ти сан̇кха̄раккхандхадхамма̄йатанадхаммадха̄тӯсу кехичи сампайутта̄ на̄ма. сол̣асахӣти дхаммадха̄тумановин̃н̃а̄н̣адха̄туваджджа̄хева. авитаккаавича̄рапан̃хе – ека̄йа дха̄туйа̄ти манодха̄туйа̄. сукхасахагата̄ упеккха̄сахагата̄ ча ведана̄ттике вутта̄ва. дассаненапаха̄табба̄дайо кусаласадиса̄ва.

271. паритта̄рамман̣ам̣ випа̄кадхаммасадисам̣. ека̄йа дха̄туйа̄ти дхаммадха̄туйа̄. кехичӣти йе таттха паритта̄рамман̣а̄ на хонти, техи. дхаммадха̄ту пана паритта̄рамман̣а̄нам̣ чханнам̣ читтуппа̄да̄нам̣ васена чатӯхи кхандхехи сан̇гахитатта̄ пат̣хамапат̣иккхепамева бхаджати. махаггата̄рамман̣а̄дайо кусаласадиса̄ва.

273. ануппаннесу – пан̃чахи дха̄тӯхӣти чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣхи. та̄ни хи екантена уппа̄дидхаммабхӯта̄нева, уппаннакот̣т̣ха̄сампи пана бхаджанти. паччуппанна̄рамман̣а̄дайо паритта̄рамман̣асадиса̄ва. хетуа̄дайо самудайасадиса̄ва. сахетука̄ чева на ча хетӯпи пӣтисахагатасадиса̄ва. татха̄ пара̄ма̄сасампайутта̄. анупа̄динна̄ ануппаннасадиса̄ва. сесам̣ саббаттха утта̄наттхамева̄ти.

сампайогавиппайогападаван̣н̣ана̄.